1

Thit k n t 


dy hc tích cc trong môn Lch s  ng
THPT (p 11,
n)
Designing and using e-lesson in teaching History in secondary schools adapts to active teaching
(Early Modern History, standardized History program for grade 11)
NXB  108 tr. +
Hoàng Th Hng i hc Giáo dc
LuLý luy hc (bộ môn Lịch sử) ;
Mã s: 60 14 10
ng dn: TS. Hoàng Thanh Tú
o v: 2012

Abstract:  lý lun ca vic thit k bài gin t và nhng yêu cu cn
thit khi s dng B Giáo dy hc môn Lch s. Kh
giá thc trng dy hc Lch s (LS) nói chung, thc trng thit k và s d
môn LS nói riêng. Nghiên cu ni dung phn Lch s 








m tip cn ngay vào công ngh dy hc hii và chia s kinh
nghim ng dng công ngh thông tin trong cng giáo dc, B giáo dn khai
cut k bài ging E-c 2011  2012.
Vi s tr giúp ca công ngh thông tin, giáo viên có th tích h xây dng
nhng bài gin t giúp hc sinh t hc hiu qu. Ngoài ra giáo viên còn có th thit k các
câu hp tài liu, bài t hc sinh t tìm hiu và t kin
thc ca mình.
Môn Lch s vc thù nhiu mc thi gian, s kin, nên HS d nhm ln hot
cách ghi nh hiu bn cha các s kin. Bài gin t tr giúp hiu
qu vic tái hin li các s kin, mc thi gian bng hình u
giúp hc sinh hc tp d dàng và hng thú vi môn hc.
Hin tay, v trí ca môn Lch s  ng ph thông v
v nâng cao chng dy hc môn Lch s c s c giáo viên quan tâm và thc
hin hiu qu. Thc t dy hc b môn cho thy nhiu GV vn chn cách d
u giáo viên s dng bài gin t u qu 
nhic s  ng hc tp cho hc sinh.
Xut phát nhng nhng lý do trên, chúng tôi la ch tài “Thiết kế v sử dng bi giảng
điện tử theo hươ
́
ng dạy học tích cực trong môn Lịch sử ở trường THPT (Phâ
̀
n li
̣
ch sư
̉
thê
́
giơ
́
i câ

 giúp hc tính tích cc trong hc tp, các nhà giáo dc tp trung
nghiên cu nhng sn phm dy hc ng dng công ngh ng các website
n t, làm các b n t
trong cung dng công ngh thông tin trong dy hc tích crõ v vic ng
dng công ngh thông tin và truyn thông trong vii my h
m ca vic s dng công ngh thông tin trong dy h t nhng mc tiêu dy hc.
ng thi các tác gi i s cn thit ca vic thit k n t, cách thc thit k
và s dn tng g  tài lun d xut
cách thc thit k, s dng bài gin t trong môn LS.
Hin nay vic xây dng giáo án, bài gin t cho các môn h nên ph bin
không ch i hc mà còn rt ph bin trong dy hc  ph 
2011, B Giáo dng cut k bài ging E-
hc 2011-2012 vi my mnh phong trào ng dng công ngh i mi
y hc mt cách sáng to, hing tính tích cc hc tp ca hc sinh.
Trong cun k p v m môn Lch sn Th
Côi ch biên), các tác gi cung cp cho chúng ta quy trình xây dng bài gin t, nhng
t bài gin tt s ví d v cách thit k bài ging mà
giáo viên có th áp dng vào tng bài trong môn Lch s.
Các công trình nghiên cu k trên là ngun tài liu tham kh tài nghiên
cu ca chúng tôi.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu


t k và nhng bin pháp s dng bài gin t phn Lch s 







 










11- 



.
V hình thc t chc dy hc: tp trung vào bài hc ni khóa.
V phu tra, kho sát thc trng và thc nghim: tin hành ti 2 trng THPT Lc
Nam (Bc Giang) và THPT Bc Duyên Hà (Thái Bình).
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích
 kha bài gin t tài la chn ni dung và
 xut cách thc thit k, s dng bài gin t phn Lch s 





 (Lp 11) theo

nghiên cu ca lu
5

6. Giả thuyết khoa học
Nu giáo viên thit k bài gin t và s dng dy hc tích cc s 
c mc tiêu dy hc lch s nói chung, dy hc phn Lch s 





 (lp 11) nói
riêng, góp phn nâng cao chng dy hc môn Lch s  ng THPT hin nay.
7. Đo
́
ng go
́
p cu
̉
a đê
̀
ta
̀
i
Thc hin tt nhng nhim v  ra, lun:
- Kh cn thit ca vic thit k và s d







 (Lp 11,
ng dy hc tích cc  Thc nghim.

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC
THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ MÔN LỊCH SỬ THEO HƢỚNG
DẠY HỌC TÍCH CỰC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Xu hươ
́
ng đô
̉
i mơ
́
i phương pha
́
p dạy học hiện nay
i mi PPDH là mt trng tâm ci mi giáo dc. Lut giáo du 28- si và b
u: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương
pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại
niềm vui, hứng thú học tập cho HS”.
6

 thc hin yêu c coi vic chuyn t dạy học lấy GV làm trung tâm ca

1.1.2 . Khái niệm bài giảng điện tử
* Giáo án: là bn thit k ca mt bài gic ch yu ca các
hong cng thn v n
GV và HS nhc m th c theo yêu cu ca
c.
7

* Bài ging: là s thc thi mt giáo án (k hoch dy hng hc
sinh. Nói cách khác, mt giáo án ch có th tr thành bài gic thc thi.
* Bài gin t
Hin nay, v       thc, thng nht v   
- Learning là bài gic son ra t các công c son ging e - Learning,
tuân th tiêu chu Learning tích hn mt
ng b và có th xut bi dng trc tuyn (on-line), ngoi tuyn (off-
c tài linh du 4 - Quynh v vic ban hành cuc
t k bài ging e-c 2011- 2012)
1.1.3. Vai tro
̀
,  ngha của việc sử dng bài giảng điện tử theo hướng dạy học tích cực trong
môn Lịch sử
1.1.3.1. Vai tro
̀

- Làm cho ni dung bài hc có nhiu thông tin vi s n phong phú
- i hc có th ch ng la chn c và ti hc tp ca mình
- Có th i hc ch ng la chn thi gian thích hp cho mình
- i hc có th ch ng la chc tp phù hp vi bn thân
1.1.3.2. 
*Trong việc hình thành tri thức của học sinh
S dy hc s giúp bài hm bc kin th

- Kt ha GV, ca bn hc và t 
- S dn công ngh h tr vic dy và hc
1.1.5. Một số yêu cầu khi thiết kế bài giảng điện tử theo hướng dạy học tích cực trong môn
Lịch sử
* Yêu cầu về nội dung
S d m bo tt mc tiêu giáo dc ca b môn Lch s 
ng THPT
Ni dung ci bám sát nhng ki
góp phn làm rõ nhng kin th
m bo s  các du lch s
* Yêu cầu về hình thức
Cn tránh lm dng k thut khi s dn phi bit s dng hp lý
nht nha phn mm có tác dng tích cn thc ca HS
La chn và trình bày các ni dung trên Slide phm bo tính chính xác, ngn gn, súc
tích, th hic nhng kin thn, trng tâm ca bài hc.
S dng khung nn (background) thng nht có màu sáng kt hp vi mt font ch ph
bin, màu sc hài hòa.
1.2. Thực trạng sử dụng thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử trong dạy học môn Lịch sử ở
trƣờng THPT
1.2.1. Nội dung, kết quả khảo sát
 tìm hiu vic thit k, s dy hc lch s  ng THPT, chúng tôi
u tra, kh t ng kt lun khách quan, chính xác v thc trng
ca vic thit k s dn nay  ng ph thông, nhi vi HS lp
11, t  xut nh  ng cho thit k và s dn nâng cao cht
ng dy hc b môn.
u kin v thi gian, vic tiu tra, kho sát thc trng rèn luyn k c
c tin hành  ng THPT Lc Nam (Bc Giang) và THPT Bc Duyên Hà (Thái Bình).
9

V PP tin hành, chúng tôi ch yu tp trung phng vu tra bng

12
100
215
100
S dng SGK và các tài liu tham kho
7
58.3
135
62.8
Tích hp (Liên h kin thc nhiu môn hc)
9
75
24
11.2
Trc quan (s dng tranh 
5
41.7
41
19
D án (HS trong vai trò khác nhau ca cuc sng
tho din, d
0
0
0
0
ng dn HS t hc, t nghiên cu
3
25
39
18.1

nhn thc tm quan trng ca vic s dy h c t
hc ci vu cm thy hng thú vi các tit hc có s d
Tuy nhiên vic s dng dy môn Lch s  t s
hiu qu. GV còn gp nhiu hn ch khi thit k và s d ng THPT. Hin nay, HS
 ng trong hc tp, tìm tòi kin thc b môn.
T  lý lun và thc tin nêu trên, chúng tôi hy vng vi s nhn thn v
vic thit k và s d góp phc t hc ca HS
 nâng cao hiu qu dy và hc môn Lch s  ng THPT.
11

CHƢƠNG 2
THIẾT KẾ, SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ PHẦN LỊCH SỬ THÊ
́
GIƠ
́
I CÂ
̣
N ĐA
̣
I
(LỚP 11, CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN) THEO HƢỚNG DẠY HỌC TÍCH CỰC
2.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của phần Lịch sử thê
́
giơ
́
i câ
̣

























.
- 





Rèn luynh, bn vn
 ng hp mt v  



 , 















Về thái độ:
- 








.
- 













 .
- Say mê, 







- , 




2.1.3. Nội dung

2.2.2.2. Lựa chọn kiến thức cơ bản của bài học
2.2.2.3. Xây dựng kịch bản công nghệ
2.2.2.4. Multimedia hóa từng đơn vị kiến thức
2.2.2.5. Đóng gói và chạy thử
2.3. Thiết kế BGĐT phần Lịch sử thế giới cận đại theo hƣớng phát huy tính tích cực của HS
2.3.1. Xác định hệ thống mc tiêu phần Lịch sử thế giới cận đại
2.3.2. Xác định kiến thức cơ bản phần Lịch sử thế giới cận đại
2.3.3. Xây dựng kịch bản công nghệ phần Lịch sử thế giới cận đại (Lớp 11 – chương trình
chuẩn)
2.3.4. Đa phương tiện đơn vị kiến thức phần Lịch sử thế giới cận đại (LS lớp 11)
2.3.5. Đóng gói v chạy thử BGĐT
2.4. Sử dụng bài giảng điện tử phần Lịch sử thế giới cận đại theo hƣớng dạy học tích cực
2.4.1. Mô
̣
t sô
́
yêu câ
̀
u chung
 áp dy hc tích cc trong khi s dt hiu qu nên áp
dng t bc hc thn bc hc cao
i h thng dy hn ch là nhn giúp bài ging
i là tt c. Hiu qu ca bài hc tích cc vn tp trung
ch yu khin ca GV.
 c ht ph m bo s thun li cho GV trong dy hc và kt hp nhun
nhuyy hc.
 n có s chn lc hp lý ngu  u lch s và phi có ngun h tr ca
Multimedia (tranh u, b, các loi bng biu )
13


bài tng, phù hp vi HS
2.4.2.3. Tổ chức, hướng dẫn HS tự học ở nhà
- Hướng dẫn học tập thông qua các tiêu chí đánh giá
Vi mi mt nhim v giao cho HS, GV thit k  th
bic m hoàn thành nhim v ca mình.
- Hướng dẫn học tập thông qua giao bài tập về nhà
 c mc tiêu dy hc, GV có th giao cho HS các bài tp v  HS hoàn thin
vi nhng rõ ràng thay vì nhc nh HS hc thuc nhng kin thc trong v ghi
2.4.2.4. Sử dụng BGĐT hướng dẫn HS tự KTĐG
- Hướng dẫn HS tự đánh giá qua bảng tiêu chí đánh giá
Trong quá trình t chc các hong hc tng dn HS t hc  nhà, GV
cn khuyn khích và ti cho HS t kin nhau.
- HS tự đánh giá qua câu hỏi trắc nghiệm
Câu hi trc nghim có th c GV s d n cng c bài
hc. Câu hi trc nghic GV sot thi gian ngn HS có th t kim
c nhiu ni dung, kt qu 
14

2.5. Thƣ
̣
c nghiê
̣
m sƣ pha
̣
m
2.5.1. Mc đích
Thc nghi khn, phù hp hay không c lý lun v

- i chng song, không áp dng các bi
xut trong lu 15

2.5.4. Phương pháp thực nghiệm
 li chng, GV son giáo án và ting,  lp thc nghim chúng tôi
thit k i vi GV thc nghim v ng ca bài dy, cách thc trin khai, kim
tra kt qu u chnh và rút kinh nghim kp thi. Sau mi bài hc, thu thp ý ki
giá phn hi t phía HS, GV v bài dy thc nghim; ý kin nhn xét ca GV v  hc tp,
kt qu thc hin nhim v ca HS; bài kin thc và k a HS. Phân tích,
so sánh vi kt qu ca li ch nêu ra nhng kt lun khái quát v v t chc,
ng dn ôn tp trong dy hc lch s  ng THPT.
Quá trình thc nghic tin hành song song  lp thc nghii chng nhm so
sánh, phân tích kt qu  m bo tính khách quan, chúng tôi chn li chng và
lp thc nghiu có s ng h a chn 2
l tin hành thc nghip có s HS không chênh lch nhau (lp
11A4 có 40 hc sinh, lp11A7: 43 hc sinh). Lp 111A4 là lp thc nghim, lp 11A7 là li
chng thit k theo cách dy ph bin hin nay.
2.5.5. Kết quả thực nghiệm
a. Kết quả định tính
Trong bài hc  li chng, gi hc tin hành theo cách truyn thng, không s
d yu thông qua vic GV thuyt trình li kin thc kt hp h
nhn xét chung: hu hc, ch ng tham gia vào bài hc. Kho sát ý kin ca HS
sau gi hc cho thy hng thú vi bài hc vì các ho
ch yu là HS ghi chép bài, nghe GV gic sách giáo khoa và tr li câu hi. GV có chú
ý rèn luyn thit trình, s dng
b, lp bng biu, s dn công ngh n.
Gi hc thc nghic trin khai bng vic GV s d dng

trình chun s c tính tích cc trong hc tp ca HS, góp phn nâng cao chng
dy và hc b môn trong bi cnh hin nay.
3. Tuy vy, trong quá trình xây dng và thc nghim s dng PTL  ng THPT, chúng
n mt s n ch 
i vng THPT: Mt phn lng THPT hic trang b v
n và thit b DH hi có th s d ng các
thit b, phòng máy còn hn ch  
i vi GV: T hii m tin hc hn
chng rào cn khin vic thit k và s dp không ít nh
4. Qua kt qu thc nghim  ng Tu khc
s hiu qu ca vic thit k và s dn lch s th
gii ci l ra hng thú vi gi hc, tích cc tham gia vào hong
hc tp.

References
1. Alêcxêep M (1976), Phát triển tư duy học sinh. NXB Giáo dc, Hà Ni.
2. Nguyễn Lăng Bình (Ch biên) (2010), Dạy và học tích cực: Một số phương pháp và kỹ
thuật dạy họci hm, Hà Ni.
3. Đỗ Thanh Bình, Nguyễn Thị Côi, Trần Bá Đệ, Đặng Thanh Toán, Trịnh Đình
Tùng, Trần Thị Vinh (2005), Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên THPT chu kì III
(2004-2007) môn Lịch sử. NXB Giáo dc, Hà Ni.
17

4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình, sách
giáo khoa lớp 11 môn Lịch sử. NXB Giáo dc, Hà Ni.
5. Nguyễn Hải Châu, Nguyễn Xuân Trƣờng (2006), Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra
đánh giá môn Lịch sử 10. NXB Hà Ni, Hà Ni.
6. Nguyễn Hữu Châu (2005). Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá trình dạy học. NXB
Giáo dc, Hà Ni.
7. Nguyễn Thị Côi (Ch biên) (1996), Bài học lịch sử ở trường PTTHi hc Hu, Hu.

18

23. Phan Ngọc Liên (ch biên) (2005), Đổi mới phương pháp dạy học lịch sử ở trường Phổ
thông. Nhà xut bi hm, Hà Ni
24. Phan Ngọc Liên (ch biên) (2008), Đổi mới nội dung và phương pháp dạy học lịch sử ở
trường Phổ thông. i.
25. Tài liệu tập huấn dành cho GV các trường THPT chuyên (2009), D án ng quy trình
phát trin k n nghing THPT chuyên tip cn chun quc t
Giáo di.
26. Hoàng Thanh Tú (2008) dng dn hc sinh ôn tp trong dy
hc lch s  Đổi mới nội dung, phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông.
i hm Hà Ni, tr. 492-499.
27. Hoàng Thanh Tú (2012), Phương pháp ôn tập Lịch sử ở trường trung học phổ thông. Nhà
xut bi hc Quc Gia Hà Ni, Hà Ni.
28. Hoàng Thanh Tú – Ninh Thị Hạnh n k  dn công
ngh cho giáo viên môn Lch s  ng trung hc ph , Tạp chí Khoa học ĐHQGHN,
Khoa học Xã hội và Nhân văn 28 (1S), tr. 135  141.
29. Thái Duy Tuyên (2003)c hong nhn thc ci h Tạp chí
Giáo dục (48), tr.13-14.
30. Phạm Viết Vƣợng (2000), Giáo dục họci hc Quc gia Hà Ni.
31. Nguyễn Nhƣ Ý (Ch biên) (2002), NguyTừ điển tiếng Việt
thông dụng. NXB Giáo dc, Hà Ni.

Tài liệu tiếng Nga:
32. М.Т. Студеникин (2007). Современные технологии преподавания истории в школе
(Công nghệ hiện đại trong dạy học Lịch sử ở trường phổ thông).  
 , .