Tổ chức dạy học ngoại khóa trong dạy học
phần " Điện học" Vật lý lớp 11 trung học phổ
thông theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận
thức và bồi dưỡng năng lực sáng tạo
của học sinh Nguyễn Thị Chinh Trường Đại học Giáo dục
Luận văn ThS. ngành: Lý luận và phương pháp dạy học (Bộ môn Vật lý)
Mã số: 60 14 10
Người hướng dẫn: TS. Ngô Diệu Nga
Năm bảo vệ: 2012 Abstract. Nghiên cứu cơ sở lí luận về hoạt động ngoại khóa nói chung và ngoại
khoá vật lí nói riêng. Nghiên cứu cơ sở lí luận của phương pháp dạy học Vật lí để
phát huy tính tích cực và bồi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh. Nghiên cứu nội
dung kiến thức phần “Điện học” trong chương trình vật lí phổ thông. Điều tra thực
trạng và đề xuất giải pháp việc tổ chức dạy học ngoại khóa Vật lí tại các trường
Trung học phổ thông (THPT). Xây dựng nội dung ngoại khóa phần “Điện học”
thuộc chương trình Vật lí lớp 11 THPT. Tổ chức thực nghiệm, đánh giá kết quả thực
nghiệm, rút ra các kết luận về tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất.

Keywords. Hoạt động ngoại khóa; Điện học; Vật lý; Hoạt động nhận thức; Năng lực
sáng tạo Content

tính hấp dẫn của môn học, giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn các kiến thức lí thuyết đã học và
rèn kỹ năng thực nghiệm của học sinh, từng bước tạo cho học sinh một trực giác nhạy bén đối
với các hiện tượng vật lí. Một trong những khâu quan trọng của quá trình đổi mới phương
pháp dạy học vật lí là tăng cường các hoạt động thực nghiệm của học sinh trong quá trình học
tập. Thông qua thực nghiệm, học sinh sẽ được rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo, giáo dục tổng hợp,
hình thành tư duy sáng tạo và tinh thần làm việc tập thể. Qua đó, học sinh có được một số kĩ
năng sử dụng các máy móc thiết bị cơ bản làm cơ sở cho việc sử dụng những công cụ trong
công việc cũng như trong cuộc sống. Tuy nhiên, số tiết thực hành còn quá ít nên việc tổ chức
hoạt động ngoại khóa vật lí là thực sự cần thiết.
Qua quá trình trực tiếp giảng dạy vật lí nhiều năm ở trường THPT, chúng tôi nhận
thấy: phần “Điện học” chiếm một tỉ lệ lớn trong chương trình vật lí 11. Kiến thức phần này
tương đối khó, có nhiều hiện tượng vật lí l í thú, khả năng ứng dụng trong khoa học kĩ thuật
và trong đời sống rất lớn mà trong quá trình tổ chức dạy học chưa khai thác được. Dẫn đến
việc vận dụng chúng để giải thích các hiện tượng thực tế hay việc vận dụng vào thực tiễn đời
sống đối với học sinh là tương đối khó khăn. Ngoài ra, phần này cũng có những thiết bị điện
đơn giản mà học sinh có thể tự chế tạo được hoặc khai thác từ những thiết bị đã có sẵn trong
thực tế để tạo ra các thiết bị điện phục vụ cuộc sống nhưng giáo viên đã không tổ chức cho
học sinh tự thiết kế. Do vậy, trong học nội khóa, học sinh không có cơ hội được rèn luyện các kĩ
năng, chưa khơi dậy được sự hứng thú, tích cực trong học tập và tư duy sáng tạo của học sinh.
Với mong muốn góp phần vào việc nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học vật lí ở
trường THPT, chúng tôi chọn đề tài: Tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học phần
“Điện học” Vật lý lớp 11 trung học phổ thông theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận
thức và bồi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu việc tổ chức hoạt động ngoại khóa phần “Điện học ” Vật lí lớp 11 nhằm
kích thích hứng thú học tập, phát huy được tính tích cực và bồi dưỡng năng lực sáng tạo của
học sinh, đồng thời củng cố kiến thức đã học trong chương trình nội khóa và giúp học sinh hiểu
rõ hơn cách thức ứng dụng vật lí vào đời sống, kĩ thuật.
3. Phạm vi nghiên cứu
+ Tổ chức hoạt động ngoại khoá phần "Điện học'' vật lí lớp 11 THPT.

- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
- Phương pháp thống kê toán học.
9. Đóng góp của đề tài
- Góp phần đưa cơ sở lí luận của hoạt động ngoại khóa vào thực tiễn.
- Có thể làm tài liệu tham khảo cho hoạt động ngoại khóa ở các trường THPT.
- Góp phần vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy học.
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, khuyến nghị, tài liệu tham khảo luận văn dự kiến được trình bày
trong 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của hoạt động ngoại khóa vật lí ở trường phổ thông.
Chương 2. Tổ chức hoạt động ngoại khóa phần “Điện học” vật lí 11 nhằm phát huy tính tích
cực và bồi dưỡng năng lực sáng tạo cho học sinh.
Chương 3. Thực nghiệm sư phạm. CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
VẬT LÍ Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG
1.1. Cơ sở lí luận của hoạt động ngoại khóa vật lí ở trƣờng phổ thông
1.1.1. Các vấn đề chung về hình thức tổ chức dạy học ở trường phổ thông
* Các dạng tổ chức dạy học cơ bản: Dạng toàn lớp; dạng nhóm; dạng cá nhân
* Các hình thức tổ chức dạy học ở trường phổ thông: Hình thức lớp – bài; hình thức thảo
luận tập thể; hình thức hoạt động ngoại khóa;
1.1.2. Các nhiệm vụ cơ bản của dạy học Vật lí ở trường phổ thông
- Trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức vật lí phổ thông, cơ bản, ở mức độ hiện đại.
- Phát triển tư duy khoa học ở học sinh: rèn luyện những thao tác, hành động, phương pháp
nhận thức cơ bản, nhằm chiếm lĩnh kiến thức vật lí, vận dụng sáng tạo để giải quyết vấn đề
trong học tập và hoạt động thực tiễn sau này.
- Bồi dưỡng cho học sinh thế giới quan duy vật biện chứng, giáo dục lòng yêu nước, thái độ

o,….
1.1.3.4. Các đặc điểm của giờ học ngoại khóa
- Việc tổ chức hoạt động ngoại khóa dựa trên tính tự nguyện tham gia của học sinh và có sự
hướng dẫn của giáo viên.
- Số lượng học sinh tham gia không hạn chế, có thể là theo nhóm nhưng cũng có thể là tập thể
đông người, không phân biệt trình độ học sinh.
- Có kế hoạch cụ thể về mục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, lịch hoạt động
cụ thể và thời gian thực hiện.
- Kết quả hoạt động ngoại khóa của học sinh không không đánh giá bằng điểm số như đánh
giá kết quả học tập nội khóa.
- Việc đánh giá kết quả của hoạt động ngoại khóa vật lí thông qua tính tích cực, sáng tạo của học
sinh và sản phẩm của quá trình hoạt động. Ngoài ra, kết quả của hoạt động ngoại khóa được đánh
giá một cách công khai thông qua cả giáo viên và học sinh.
- Nội dung và hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa phải đa dạng, phong phú, mềm dẻo,
hấp dẫn để lôi cuốn được nhiều học sinh tham gia.
1.1.4. Nội dung, hình thức tổ chức và phương pháp dạy học ngoại khóa vật lí
1.1.4.1. Nội dung ngoại khóa vật lí
- Đào sâu nghiên cứu những kiến thức lí thuyết về vật lí và kĩ thuật.
- Nghiên cứu những lĩnh vực riêng biệt của vật lí học ứng dụng như kỹ thuật điện, kỹ thuật vô
tuyến, kỹ thuật chụp ảnh
- Nghiên cứu thiết kế, chế tạo và sử dụng các dụng cụ, làm thí nghiệm vật lí, nghiên cứu
những ứng dụng của vật lí trong cuộc sống.
Việc lựa chọn nội dung nào để tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lí, giáo viên phải dựa vào
một số yếu tố, đó là:
- Vai trò của hoạt động ngoại khóa vật lí.
- Xuất phát từ đặc điểm nội dung kiến thức vật lí có tính trừu tượng, có nhiều ứng dụng trong
thực tiễn nhưng trong nội khóa chưa đáp ứng được.
- Nội dung ngoại khóa phải hấp dẫn để thu hút được đông đảo học sinh tự nguyện tham gia,
kết hợp các nội dung để tổ chức ngoại khóa sẽ làm cho hoạt động phong phú hơn và thu hút
được nhiều học sinh tham gia hơn

Bước 5: Thiết kế chương trình hội thi
Bước 6: Dự trù kinh phí, chuẩn bị cơ sở vật chất cho hội thi
Bước 7: Tổ chức hội thi
Bước 8: Tổng kết hội thi
1.1.5.2. Một số yêu cầu cần đáp ứng khi tổ chức hội thi
+Nên mời những người có kinh nghiệm tổ chức vào BTC; những người có chuyên môn
trong lĩnh vực thi vào BGK; người có khả năng sử dụng máy tính vào BTK.
+ Người dẫn chương trình: chọn người có kiến thức vững vàng, thông minh, nhanh nhẹn
trong ứng xử, đối đáp, có chất giọng truyền cảm, phát âm rõ ràng, biết cách pha trò để
không khí hội thi được sôi nổi.
+ Hội trường, âm thanh, ánh sáng, phương tiện kĩ thuật: phải được chuẩn bị chu đáo, bố
trí hợp lí.
+ Nội dung các câu hỏi trong hội thi phải: ngắn gọn, rõ ràng, chính xác, dễ hiểu, phù hợp với
năng lực và trình độ nhận thức của học sinh, thời gian trả lời phải hợp lí.
1.1.5.3. Một số hình thức của hội thi vật lí
- Thi trả lời nhanh.
- Thi giải thích hiện tượng.
- Thi giải bài tập.
- Thi giải ô chữ.
- Thi chơi một số trò có sử dụng kiến thức vật lí,…
1.1.6. Cơ sở đánh giá hiệu quả hoạt động ngoại khóa trong việc phát huy tính tích cực
và bồi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh trong dạy học vật lí
1.1.6.1. Tính tích cực của học sinh trong hoạt động học tập
 Khái niệm về tính tích cực của học sinh trong học tập
Tính tích cực trong học tập là một hiện tượng sư phạm biểu hiện ở sự cố gắng cao về nhiều
mặt trong học tập. Tích cực học tập thực chất là nói đến tích cực nhận thức. Tính tích cực nhận
thức là trạng thái hoạt động nhận thức của học sinh, đặc trưng ở khát vọng học tập, cố gắng trí tuệ
và nghị lực cao trong quá trình nắm vững kiến thức.
 Các biểu hiện của tính tích cực trong học tập
Tính tích cực của học sinh trong học tập biểu hiện qua các hành động cụ thể như:

1.1.6.3. Phương pháp đánh giá
* Quan sát: Giáo viên sử dụng các giác quan (chủ yếu bằng mắt) để theo dõi, tri giác mọi diễn biến
hoạt động của học sinh nhằm thu thập thông tin phản ánh về các biểu hiện của hành vi, thái độ, kĩ
năng, tính tích cực của học sinh làm cơ sở đánh giá. Quan sát được thực hiện trong suốt quá trình hoạt
động, từ khâu chuẩn bị, diễn biến đến kết thúc hoạt động.
* Điều tra
+ Điều tra bằng cách trao đổi ý kiến trực tiếp với giáo viên, học sinh (phỏng vấn).
+ Sử dụng “Phiếu điều tra”.
1.2. Thực trạng hoạt động ngoại khóa và tình hình dạy học phần "Điện học" trong nhà
trƣờng phổ thông hiện nay
1.2.1. Mục đích điều tra
Tìm hiểu thực trạng hoạt động ngoại khóa và tình hình dạy học phần “Điện học” ở một số
trường THPT ở Hà Nội, đối chiếu với mục tiêu dạy học các kiến thức này trong chương trình
Vật lí lớp 11 để phát hiện ra những điểm còn hạn chế của cả giáo viên và học sinh khi dạy và
học phần kiến thức này. Những kết quả tìm hiểu được về thực trạng hoạt động ngoại khóa và
tình hình dạy và học là một cơ sở để chúng tôi xây dựng nội dung, phương pháp và hình thức
tổ chức hoạt động ngoại khóa về “Điện học” trong chương trình Vật lí lớp 11 THPT.
1.2.2. Phương pháp điều tra
+ Điều tra giáo viên: thông qua phiếu điều tra (phụ lục 2), trao đổi trực tiếp, tham khảo giáo
án, dự giờ dạy trên lớp.
+ Điều tra học sinh: thông qua phiếu điều tra (phụ lục 3), trao đổi trực tiếp, tìm hiểu thông qua
các bài kiểm tra của học sinh, quan sát học sinh trong các giờ học trên lớp.
1.2.3. Đối tượng điều tra
Điều tra 146 giáo viên (trong đó có 28 giáo viên vật lí) và 176 học sinh của các trường:
Trường THPT Thạch Thất; Trường THPT Hai Bà Trưng - Huyện Thạch Thất – Hà Nội và
trường THPT Ngọc Tảo - Huyện Phúc Thọ - Hà Nội.
1.2.4. Kết quả điều tra
1.2.4.1. Thực trạng hoạt động ngoại khóa trong nhà trường phổ thông hiện nay
Hầu hết giáo viên nhận thức rất rõ tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa nói chung,
ngoại khóa vật lí nói riêng. Trong những năm gần đây, hoạt động này đã được quan tâm

- Tất cả học sinh được hỏi đều cho biết các em ít được tham gia hoạt động ngoại khóa về vật
lí (1 thậm chí 2 năm/1 lần) và đều mong muốn được tham gia.
1.2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế trong việc dạy và học phần “Điện học”, những biện
pháp nhằm khắc phục của những hạn chế đó
* Nguyên nhân của những hạn chế trong việc dạy và học
- Về mặt nội dung chương trình:
+ Mỗi tiết học có nhiều nội dung kiến thức nên ít thời gian dành cho sự trao đổi giữa giáo
viên và học sinh hay việc hướng dẫn học sinh hướng nghiên cứu ở nhà.
+ Mục tiêu dạy học còn chú trọng nhiều các yêu cầu về kiến thức mà ít chú trọng mục tiêu kĩ
năng, đặc biệt là các kĩ năng rèn luyện ngôn ngữ vật lí, chưa chú trọng đến việc rèn luyện khả
năng thiết kế, chế tạo dụng cụ điện đơn giản gắn với bài học và thực tiễn.
- Về phía giáo viên:
+ Nhiều giáo viên vẫn trung thành với phương pháp dạy học truyền thống, chưa chú ý đến
việc tổ chức, định hướng hoạt động thế nào để phát huy tích cực nhận thức và bồi dưỡng
năng lực sáng tạo cho học sinh.
+ Giáo viên ít khi suy nghĩ, tìm tòi để tự làm hoặc hướng dẫn học sinh cách thức có được một
thiết bị, dụng cụ vật lí.
- Về phía học sinh:
+ Chịu ảnh hưởng của cách học thụ động, lại ít được thâm nhập kiến thức vào thực tế.
+ Kiến thức của học sinh không đầy đủ, sâu sắc, trình độ toán học của học sinh còn kém nên
ảnh hưởng nhiều đến việc học vật lí.
+ Học sinh ít được tham gia hoạt động ngoại khóa vật lí về thiết kế và chế tạo nên các em còn
rất khó khăn khi giáo viên ra nhiệm vụ thiết kế, chế tạo dụng cụ điện.
* Đề xuất những biện pháp nhằm khắc phục những hạn chế của học sinh:
+ Cần tổ chức cho học sinh vừa học vừa chơi, giáo viên có thể tổ chức các buổi hoạt động ngoại
khóa cho phần này để phát huy được tính tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh trong học tập.
+ Tăng cường tổ chức cho học sinh hoạt động học tập theo nhóm.
+ Đa dạng hóa các hình thức dạy học: phối kết hợp các hình thức dạy học như dạy học dự án;
dạy học theo nhóm, tổ chức hoạt động ngoại khóa,…
+ Nên tận dụng một số giờ học tự chọn để tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho học sinh nhằm

- Nội dung của hoạt động ngoại khóa cho học sinh hướng vào việc thiết kế, chế tạo dụng cụ
điện từ những vật liệu đơn giản, rẻ tiền, dễ kiếm, gắn liền với thực tiễn.
- Dự kiến giao cho học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm. Mỗi nhóm lớn có 9 hoặc 12 học
sinh, cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ tại nhà theo lịch mà các nhóm tự bố trí.
- Trong quá trình các nhóm thực hiện nhiệm vụ, giáo viên thường xuyên theo dõi tiến độ
thực hiện nhiệm vụ của học sinh, kịp thời có sự hỗ trợ cần thiết qua trao đổi điện thoại hoặc
các buổi gặp nhanh giữa giáo viên với các nhóm.
- Chúng tôi dự kiến tổ chức một buổi tổng kết để học sinh báo cáo sản phẩm mình chế tạo
được kết hợp với hội vui vật lí.
2.2. Mục tiêu của hoạt động ngoại khóa phần “Điện học”
2.2.1. Về kiến thức
- Củng cố và khắc sâu các kiến thức về:
+ Các cách nhiễm điện của một vật; tương tác giữa các điện tích; thuyết electron; tụ điện
(nguyên tắc cấu tạo và điện dung của tụ điện)
+ Tác dụng của dòng điện; cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của nguồn điện; đoạn mạch mắc nối tiếp
và song song; điện năng và công suất điện; định luật Jun- Lenxơ; định luật Ôm đối với đoạn mạch,
với toàn mạch; ghép các nguồn thành bộ.
+ Bản chất dòng điện trong các môi trường: kim loại, chất điện phân, chất khí, chân không và
bán dẫn; các hiện tượng: hiện tượng nhiệt điện, hiện tượng dương cực tan, các hiện tượng
phóng điện trong chất khí ở điều kiện thường.
- Vận dụng các kiến thức để:
+ Giải thích được các hiện tượng điện có liên quan như: sự nhiễm điện của một vật, hiện
tượng đoản mạch, tia lửa điện,…
+ Giải thích cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của Pin và Acquy, giải thích được các mạch
điện kín dùng nguồn một chiều trong thực tế.
2.2.2. Về kĩ năng
- Nhận biết được trong thực tế các điện trở hoặc các nguồn mắc nối tiếp hay song song.
- Rèn luyện các kĩ năng: thiết kế và chế tạo các dụng cụ điện; kĩ năng sử dụng một số dụng cụ đo
như ampe kế, vôn kế, điện kế …; kĩ năng vận dụng các kiến thức vào giải thích các hiện tượng
thực tế; kĩ năng giao tiếp, trình bày ý kiến, thảo luận và báo cáo kết quả.

Phần thi: Màn chào hỏi của các đội
Phần thi: Khởi động- Trả lời nhanh
Phần thi: Vượt chướng ngại vật- Giải ô chữ
Phần thi: Về đích
2.4. Hình thức và phƣơng pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa phần “Điện học” vật lí 11
2.4.1. Hình thức tổ chức
Chúng tôi dự kiến tổ chức cho học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa: từ 15/02 đến
30/3/2012. Cuối đợt có một ngày tổ chức Hội vui vật lí
2.4.2. Phương pháp dạy học
Chúng tôi dự kiến dạy học các nội dung ngoại khóa theo các bước như sau:
Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh
Bước 2: Giáo viên hướng dẫn từng nhóm thảo luận
Bước 3: Các nhóm học sinh tích cực, tự lực thực hiện nhiệm vụ
Bước 4: Các nhóm báo cáo kết quả và tham gia hội vui vật lí
2.5. Hƣớng dẫn thiết kế, chế tạo các dụng cụ điện sử dụng nguồn một chiều, đáp ứng các
nhiệm vụ hoạt động ngoại khoá phần “Điện học” vật lí 11
2.5.1. Thiết kế, chế tạo các dụng cụ điện sử dụng nguồn một chiều, đáp ứng các nhiệm vụ
hoạt động ngoại khoá phần “Điện học” - Vật lí lớp 11
Để tổ chức hoạt động ngoại khóa đạt hiệu quả cao thì trước tiên, chúng tôi tiến hành chế tạo
các dụng cụ điện theo dự kiến sẽ giao cho học sinh để xác định những khó khăn mà học sinh có
thể gặp phải khi thực hiện. Từ đó, dự kiến cách thức hướng dẫn cụ thể để các em vượt qua khó
khăn, hoàn thành nhiệm vụ.
2.5.2. Dự kiến những khó khăn của học sinh khi thực hiện thiết kế, chế tạo các dụng cụ điện sử
dụng nguồn một chiều và phương pháp hướng dẫn học sinh
2.6. Tổ chức ngày Hội vui vật lí
2.6.1. Mục tiêu
* Về kiến thức:
- Mở rộng, đào sâu, làm phong phú thêm kiến thức đã được học ở phần “Điện học”:
- Giới thiệu những ứng dụng của Vật lý vào khoa học và kỹ thuật.
- Giúp học sinh hiểu rõ hơn các hiện tượng điện, thấy được vai trò to lớn của điện học trong

thức, rèn luyện các kĩ năng, rèn tính tự chủ, năng lực sáng tạo.
CHƢƠNG 3
THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM
3.1. Mục đích của thực nghiệm sƣ phạm
Đánh giá tính khả thi của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa vật lí trong dạy học; đánh giá
hiệu quả của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa nhằm mục đích phát huy tính tích cực và phát
triển năng lực sáng tạo của học sinh.
3.2. Đối tƣợng và thời gian thực nghiệm sƣ phạm
- Đối tượng: học sinh khối lớp 11 trường THPT Thạch Thất- Hà Nội
- Thời gian thực nghiệm từ 15/02 đến 30/3/ 2012.
- Thời gian: tổ chức hội vui vật lí kết hợp với trưng bày sản phẩm vào ngày 26/3/2012
3.3. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm
+ Hướng dẫn học sinh thực hiện các nội dung hoạt động ngoại khóa theo kế hoạch.
+ Theo dõi, chụp hình, ghi chép lại diễn biến các hoạt động của học sinh; thường xuyên trao đổi,
gặp gỡ học sinh để đánh giá mức độ phù hợp của nội dung các hoạt động ngoại khóa, phương
pháp hướng dẫn hoạt động ngoại khóa của giáo viên và để đánh giá mức độ hứng thú, sự tích cực
của học sinh khi tham gia hoạt động ngoại khóa.
+ Đánh giá kết quả của hoạt động ngoại khóa qua kết quả đã theo dõi, quan sát được; qua sản
phẩm mà học sinh đã chế tạo ra; qua buổi tổng kết hoạt động; qua trao đổi ý kiến với học sinh
sau khi tham gia ngoại khóa.
3.4. Phân tích diễn biến và đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm phần học sinh thiết
kế, chế tạo dụng cụ điện
3.4.1. Phân tích diễn biến
Bước 1: Giáo viên làm việc chung với các học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa, phân
nhóm học sinh theo nhiệm vụ
Bước 2: Giáo viên hướng dẫn từng nhóm thảo luận
Sau thời gian gia hạn cho các nhóm, giáo viên hẹn gặp và làm việc cụ thể với các nhóm vào
các ngày 20/02 và 21/02/2012.
Bước 3: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ và giáo viên giúp đỡ khi các nhóm gặp khó khăn
Bước 4: Chuẩn bị cho buổi báo cáo kết quả và hội vui vật lí

3.5.2.1. Đánh giá tính khả thi của quy trình đã lập
+ Về nội dung của hoạt động ngoại khóa nhìn chung là thiết thực, phong phú, hấp dẫn, phù hợp
với kiến thức mà học sinh đã được học trong giờ nội khóa.
+ Về cách thức tổ chức đã đạt được hiệu quả cao.
3.5.2.2. Đánh giá tính hiệu quả của hoạt động ngoại khóa
Để đánh giá hiệu quả của quy trình hoạt động ngoại khoá, chúng tôi dựa vào các tiêu chí đánh giá
tính tích cực và năng lực sáng tạo của học sinh qua quá trình thực nghiệm.
* Những biểu hiện của tính tích cực trong hoạt động của học sinh
+ Với các nhóm thiết kế, chế tạo
- Các em đều tự nguyện tham gia một cách tích cực, thoải mái, nhiệt tình, hoàn thành tốt công
việc được giao.
- Các em đều tích cực suy nghĩ, cố gắng vận dụng kiến thức đã học để thực hiện nhiệm vụ, khi gặp
khó khăn không giải quyết được, các em đã mạnh dạn nhờ giáo viên giúp đỡ.
- Khi được giáo viên hướng dẫn, các em rất chăm chú lắng nghe và tích cực suy nghĩ theo
hướng gợi mở và đa số các nhóm đều tự tìm ra cách giải quyết cho mình.
- Có nhiều dụng cụ điện chế tạo khó thành công, như: chế tạo tàu thủy, máy bơm nước mini,
quả cầu led nhím, lọ hoa,…nhưng các em cũng không nản chí. Các em cố gắng tìm kiếm vật
liệu, lắp đặt nhiều lần và cố tìm ra nguyên nhân.
- Tất cả các nhóm đều cố gắng để hoàn thành nhiệm vụ được giao, cố gắng để có sản phẩm đẹp,
bền và có thể sử dụng trong giờ học của các em khóa sau.
- Các em cũng chuẩn bị hết sức chu đáo cho buổi tổng kết và rất háo hức mong đợi được ra
mắt các sản phẩm mà các em đã chế tạo được và giao lưu với các bạn.
- Trong khi tham dự hội vui, các nhóm rất say sưa báo cáo sản phẩm của nhóm mình, cố gắng
hết khả năng , tích cực tham gia đặt câu hỏi cho đội bạn hoặc nhờ các bạn giải thích những
điều mà các em chưa hiểu.
+ Với các đội thi ”Đường lên đỉnh olympia”
- Các em thể hiện hết mình, ai cũng giỏi và có điểm mạnh riêng, có kiến thức và bản lĩnh thi
đấu tốt. Các em đối mặt với mọi việc rất bình tĩnh, tự chủ và lạc quan.
- Các em chăm chú lắng nghe câu hỏi, nghĩ nhanh, tích cực thảo luận với các thành viên trong
đội để lựa chọn ra câu trả lời chính xác nhất và sớm nhất.

chưa khai thác hết được các loại hình hoạt động ngoại khóa.
- Cơ sở vật chất của nhà trường chưa đầy đủ, kinh phí hỗ trợ cho ngoại khóa còn eo hẹp nên
khi tổ chức gặp khó khăn. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Qua quá trình thực hiện đề tài, đối chiếu với mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề
tài chúng tôi đã đạt được những kết quả sau:
- Hệ thống hóa được cơ sở lý luận về việc tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học vật lí
phổ thông.
- Tìm hiểu tình hình dạy và học phần "Điện học" ở một số trường nhằm sơ bộ xác định được
những khó khăn, hạn chế chủ yếu khi dạy, học phần này, đặc biệt chú ý đến việc tổ chức hoạt
động ngoại khóa trong dạy học vật lí.
- Trên cơ sở vận dụng lí luận về tổ chức hoạt động ngoại khóa, chúng tôi đã xây dựng được nội
dung, tổ chức hoạt động ngoại khóa theo hướng nhằm phát huy tính tích cực và phát triển năng
lực sáng tạo của học sinh, bước đầu đã thu được kết quả tốt. Chúng tôi đã chế tạo thành công
một số dụng cụ điện từ những vật liệu đơn giản, rẻ tiền, dễ kiếm để phục vụ cho quá trình dạy
học, bổ sung tốt cho cho phòng thí nghiệm của nhà trường.
- Kết quả của quá trình thực nghiệm sư phạm cho thấy việc tổ chức hoạt động ngoại khóa vật
lí về “Điện học” ở lớp 11 trung học phổ thông là khả thi và đạt được những mục tiêu mà đề
tài đã đặt ra.
Tuy nhiên, do thời gian thực hiện đề tài không nhiều, tài liệu về tổ chức hoạt động
ngoại khóa còn ít, điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí ở trường phổ thông dành cho hoạt động
ngoại khóa còn hạn hẹp…nên đề tài không tránh khỏi những hạn chế như: các phương án
thiết kế chưa nhiều, sản phẩm học sinh làm ra có tính thẩm mĩ hoặc tính chính xác chưa cao,
chưa đa dạng; chưa có điều kiện thực nghiệm trên nhiều đối tượng khác nhau. Để cho việc tổ
chức hoạt động ngoại khóa phát huy hết tác dụng của nó trong việc dạy và học vật lí, cần vận dụng
quy trình tổ chức hoạt động ngoại khóa với các nội dung khác trong chương trình vật lí phổ thông
để kích thích hứng thú của học sinh trong học tập vật lí, giúp phát huy tính tích cực và phát triển
năng lực sáng tạo của học sinh. Cần mở rộng mở rộng phạm vi thực nghiệm sư phạm để có được sự

13. Nguyễn Đức Thâm, Nguyễn Ngọc Hƣng, Phạm Xuân Quế (2003). Phương pháp dạy
học vật lí ở trường phổ thông. Nxb ĐHSP Hà Nội.
14. Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Văn Lê, Châu An (2004). Khơi dậy tiềm năng sáng tạo.
Nxb Giáo dục.
15. Phạm Hữu Tòng (2001). Lí luận dạy học vật lí. Nxb Giáo dục.
16. Phạm Hữu Tòng (2003). Dạy học vật lí ở trường phổ thông theo định hướng phát triển
hoạt động tích cực, tự chủ, sáng tạo và tư duy khoa học. Nxb ĐHSP Hà Nội.
17. Đỗ Hƣơng Trà. Phát triển năng lực học tập vật lí cho học sinh thông qua phương
pháp và phương tiện dạy học mới. Tài liệu tham khảo cho học viên cao học.
18. Đỗ Hƣơng Trà, Nguyễn Đức Thâm (2006). Lô gic học trong dạy học vật lí. Nxb ĐHSP
Hà Nội.
19. Viện Hàn lâm Khoa học Giáo dục Liên Xô, Viện Hàn lâm Khoa học Giáo dục
CHDC Đức. Phương pháp giảng dạy vật lí trong các trường phổ thông ở Liên Xô và CHDC
Đức,tập 1. Nxb Giáo dục- 1983.
20. http://www.thuvienkhoahoc.com/tusach/T%C6%B0_duy_1%C3% A0_g %C3AC