Nghiên cu quá trình bi lp khu vc c Gi -
tnh và kin ngh các gii pháp ng phó Nguyn Hi Hà

i hc Khoa hc T nhiên
Luchuyên ngành: a cht; Mã s: 60 44 55
ng dn:  c
o v: 2012 Abstract: Nghiên c  a chn các gii pháp công ngh thích hp gim
thiu tai bin bi ln ng ca bii khí hu. Nghiên cu mi quan
h giy thng lc vi các gii pháp công trình hin có, và nh
ng ca chúng ti tai bin bi lp. Phân tích tính hiu qu và rút ra các bài hc kinh
nghim t các gii pháp công trình c áp d xut các gii pháp quy hoch và
s dng ht ven bin thích c vi s dâng cao mc bin.

Keywords: a cht hc; Thy thng lc; a cht th Content
1.Tính cấp thiết đề tài
nh là tnh thuc vùng duyên hi Nam Trung b Vit Nam, có di b bin dài 134
km, tri dài qua nhiu du to b rt khác nhau. ng mnh m
cng lc hc sông - bin, dòng chy bit v.v. khu
vc ven bin tnh chu ng mnh ca hing xói st l b. Các v trí b xói
l - bi lp mnh ti vùng ven bin tm chính): 1. Ca bin Tam Quan, 2.
Ca bia bin Hà Ra, 4. Ca bi Gi, 5. B bin Trung Lng, 6. Eo bin Qui
nhn, 7. B bin Nhn Hi, 8. B bin Nhn Lý và o Cù Lao Xanh.


Xut phát t thc tin trên ha ch tài u quá trình bi lp khu
vc c Gi  tnh và kin ngh các gii pháp  nhm làm sáng t hin
trng, nguyên nhân gây bi lp khu vc ca bi-Gi tnh và kin ngh mt s gii
pháp phc v giao thông thy, phát trin kinh t bin và ng phó vi bii khí hu ta

2. Mục tiêu nghiên cứu
1. Làm sáng t hin trng và nguyên nhân bi lp ti khu vc ca bi Gi- tnh;
2. Nghiên ca chn các gii pháp công ngh thích hp gim thiu tai bin bi
ln ng ca bii khí hu.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cu ca cha mo-tân kin ta hình, thm thc vt, hin trng
khai thác s dng rng, khoáng sm thu  bin, thy-thng lc và ng
cn bi lp.
-  .
- Phân tích nh quy lut phân b và phát trin theo không gian, thi gian ca quá
trình bi-xói  i ven bin trong phm vi ng ca c c sông sui và ng vi các
kch bn dâng cao mc bin khác nhau (ví d 0
ng các mô hình toán thích hp.
- Nghiên cu mi quan h giy thng lc vi các gii pháp công
trình hin có, và ng ca chúng ti tai bin bi lp.
- Phân tích tính hiu qu và rút ra các bài hc kinh nghim t các gi
c áp dng.
- xut các gii pháp quy hoch và s dng hp t ven bin thích ng
c vi s dâng cao mc bin.
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa khoa học:             
- 
- Ý nghĩa thực tiễn: Kt qu có th c s dng trong nhiu ngành h Giao
thông, S Xây dng, U ban Phòng chng lt bão, S KHCN, S ng, S

Giá gm có: Ph vùng 1 t n Tin Giang; Ph vùng 2 t Ti
Mau; Ph vùng 3 t n Rch Giá; và vùng IX: T Rn Hà Tiên [9].
Tổng quan các nghiên cứu về bồi lấp và xói lở khu vực cửa sông



) 
 
 
                 


 


 [4,6,7,8]
 Tổng quan về tình hình bồi lấp cửa sông miền Trung
Theo các kt qu nghiên cu, nhìn chung các ca sông  khu vc mic thành
to trong bão, hoch chuyng vn chuyn ca dòng bùn cát ven bc
m to thành, nên các ca sông min nh hng xuyên b bi lp và không
nh. Cng xuyên b bi lp, v c m r
m rng bng k nên bi lp vn là thun.
Thi gian gc khai thác thy sn, phát trin kinh t bin  min Trung phi
mt vi m ngi r là ti mt s ca sông vào cng cá và khu vu
 bi lp nghiêm trng. Hit nhiu bc xúc trong
ng không nh n khai thác thy sn, các hot
ng kinh doanh hu cn ngh i sng cn v này tác gi
Trnh Viu trình bày rt xúc tích và sâu sc.[2] Công trình
 rõ hing bi lp và các v liên quan có th thy rt rõ rt  mt s ca sông
 C- nh); Ca M Á - xã Ph Quang huyc

kinh t bin. Nguyên nhân gây bi t là các quá trình hoa cht, các yu t thy thch
ng lc, các yu t thc. Bên cu t a cht khác
ng vào quá trình bi t. Các yu t này kt hp vi nhau n s
bi lp trong khu v c phc gim thiu tai bin.
3.1.1. Vị trí địa lý:
Khu vc nghiên cu bao gm c c Ngt và vùng bin ph cn vi ta
 a lý (109
0
- 109
0
 
0
- 14
0
 Bc) nm trên ranh gii
a xã M Chánh huyn Phù M và xã Cát Chánh huyc Ngt
có din tích khong 16,5 km
2
vi chiu rng trung bình 2,8 km, chiu dài trung bình 5,8 km, ni
vi bi Gi rt hp vi chiu rng khong 110 m vi bãi cn chn ca v
sâu 2,2-c c Gi có các núi Dc cao 109 m, núi Hòn Gia cao 92 m, núi
Hòn Lang cao 164 m che chc.
3.1.2. Khí hậu
Khu vc c  cn nm trong vùng nhii 
kéo dài t n h  i k này ngoi tr tháng 10 còn
mang tính cht chuyn mùa, thì các tháng còn lu chu s chi phi cc.
T n tháng 9 chu s chi phi ca gió mùa Tây Nam. Tuy nhiên  khu vc min Trung
do núi tin ra sát bin nên gió mùa khi tit li bin di tác dng ca
c khác ca tu tn ti mùa
i t n tháng 12 có t

3.1.5.2. Các thành tạo trầm tích Đệ Tứ
Trm tích phân b trong khu vc ch yu là các thành to tr T. Các trm tích
 t  t sng v ngun gc và quá trình thành tc gn lin vi nhng thi k
y ra trong thi k k  tng bng phân b trên phm vi tnh
ng bng ven bin nên yu t bin (m) luôn chi, k tip là trm tích
sông-bin (am), bim ly (mb), bin-gió (mv), sông-bin-m ly (amb), sông (a), sông-m
lcó thành phn trm: cát ln ít bt màu nâu vàng, sét kaolin màu
trng loang l , cát si tng b late

  , kt t
3.1.6. Các yếu tố hải văn :
Các yu t ng- h trng nht gây ra tai bin xói l- bi t
trong khu vc.
Dòng chảy
  
 
 

 

c bit vào thi k  y qua mt ct th Gi
hng chy ch yu  tng m T dòng chy
trung bình là 41,3 cm/s, ti tng gia là 31,9 cm/s và ti t ci
ln nht trong thi k kho sát là 96 cm/s ti tng mt trong pha triu rút vào k tring.
Sóng
Sóng bin ti khu vc c t. T n
m lc a tc (NE). Riêng trong
thi k t hing Bn
su rt nh so vc (NE). Tháng 05 là thi k chuyn mùa, sóng
không nh và khá yu. T n tháng 09 trên toàn min nghiên cng

Bc khu vc cng b xói l do qui ca sóng, dòng chy ven b 
to nên.
 bin khu vc c Gi b xâm thc rt mnh, t n
n công trc tip gây thit hi trên b.
Trong thi k c,  i trong, k t b ra phía bin khong 170 m, xy ra
s xói l mnh vi quy mô dch chuyn ngang v phía b khong 100 m, và dch chuyn thng
ng kho i ngoài, cách b t 170 - 550 m v phía bin li xy ra s
bi lc bit ti khu vc cn cát phía ngoài xy ra s bi lp c hai mái bên trong và bên
ngoài.
Trong thi k gió mùa Tây Nam,  i trong k t b ra bin khong 200 m, xy ra s
bi lp vi quy mô dch chuyn ngang ra phía bin 200 m và dch chuyn thng khong 2
m, trong kh i ngoài t 200 - 550 m ra phía bin xy ra s xói l vi s dch chuyn
ngang khong 40 m và dch chuyn thng khong 2 m.
 ng nhm mm thiu
tai bin xói l n ra mnh m phc v phát trin bn vng giao thông thy và kinh t
bin, t -2006, kè bic xây dng ti phía Nam c Gi. Sau khi
n 2 ca d  dng, công trình kè chn sóng và cát, cùng vic
no vét lung tàu u qu n. Hin nay,
tn gia ca lut bãi cát r cao so vi mc
bin khong 2 m, chng lch ra vào bn.  n sóng v phía
bi lp lung lch. Chính vì vy mà tàu thuyn ra vào b Gi rt khó
 m nht là vào mùa bing, thi tit có gió Nam m 
ng hp tàu cá ra vào bn b i và thit hi ln v tài
sn. Thc t u b


Giai đoạn từ năm 2002-2010: 

Tuy nhiên trên

Hình 3.2: Doi cát phía trong cửa Đề Gi (2012)
Doi cát còn li hin ti  c Gi có ln ra bin 137m, m rng  phía kè vi din tích
là 6300m
2
. Gi s trc din cân bi  mi mt ct vi b dày doi cát ni trên
mc là 3m. So sánh vi din tích 2700m
2
, doi
cát 2 có din tích 2571m
2
y so vc
tích t thêm m
3
). Phân tích nh v tinh thy, phía trong ca
n cát ngm có din tích 5033m
2
.

Chú thích: 2010: xut hin doi cát I, II 2012: ch còn doi cát III
A: Cn cát ngm
Hình 3.3: Sự biến động doi cát qua các năm 2010-2012

u này chng t, quá trình thng ln ra mnh m   
2010 dch chuyc Ngt và vn chuyn thêm mng bùn cát là khong
8120m
3
vào phía trong ca. C ly dch chuyn ca doi cát 
 ng 4000m

16
.


1
1 +
3
18
.

. 

. 

. 



 =





V
1


 f
1



)
0,25

H
o
 L
o





(10/2012). Áp 

c
-tháng 04),



- 


Gi.
-

                 

4.1.2. Đặc điểm cán cân bồi tích do yếu tố sóng biển

8
2
sb
b
gH
E


(N/s)
c
gb
- 









sb
sb
gb
kh
kh
c
c
2
sin

 
s
- 
3
)
n - 
K - 0,39.


minh 
cao <1m.
    
- tháng
 

572333m
3

-tháng
  

3


3

        


- 

Nguyên nhân ch yu ca hing nêu trên là do thi k  c, hình
thành dòng chy ven b ng t phía Bc lên phía Nam. Dòng chy này mang
i  phía Bc xung bi lp cho phía Nam vòng cung. Kt qu là trong thi
k này xy ra s thiu ht phù sa và xói l  phía Bng thi xy ra s ng phù sa và
bi lp  c lc din ra trong thi k gió mùa Tây Nam,
thi k này dòng chy ven b  mang phù sa t phía Nam xung phía Bc. Kt qu 
phía Nam xy ra hing thiu ht phù sa và b xói l, khi này  phía B
c bi lp.
Giai đoạn hiện tại, sau khi xây kè:
Tình trng hin ti ca c i quá trình bi lp. Khu vc ca và
lung b cn gây nên nhng bt li cho vic bin vi khu vc
ng th, do s c kém dn s ngp l
s sn xut và các h tng k thut xung m làm tn hi to ln v kinh t.
Mc dù trong khu vc nghiên cng dòng chy và sóng ch yu: t
phía Bc xung phía Nam do ng cc, và t phía Nam lên phía Bc do
, có th nhnh rng bùn cát t phía Bc
xung không tham gia nhiu vào quá trình bi t hin ti ca c Gi. Nguyên nhân chính là
i nhô ra bin dòng chy do sóng và gió vn chuyn bùn cát
t phía Bc xung khu vc c Gi, to nên s bi t  khu vc b bin phía B
Li. S vn chuyn trm tích t i xung khu c Gi khá nh.
ng bùn cát vn t chuyn t phía Nam lên phía B
trng gây ra bi lp ti khu vc c Gi. Do kè bic xây dng  phía Nam c Gi,
 mt phn cát bi lp  phía Nam ca kè. Phn cát còn li, tip
tc vn chuyn lên phía Bc tham gia vào quá trình hình thành cn cát, gây bi t phía trong ca
 u kè.
Da vào vic phân tích nh v tinh và s liu quá trình
bing ca các di cát hình thành  phía trong c Gi, có th kh
my t phía ngoài ca vào phía trong khu vc c Gi,
gây ra s bi t trong khu vc này.
n cát hic xây di chinh kè ch cao

h
*
- 
2/3
*
*
*









A
h
L

A
*
-  
 
 



Tính tốc độ biến đổi đường bờ do yếu tố dâng cao mực nước biển


 
s
Tt
eRtR
/
1)(




Trong 
R

- 
2
S
hB
m
h
WS
R
b
o
b
b






và
1
32/1
2/3
1320










b
bobb
s
h
Wm
B
h
Ag
H
T

A- 
H
b
- chi

 

7. Kết luận



           
- 

2. Sau khi xây dng kè, khu vc phía trong ca b bi lp nghiêm trng vi t 
khong 4000m
3
u kè hình thành các cn cát ngm,ng
n giao thông thy. Sóng và dòng chy t phía Nam vn chuyn trm tích bi t  phía Nam kè
và  u kè. S bi lp phía trong c Gi ch yng mnh ca sóng
y cát t ngoài c      y mt
ng ln bùn cát t phía Nam lên gây tích t, bi lng vng vn chuyn bùn cát trong
là 11891m
3
.
ng ca bii khí hng b s b bic
bin din ra trong 2 gi, chiu ri b b nh
ng là 300m.
5. Các gii pháp ng phó vi quá trình bi lp ti khu vc ca bi Gi bao gm: nâng
cao trình và kéo dài kè chn cát phía Nam, kt hp vi duy tu n  m bo hành lang
ng tàu. References
Tiếng Việt

12. u, Trnh Vip (2002), Diễn biến cửa sông vùng
đồng bằng Bắc Bộ. Nhà xut bn Xây dng, Hà Ni.
13. n và nnk (1998), Báo cáo Nghiên cứu, khảo sát lập dự án mở rộng cảng
biển nước sâu Quy Nhơn gắn liền xây dựng khu công nghiệp- thương mại- du lịch
Nhơn Hội, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, Phân vin Vt lý ti thành ph H
Chí Minh.
14. n và nnk (2002), Báo cáo Đề tài chỉnh trị cửa Đề Gi, Phân vin Vt lý ti
thành ph H Chí Minh.
15. Lê Xuân Hng (1996), Đặc điểm xói lở bờ biển Việt Nam. Lun án Phó Tia lý-a
cht.
16. Lê Mng ca bii khí hn thiên tai và gii pháp ng phó
cho khu vc thành ph H Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi (s
21, - 04/2009).
17. TS. Phm Th "Nghiên cu ng dng mô hình toán hai chiu - 
ng c

 n dòng chy"
18. Mai Trng Nhun và nnk (2001), Nghiên cứu và lập bản đồ địa chất môi trường đới biển
nông ven bờ Việt Nam (0-30m nước), tỷ lệ 1:500.000.
19. Mai Trng Nhun, Nguyn Th Hng Hu, Nguyn H c, Tr
ng ca tai bin xói l i ven bin Phan Rí - Phan Thi
Tạp chí Các khoa học về Trái đất (s 26 (3), 9/2004).
20. Phc Thng,  (2006), u ch  thy lc ti khu vc ca ly
c bng mô hình tr s 3 chi, Đặc san khoa học công nghệ Thủy Lợi, Vin
khoa hc thy li.
21.  nh Tin và nnk, (2006), Báo cáo Điều tra địa chất, khoáng sản, địa chất môi
trường và tai biến địa chất vùng biển Nam Trung bộ từ 0-30m nước ở tỷ lệ 1:100.000
và một số vùng trọng điểm ở tỷ lệ 1:50.000a cht và Khoáng sn bin,
Tng cc Bin và Ho.
22. Nguyn Huy Tuyn (2002), Nghiên cứu, đánh giá và dự báo hiện tượng bồi lắng và xói lở

32. 
VNU Journal of Science, Earth Sciences 25 (2009) 116-
124.