Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nâng
cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng Dự
án xây dựng đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải
Phòng (đoạn qua quận Dương Kinh, Hải Phòng) Hoàng Mạnh Hải

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Luận văn ThS chuyên ngành: Địa chính; Mã số: 60 44 80
Người hướng dẫn: TS. Thi Thị Qunh Như
Năm bảo vệ: 2012 Abstract: Nghiên cứu một số vấn đề lý luận liên quan đến công tác thu hồi đất, bồi
thường, hỗ trợ, ti định cư. Nghiên cứu tổng quan cc chính sch, quy định pháp lý về bồi
thường, hỗ trợ, ti định cư của Nhà nước ta từ sau khi có Luật đất đai 2003 đến nay. Đnh
giá, phân tích thực trạng công tác thu hồi đất, GPMB, làm rõ những nguyên nhân, những
khó khăn vướng mắc trong GPMB của Dự n. Đề xuất ca
́
c giải pháp.

Keywords: Địa chính; Giải phóng mặt bằng; Đường cao tốc Content
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ để giải phóng mặt bằng để thực hiện các công trình quốc
phòng an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng, phát triển kinh tế là một khâu quan trọng, then chốt
của quá trình phát triển. Bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên
quyết để triển khai thực hiện các dự án. Bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng cũng là một

công nghiệp hoá, hiện đại ho theo định hướng xã hội chủ nghĩa những năm qua đã có hàng
nghìn dự án xây dựng nâng cấp cc công trình, cơ sở hạ tầng phục vụ cho quá trình phát triển.
Công tác thu hồi, bồi thường, hỗ trợ là điều kiện tiên quyết để triển khai các dự án, từ đó nâng
cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Công tc này có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước,
chủ đầu tư và đời sống vật chất tinh thần của người bị thu hồi đất.
1.2. Nhu cầu thu hồi đất để phát triển công nghiệp, dịch vụ đô thị hạ tầng kinh tế -
xã hội.
1.2.1. Sự cần thiết thu hồi đất để phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị, hạ tầng kinh
tế - xã hội.
Để tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho đất nước phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện
đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ,
vốn đầu tư cho cc lĩnh vực này luôn chiếm trên 90% trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội và do
vậy đặt ra nhu cầu cần thiết phải tăng diện tích đất phi nông nghiệp để hấp thụ nguồn vốn đó.
Việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đã tạo điều kiện cho việc hình thành các khu công nghiệp,
dịch vụ, đô thị.
Qua tổng hợp, so sánh các chỉ tiêu kinh tế với chỉ tiêu sử dụng đất theo diện tích các
nhóm đất với giá trị tuyệt đối của GDP thì trong giai đoạn 1995 - 2000, GDP phi nông nghiệp
tăng thêm 167.692 tỷ đồng, diện tích đất phi nông nghiệp tăng 166.049 ha; trong giai đoạn 2000
- 2005, GDP phi nông nghiệp tăng thêm 310.339 tỷ đồng, diện tích đất phi nông nghiệp tăng
thêm 375.442 ha.
So sánh diện tích cc nhóm đất với cơ cấu kinh tế trong giai đoạn 1996 - 2000, tỷ trọng
GDP phi nông nghiệp cả nước tăng 2,9%, cơ cấu đất phi nông nghiệp tăng 0,5%, tương đương
tăng 166.049 ha; trong giai đoạn 2001 - 2005, tỷ trọng GDP phi nông nghiệp tăng 3,4%, cơ cấu
đất phi nông nghiệp tăng 1%, tương đương tăng 375.442 ha.
So sánh tốc độ tăng diện tích cc nhóm đất với tốc độ tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn
1996 - 2000, tăng 1% GDP phi nông nghiệp thì đất phi nông nghiệp tăng 0,15%. Trong giai đoạn
2001 - 2005, tăng 1% GDP phi nông nghiệp thì đất phi nông nghiệp tăng 0,29%.
Như vậy, từ các phân tích so sánh cho thấy khi cơ cấu kinh tế thay đổi do tăng trưởng
kinh tế thì diện tích cc nhóm đất cũng như cơ cấu sử dụng đất cũng thay đổi theo vì đất đai là
phục vụ cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ là tư liệu sản xuất, là một thành phần trong hàm sản

Đất chưa sử dụng
14.275,1
8.739
3.163,9

Diện tích tự nhiên
33.103,3
33.121
33.095,4
( Nguồn )
1.3. Vấn đề bồi thƣờng hỗ trợ và tái định cƣ trong công tác giải phóng mặt bằng ở
Việt Nam hiện nay còn rất nhiều bất cập
Đất nước chúng ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tốc độ đo thị hóa
rất nhanh. Số lượng dân số tăng kéo theo đó là phương tiện giao thông cũng tăng nhanh dẫn đến
việc quá tải, tắc nghẽn giao thông vì vậy để giải quyết vấn đề này Nhà nước ta đã không ngừng
cải tạo quy hoạch hệ thống giao thông phục vụ cho quá trình phát triển đất nước. Để có mặt bằng
xây dựng các công trình, dự n kèm theo đó là chỗ ở của cc người dân có đất bị thu hồi không
thể không có chỗ ở hoặc chỗ ở kém hơn nơi ở cũ dù đó là một gia đình.
1.4. Nội dung chủ yếu về bồi thƣờng, hỗ trợ tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất từ
khi có Luật đất đai 2003 cho đến nay.
1.4.1. Cơ sở pháp lý về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và
sự chuyển đổi về chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cho đến
nay
1.4.2. Các chính sách của Nhà nước về thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ và tái định cư từ
khi có Luật đất đai 2003 đến nay
* Chính sách bồi thường:
- Về bồi thường đất:
- Về giá đất để tính bồi thường:
- Bồi thường về tài sản:
* Chính sách hỗ trợ:

1.7.2.1. Xác định các trường hợp áp dụng biện pháp Nhà nước thu hồi đất
1.7.2.2. Mở rộng quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân trong nước
1.7.2.3. Tăng cường vai trò của cơ quan hành chính nhà nước trong trường hợp chủ đầu
tư tự thỏa thuận với người dân để có đất thực hiện dự án đầu tư
1.7.2.4. Nghiên cứu, áp dụng cơ chế chia sẻ lợi ích

CHƢƠNG 2
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BÔ
̀
I THƢƠ
̀
NG GIẢI PHÓNG
MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG ĐƢỜNG
Ô TÔ CAO TỐC HÀ NỘI-HẢI PHÒNG (ĐOẠN QUA
QUẬN DƢƠNG KINH, HẢI PHÒNG)

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội
2.1.1 Điều kiện tự nhiên
2.1.1.1. Vị trí địa lý
Quận Dương Kinh nằm về phía Đông thành phố Hải Phòng, được thành lập theo Nghị
định số: 145/2007/NĐ-CP ngày 12/9/2007 của Chính Phủ. Tổng diện tích đất tự nhiên theo địa
giới hành chính là 4.584,86 ha với 6 đơn vị hành chính cấp phường bao gồm: Đa Phúc, Hưng
Đạo, Anh Dũng, Hải Thành, Hòa Nghĩa và Tân Thành. Địa giới hành chính quận Dương Kinh
tiếp giáp với các quận, huyện sau:
- Phía Đông Bắc giáp quận Hải An.
- Phía Tây Nam giáp huyện Kiến Thụy.
- Phía Đông Nam gip quận Đồ Sơn.
- Phía Tây Bắc giáp quận Ngô Quyền, Lê Chân và quận Kiến An.
2.1.1.2. Một số nét về địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng, thủy văn
a. Địa hình:


2.1.2.2 Tình hình biến động đất đai trên địa bàn
Bảng 3: Biến động diện tích đất theo mục đích sử dụng
(Năm 2012 so với năm 20010 và 2011)
STT
Mục đích sử dụng
đất
Mã
DT sử
dụng
năm
2012
So với năm 2011
So với năm 2010
DT năm
2011
Tăng
(+)
giảm
(-)
DT năm
2010
Tăng
(+)
giảm
(-)
1
2
3
4

nghiệp
SXN
1.440,76
1.448,6
-7,84
1.399,95
40,81
1.2
Đất lâm nghiệp
LNP
160,90
160,9

160,90

1.3
Đất nuôi trồng
thủy sản
NTS
716,58
747,14
-30,56
877,49
-160,91
1.4
Đất làm muối
LMU

CDG
1.005,66
996,43

1156,63
-
150,97
2.3
Đất tôn giáo, tín
ngưỡng
TTN
10,92
10,92

10,6
0,32
2.4
Đất nghĩa trang,
nghĩa địa
NTD
37,79
37,79

37,8
-0,01
2.5
Đất sông suối và mặt
nước chuyên dùng
SMN
507,82


3.2
Đất đồi núi chưa
sử dụng
DCS 3.3
Núi đ không có
rừng cây
NCS (Nguồn: Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Dương Kinh)
2.3. Khái quát về Dự án xây dựng đƣờng ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng.
- Dự n đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng là con đường huyết mạch đi qua bốn tỉnh là Hà
Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng nối liền giữa thành phố cảng với thủ đô Hà Nội với chiều dài
105km phục vụ cho việc vận chuyển hàng ho, du lịch pht triển kinh tế, có vai trò quan trọng trong sự
pht triển của cc tỉnh.
- Đường ô tô cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đi qua địa bàn thành phố với chiều dài 33 km. Trong
đó đoạn qua quận Dương Kinh từ Km số 93+750 đến km 96+700 dài 3,5 km diện tích phải thu hồi để bồi
thường, giải phóng mặt bằng là 235.193,5m
2
(đợt 1 giai đoạn I) và 394.518,9m

a. Một số vấn đề vướng mắc trong việc thực thi các chính sách hiện hành
b. Công tác tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
3.2. Đề xuất các giải pháp
3.2.1. Hoàn thiện chính sách pháp luật về đất đai
Php luật đất đai đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp pht triển đất nước, là nhân tố
không thể thiếu trong sự nghiệp công nghiệp ho, hiện đại ho. Hoàn thiện hệ thống php luật
nói chung và hệ thống php luật đất đai nói riêng là đòi hỏi bắt buộc của Nhà nước php quyền.
Đồng thời, để đảm bảo đạt hiệu quả trong việc bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi thực hiện GPMB,
php luật cần tập trung một số vấn đề sau:
Giá các loại đất, phương php xc định hiện nay còn mang nặng tính chủ quan, chưa
phản nh đúng thực chất giá trị quyền sử dụng đất. Gi đất không được xc định chính xác làm
thiệt hại cho nhà nước khi khai thác các nguồn tài chính về đất đai (cc khoản thuế). Trong
trường hợp định gi đất thấp, người bị thu hồi sẽ phản ứng (có thể quyết liệt), còn người được
giao đất lại chấp nhận (do phải nộp tiền sử dụng đất) nhưng dễ phát sinh tiêu cực và sử dụng lãng
phí, tổng quan Nhà nước vẫn chịu thiệt hại.
Như vậy, cần có nghiên cứu, khảo sát một cách toàn diện để có đủ thông tin, sử dụng
phương php xc định gi đất một cch công khai, căn cứ theo từng loại đất, hạng đất, từng vùng
và mức độ hoàn thiện cơ sở hạ tầng của khu vực cần định giá. Việc giao cho UBND tỉnh thực
hiện việc quy định và công bố giá các loại đất vào ngày 01 thng 01 hàng năm theo Luật đất đai
năm 2003 đã tạo cho các hộ bị thu hồi đất có ý thức chờ đợi, trì hoãn việc làm các thủ tục lập hồ
sơ bồi thường để chờ được bồi thường theo giá mới quy định vào năm sau. Do vậy trong điều
kiện gi đất UBND tỉnh quy định vẫn phù hợp với thực tế địa phương, đảm bảo quyền lợi cho
người bị thu hồi đất thì đề nghị giữ ổn định, không nhất thiết phải công bố gi đất hàng năm để
tránh hình thức, lãng phí, tạo thuận lợi cho các Hội đồng bồi thường hỗ trợ và tái định cư cc cấp
triển khai công tác giải phóng mặt bằng các dự án.
- Để thực hiện Luật đất đai 2003 và Nghị định 197/2004/NĐ – CP, Nghị định 84/2007/
NĐ – CP, Nghị định số 69/2009/ NĐ – CP về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi
đất, vấn đề chỉnh sửa và ban hành khung chính sch trong việc bồi thường hỗ trợ cho cc hộ dân
(như hỗ trợ sản xuất kinh doanh, hỗ trợ tam cư, hỗ trợ di chuyển, gi bồi thường ), cơ chế chính
sch TĐC cần phải được sớm tiến hành nếu không nó sẽ tạo ra sự mâu thuẫn trong Luật đất đai,

̣
n
Qua nghiên cứu thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và ti định cư
tại dự án xây dựng đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải phòng đoạn qua quận Dương Kinh, tôi đưa ra
một số kết luận sau:
1. Giá bồi thường về đất nhà và tài sản gắn liền với đất là yếu tố quan trọng nhất khi thực
hiện một phương n bồi thường hỗ trợ và ti định cư khi GPMB. Gi bồi thường GPMB còn
chênh lệch khá lớn so với gi đất giao dịch thực tế trên thị trường. Đây là nguyên nhân lớn dẫn
đến sự không đồng tình của người dân khi được bồi thường.Việc áp dụng gi đất bồi thường
GPMB có được điều chỉnh linh hoạt với từng vị trí, mỗi tuyến đường nhưng cơ bản vẫn được áp
dụng theo bảng gi đất qui định của UBND tỉnh.
2. Các ngành có liên quan thực hiện đúng chính sch php luật về đền bù GPMB. Tuy
nhiên chưa đạt được mục tiêu là công khai, công bằng, dân chủ…
3. Việc xc định đối tượng đền bù được xc định một cách cẩn thận, đầy đủ, tuy nhiên
còn một số điểm chưa hợp lý do công tác quản lý đất đai ở địa phương còn nhiều bất cập.
4. Hệ thống chính sách hỗ trợ và đào tạo nghề còn nhiều bất cập chưa phù hợp với tình
hình thực tế và có có sự chênh lệch hoặc cách biệt giữa các dự án tại các thời điểm khác nhau.
Hiện nay trong cc phương n bồi thường GPMB mới chỉ tập trung vào việc bồi thường thiệt hại
về đất và tài sản gắn liền với đất, mà chưa chú trọng đến việc tổ chức sắp xếp, hỗ trợ di chuyển
và ổn định cuộc sống cho người dân bị ảnh hưởng cũng như đảm bảo nguồn thu nhập của họ
không bị suy giảm để mức sống vẫn được duy trì.
B. Kiến nghị
Nâng cao hiệu quả của công tác GPMB khi thực hiện các Dự án phát triển Kinh tế - Xã
hội đề tài nêu đề xuất một số kiến nghị như sau:
- Nhà nước phải khẳng định rõ ràng quyền định đoạt trong việc sử dụng đất vào các mục
đích phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng góp phần xây dựng phát triển và tạo môi trường
đầu tư hấp dẫn.
- Thực thi nghiêm minh cc quy định pháp luật về bồi thường, GPMB công khai, dân
chủ, đúng đầy đủ các trình tự thủ tục và tổ chức tuyên truyền về các chính sách bồi thường hỗ trợ
và ti định cư đến người dân có đất bị thu hồi. Đảm bảo cuộc sống ổn định cho người dân.

9. Chính phủ (1994), Nghị định 90/1994/ NĐ- CP quy định về việc đền bù thiệt hại khi
nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích
công cộng.
10. Chính phủ (1998), Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 quy định về việc đền
bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ vào lợi ích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc
gia, lợi ích công cộng.
11. Chính phủ (2004), Nghị định 197/2004/ NĐ-CP ngày 03/12/2004 của chính phủ quy
định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.
12. Chính phủ (2004), Nghị định 188/2004/NĐ- CP ngày 16/11/2004 của chính phủ về
phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.
13. Chính phủ (2009), Nghị định 69/2009/NĐ- CP ngày 13/8/2009 của chính phủ quy
định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
14. Báo cáo kết quả cc Đoàn khảo sát, học tập kinh nghiệm nước ngoài về lĩnh vực đất
đai cc năm 2010, 2011. Tổng cục đất đai-Bộ tài nguyên và Môi trường năm 2010, 2011.
15. Một số vấn đề đổi mới quan hệ sở hữu đất đai, PGS. TS Trần Quốc Toản, Tạp trí
Thông tin lúy luận, Hà Nội 1993.
16. Bo co đề xuất “về việc hoàn thiện chính sch Nhà nước thu hồi đất và cơ chế
chuyển đổi đất đai tự nguyện ở Việt Nam” Đặng Hùng Võ.
17. Hội KHKT xây dựng Việt Nam (9/2002), Kỷ yếu hội thảo đền bù và giải phóng mặt
bằng các dự án xây dựng ở Việt Nam.
18. Luật đất đai 2001, 2003, NXB CTQG Hà Nội.
19. Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hải Phòng (2008-2009), Cc văn bản chính sch liên
quan đến công tc GPMB trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
20. Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng (2008-2009), ban hành cc quyết định công văn
hướng dẫn về việc bồi thường riêng cho chính sch bồi thường giải phóng mặt bằng xây dựng đường ô tô
cao tốc Hà Nội-Hải phòng
21. Uỷ ban nhân dân quận Dương Kinh (2008-2009), Hồ sơ bồi thường hỗ trợ và TĐC thực hiện
xây dựng dự n xây dựng đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng đoạn qua quận Dương Kinh.
22. Web:
23. Web: