Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học phục vụ quy
hoạch nông thôn mới xã Trường Thọ, huyện An
Lão, thành phố Hải phòng Trần Thanh Long Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Luận văn ThS chuyên ngành: Địa chính; Mã số: 60 44 80
Người hướng dẫn: PGS. TS. Trần Anh Tuấn
Năm bảo vệ: 2012 Abstract: Nghiên cứu định hướng phát triển mạng lưới điểm dân cư và kết quả hạ tầng
xã hội, hạ tầng kỹ thuật cũng như các công trình sản xuất, phục vụ sản xuất phù hợp với
các yêu cầu xây dựng nông thôn mới. Làm cơ sở pháp lý cho việc phát triển các điểm dân
cư và hệ thống kết cấu hạ tầng; cho việc hướng dẫn, quản lý đất đai và đầu tư xây dựng
theo quy hoạch trên địa bàn xã. Đánh giá biến động sử dụng đất xã Trường Thọ giai đoạn
2003-2010. Đánh giá hiệu quả công tác dồn điền đổi thửa xã Trường Thọ. Đánh giá và so
sánh thực trạng phát triển xã Trường Thọ theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới.

Keywords: Địa chính; Đất nông thôn; Quy hoạch nông thôn; Huyện An Lão Content
Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học phục vụ quy hoạch nông thôn mới là một việc làm hết
sức cần thiết bởi lẽ phát triển nông thôn toàn diện đang là vấn đề cấp bách hiện nay trên phạm vi
cả nước. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ định hướng phát
triển nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn tới.
Hải Phòng là thành phố cảng biển, đô thị loại 1 cấp quốc gia, thành phố có 15 đơn vị hành

- Quan im lch s
- Quan im phỏt trin bn vng
* Phng phỏp nghiờn cu
- Phng phỏp iu tra thc a
- Phng phỏp thng kờ
- Phng phỏp bn v h thng a lý (GIS)
* Phm vi ni dung nghiờn cu
- Phm vi khụng gian nghiờn cu:
Đề tài được thực hiện trong phạm vi lãnh thổ xã Trường Thọ, huyện An Lão, Thành phố
Hải Phòng.
- Phạm vi nội dung nghiên cứu:
Quy hoạch xây dựng nông thôn mới là một quá trình mang tính tổng hợp cao vói sự tham
gia của nhiều chuyên ngành khác nhau nhằm xây dựng và hoàn thiện các yếu tố theo Bộ tiêu chí
Quốc gia về nông thôn mới. Vì vậy, trong khuôn khổ một luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý
đất đai, nội dung nghiên cứu của đề tài chủ yếu tập trung vào một số vấn đề chính như sau: 1)
đánh giá hiệu quả của các ngành kinh tế chủ đạo của xã Trường Thọ; 2) đánh giá mức độ manh
mún đất đai và hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa; 3) Đánh giá và so sánh một số tiêu chí
xây dựng nông thôn mới xã Trường Thọ.
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ NGHIÊN CỨU XÁC LẬP CƠ SỞ
KHOA HỌC PHỤC VỤ QUY HOẠCH NÔNG THÔN MỚI
1.1. Các vấn đề cơ bản về quy hoạch và phát triển nông thôn
1.1.1. Các vấn đề cơ bản về phát triển nông thôn
Phát triển nông thôn luôn là trọng tâm trong công cuộc xoá đói giảm nghèo. Phát triển
nông thôn là vấn đề phức tạp và rộng lớn, nó liên quan đến nhiều ngành khoa học tự nhiên, khoa
học kỹ thuật, khoa học xã hội và nhân văn. Mục đích của phát triển nông thôn là phát triển đời
sống con người với đầy đủ các phạm trù của nó. Phát triển nông thôn toàn diện phải đề cập đến
tất cả các mặt kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng
a) Khái niệm chung về nông thôn
b) Khái niệm phát triển nông thôn
1.1.2. Các vấn đề cơ bản về quy hoạch phát triển nông thôn

- Chiến lược xóa đói giảm nghèo và tăng trưởng kinh tế
CHƢƠNG 2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, HIỆN TRẠNG
KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA XÃ TRƢỜNG THỌ PHỤC VỤ QUY HOẠCH NÔNG THÔN
MỚI
2.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
2.1.1. Vị trí địa lý
- Phía Bắc qua sông Lạch Tray tiếp giáp với huyện An Dương.
- Phía Đông giáp xã Trường Thành, xã An Tiến.
- Phía Tây giáp xã Bát Trang, huyện Kim Thành – tỉnh Hải Dương.
- Phía Nam giáp xã Quang Hưng, xã Quang Trung thị trấn An Lão, xã Quốc Tuấn.
Xã Trường Thọ có 2 tuyến đường liên huyện dài 2,3 km, đây là đường giao thông huyết mạch nối
Trường Thọ với các địa phương khác
2.1.2. Địa chất - địa hình
Địa hình nhìn chung không bằng phẳng cao ở phía tây bắc và thấp dần về phía đông nam
bị chia cắt bởi một số sông lạch, đồi núi tập trung chủ yếu ở phía tây bắc (như núi Voi, núi Đẩu,
núi Phớn….), với nhiều điểm cao trên 100m và trong đó có Núi Voi. Địa hình ở xã Trường Thọ
rất phức tạp. Độ cao thấp biến đổi từ 0.3m đến 0.7m, phần lớn ở độ cao từ 0.7m đến 1.2m so với
mực nước biển.
Trường Thọ có địa hình bằng phẳng, là xã đồng bằng của huyện An Lão, có độ cao từ 2 –
4 m so với mực nước biển. Dạng địa hình thấp trũng gồm các khu vực ruộng trũng và các ao hồ
xen kẽ có độ cao <1,00 m so với mặt nước biển, nên thường bị ngập nước phân bố nhiều nhất ở
xã Chiến Thắng, Bát Tràng, Tân Dân, Trường Thọ ,
2.1.3. Khí hậu - thủy văn
Là khu vực chịu ảnh hưởng của khí hậu khu vực đông Bắc bộ, chịu ảnh hưởng của gió
mùa đông bắc vào mùa đông và gió mùa tây nam vào mùa hè.
2.1.4. Thổ nhƣỡng
Do được bao bọc bởi 2 con sông Đa Độ và Lạch Tray nên được sự bồi đắp phù sa liên
tục của 2 con sông này, do vậy diện tích đất chua, mặn chiếm tỉ lệ nhỏ trong đất nông nghiệp.
2.1.5. Thực vật
Các loại cây chủ yếu là cây nông nghiệp (lúa và các loại cây hoa màu) và một số loại cây

+ Dân số trong độ tuổi lao động cao, lao động nông nghiệp là chủ yếu, tuy nhiên đến nay dân số
phi nông nghiệp tăng đáng kể.
+ Lao động có trình độ văn hoá, trình độ nghề nghiệp thấp.
+ Mức thu nhập bình quân theo đầu người là 10 triệu đồng/người trong năm 2011.
2.2.2. Đặc điểm kinh tế xã Trƣờng Thọ
a) Cơ cấu các ngành kinh tế
Trong kinh tế của xã Trường thọ, ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất. Các
ngành kinh tế khác chiếm tỷ trọng không lớn.
b) Đặc điểm các ngành kinh tế
+Nông nghiệp
+Lâm nghiệp
+Thủy sản
+Công nghiệp - xây dựng và dich vụ
2.2.3. Hiện trạng cơ sở hạ tầng
Trong giai đoạn năm 2011 - 2012, xây dựng cơ bản trê địa bàn xã đang được thực hiện
một cách đồng bộ như: (hệ thống giao thông, trường học, thủy lợi…)
2.3. Hiện trạng sử dụng đất
a) Nhóm đất nông nghiệp
b) Nhóm đất phi nông nghiệp năm 2010
c) Đất chưa sử dụng
CHƢƠNG 3. XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC PHỤC VỤ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI XÃ TRƢỜNG THỌ
3.1. Quan điểm nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học
Xây dựng và quy hoạch nông thôn mới là một quá trình mang tính tổng hợp với sự tham
gia của nhiều đối tượng và đòi hỏi thời gian đủ dài để hoàn thành. Mặt khác, đây cũng là một quá
trình chú trọng tới các cơ chế quản lý và sự hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội. Chính vì
vậy, nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học phục vụ xây dựng nông thôn mới cần có quan điểm và
nguyên tắc đánh giá cụ thể nhằm đưa ra được những luận cứ khoa học và sát thực với điều kiện
thực tiễn của địa phương.
- Đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên, thực trạng phát triển kinh tế - xã hội nhằm tìm ra

Lợi ích của việc dồn điền đổi thửa
Khó khăn của việc thực hiện dồn điền đổi thửa hiện nay
b) Đánh giá hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa ở xã Trường Thọ
Đánh giá mức độ manh mún ruộng đất
Tình hình chuyển đổi ruộng đất ở xã Trường Thọ
Tình hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng sau dồn điền đổi thửa
Sau khi hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa, xã Trường Thọ bắt tay vào thực hiện
chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên những thửa đất xấu nhằm gia tăng hiệu quả sử dụng đất, góp
phần tăng nguồn thu cho người nông dân.
Những tác động khác của dồn điền đổi thửa
- Tác động tới cơ sở hạ tầng:
+ Nhìn chung đất công ích và xây dựng cơ bản ít có sự thay đổi do công tác dồn điền đổi
thửa ít tập trung vào loại đất này.
+ Hệ thống thủy lợi ít được cải thiện.
+ Hệ thống giao thông chưa được quan tâm nên chất lượng chưa được nâng cao.
Tóm lại, công tác dồn điền đổi thửa ở xã Trường Thọ đã đem lại những kết quả tích cực,
góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, thực trạng manh mún đất đai ở
xã vẫn còn. Chính vì vậy, gây ảnh hưởng không nhỏ tới việc đa dạng hóa hệ thống nông nghiệp,
cơ giới hóa hoạt động sản xuất, giảm thời gian lao động,
c) Đề xuất hình thức dồn điền đổi thửa tự nguyện
Trên cơ sở phân tích, đánh giá quá trình dồn điền đổi thửa ở xã Trường Thọ, kết hợp với
hệ thống tài liệu thu thập được, đề tài đề xuất mô hình dồn điền đổi thửa tự nguyện phù hợp với
chủ trương của nhà nước: bên cạnh những chương trình dồn điền đổi thửa quy mô lớn áp dụng ở
các tỉnh, các địa phương có thể chủ động lập đề án dồn điền đổi thửa dựa trên cơ sở thảo luận
giữa các hộ gia đình tự tham gia dồn đổii ruộng đất.
3.2.3. Đánh giá mức độ đạt chuẩn tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới
Dựa trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng phát triển và so sánh với Bộ tiêu chí
Quốc gia vầ xây dựng nông thôn mới xã Trường Thọ, từ đó đưa ra những đánh giá về điểm mạnh
và điểm yếu của thực trạng phát triển nhằm đẩy nhanh tiến trình xây dựng nông thôn mới của xã.
Bên cạnh việc so sánh các tiêu chí với thực trạng, đề tài áp dụng phương pháp phân tích SWOT

đổi thửa từ năm 2005, kết quả là đã giảm được số lượng thửa đất và tăng diện tích bình quân/hộ.
Tuy nhiên, việc áp dụng chưa triệt để công tác dồn điền đổi thửa làm cho mức độ manh mún đất
đai của xã tuy có giảm nhưng không nhiều. Kết quả đánh giá cho thấy xã Trường Thọ cần thực
hiện dồn điền đổi thửa trong giai đoạn tiếp theo. Hình thức áp dụng là dồn đổi tự nguyện giữa
các hộ gia đình trên tinh thần thỏa thuận với sự giám sát của UBND xã. Hình thức này có ưu
điểm là tăng tính tự chủ của người dân, đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Khi đạt được sự đồng thuận
giữa các bên, hiệu quả của việc dồn điền đổi thửa sẽ cao hơn.
Kết quả đánh giá biến động sử dụng đất xã Trường Thọ cho thấy xu hướng giảm diện tích
đất nông nghiệp (đất trồng lúa và cây hàng năm), gia tăng diện tích nuôi trồng thủy sản. Với lợi
thế gần 2 sông Đa Độ và Lạch Tray, nuôi trồng thủy sản của xã có điều kiện thuận lợi để phát
triển. Tuy nhiên, cần chú ý đến công tác phòng dịch cũng như nắm bắt nhu cầu thị trường để
tránh rủi ro gây thiệt hại lớn cho người nông dân.
Quá trình đánh giá, so sánh thực trạng phát triển của xã Trường Thọ với Bộ tiêu chí Quốc
gia về xây dựng nông thôn mới (19 tiêu chí) cho thấy: về cơ bản, xã Trường Thọ đã đạt được
nhiều tiêu chí Quốc gia, nhưng còn không ít tiêu chí chưa đạt chuẩn đặc biệt là những tiêu chí
quan trọng như quy hoạch, các tổ chức chính trị xã hội,
KIẾN NGHỊ
Trên cơ sở đánh giá và xác lập luận cứ khoa học phục vụ xây dựng nông thôn mới xã
Trường Thọ, một số kiến nghị của đề tài như sau:
- Cần có kế hoạch cụ thể nhằm quản lý việc chuyển đổi mục đích sử dụng sang nuôi
trồng thủy sản do tính rủi ro cao của loại hình sản xuất này
- UBND xã cần có kế hoạch tổ chức và xây dựng đề án dồn điền đổi thửa theo hình thức
tự nguyện; áp dụng cho tất cả các thôn nhằm giảm thiểu mức độ manh mún đất đai, góp phần
tăng hiệu quả kinh tế của sản xuất nông nghiệp.
- Cần thực hiện sớm một số tiêu chí xây dựng nông thôn mới như xây dựng các quy
hoạch sử dụng đất, quy hoạch kinh tế - xã hội - môi trường theo chuẩn mới của Nhà nước.
- Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học phục vụ xây dựng nông thôn mới góp phần làm sáng
tỏ những đặc điểm cụ thể, nổi bật của từng địa phương. Mặc khác, cũng có thể làm sáng tỏ
những điểm chưa phù hợp của Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, góp phần hoàn
thiện hơn nữa Bộ tiêu chí Quốc gia.

12. Nguyễn Đắc Nông và nnk, Giáo trình Quy hoạch phát triển nông thôn, NXB Nông nghiệp,
2004.
13. Sally P. Marsh và nnk, Phát triển nông nghiệp và chính sách đất đai ở Việt Nam, Phát triển
nông nghiệp và chính sách đất đai ở Việt Nam, 2007.
14. Bùi Xuân Sơn (2003), Vấn đề tích tụ đất đai và hạn mức sử dụng đất của hộ gia đình trong
chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phân công lao động trong nông nghiệp, Tạp chí Địa chính số
2.
15. Viện KHKT Nông nghiệp Việt Nam, Nghiên cứu thực tiễn dồn điền, đổi thửa ở một số tỉnh
và đề xuất chính sách khuyến khích dồn điền đổi thửa nâng cao hiệu quả sử dụng đất ở
đồng bằng sông Hồng, Báo cáo tổng kết đề tài, 2004.
16. UBND huyện An Lão, Báo cáo tổng kết dồn điền đổi thửa huyện An Lão năm 2005.
17. UBND xã Trường Thọ, Báo cáo quy hoạch sử dụng đất xã An Lão đến năm 2010.
18. UBND xã Trường Thọ, Báo cáo tổng kết tình hình phát triển kinh tế - xã hội xã
Trường Thọ năm 2011.