Xuất khẩu hàng nông sản ở Việt Nam trong
quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Nguyễn Thị Hải Yến

Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị
Luận văn ThS chuyên ngành: Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: PGS TS Phí Mạnh Hồng
Năm bảo vệ: 2007
Abstract: Làm rõ vai trò của xuất khẩu nông sản trong quá trình CNH, HĐH trong
các nước đang phát triển; Khảo cứu, phân tích kinh nghiệm một số nước trên thế giới
làm cơ sở kinh nghiệm cho Việt Nam trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản; Phân tích
một cách hệ thống vai trò, đặc điểm, thực trạng của xuất khẩu nông sản Việt Nam,
thời cơ, thách thức trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, từ đó đề xuất các nhóm
giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu hàng nông sản Việt Nam
trong quá trình thực hiện CNH, HĐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế

Keywords: Ngoại thương, Nông sản, Việt Nam, Xuất khẩu Content
Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài:
Sau 20 năm đổi mới cơ chế kinh tế với các chính sách mở cửa đa phương hoá, đa
dạng hoá các mối quan hệ kinh tế quốc tế và thực hiện chương trình khuyến khích xuất
khẩu của Đảng và Nhà nước ta, nền kinh tế Việt Nam nói chung, kinh tế nông nghiệp,

gia nhập Asean, tham gia Afta, ký kết hiệp định thương mại Việt – Mỹ (2001), và trở thành
thành viên của WTO kinh tế Việt Nam tuy có nhiều cơ hội phát huy lợi thế so sánh, mở
rộng thị trường, nhưng cũng đang gặp nhiều khó khăn và thách thức trước sự cạnh tranh
quốc tế gay gắt do chúng ta chưa có mấy lợi thế về trình độ sản xuất, về chủng loại hàng
hoá, về kinh nghiệm trong thương mại quốc tế. Vì thế việc tiếp tục đổi mới chính sách để
khai thác các lợi thế về tiềm năng nhằm phát triển sản xuất, nâng cao khả năng cạnh
tranh và hiệu quả kinh tế các loại nông sản hàng hoá xuất khẩu là một trong các vấn đề
trọng yếu để Việt Nam phát triển nền kinh tế, mở rộng thị trường và hội nhập một cách có
hiệu quả vào nền kinh tế chung của khu vực và thế giới.
Trước tình hình đó, Nhà nước cần tìm ra những giải pháp thiết thực để đẩy
mạnh xuất khẩu nông sản trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là khi gia nhập WTO. Cho nên, việc phân tích thực trạng, vạch ra hạn chế và tìm ra những giải
pháp để đẩy mạnh xuất khẩu nông sản của Việt Nam hiện nay là rất quan trọng. Chính vì vậy
tác giả đã lựa chọn đề tài “Xuất khẩu hàng nông sản ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế” cho luận văn của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Xung quanh đề tài này đã có nhiều công trình nghiên cứu, trong đó có một số
công trình và bài viết tiêu biểu sau:
“Nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế nước ta trong quá trình hội nhập kinh
tế quốc tế” Nxb CTQG 2003 của tác giả GSTS Chu Văn Cấp (chủ biên).
“Nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trong thương mại quốc tế”
của tác giả Thân Danh Phúc- Tạp chí kinh tế và phát triển, số 31, 1999.
“Một số giải pháp tạo bước đột phá trong xuất khẩu nông sản ở Việt nam”- Tạp
chí kinh tế và dự báo, số 3 năm 2000.
“Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông thôn Việt nam và chương trình đẩy mạnh
xuất khẩu nông sản” tác giả Nguyễn Hữu Khải, nxb Thống kê 2003.
“Làm thế nào để thực hiện quy hoạch nông sản xuất khẩu”, Th.S Trịnh Thị ái
Hoa - Số 3/2006 tạp chí Kinh tế và dự báo.

nước đang phát triển.
- Khảo cứu, phân tích kinh nghiệm một số nước trên thế giới làm cơ sở kinh
nghiệm cho Việt Nam trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản.
- Phân tích, đánh giá thực trạng xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam trong
thời gian qua, nhất là thời kỳ 1991 đến nay.
- Đề xuất quan điểm, giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh xuất khẩu nông sản có hiệu
quả hơn trong thời gian tới ở Việt Nam.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Luận văn lấy việc phân tích những vấn đề kinh tế chủ yếu của XKNS, phân tích
vai trò, định hướng và những giải pháp phát triển xuất khẩu hàng nông sản làm đối tượng
nghiên cứu. Do điều kiện có hạn nên luận văn chỉ nghiên cứu ba loại nông sản trong các
loại NSXK chủ lực Việt Nam đó là: gạo, cà phê, chè. Ba loại nông sản này được chọn là
do: gạo là hàng xuất khẩu chủ lực tập trung ở đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông
Cửu Long, đứng thứ hai thế giới, tỷ trọng xuất khẩu chiếm 20% khối lượng gạo sản xuất
ra. Cà phê là hàng nông sản quan trọng thứ hai của Việt Nam sau lúa gạo, tập trung ở Tây Nguyên, Việt Nam đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cà phê. Việc sản xuất cà phê
hầu hết dành cho xuất khẩu (95%) là nguồn thu ngoại tệ lớn cho đất nước. Hiện nay hai
mặt hàng này được Chính phủ phân vào nhóm nông sản có khả năng cạnh tranh. Kim
ngạch xuất khẩu gạo và cà phê thường chiếm khoảng từ 50% đến 70% tổng KNXK nông
sản của ta.
Mặt hàng chè được trồng chủ yếu ở khu vực trung du, miền núi phía Bắc và Lâm
Đồng, mặc dù KNXK chưa lớn nhưng cũng xếp thứ bảy trong các nước xuất khẩu chè lớn
của thế giới. Xuất khẩu chè chiếm tỷ trọng 75% đến 85% lượng chè sản xuất. Chè của Việt
Nam thuộc nhóm NSXK có khả năng cạnh tranh có điều kiện, mặt khác chè lại thuộc
nhóm cây “xoá đói giảm nghèo” của Việt Nam. Vì thế cùng với gạo và cà phê, chè cũng
trở thành mặt hàng nông sản có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của ngành
nông nghiệp và phát triển nông thôn. Hơn nữa ba loại cây lại nằm ở ba miền Bắc, Trung,
Nam có thể khái quát cho tình hình XKNS ở Việt Nam.

1. GS.TS Chu Văn Cấp (chủ biên), Nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế nước ta
trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Nxb Chính trị quốc gia Hà nội, 2003.
2. Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Định hướng chiến lược phát
triển bền vững ở Việt Nam (chương trình nghị sự 21 của Việt Nam), Hà nội, tháng 8 năm
2004.
3. Claes Lindahl- Tư vấn cao cấp của trung tâm thương mại quốc tế ITC (2003) "Tiềm
năng xuất khẩu của Việt Nam ". Sách : Việt Nam với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
4. Nguyễn Sinh Cúc, Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam thời kì đổi mới (1986- 2002),
Nxb Thống kê, Hà Nội 2003.
5. Bạch Thụ Cường, Bàn về cạnh tranh toàn cầu, Nxb Thông tấn, Hà Nội, 2002.
6. David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, Kinh tế học, Nxb Giáo dục, Hà
Nội 1995.
7. Th.S Phạm Quang Diệu, Phạm Hoàng Ngân, Nông nghiệp Việt Nam hội nhập WTO,
Tạp chí Những vấn đề Kinh tế và Chính trị thế giới, số 8 (124)/ 2006, tr54 – 62.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc, lần thứ VIII (1996),
lần thứ IX (2001), lần thứ X (2006).
9. Th S Nguyễn Thị Đường, Xuất khẩu hàng nông sản Việt nam vào thị trường Trung Quốc thực
trạng và giải pháp, Tạp chí thương mại số 13/2006, tr 9,10.
10. Đỗ Duy Hà, Tác động và những giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh của nông
sản Việt Nam khi gia nhập WTO, Tạp chí Nông thôn mới, kỳ 1+2 tháng 11/2006, tr8 -11. 11. Trần Thị Kim Hải, Tình hình xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trường Châu Âu
trong những năm gần đây, Tạp chí Thương mại số 32, 2/2003.
12. Bùi Khắc Hiền, Sức cạnh tranh hạt điều xuất khẩu của Việt nam - thực trạng và giải
pháp, Luận văn thạc sĩ kinh tế, trường Đại học Nông nghiệp 1, 2004.
13. PGS.TS Hoàng Ngọc Hòa (chủ biên), Phối hợp một số chính sách kinh tế vĩ mô
nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn hiện nay, Nxb CTQG,
Hà nội 2005.
14. Trịnh ái Hoa, Đổi mới một số chính sách nhằm thúc đẩy xuất khẩu hàng nông sản

27. Đinh Thị Kim Phượng, Nông nghiệp Trung Quốc sau 5 năm gia nhập WTO - Bài
học kinh nghiệm cho Việt Nam, Tạp chí Thị trường Nông sản, số 8 - 12/2006, tr13 - 15.
28. Ngọc Quỳnh, Vai trò của Nhà nước trong việc xúc tiến kinh doanh nông sản, Tạp
chí thương mại số 12/2006, tr 3,4.
29. Tạp chí sản xuất thị trường NN&PTNT số 32 năm 2006: Dự báo mậu dịch gạo thế
giới năm 2006 và 2007, tr 14,15.
30. Tạp chí sản xuất thị trường NN&PTNT số cuối tháng 7 năm 2006, Thị trường xuất
khẩu chính của nông sản Việt Nam 6 tháng đầu năm 2006, tr 25,26.
31. Tạp chí kinh tế và dự báo, Một số giải pháp tạo bước đột phá trong xuất khẩu nông
sản ở Việt Nam, số 3 năm 2000.
32. Huỳnh Tham, Phát triển công nghiệp chế biến nông sản trong quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Đồng Nai, Luận văn thạc sĩ Khoa học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà
nội, 1999.
33. TS Lê Đình Thắng, Chính sách phát triển Nông nghiệp và nông thôn sau Nghị quyết
10 của Bộ chính trị, Nxb Chính trị quốc gia, 2000.
34. Lê Văn Thanh, Xuất khẩu hàng nông sản trong chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu của
Việt Nam, Luận án tiến sĩ.
35. Thời báo Kinh tế Sài Gòn, Xuất khẩu tinh chế không dễ, số ra ngày 27-7- 2006, tr
38, 39.
36. PTS Vũ Hồng Tiến, Những vấn đề cơ bản của lịch sử các học thuyết kinh tế, Nxb
Đại học quốc gia Hà nội, 1996.
37. Song Toàn, Tạo điều kiện để gạo Việt Nam cạnh tranh thắng lợi trên thị trường
quốc tế, Thương mại Việt Nam số 18/1999.
38. Tổng cục Thống kê, Niên giám thống kê 1998, Nxb Thống kê, Hà nội, 1999.
39. Tổng cục Thống kê, Niên giám thống kê 1999, Nxb Thống kê, Hà nội, 2000.
40. Tổng cục Thống kê, Niên giám thống kê 1998, Nxb Thống kê, Hà nội, 2001.
41. Tổng cục Thống kê, Niên giám thống kê 2005, Nxb Thống kê, Hà nội, 2006.
42. Tổng cục Thống kê, Niên giám thống kê 2006, Nxb Thống kê, Hà nội, 2007.
43. Tổng cục Thống kê, Xuất nhập khẩu hàng hoá Việt Nam 20 năm đổi mới 1986 –
2005, Nxb Thống kê, Hà nội 2006.

http//www.vinanet.com.vn
http//www.mard.gov.vn
http//www.ispard.gov.vn
http//www.faostat.org