Phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao
thông, qua thực tiễn tỉnh Quảng Bình
Đặng Quang Tuân
Khoa Luật
Luận văn ThS ngành: Lý luận về lịch sử nhà nước và pháp luật; Mã số: 60 38 01
Người hướng dẫn: GS. TS Hoàng Thị Kim Quế
Năm bảo vệ: 2012 Abstract: Trình bày cơ sở khoa học, vị trí, vai trò, mục đích của phố biến giáo dục Luật
trật tự an toàn giao thông (TTATGT). Khái quát tình hình phổ biến giáo dục Luật
TTATGT ở nước ta hiện nay. Phân tích thực trạng phổ biến giáo dục Luật trật tự an toàn
giao thông, qua thực tiễn tĩnh Quảng Bình. Đề xuất một số giải pháp cho phố biến, giáo
dục Luật trật tự an toàn giao thông: Phát triển các nguồn nhân lực (nhân lực và tài chính);
Tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của các cấp lãnh đạo, chính quyền địa
phương; Nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về an toàn giao thông
(ATGT); Kiện toàn tổ chức của Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật
và nâng cao vai trò của cơ quan tư pháp; Đổi mới hình thức cũng như nội dung phổ biến,
giáo dục; tùy từng đối tượng để có nội dung phù hợp; Xây dựng văn hóa giao thông;
Tăng cường xử phạt, cưỡng chế đối với các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông;
Tăng cường phổ biến giáo dục ATGT cho thanh thiếu niên; Trách nhiệm của người dân
khi tham gia giao thông.
Keywords: Giáo dục pháp luật; Lịch sử nhà nước; Giao thông; Pháp luật Việt Nam;
Quảng Bình
Content
MỞ ĐẦU
Khi nghiên cứu đề tài, nhất là qua việc phân tích thực trạng công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật về giao thông, từ đó đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo
dục pháp luật giao thông trên phạm vi cả nước nói chung và cụ thể ở Tỉnh Quang Bình nói riêng.
Qua đó góp phần xây dựng lối sống văn hóa giao thông tiên tiến, văn minh, cùng với cả nước phát
triển một cách toàn diện và bền vững.
Ngoài ra, khi nghiên cứu đề tài. Giúp cho chính bản thân Tôi và những người có quan tâm
về vấn đề trật tự an toan giao thông và văn hóa giao thông hiểu thêm về tầm quan trọng của phổ
biến giáo dục pháp luật giao thông. Nó thực sự là một nhân tố thiết yếu ảnh hướng tới hạnh phúc
của mọi người, mọi nhà và góp phần ổn định kinh tế - xã hội- chính trị quốc gia. Từ đó mối
chúng ta sẽ có cách ứng sứ phù hợp, tốt đẹp khi tham gia giao thông, từng bước xây dựng nền
văn hóa giao thông tiến bộ văn minh phù hợp với xu thế thời đại và văn minh nhân loại.
Đối với địa phương Tỉnh Quảng Bình, một vùng đất ở miền Trung đang từng ngày đối
mới, là một trong những Tỉnh có đường Quốc Lộ 1A chạy qua với chiều dài lớn nhất trong
nước.Đây cũng là khu vực có đời sống giao thông phức tạp nhất, là điểm nóng về trật tự an toàn
giao thông trong những năm gần đây. . Bởi vậy, khi nghiên cứu đề tài không có mục đích gì khác
là tìm ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự
an toàn giao thông của Tỉnh nhà, qua đó đúc rút những kinh nghiệm và đưa ra giải pháp nhằm
nâng cao ý thức của người dân khi tham gia giao thông và từng bước đưa giao thông Tỉnh nhà đi
vào nề nếp ổn định, bảo đám hạnh phúc mọi nhà.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
Đề tài tập trung nghiên cứu vào đối tượng là hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật giao
thông trên địa bàn Tỉnh Quảng Bình và một vài địa phương khác trên cả nước, từ đó tìm ra
những cái làm được và những hạn chế của công tác phố biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao
thông. Cuối cùng là rút ra những bài học kinh nghiệm và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả của công tác tuyên truyên, phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông của Tỉnh cũng như cả
nước.
Về phạm vi nghiên cứu: đề tài chú yếu nghiên cứu vần đề phổ biến, giáo dục pháp luật về
an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Tỉnh Quảng Bình. Cụ thể là thực trạng của công tác
này ở các Huyện, thành phố Đồng Hới Quảng bình trong những năm gần đây.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài.
thức phổ biến, giáo dục pháp luật; Triển khai chương trình kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp
luật; Kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, rút kinh nghiệm,
nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ lý luận…về phổ biến, giáo dục pháp luật.
Khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông về cơ bản cũng giống với phổ
biến giáo dục pháp luật nói chung nhưng khác chăng ở phạm vi hoạt động được giới hạn ở lĩnh
vực giao thông vận tải. Có thể hiểu phổ biến, giáo dục pháp luật trong ngành giao thông vận tải
nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông nói riêng là công tác giáo dục
chính trị, tư tưởng, góp phần tăng cường công tác quản lý nhà nước về giao thông vận tải, đóng
vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên
chức, người lao động trong ngành giao thông vận tải cũng như người tham gia giao thông nhằm
bảo đảm trật tự an toàn giao thông, từng bước kiềm chế, giảm thiểu tai nạn giao thông.
1.1.2. Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật
Trong phổ biến, giáo dục pháp luật vấn đề quan trọng và cơ bản nhất đó là xác định được
mục đích là gì? Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật là những gì mà chủ thể phổ biến, giáo
dục pháp luật đặt ra khi thực hiện và mục đích chính là một trong những yếu tố tạo nên cấu trúc
bên trong của phổ biến, giáo dục pháp luật. Có thể khái quát các mục đích chính của giáo dục
pháp luật bao gồm:
- Hình thành, làm sâu sắc và từng bước mở rộng hệ thống tri thức pháp luật cho đối tượng.
- Hình thành, bồi dưỡng, phát triển niềm tin pháp luật cho đối tượng
- Giáo dục ý thức nhân cách, rèn luyện thói quen, hành vi tuân thủ pháp luậ cho đối tượng.
1.1.3. Vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật
Phổ biến, giáo dục pháp luật có vị trí, vai trò quan trọng, thể hiện rõ nét trên hai khía cạnh
sau:
Thứ nhất, Phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà
nước, quản lý xã hội. Vai trò này bắt nguồn từ vai trò và giá trị xã hội của pháp luật.
Thứ hai, phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần nâng cao ý thức pháp luật, văn hoá pháp lý
của mọi thành viên trong xã hội .
1.1.4. Đặc điểm phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông
1.1.4.1. Đặc điểm về đối tƣợng và chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao
thông
Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông thông qua hoạt động giáo dục pháp luật trong
nhà trường
-Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các loại hình văn hoá, văn nghệ
- Phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông thông qua hoạt động của đội ngũ cán
bộ nòng cốt tại xã, phường, thị trấn
1.1.5.Quan niệm về hiệu quả PBGDPL và các tiêu chí đánh giá hiệu quả PBGDPL
Hiệu quả của phổ biến, giáo dục pháp luật là kết quả đạt được theo đúng yêu cầu, mục đích
của các quy định pháp luật tương ứng và các lợi ích xã hội được đem lại với chi phí về vật chất,
tinh thần thấp nhất.
Về hiệu quả PBGDPL xét trên phương diện thực hiện đúng các yêu cầu, mục đích của các
quy định pháp luật tương ứng. Hiệu quả PBGDPL cần được đánh giá trên từng mục đích cơ bản
của PBGDPL: mục đích nhận thức, mục đích thái độ, tình cảm, niềm tin pháp luật và mục đích
hành vi phù hợp pháp luật. Đây chính là “bộ ba mục đích“ của PBGDPL. Như vậy mới thật sự
khách quan, toàn diện và công bằng đối với hoạt động PBGDPL. Theo đó, có các tiêu chí sau:
Tiêu chí 1: đạt được mục đích nhận thức pháp luật;
Tiêu chí 2: đạt được mục đích thái độ, tình cảm, niềm tin pháp luật;
Tiêu chí 3: đạt được mục đích hành vi phù hợp pháp luật.
Hiểu một cách cụ thể hơn, hiệu qủa PBGDPL được đánh giá thông qua các tiêu chí cơ bản
sau đây:
Tiêu chí thứ nhất: về trạng thái tri thức ban đầu của đối tượng PBGDPL khi chưa được phổ
biến, giáo dục pháp luật.
Tiêu chí thứ hai: về trạng thái thái độ, tình cảm pháp luật ở đối tượng phổ biến,giáo dục
pháp luật trước khi được phổ biến,giáo dục pháp luật nhằm xây dựng, củng cố niềm tin vào pháp
luật.
Tiêu chí thứ ba: về trạng thái của động cơ và hành vi tích cực pháp luật ở đối tượng phổ
biến, giáo dục pháp luật. Hiệu quả của hoạt động PBGDPL được đánh giá
1.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
1.2.1. Chủ trƣơng của Đảng, pháp luật của Nhà nƣớc về công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật an toàn giao thông.
Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giao thông đường bộ tuy còn đơn giản nhưng
2008_ 2012 do Bộ trưởng bộ giao thông vận tải ban hành.
1.2.2. Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông là yêu cầu cấp bách hiện nay
Giao thông đường bộ là một lĩnh vực mang tính xã hội cao, đối tượng tham gia giao thông
đa dạng về thành phần, lứa tuổi, trình độ văn hoá. Trong khi đó, công tác tuyên truyền, phổ biến,
giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ chưa sâu và chưa thường xuyên, nội dung và hình
thức chưa thực sự phù hợp với từng vùng, từng đối tượng, nhất là đồng bào ở nông thôn, vùng
sâu vùng xa. Việc tổ chức dạy Luật Giao thông đường bộ trong các trường học còn ít; Chương
trình truyền hình đưa tin về trật tự an toàn giao thông trong Bản tin “Chào buổi sáng” nhiều
thông tin chưa được chọn lọc, kiểm chứng nên có nhiều tin chưa chính xác và thời gian đưa tin
chỉ phù hợp đối tượng cán bộ công chức làm giờ hành chính, cán bộ hưu trí, còn ít tác dụng đối
với viên chức, công nhân làm việc ca kíp, học sinh, sinh viên, người làm nghề tự do và người lao
động ở khu vực nông thôn. Công tác tuyên truyền mới tập trung thực hiện ở các Bộ, ngành chức
năng và một số cơ quan thông tin đại chúng, chưa có sự tham gia tích cực của các tổ chức xã hội.
Tại nhiều địa phương, việc tuyên truyền chủ yếu ở UBND cấp tỉnh do Ban An toàn giao thông,
Sở Giao thông vận tải, Công an tỉnh thực hiện; UBND cấp huyện, cấp xã chưa quan tâm đúng
mức nên chưa phát huy được sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội tham gia.
Nếu xét từ góc độ quyền về sức khỏe, tính mạng, quyền sống của con người thì hoàn toàn
có thể nói rằng, đảm bảo an toàn, trật tự giao thông còn nóng bỏng hơn, bức xúc hơn so với các
vấn đề xã hội khác. PBGDPL trong lĩnh vực này thực sự là vấn đề đặc biệt cấp bách hiện nay.
Không nên tiết kiệm vào việc huy động trí tuệ, công sức, thời gian để tìm ra những biện pháp
quyết liệt, hợp lý, khả thi hơn thì mới có thể cải thiện được tình hình chấp hành pháp luật về trật
tự an toàn giao thông, hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại về sức khỏe, tính mạng, tài sản
của người dân
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN GIÁO DỤC LUẬT ATGT, QUA THỰC TIỄN
TỈNH QUẢNG BÌNH.
2.1. Khái quát tình hình phổ biến giáo dục Luật TTATGT ở nƣớc ta
Trong những năm gần đây, tình hình trật tự an toàn giao thông ở nước ta có nhiều diễn biến
phức tạp, đặc biệt là trên lĩnh vực giao thông đường bộ. Mỗi ngày, các phương tiện thông tin đại
chúng đều có bản tin về số lượng các vụ tai nạn giao thông xảy ra trên các địa bàn cả nước. Đáng
báo động, tính chất các vụ tai nạn ngày càng nghiêm trọng, thể hiện qua số người chết tăng mạnh
Bố Trạch
2.124
178.460
84
Quảng Ninh
1.191
86.845
73
Lệ Thủy
1.416
140.527
99
Quảng Trạch
614
206.139
336
Đơn vị diện tích: km²; mật độ: người/km²
(Nguồn: Niên giám thống kê Quảng Bình năm 2010)
Bảng 2.1. Các đơn vị hành chính cấp huyện thuộc Quảng Bình
Dải đất Quảng Bình như một bức tranh hoành tráng, có rừng, có biển với nhiều cảnh quan thiên
nhiên đẹp, thắng cảnh nổi tiếng: đèo Ngang, đèo Lý Hòa, cửa bãi biển Nhật Lệ, phá Hạc Hải,
Cổng Trời… và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được công nhận là Di sản thiên nhiên thế
giới đây cũng được công nhận là khu du lịch quốc gia Việt Nam.
2.2.1. Thực trạng giao thông trên địa bàn tỉnh Quảng Bình
2.2.1.1. Hệ thống giao thông tỉnh Quảng Bình
Hệ thống đường bộ của tỉnh bao gồm:
-Quốc lộ: Quốc lộ 1A, Đường Hồ Chí Minh nhánh Đông, Đường Hồ Chí Minh phía Tây,
Quốc lộ 15 dài 69 km, Quốc lộ 12A từ Ba Đồn đến Mụ Dạ
- Hệ thống tỉnh lộ: Gồm 14 tuyến, có tổng chiều dài 364 km, có 29 cầu các loại với tổng
chiều dài là 401m, 3 ngầm có chiều dài 205 m.
228
-4%
233
-22,7%
113
-23,9%
2009
237
-3%
286
20,2%
140
-33,5%
2008
244
-6%
228
-11,8%
187
-23%
2007
260
255
230
(*): so với cùng kỳ năm 2011
Bảng 2.2. Tai nạn giao thông đường bộ qua các năm
Qua bảng số liệu cho thấy tai nạn giao thông giảm cả trên 3 mặt: số vụ, số người chết và bị
vi phạm; tổ chức tuần tra lưu động, khép kín địa bàn, đảm bảo lực lượng CSGT liên tục có mặt
trên đường; đặc biệt, tập trung theo từng chuyên đề xử lý các đối tượng điều khiển mô tô, xe máy
lạng lách, đánh võng, sử dụng rượu, bia quá nồng độ quy định, phóng nhanh vượt ẩu, đón trả
khách không đúng nơi quy định
Đội Cảnh sát giao thông - trật tự và Cơ động Công an huyện Quảng Ninh đã tổ chức 830 ca
tuần tra, kiểm soát, phát hiện 2.886 trường hợp vi phạm, trong đó lập biên bản 1.967 trường hợp,
tạm giữ 396 phương tiện và xử lý tại chỗ 523 trường hợp với số tiền trên 47 triệu đồng; xử lý tại
trụ sở 2.708 trường hợp, phạt tiền 728 triệu đồng, tước Giấy phép lái xe có thời hạn 15 trường
hợp Ngoài ra, Ban Chỉ đạo An toàn giao thông huyện cũng thường xuyên kiểm tra việc đảm
bảo hành lang an toàn giao thông tại các ngã ba, ngã tư và những điểm thường xảy ra tai nạn giao
thông. Các xã, thị trấn đã chủ động kiểm tra, ngăn chặn tình trạng cơi nới trái phép để bán hàng
hóa, nguyên - vật liệu hai bên lề đường.
Đối với người đi bộ, những lỗi thường vi phạm là: Đi bộ dưới lòng đường, Băng qua
đường không đúng vạch quy định, Băng qua đường không đúng đèn giao thông . Nguyên nhân là
do vỉa hè bị lấn chiếm . “Vỉa hè dành cho người đi bộ”, nhưng ở Tp. Đồng Hới và một số thị trấn
của tỉnh Quảng Bình thực tế không phải như vậy.Tình trạng chiếm dụng vỉa hè xảy ra phổ biến
trên các tuyến đường thị trấn Ba Đồn.
Câu chuyện chiếm dụng vỉa hè, lòng lề đường có nhiều nguyên nhân nhưng vẫn là ý thức
của người dân chưa cao, việc xử lý của các cơ quan chức năng không nghiêm và thường xuyên.
Bởi vậy, việc lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường vẫn tái diễn liên tục.
2.2.1.4. Các nguyên nhân gây tai nạn giao thông ở Quảng bình
Có nhiều nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông ở Quảng Bình, nhưng các nguyên nhân chính
gây nên tai nạn giao thông ở nước ta nói chung và Quảng Bình nói riêng có thể kể đến:
- Cơ sở hạ tầng, phương tiện giao thông không đảm bảo điều kiện an toàn
- Trách nhiệm, năng lực quản lý của cơ quan giao thông chưa tốt
- Ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông còn kém
2.2.2. Tình hình phổ biến, giáo dục luật an toàn giao thông tại Quảng Bình
Xác định công tác tuyên truyền là biện pháp trọng tâm trong việc nâng cao nhận thức, ý
thức tự giác chấp hành của người tham gia lưu thông và là biện pháp quyết định hiệu quả trong
công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông, trật tự đô thị trên địa bàn, các ban ngành, đoàn thể
Tai nạn giao thông luôn là nỗi lo, mối quan tâm thường trực của các ngành chức năng, của
những người tham gia giao thông nói chung và đối với ngành Giáo dục-Đào tạo nói riêng. Để
góp phần giảm thiểu tối đa tai nạn giao thông của học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh, thời gian
qua, Sở Giáo dục-Đào tạo(GDĐT) đã phối hợp với Ban An toàn giao thông tỉnh và Tỉnh đoàn
thường xuyên tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về giao thông cho học sinh,
sinh viên thông qua những buổi sinh hoạt, học tập kiến thức giao thông ngoại khóa
“Để hưởng ứng “Tháng AT-GT” do Sở GD-ĐT phát động, ban giám hiệu nhà trường đã tổ
chức các hội thi cho học sinh tham gia như: các cuộc thi viết, thi báo tường, thi sáng tác ca khúc,
tranh, ảnh, tranh biếm họa, hội diễn sân khấu kịch ngắn và tấu hài có nội dung giáo dục, tuyên
truyền về việc chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông, chú ý nhấn mạnh thái độ ứng xử,
hành vi của người tham gia giao thôn
Công an huyện Minh Hóa phối hợp với Trường Dân tộc nội trú huyện tổ chức tuyên truyền
Luật Giao thông đường bộ cho gần 250 học sinh cùng toàn thể cán bộ, giáo viên nhà trường.
Quảng Ninh với công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông. Xác định công tác đảm bảo
trật tự an toàn giao thông là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp bách hàng đầu nên thời
gian qua, Ban Chỉ đạo An toàn giao thông huyện Quảng Ninh đã phối hợp với các cấp, các
ngành, cơ quan, đoàn thể tổ chức nhiều đợt truyên truyền an toàn giao thông cho trên 5.000 lượt
giáo viên, học sinh của các trường THCS, THPT; thuyền thông Luật Giao thông đường sắt,
đường thủy nội địa và các văn bản pháp luật liên quan cho hàng ngàn lượt người
2.2.2.2. Hiệu quả công tác tuyên truyền ở Quảng bình
Trong những năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp và các sở, ban, ngành liên
quan đã chỉ đạo triển khai thực hiện quyết liệt nhiều nhiệm vụ, giải pháp mạnh về bảo đảm trật tự
ATGT, cùng với sự tham gia tích cực của các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể và sự đồng
thuận của nhân dân, trong đó phải kể đến những kết quả tích cực của công tác phổ biến, giáo dục
pháp luật TTATGT.
Với những kiến thức về TTATGT được giáo dục trong nhà trường cũng như qua các
phương tiện thông tin đại chúng ở địa phương thì đoàn học sinh Quảng Bình đã đạt thành tích
cao tại hội thi "An toàn giao thông" cấp quốc gia. Kết quả 1 giải nhất và hai giải ba có thể nói là
những “con số sống” ghi nhận sự nỗ lực của các cấp, các ngành trong công tác giáo dục, phổ
biến luật TTATGT.
Có
25,9
2.Theo bạn, đảm bảo trật tự an
toàn giao thông đường bộ là trách
nhiệm của ai?
CSGT
39,3
Ngành GTVT và công an
20,1
Cá nhân và tổ chức
40,6
3.Bạn có tham gia giao thông sau
khi đã uống rượu bia quá mức cho
phép không?
Thỉnh thoảng
37,4
Không
8,8
Có
53,8
4.Bạn đã có giấy phép lái xe môtô
chưa?
Chưa
20,5
Có
79,5
5. Tốc độ tối đa bạn thường chạy
đồng đều, ở một số nơi chất lượng thấp, có nơi xảy ra tiêu cực. thông qua việc tìm hiểu nhận
thức về luật an toàn giao thông của người dân có thể nhận thấy công tác tuyên truyền, phổ biến,
giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ ở địa phương chưa đạt hiệu quả, việc tuyên truyền,
phổ biến, giáo dục pháp luật mới đạt yêu cầu về diện, thiếu chiều sâu, còn mang tính hình thức,
chưa phù hợp với đặc điểm từng đối tượng nên chất lượng, hiệu quả còn hạn chế. Tỉ lệ %
1. bạn có thường xuyên theo
dõi các chương trình về ATGT
trên truyền hình tỉnh hay
không?
Không
49,8
Thỉnh thoảng
27,9
Có
22,3
2.Những nguồn nào sẽ giúp
bạn nhận được các thông tin về
ATGT một cách dễ dàng và
nhanh chóng nhất
Phương tiện thông tin đại chúng(báo nói,
báo viết, báo đài…)
49,6
2.2.2.3.Đánh giá chung về kết quả thực hiện (những mặt đƣợc, mặt chƣa đƣợc) và các tồn
tại, khó khăn cần khắc phục trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật an toàn giao thông
Những mặt được:
Về cơ bản công tác PBGDPL về GTVT nói chung và ATGT đã góp phần nâng cao nhận
thức và ý thức chấp hành pháp luật về ATGT ở đại đa số cán bộ, công chức, viên chức, người lao
động trong ngành GTVT và một bộ phận không nhỏ người tham gia giao thông.
Qua công tác PBGDPL về ATGT đã thu được những kết quả với hiệu quả và chất lượng
nhất định: góp phần giảm tai nạn giao thông và vi phạm pháp luật về ATGT.
Những mặt chưa được:
Công tác TTPBGDPL về ATGT cũng còn một số hạn chế, khiếm khuyết, chất lượng và
hiệu quả chưa đạt được như mong muốn như sau:
- Một số nội dung tuyên truyền còn chung chung, chưa sát với thực tế địa phương, đối
tượng được tuyên truyền;
- Công tác tuyên truyên, phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự, an toàn giao thông còn
hình thức, chưa hiệu quả, chưa gắn với trách nhiệm của chính quyến các cấp, người đứng đầu cơ
quan, tổ chức, doanh nghiệp, của nhà trường, … .
- Nội dung và biện pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về TTATGT chưa làm
cho từng người dân nhận thức được việc chấp hành pháp luật về bảo đảm TTATGT. Nội dung
tuyên truyền chưa sâu, phương pháp tuyên truyền chưa thực sự phù hợp với từng vùng, từng loại
đối tượng, nhất là đồng bào nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.
- Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về TTATGT chưa được duy trì
thuờng xuyên, còn thiên về tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, chưa chú ý
đúng mức việc phổ biến, hướng dẫn, giáo dục pháp luật trong nhà trường, tại cơ sở nơi người dân
cư trú và làm việc, nhất là ít tập trung vào đối tượng là chủ doanh ngiệp (chủ xe, chủ phương
tiện), vùng sâu, vùng xa.
Các tồn tại, khó khăn
- Nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông của một bộ phận không
nhỏ người tham gia giao thông còn thiếu tự giác, mang tính đối phó hoặc có thái độ “coi thường
luật”.
- Việc tổ chức dạy và học kiến thức về an toàn giao thông trong nhà trường vẫn còn nhiều
- Chú trọng nâng cao chất lượng và số lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền,
phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông
- Xây dựng các biện pháp đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền,
phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành
pháp luật về an toàn giao thông đối với các đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức, người lao
động trong ngành giao thông vận tải, thanh niên, học sinh, sinh viên các trường đào tạo, huấn
luyện thuộc Bộ giao thông vận tải.
- Phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị và
người tham gia giao thông;
-Xác định Ủy ban an toàn giao thông quốc gua, các Bộ, Sở: GTVT, Công an là những cơ
quan nòng cốt trong công tác chỉ đạo và định hướng
-Các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật cần
phải tập trung nhằm nâng cao ý thức, hiểu biết và chấp hành pháp luật về ATGT của các cơ
quan, đơn vị, người thi hành công vụ, của cộng đồng, doanh nghiệp, nhân dân … những người
trực tiếp tham gia giao thông và khai thác giao thông.
-Phổ biến giáo dục pháp luật về ATGT cần được thực hiện thường xuyên, liên tục cho các
đối tượng liên quan.
-Cần có sự phối kết hợp chặt chẽ và có hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với
các hoạt động và nội dung công tác bảo đảm an toàn giao thông của ngành giao thông vận tải
-Phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT đòi hỏi phải có sự tham gia của các lực lượng xã
hội, các ban, ngành, đoàn thể; huy động các phương tiện truyền thông đại chúng
-Các giải pháp nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật cần phải tổng thể và toàn
diện và mang tính chiến lược.
-Tính đồng bộ và chiến lược của các giải pháp về công tác tuyên truyền tập trung vào hai
nội dung cơ bản:Các giải pháp liên quan đến củng cố và tăng cường tổ chức và thể chế về
TTPBGDPL về ATGT; Các nội dung/biện pháp liên quan trực tiếp đến công tác TTPBGDPL về
ATGT
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông
ở tỉnh Quảng Bình
3.2.1. Phát triển các nguồn nhân lực (nhân lực và tài chính)
Cấp ủy Đảng các cấp, lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, các đoàn thể cần quan tâm, chỉ đạo
quyết liệt, thường xuyên và có sự hiểu biết nhất định các nguyên tắc nội dung các giải pháp
tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và cam kết thực hiện các giải pháp. Quán triệt và
nghiêm túc thực hiện văn bản chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ,
UBATGTQG, Bộ GTVT, UBND, Sở GTVT về công tác TTPBGDPL nói chung và ATGT nói
riêng.
3.2.3. Nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về ATGT
Đây là giải pháp tổng thể tập trung vào các nội dung liên quan đến việc xây dựng và thực
hiện một kế hoạch chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông vận tải và bao gồm
các nội dung cụ thể như sau:
- Xây dựng chương trình/kế hoạch thực hiện TTPBGDPL theo cách lồng ghép
- Xây dựng tài liệu TTPBGDPL cho các đối tượng được tuyên truyền khác nhau
- Triển khai thực hiện các chiến dịch mang tính quốc gia thông qua hệ thống truyền thông
đại chúng
- Củng cố công tác theo dõi, kiểm tra, đánh giá và tổng kết rút kinh nghiệm
3.2.4. Kiện toàn tổ chức của Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và
nâng cao vai trò của cơ quan tƣ pháp
Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là cơ quan tham mưu cho UBND,
với nhiệm vụ là đề ra các kế hoạch phối hợp, phổ biến, giáo dục hàng quý, hàng năm để các
ngành, các cấp phối hợp thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; kiểm tra đôn đốc các
cấp, các ngành thực hiện kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; phối hợp xây dựng lực lượng
báo cáo viên của ngành; định kỳ sơ kết, tổng kết công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Do vậy,
việc củng cố và kiện toàn hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là một trong
những yếu tố quan trọng tạo điều kiện để hoạt động giáo dục pháp luật nói chung và an toàn giao
thông nói riêng hiệu quả tốt. Vì vậy:
-Cần gấp rút việc xây dựng quy chế hoạt động cho hội đồng phối hợp công tác. Bên cạnh
đó, cần quy định và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên trong Hội đồng, tăng
cường trách nhiệm của cơ quan thường trực, phát huy vai trò của hội đồng phối hợp công tác phổ
biến giáo dục pháp luật các cấp trong việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật, đặc biệt là an toàn giao thông.
+ Tổ chức các buổi tọa đàm nói chuyên về an toàn giao thông ủy
+ Tổ chức các cuộc thi về an toàn giao thông
3.2.6. Xây dựng văn hóa giao thông
VHGT không phải cái gì cao xa, trừu tượng hay mang tính hình thức, trái lại, là những vấn
đề rất thiết thực, cụ thể, có thể nhìn thấy được, nghe thấy được, cảm nhận được. Đó chính là một
tổ hợp các yếu tố: tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng, ý thức trách nhiệm, đạo đức và ý thức pháp
luật của những người tham gia giao thông và của các nhà quản lý. VHGT thể hiện các giá trị
chân, thiện, mỹ và ích. Xây dựng VHGT cũng chính là xây dựng ý thức và thái độ về an toàn đối
với tất cả mọi người.
Bên cạnh các giải pháp pháp lý chủ yếu mà lâu nay chúng ta đã và đang nỗ lực thực hiện,
có thể kể đến các biện pháp sau:
Sự “quyết liệt” nhằm thiết lập, đảm bảo trật tự, an toàn giao thông
Sự “quyết liệt” phải mang tính toàn diện, đồng bộ và hệ thống. Cần phải áp dụng đồng bộ
các biện pháp pháp lý, đạo đức, văn hoá, tâm lý, kỹ thuật và công nghệ, thực hiện thường xuyên,
mọi nơi, mọi lúc chứ không nên chỉ dừng lại ở các đợt ra quân rầm rộ, các “tháng an toàn giao
thông” hay “tuần lễ an toàn giao thông”. Đồng thời, các biện pháp cần đi thẳng vào các nguyên
nhân chủ yếu nhất trong việc gây ra các vụ tai nạn - đó chính là lỗi của người tham gia giao
thông: chạy quá tốc độ, phóng nhanh, giành đường, vượt ẩu và chủ yếu là do các đối tượng trẻ tuổi
là nam giới gây nên.
Về các phương tiện băng rôn, khẩu hiệu
Trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông, các băng rôn, khẩu hiệu có vai trò to lớn góp
phần hình thành thái độ đúng đắn và các thói quen chấp hành pháp luật. Vấn đề là nội dung, địa
điểm, cách thức treo chúng như thế nào để có hiệu quả và tác dụng thiết thực nhất. Nội dung ghi
trên các băng rôn, khẩu hiệu nên cụ thể, thiết thực, cụ thể như: “Gặp đèn đỏ phải dừng lại, kể cả
khi không có cảnh sát giao thông”, “Tai nạn giao thông không phải là Định mệnh”, “Chắc chắn
bạn không muốn gây tai nạn cho người khác và cho chính mình”
Tính cách con người, thói quen, tập quán, nếp sống và vấn đề văn hoá pháp luật giao
thông
Một trong những đặc trưng của VHGT là sự hiện hữu của các yếu tố phi kinh tế, chủ quan
bao gồm: tính cách, tập quán, nếp sống, thói quen; tố chất đạo đức, cách cư xử của các cá nhân.
3.2.8.1. Phổ biến giáo dục ATGT đƣờng bộ cho thanh thiếu niên trong trƣờng học
Công tác giáo dục ý thức chấp hành pháp luật về TTATGT cần đặc biệt coi trọng giáo dục
và tạo sự chuyển biến trong hành động đối với học sinh, sinh viên, phát huy tác dụng trước mắt
và lâu dài để từ đó hành thành một thế hệ mới có văn hóa giao thông, có nếp sống văn minh,
công nghiệp.
Thanh niên, học sinh, sinh viên là những đối tượng dễ bị tác động, tuyên truyền. Các đối
tượng này có thể là những tuyên truyền viên rất tốt nếu như các em chia sẻ với gia đình và cộng
đồng về những điều đã học được ở trường về ATGT.
3.2.8.2. Hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông cho thanh thiếu niên
đang làm nghề tự do ở các địa bàn dân cƣ
Song song với các biện pháp phổ biến, giáo dục pháp luật cần phải có các biện pháp hỗ trợ
hiệu quả như hướng nghiệp, dạy nghề, giải quyết việc làm cho thanh thiếu niên, đặc biệt là thanh
niên nông thôn, không để tình trạng “nhàn cư vi bất thiện”. Có như thế mới thu hút được thanh
thiếu niên làm nghề tự do ở các địa bàn dân cư tham gia nghe phổ biến pháp luật nói chung và an
toàn giao thông nói riêng.
- Các cấp bộ Đoàn cần tiếp tục tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn lồng ghép phổ
biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông với thực hiện các cuộc vận động, phong trào, chương
trình, kế hoạch, tháng hành động của Đoàn, Đội
3.2.8.3. Kết hợp giáo dục pháp luật và giáo dục đạo đức cho thanh thiếu niên
Chúng ta đã biết, cả pháp luật và đạo đức đều góp phần bảo vệ các giá trị chân chính, đều
liên quan đến hành vi đến lợi ích của con người và xã hội. Tuy nhiên đạo đức và pháp luật có
những đặc điểm và tính chất khác nhau trong quá trình điều chỉnh hành vi của con người:Đạo
đức và pháp luật khác nhau về phương thức điều chỉnh hành vi con người; Đạo đức thì tình cảm
mềm dẻo, pháp luật thì bắt buộc và cứng rắn; Đạo đức mang tính chung, định hướng. Pháp luật
thì cụ thể và rõ ràng; Đạo đức đạt được kết quả là một quá trình. Pháp luật đạt được kết quả ngay
tức thì; Đạo đức là kết quả tự thân, bền vững. Pháp luật là kết quả tác động từ bên ngoài, chưa
bền vững. Để nâng cao vai trò và phát triển ý thức đạo đức, ngoài các biện pháp tích cực khác,
thì không thể thiếu vai trò của pháp luật và ý thức pháp quyền. Pháp luật càng chặt chẽ, càng đầy
đủ và được thi hành nghiêm chỉnh thì đạo đức càng được đề cao, khả năng điều chỉnh và giáo
dục của đạo đức càng được mở rộng và ảnh hưởng một cách toàn diện, tích cực đến mọi hành vi,
biến, giáo dục pháp luật về giao thông chưa đạt hiệu quả cao.
Phổ biến giáo dục pháp luật nói chung và pháp luật về giao thông nói riêng là cầu nối trực
tiếp nhất để đưa kiến thức giao thông đến với người dân qua đó nâng cao ý thức người dân khi
tham gia giao thông và cao hơn nữa là góp phần xây dựng văn hóa giao thông. Đó là nền tảng
quan trọng cho chúng ta phát triển mọi mặt của xã hội (kinh tể xã hội, an ninh quốc phòng…)
đảm bảo hạnh phúc cho mọi nhà mọi người. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, đất nước đang tập
trung cho công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa – nhà nước quản lý xã hội
bằng pháp luật. vì vậy, xây dựng nếp sống văn hóa giao thông cũng chính là thực hiện mục tiêu
của nhà nước pháp quyền. Đó là chưa kể đến, chúng ta đang sống trong thời đại kinh tế mở toàn
cầu hóa. Vài trò của văn hóa pháp lý rất cao, nếu văn hóa pháp lý nói chung và văn hóa giao
thông nói riêng yếu kém thì chúng ta rất khó hội nhập cùng sự phát triển của nhân loại. Bởi vậy,
vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông càng có vai trò vô cùng quan
trọng.
Tuy vậy, công tác này ở nước ta nói chung và ở địa phương Quảng Bình nói riêng hiệu quả
còn rất thấp. Chúng ta làm rất nhiều nhưng kết quả thì chẳng được là bao, như đã phân tích ở
phần trên. Nguyên nhân dân đến kết quả không như mong muốn thì cũng có rất nhiều nhưng có
thể liệt kê một vài ý như: chúng ta làm theo phong trào, coi trọng hình thức, quản lý còn mang
tính quan liêu, báo cáo dựa trên giấy tờ sổ sách ; công tác phổ biến không thường xuyên mà theo
mùa vụ, chưa sáng tạo trong hoạt động tuyên truyền, chưa khai thác được sức mạnh toàn dân
trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông; đặc biệt là ý thức người dân còn hời hợt
với công tác này.
Ở địa phương Quảng Bình, ngoài những nguyên nhân nói trên thì còn có một số nguyên
nhân đặc thù khác nữa đó là: Quảng Bình là vùng đất có điều kiện kinh tế xã hội tương đối khó
khăn so với cả nước, có tất cả 7 huyện, thành phố, trong đó có một số huyện lũy địa hình đồi núi
xa xôi hiểm trở như huyện Minh Hóa, Tuyên Hóa… điều kiện về mọi mặt của các huyện này vô
cùng khó khăn. Vì vậy công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung là rất hạn chế. Đó là chưa
kể đến nền tảng văn hóa học vấn của người dân những vùng này lại con quá thấp.
Vì những lý do đó, khi nghiên cứu đề tài. Chúng tôi ngoài việc tìm hiểu về thực trạng công
tác phổ biến giao dục pháp luật giao thông ở tỉnh Quảng Bình và đưa ra những giải pháp để nâng
cao hiệu quả công tác này, thì còn mong rằng Đảng - nhà nước sẽ quan tâm hơn nữa đối với Tỉnh
hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giao thông vận tải.
11. Chính phủ (2007),Nghị quyết số 61/2007/NQ-CP về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32-
CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa IX) về tăng cường sự lãnh đạo
của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của
cán bộ, nhân dân;
12. Cục Thống Kê Quảng Bình (2004), Niên giám thống kê tỉnh Quảng Bình, Nxb ThốngKê,
Hà Nội.
13. Phạm Thị Kim Dung - Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp(2011), “Phổ biến,
giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên trong các nhà trường thuộc hệ thống giáo dục quốc
dân”, Đặc san tuyên truyền pháp luật,(3),
14. Đỗ Văn Dương (2002), Giáo dục pháp luật cho cán bộ chính quyền cấp xã ở tỉnh Đắc
Lắc hiện nay, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
15. Trần Ngọc Đường, Dương Thanh Mai (1995), Bàn về giáo dục pháp luật, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
16. Cao Thị Hà (2003), “Gắn giáo dục pháp luật với giáo dục đạo đức đối với công chức”,
Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (7), tr. 14-16.
17. Nguyễn Minh Hải (2004), Nâng cao chất lượng giảng dạy pháp luật trong các trường
đào tạo sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam hiện nay, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viên
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
18. Đặng Ngọc Hoàng (2000), Thực trạng và phương hướng đổi mới giáo dục pháp luật hệ
đào tạo trung học chính trị ở nước ta hiện nay, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
19. Hồ Viết Hiệp (2000),Xã hội hóa” công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong tìnhhình
mới”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, (9), tr. 19-24.
20. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Khoa Nhà nước-Pháp luật (1999), Đổi mới
giáo dục pháp luật trong hệ thống các trường chính trị của nước ta hiện nay, Đề tài khoa học cấp
Bộ 1997-1999, Hà Nội.
21. Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL của Chính phủ (2003), Báo cáo Tổng kết 5 năm
thực hiện Chỉ thị số 02/1998/CT-TTg và Quyết định số 03/1998/QĐ-TTg ngày 07/1/1998 của
Thủ tướng Chính phủ về định hướng triển khai công tác phổ biến giáo dục pháp luật thời gian
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
36. Thông tấn xã Việt Nam (2012), Hội nghị “Chiến lược bảo đảm trật tự an toàn giao thông
đường bộ quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn 2030"
37. Thủ tướng Chính phủ (1998), Quyết định số 03/1998/QĐ-TTg ngày 07/01/1998 về việc
triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 1998 đến năm 2002 và thành lập Hội
đồng phổ biến, giáo dục pháp luật, Hà Nội.
38. Thủ tướng Chính phủ (2008), Quyết định số 37/2008/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình
phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2008 đến năm 2012;
39. Thủ tướng Chính phủ(2009), Quyết định số 1928/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nâng cao chất
lượng công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong nhà trường.
40. Thủ tướng Chính phu
̉
(2004), Chỉ thị số 01/2004/CT-TTg về việc chấn chỉnh hoạt động
vận tải khách liên tỉnh bằng ô tô.
41. Thủ tướng Chính phủ (2007), Quyết định 1856/QĐ-TTg phê duyệt kế hoạch lập lại trật tự
hành lang an toàn đường bộ, đường sắt
42. Thủ tướng Chính phủ (2002), Chỉ thị số 10/2002/CT-TTg về việc triển khai thực hiện
43. Thủ tướng Chính phủ (2003), Quyết định số 13/2003/QĐ-TTg ngày 17/01/2003 phê
duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2003 đến năm 2007, Hà Nội.
44. Thủ tướng Chính phủ (2004), Quyết định số 212/2004/QĐ-TTg ngày 16/12/2004 Phê
duyệt Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp
hành pháp luật cho cán bộ nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2010, Hà Nội.
45. Trần Văn Trầm (2002), Giáo dục pháp luật cho cán bộ và công chức trên địa bàn tỉnh
Bình Định - Thực trạng và giải pháp, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh, Hà Nội.
46. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình (1998), Quyết định số 42/1998/QĐ-UB ngày
47. 09/7/1998 về việc ban hành kế hoạch triển khai công tác phổ biến giáo dục pháp luật năm
1998, những năm tiếp theo và thành lập HĐPHCT phổ biến giáo dục pháp luật, Quảng Bình.
48. Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Bình (1998), Chỉ thị số 28/1998/CT-UB ngày 03/8/1998 về
việc đẩy mạnh công tác phổ biến giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh, Quảng Bình.