LỜI GIỚI THIỆU
Tổ chức và Quản lý trong hoạt động Kinh doanh là đến mối quan hệ và
sự phối hợp quan hệ cùng với sự phối hợp hoạt động giữa các bộ phận trong
một chỉnh thể là hệ thống lãnh đạo và quản lý các lĩnh vực hoạt động, các
ngành các cấp, hệ thống các hình thức và biện pháp các quyết định kể từ khi
xác định mục tiêu, phương hướng, vạch kế hoạch tiến hành để đôn đốc, kiểm
tra thực hiện, nghiệm thu cuối cùng kết quả đạt được, rút ra những bài học
thành công và chưa thành công, đề ra hững giải pháp tiếp tục xử lý những
công việc còn lại. Điều đó đòi hỏi phải có sự phân chia một tổ chức quản lý
thành các cấp và các khâu thể hiện sự phân công chuyên môn hoá theo chiều
dọc và chiều ngang, các bộ phận đó bao giờ cũng nằm trong những mối quan
hệ nhất định nhằm tạo ra sự liên kết chặt chẽ, hài hoà trong tổ chức.
Vì vậy, khi xác lập các mối quan hệ về tổ chức, cần xác định rõ các yếu
tố: quan hệ dọc(theo thứ bậc quản lý) hay hệ ngang (theo chức năng); quan hệ
lâu dài, thường xuyên hay quan hệ đột xuất quan hệ chính thức hay quan hệ
không chính thức. Khái quát lại có 2 loại quan hệ cơ bản: quan hệ điều khiển
phục tùng và quan hệ phối hợp cộng tác. Với những kiến thức đã được học về
môn Tổ chức- Quản lý, trong bài tiểu luận này em muốn đề cập đến: Mối quan
hệ Điều khiển phục tùng, các hình thức điều khiển và sự vận dụng trong
quản lý doanh nghiệp
1
SƠ LƯỢC VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC QUẢN LÝ
1/KHÁI NIỆM:
Thực tế trong đời sống kinh tế - xã hội luôn luôn có sự hiện diện của tổ
chức dưới các hình thức: từ đơn giản đến phức tạp, từ vi mô đến vĩ mô. Nói
chung tổ chức mang một ý nghĩa rất rộng nhưng trong bài viết này em muốn đề
cập tới một định nghĩa gần hơn với khái niệm Tổ chức quản lý: Tổ chức là một
cơ cấu (bộ máy hoặc hệ thống bộ máy) được xây dựng có chủ định về vai trò và
chức năng (được hợp thức hoá), trong đó các thành viên của nó thực hiện từng
phần việc đựơc phân công với sự liên kết hữu cơ nhằm đạt tới mục tiêu chung.
Tổ chức quản lý gồm 3 yếu tố tạo thành:

* Trong cơ cấu chính thức việc bố chí, đề bạt được thực hiện bằng quyền
lực hành chính. Giữa người phụ trách và ngưòi thừa hành có quan hệ điều khiển-
phục tùng theo chức vụ, bằng phương pháp cưỡng chế chấp hành. Trong đó, mối
quan hệ phối hợp giữa các bộ phận cùng cấp được quy định rõ ràng, không được
tùy tiện theo cảm tính và phải gắn với trách nhiệm khi phối hợp.
2.2/Cơ cấu không chính thức:
* Cơ cấu không chính thức là những hình thức tổ chức "phi hình thể"
nhằm thực hiện những mối liên hệ “mềm” trong nội bộ tổ chức giữa các cá nhân
và giữa các nhóm người có đặc điểm, lợi ích riêng cần được điều hoà để phục vụ
mục tiêu chung. Nó bổ sung cho cơ cấu chính thức để thực hiện đầy đủ và có
hiệu quả cao chức năng của tổ chức mà không sử dụng quyền lực hành chính.
* Trong doanh nghiệp việc bố chí đan xen vào nhau các quan hệ chính
thức và các quan hệ không chính thức sẽ giúp cho các nhiệm vụ quản lý được
thực hiện một cách linh hoạt hơn và có kết quả cao hơn. Vì vậy trong quản lý,
3
điều quan trọng là phải xác định được mức độ tối ưu để kết hợp hoạt động của
cơ cấu tổ chức không chính thức và của cơ cấu tổ chức chính thức.
QUAN HỆ ĐIỀU KHIỂN PHỤC TÙNG
1/Vai trò của quan hệ điều khiển phục tùng:
1.1/ Quan hệ điều khiển phục tùng là loại quan hệ chủ yếu trong một tổ
chức với tác động qua lại giữa cấp trên và cấp dưới (trên xuống và dưới lên)
giữa người phụ trách và người thừa hành.
Hành vi điều khiển: là hành vi đơn giản nhất của quản lý để giải quyết các
nhiệm vụ đơn nhất sau khi đã có những quyết định chung. Đó là hình thức tác
động tích cực nhất và cũng linh hoạt nhất, nhằm thực hiện các nhiệm vụ và kiểm
tra để ngăn chặn, khắc phục các sai lệch của các bộ phận thừa hành.
Việc lựa trọn phương pháp và hình thức xử lý, giải quyết tình huống cụ
thể luôn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong đó quan trọng và trước hết là thực
trạng tổ chức và trình độ kiến thức, chuyên môn, năng lực phẩm chất của người
quản lý cũng như chức năng, quyền hạn, trách nhiệm của mỗi cấp trong thứ bậc

doanh nghiệp đưa ra những chỉ thị, mệnh lệnh hành chính bắt buộc cấp dưới
thực hiện những nhiệm vụ nhất định, hoặc hoạt động theo những phương hướng
nhất định nhằm đảm bảo cho các bộ phận trong hệ thống hoạt động ăn khớp và
đúng hướng điều chỉnh kịp thời các sai phạm.
Tuy nhiên sử dụng các phương pháp hành chính đòi hỏi các cấp quản trị
phải nắm vững những yêu cầu chặt chẽ sau đây, nếu không rất dễ gây ra hậu quả
nghiêm trọng khó có thể sửa chữa.
-Thứ nhất: Phương pháp hành chính chỉ có hiệu quả cao khi quyết định
đó có căn cứ khoa học, được luận chứng đầy đủ về mặt kinh tế. Ngoài ra quyết
định phải hiểu rõ tình hình thực tế, nắm vững tình huống cụ thể. Cho nên khi
đưa ra quyết định hành chính, nên cố gắng có đủ các thông tin cần thiết cho việc
5
ra quyết định. Người quản lý doanh nghiệp chỉ ra quyết định trên cơ sở có đảm
bảo về thông tin chính xác tin cậy. Tập hợp đủ thông tin, tính toán đầy đủ đến
các lợi ích và các khía cạnh tiêu cực có thể diễn ra khi quyết định được thi
hành.Từ đó sẵn sàng bổ sung các biện pháp phát huy mặt tích cực và hạn chế
mặt tiêu cực nếu có.
-Thứ hai: Khi sử dụng các phương pháp hành chính nên gắn chặt quyền
hạn và trách nhiệm của người ra quyết định. Mỗi bộ phận, mỗi cán bộ khi sử
dụng quyền hạn của mình phải có trách nhiệm về việc sử dụng
các quyền hạn đó. Đối với quyết định hành chính thì cấp dưới bắt
buộc phải thực hiện không được lựa chọn. Chỉ người có thẩm
quyền ra quyết định mới có quyền thay đổi quyết định.
-Thứ ba: các phương pháp hành chính đòi hỏi chủ doanh nghiệp phải có
quyết định dứt khoát, rõ ràng, dễ hiểu, có địa chỉ người thực hiện, loại trừ khả
năng có sự giải thích khác nhau đối với nhiệm vụ được giao.
Là một nhà Quản lý chúng ta cần phân biệt các phương pháp hành chính
với kiểu quản lý hành chính quan liêu do việc lạm dụng các kỷ luật hành chính,
sử dụng mệnh lệnh hành chính thiếu cơ sở khoa học, theo ý muốn chủ quan.
Thường những mệnh lệnh kiểu đó gây ra nhiều tổn thất cho doanh nghiệp, hạn