nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 02/2007 27 TS. Nguyễn Minh Đoan *
n kin cỏc i hi IX, X ca ng cng
sn Vit Nam v Hin phỏp Vit Nam
nm 1992 u khng nh: Nh nc Cng
ho xó hi ch ngha Vit Nam l nh nc
phỏp quyn xó hi ch ngha ca nhõn dõn, do
nhõn dõn, vỡ nhõn dõn; tt c quyn lc nh
nc thuc v nhõn dõn; quyn lc nh nc
l thng nht, cú s phõn cụng v phi hp
gia cỏc c quan nh nc trong vic thc
hin cỏc quyn lp phỏp, hnh phỏp v t
phỏp. Tuy nhiờn, nhn thc v thc hin
ỳng ni dung cỏc quy nh trờn v lớ lun
cng nh thc tin l vn cũn cn c tip
tc nghiờn cu, tỡm hiu. Di õy chỳng tụi
xin nờu mt s nhn thc v vn quyn lc
nh nc l thng nht v s phõn cụng, phi
hp gia cỏc c quan nh nc trong vic
thc hin quyn lc nh nc Vit Nam.
1. Quyn lc nh nc l thng nht
Quyn lc nh nc l mt dng quyn
lc xó hi mang tớnh ý chớ, gn lin vi ch

dc l gia cỏc c quan nh nc thuc cỏc
cp (cỏc phm vi lónh th) khỏc nhau.
Tu theo quan nim v s phỏt trin ca
nhu cu qun lớ nh nc vn t chc v
thc hin quyn lc nh nc mi nc cú
s khỏc nhau nht nh. Quyn lc nh nc
cú th ch yu tp trung trong tay mt cỏ nhõn
V

* Ging viờn chớnh Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
28 t¹p chÝ luËt häc sè 02/2007

hoặc một cơ quan (nhóm người) hay được
phân công cho nhiều cơ quan khác nhau thực
hiện nhưng dù các nhà nước có thành lập thêm
bao nhiêu cơ quan đi nữa thì quyền lực nhà
nước vẫn luôn thống nhất, bộ máy nhà nước
vẫn luôn phải là một cơ chế thống nhất nắm
giữ và thực hiện quyền lực nhà nước. Do vậy,
việc định ra các quyền lực như quyền lập
pháp, quyền hành pháp, quyền tư pháp chẳng
qua là xác định các chức năng của quyền lực
nhà nước trong hoạt động pháp luật.
Ở nước ta theo quy định của Hiến pháp
và các luật tổ chức bộ máy nhà nước thì tất
cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà

dân địa phương. Điều 119 Hiến pháp năm
1992 quy định: “Hội đồng nhân dân là cơ
quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại
diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ
của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu
ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa
phương và cơ quan nhà nước cấp trên” mà cơ
quan nhà nước cao nhất là Quốc hội. Với
những quy định như trên cho thấy quyền lực
nhà nước ở nước ta vừa bảo đảm sự thống
nhất từ trung ương tới địa phương vừa bảo
đảm sự bao trùm, rộng khắp ở các địa phương.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam
thì: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất
của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước
cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam chủ yếu thực hiện quyền lập
pháp; Chính phủ là cơ quan hành chính nhà
nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam chủ yếu thực hiện quyền
hành pháp; toà án là cơ quan xét xử của
nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
chủ yếu thực hiện quyền tư pháp Để bảo
đảm quyền lực nhà nước luôn thống nhất,
pháp luật còn quy định: Quốc hội còn quyết
định các vấn đề trọng đại nhất của đất nước;
bầu và bãi nhiệm những người đứng đầu các
cơ quan cao nhất của nhà nước; thực hiện
quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt
động của Nhà nước; Chính phủ mặc dù là cơ

bn l: Ban hnh (xõy dng) phỏp lut; cụng
b v t chc thc hin phỏp lut; xột x
gii quyt nhng tranh chp v x lớ vi phm
phỏp lut. Gn vi ba lnh vc hot ng
phỏp lut c bn ú ngi ta cho rng quyn
lc nh nc bao gm ớt nht l ba th
quyn lc: Lp phỏp, hnh phỏp v t phỏp.
Phõn cụng thc hin quyn lc nh nc
l giao cho mt hoc tng nhúm cỏc c quan
nh nc thc hin mt quyn lc (chc
nng quyn lc) no ú cú tớnh cht chuyờn
nghip. S chuyờn nghip hoỏ trong vic
thc hin quyn lc nh nc nhm nõng
cao nng sut lao ng trong hot ng qun
lớ nh nc. V khụng ch cú tỏc dng nõng
cao nng sut lao ng m s phõn cụng phự
hp gia cỏc c quan nh nc trong vic
thc hin quyn lc nh nc cũn trỏnh
c s ụm m bao bin hoc chng chộo
chc nng, nhim v gia cỏc c quan nh
nc. B mỏy nh nc gm rt nhiu c
quan cú v trớ, vai trũ, tớnh cht khỏc nhau
nờn ũi hi phi cú s phõn cụng cho mi c
quan nh nc ch yu thc hin nhng
chc nng nhim v, quyn hn nht nh
ca nh nc l khụng th trỏnh khi.
Vic phõn cụng thc hin quyn lc nh
nc cng hn ch c s c oỏn,
chuyờn quyn, s lm dng quyn lc trong
b mỏy nh nc. Vic phõn bit ra cỏc

là tiêu chí để đánh giá tính hợp pháp, trách
nhiệm, hiệu quả trong hoạt động của mỗi cơ
quan nhà nước trên thực tế.
Một câu hỏi cũng cần phải đặt ra là: Ai
(chủ thể nào) sẽ làm nhiệm vụ phân công
việc thực hiện quyền lực nhà nước đối với
các cơ quan nhà nước? Câu trả lời có thể là:
a) Nhân dân - chủ thể của quyền lực nhà
nước; b) Cơ quan quyền lực nhà nước cao
nhất; c) Các cơ quan nhà nước tự phân công
(cùng hiệp thương để phân công)
Đối với các nhà nước đương đại thì việc
phân công thực hiện quyền lực nhà nước
được quy định trong các văn bản luật mà
quan trọng nhất là hiến pháp. Ở những nước
hiến pháp do nhân dân bỏ phiếu phúc quyết
thì được xem nhân dân là chủ thể phân công,
thông qua hiến pháp nhân dân giao quyền
lực cho các cơ quan nhà nước bằng việc quy
định nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan
đó. Ở những nước hiến pháp chỉ do cơ quan
quyền lực nhà nước cao nhất ban hành thì sự
phân công được xem là do cơ quan quyền
lực đó thực hiện. Còn ở tầm vi mô hay giữa
các cơ quan nhà nước thực hiện cùng một
quyền lực nhà nước thì theo cơ chế cùng
phối hợp, hiệp thương để phân công.
Sự phân công giữa các cơ quan nhà nước
trong việc thực hiện quyền lực nhà nước cũng
chỉ mang tính chất tương đối (không phân

án nhân dân cấp huyện); sự phân công giữa
các toà trong cùng một toà án (giữa toà hình
sự, toà dân sự, toà kinh tế, toà hành chính ).
Bên cạnh những ưu điểm thì trong quá
trình phân công thực hiện quyền lực nhà nước
cũng cần tránh hiện tượng đùn đẩy không
muốn thực hiện hoặc tranh nhau thực hiện đối
với một số công việc nhất định của Nhà nước.
Sự phân công thực hiện quyền lực nhà
nước không rõ ràng biểu hiện ở việc quy định
nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà
nước không chặt chẽ thường dẫn đến hiện nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 02/2007 31

tng khụng quy kt c trỏch nhim cho cỏc
c quan, hoc gp khú khn trong vic phi
hp cụng vic gia cỏc c quan. Ngoi ra, cú
th cú nguy c mt s c quan s tỡm mi cỏch
c phõn cụng nhng vic ngon, cú
nhiu li ớch cho c quan mỡnh, chuyn vic
khú, ớt li ớch cho c quan khỏc hoc cú
kh nng xung t quyn lc gia cỏc c
quan thc hin cỏc quyn lc khỏc nhau.
3. S phi hp thc hin quyn lc
nh nc
B mỏy nh nc l mt chnh th thng
nht, thc hin quyn lc nh nc thng

nht nh trong quỏ trỡnh gii quyt v vic.
Phi hp l s h tr ln nhau cựng
thc hin quyn lc nh nc, thc hin
chc nng, nhim v ca mi c quan nh
nc. Cỏc c quan nh nc cựng tham gia
thc hin, gii quyt mt vn nu cú s
phi hp vi nhau s d dng thc hin c
nhim v ca mi c quan cng nh nhim
v chung ca c b mỏy nh nc.
S phi hp gia cỏc c quan nh nc
trong vic thc hin quyn lc nh nc cú
tỏc dng ch c, kim soỏt ln nhau gia cỏc
c quan nh nc trỏnh nguy c lm dng
quyn lc ng thi s phi hp cũn cú tỏc
dng hn ch hoc trỏnh c s xung t
quyn lc. Do vy, phỏp lut quy nh cho c
quan nh nc ny cú th m nhn mang
tớnh tr giỳp mt phn cụng vic thuc thm
quyn ca c quan chc nng khỏc khi cú c
s cho rng c quan tr giỳp cú iu kin
thc hin cụng vic ú tt hn so vi c quan
cn s tr giỳp. Chng hn, s tr giỳp ca
Chớnh ph i vi Quc hi trong vic son
tho d ỏn cỏc vn bn lut giỳp Quc hi
thc hin tt hn quyn lp phỏp ca mỡnh.
S phi hp cũn to ra s hiu bit,
thụng cm ln nhau gia cỏc c quan nh
nc trong vic thc hin quyn lc nh
nc, hn ch nhng sai sút, khim khuyt
trong hot ng ca mi c quan nh nc.

phần phối hợp với các cơ quan khác thì
không có biện pháp để kiểm tra, đôn đốc.
Chẳng hạn, ở nước ta thời gian qua có hiện
tượng một số kiểm sát viên đã “bỏ quên”
nhiều vụ án trong một thời gian khá dài
nhưng những cơ quan có liên quan không hề
hay biết để kịp thời xử lí. Sự phối hợp không
tốt giữa các cơ quan nhà nước do việc chia
tách công việc đứt đoạn và không có sự theo
dõi kết quả công việc của các cơ quan sau
khi kết thúc phần công việc của mình đã làm
cho mục tiêu cuối cùng trong hoạt động của
các cơ quan nhà nước không đạt được.
Mặc dù trong pháp luật luôn quy định
chế độ thông tin, chịu trách nhiệm và báo
cáo công tác giữa các cơ quan nhà nước với
nhau. Chẳng hạn, Chủ tịch nước chịu trách
nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội;
Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội
và báo cáo công tác với Quốc hội, Ủy ban
thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước Tuy
vậy, trên thực tế các cơ quan nhà nước ít
quan tâm đến công việc của các cơ quan
khác, ý kiến đồng tình hay phản đối từ các
cơ quan thực hiện các công đoạn khác.
Thông thường pháp luật quy định chung
là các cơ quan A, B, C có trách nhiệm phối
hợp cùng thực hiện một công việc gì đó
nhưng lại không quy định trách nhiệm pháp
lí theo nghĩa hậu quả bất lợi đối với các cơ

xỏc, phự hp thỡ thc t thc hin nguyờn tc
ny khụng phi lỳc no cng t c nh
phỏp lut quy nh. Bi phỏp lut c thc
thi thụng qua s nhn thc v hnh ng ca
rt nhiu nhng cỏn b, cụng chc khỏc
nhau vi nhng nng lc nhn thc, thc
hin v vi vụ vn nhng tớnh cỏch, trng
thỏi tõm lớ khỏc nhau nờn s nhn thc v
thc hin cú th ỳng, chớnh xỏc, y , kp
thi nhng cng cú th cha chớnh xỏc, v
khụng kp thi. Cha k l cũn cú c nhng
trng hp mt s c quan, cụng chc nh
nc c tỡnh nhn thc v thc hin chỳng vỡ
nhng ng c khụng vụ t, khụng trong
sỏng. Do vy, thc hin tt nguyờn tc
ny ũi hi chỳng ta phi nhanh chúng Xõy
dng c ch vn hnh ca nh nc phỏp
quyn xó hi ch ngha, bo m nguyờn tc
tt c quyn lc nh nc u thuc v nhõn
dõn, quyn lc nh nc l thng nht, cú
s phõn cụng, phi hp gia cỏc c quan
trong vic thc hin quyn lp phỏp, hnh
phỏp v t phỏp.
(2)
y nhanh cụng cuc
xõy dng nh nc phỏp quyn xó hi ch
ngha trờn tt c cỏc mt, trong ú cn tp
trung lm tt nhng cụng vic sau:
- Hon thin cỏc quy nh phỏp lut liờn
quan n s phõn cụng, phi hp gia cỏc c

tỡnh hung ca cuc sng s xy ra m Nh
nc cn can thip cú th phõn cụng mt
cỏch trit c. Do vy, thc tin cú rt
nhiu tỡnh hung m cỏc c quan nh nc
phi ch ng gii quyt theo tinh thn hp lớ
vỡ li ớch chung ca c cng ng cng nh
ca mi cỏ nhõn khi cn n s giỳp ca
Nh nc. Chng hn, cỏc c quan nh nc
phi ch ng ỏp dng tp quỏn hoc ỏp dng
phỏp lut tng t gii quyt nhng trng
hp phỏp lut cha d liu c trc./.

(1).Xem: Nguyn Minh oan, Gúp phn nhn thc
v quyn lc nh nc, Tp chớ lut hc s 1/2001,
tr. 14 - 19.
(2). ng cng sn Vit Nam, Vn kin i hi i
biu ton quc ln th X, Nxb. Chớnh tr quc gia,
2006, tr. 126.