TIỂU LUẬN:

Bước đầu nghiên cứu nhãn sinh thái
và áp dụng thí điểm cho ngành dệt
may Việt Nam

MỞ ĐẦU

Ngày nay, nhận thức về môi trường trong người tiêu dùng được nâng cao
và điều đó dẫn tới tăng nhu cầu sử dụng sản phẩm và dịch vụ thân thiện với
môi trường. Để đáp ứng thực tế đó, nhiều nước trên thế giới và cộng đồng quốc
tế đã tiếp cận một số biện pháp quản lý môi trường thông qua trao đổi thông tin
giữa các nhà sản xuất, cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng, khách hàng, trong
đó có nhãn sinh thái.
Sự ra đời của nhãn sinh thái có mục đích giúp người tiêu dùng nhận biết
được tính năng thân thiện với môi trường của sản phẩm hoặc dịch vụ, để từ đó
có sự lựa chọn cho mình. Khi người tiêu dùng quan tâm nhiều tới những sản
phẩm được cấp nhãn sinh thái thì chứng tỏ nhãn sinh thái đã khuyến khích các

“Bước đầu nghiên cứu nhãn sinh thái và áp dụng thí điểm cho ngành
dệt may Việt Nam”.
Mục tiêu của đề tài này là nghiên cứu tổng quan về nhãn sinh thái và tiến
hành áp dụng nhãn sinh thái cho hàng dệt may Việt Nam.
Nội dung thực hiện:
- Phân tích chu trình sống của các sản phẩm
- Đánh giá khả năng cấp nhãn sinh thái cho các sản phẩm
- Lập tiêu chí cho các sản phẩm CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1. Khái niệm về nhãn sinh thái
Nhãn sinh thái hay còn gọi là “nhãn xanh”, “nhãn môi trường” là các
nhãn mác của sản phẩm hoặc dịch vụ cung cấp thông tin cho người tiêu dùng
về sự thân thiện với môi trường hơn so với các sản phẩm, dịch vụ cùng loại.
Nói cách khác, nhãn sinh thái là sự công bố bằng lời, ký hiệu, sơ đồ nhằm chỉ
rõ các thuộc tính môi trường của sản phẩm được gắn trên sản phẩm, bao gói,
tạp chí kỹ thuật…2.
Tuy nhiên, trong quá trình tìm hiểu về nhãn sinh thái còn có nhiều khái
niệm khác nhau. Theo Mạng lưới sinh thái toàn cầu (GEN): “Nhãn sinh thái là

- Giám sát, kiểm tra định kỳ
2.1. Nguyên tắc tự nguyện
Chương trình cấp nhãn sinh thái được xây dựng và quản lý theo nguyên
tắc tự nguyện. Nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, nhà cung cấp dịch vụ và các đối
tác kinh doanh có thể tự quyết định tham gia vào chương trình cấp nhãn sinh
thái mà không gặp bất cứ một sự bắt buộc nào từ phía cơ quan quản lý, từ phía
tổ chức cấp nhãn sinh thái. Các cơ quan quản lý, tổ chức cấp nhãn không có
quyết định bắt buộc các nhà sản xuất phải sự dụng nhãn khi đã đước chứng
nhận và cấp. Nếu không muốn sử dụng nhãn, nhà sản xuất có thể huỷ bỏ hợp
đồng với chương trình.
2.2. Nguyên tắc công khai, minh bạch
Việc xây dựng và quản lý chương trình cấp nhãn sinh thái phải công
khai, mở rộng đối với tất cả các bên liên quan. Thông tin về quy trình, phương
pháp luận phải có sẵn. Thông tin về nhóm sản phẩm, tiêu chí và hoạt động quản
lý của chương trình (trừ những thông tin cần bảo mật) cần đảm bảo được cung
cấp kịp thời và đầy đủ theo yêu cầu.
Những thông tin về lợi ích, đặc tính môi trường phải dễ tiếp cận với
người tiêu dùng. Người tiêu dùng có thể sẽ không tin tưởng để lựa chọn khi họ

còn nghi ngờ về tính chính xác, rõ ràng của những cam kết về môi trường của
sản phẩm. Thông tin thiếu minh bạch, thiếu sự rõ ràng sẽ làm giảm uy tín của
nhãn sinh thái mà chương trình gây dựng nên.
2.3. Nhất quán với nguyên tắc hoạt động của tiêu chuẩn quốc tế ISO
14000
Bộ tiêu chuẩn ISO 14000 là bộ tiêu chuẩn quốc tế về Quản lý môi trường
, với mục tiêu làm giảm những tác động xấu đến môi trường trong quá trình
khai thác, sản xuất, sử dụng và thải bỏ hàng hoá. Do việc chấp nhận và thông
qua các tiêu chuẩn ISO 14000 của các cơ sở công nghiệp và các chính phủ ngày
càng tăng, điều đó cho thấy sự nhất quán tuân thủ các tiêu chuẩn chung về việc
cải thiện môi trường theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhãn sinh thái là một trong các

- ISO 14021 - Các khẳng định môi trường tự công bố - Nhãn sinh thái kiểu II
- ISO 14022 - Các ký hiệu cấp nhãn sinh thái
- ISO 14023 - Phương pháp luận về thử nghiệm và kiểm định
- ISO 14024 - Các nguyên tắc và các thủ tục - Nhãn sinh thái kiểu I
- ISO 14025 - Các công bố môi trường và nhãn sinh thái - Nhãn sinh thái
kiểu III
 Tiêu chuẩn ISO 14020 - Các nguyên tắc cơ bản cho các kiểu nhãn
sinh thái
ISO 14020 cung cấp một sự tiếp cận quốc tế đối với các chương trình ghi
nhãn môi trường chung. Vì vậy, khi gắn một nhãn sinh thái thì sản phẩm đó
phải thoả mãn các yêu cầu quốc gia, đồng thời phải thực hiện sự phù hợp với
Đánh gía tiêu chuẩn Đánh giá sản phẩm
ISO 14000-Bộ tiêu chuẩn về Quản lý môi
trường
Hệ
thống
quản lý
môi
trường
Kiểm
tra
đánh
giá
môi
trường

Đánh
giá kết
quả
hoạt

sản
phẩm

các yêu cầu của ISO có như mới sản phẩm của công ty mới có sức lôi cuốn đối
với thị trường thế giới.
 ISO 14024 – Các nguyên tắc và các thủ tục - Nhãn sinh thái kiểu I
Đây là chương trình tự nguyện, do một bên thứ ba cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng nhãn sinh thái trên sản phẩm, biểu thị sự thân thiện với môi
trường dựa trên các nghiên cứu về vòng đời của sản phẩm. Bên thứ ba có thể là
cá nhân hoặc tổ chức được thừa nhận như một bên độc lập. Mối quan hệ giữa
các bên trong chương trình cấp nhãn sinh thái được mô tả bằng sơ đồ sau:

Sơ đồ1.2: Chương trình cấp Nhãn sinh thái kiểu I

Bên thứ nhất là nhà cung cấp: đó là những nhà sản xuất hàng hoá, dịch
vụ, đại lý buôn bán, nhà nhập khẩu… Bên thứ hai là người tiêu dùng bao gồm:
người tiêu dùng hiện tại và người tiêu dùng tiềm ẩn.
 14021 - Các khẳng định môi trường tự công bố - Nhãn sinh thái kiểu II
Đây là giải pháp môi trường do các nhà sản xuất, nhập khẩu, phân
phối… hoặc bất cứ ai được lợi nhờ các công bố môi trường mà không có sự
tham gia của cơ quan chứng nhận. Do lợi ích của các “khẳng định môi trường
tự công bố” nên có nhiều tổ chức, cá nhân có thể lợi dụng để đưa ra các “khẳng
định môi trường” trong khi họ hoàn toàn không có bất cứ một hoạt động nào
làm giảm tác động xấu đến môi trường. Vì vậy, đối với những khẳng định này

hoạt động được triển khai một cách rộng rãi.
4.2. Lựa chọn sản phẩm
Những nhân tố được xem xét trong việc lựa chọn sản phẩm:
+ Mức độ tác động môi trường
+ Khả năng để làm giảm tác động môi trường
+ Sự quan tâm của công chúng và khả năng cung cấp thông tin
+ Sự quan tâm của nhà sản xuất
+ Cơ hội thực hiện

4.3. Thiết lập tiêu chí
Sau khi nhóm sản phẩm được lựa chọn, ban tổ chức sẽ hướng dẫn và
thông báo quy trình xây dựng tiêu chí cho đai diện nhà sản xuất, người sử dụng
sản phẩm,… Những nhóm này cần tiến hành thu thập tài liệu, các tác động và
những vấn đề môi trường tìêm ẩn. Đánh giá tác động môi trường của sản phẩm
dựa vào việc nghiên cứu chu trình sống và nhấn mạnh khả năng làm giảm
những tác động xấu đến môi trường.
4.4. Tính công khai và việc tư vấn
Quá trình lựa chọn sản phẩm, xây dựng tiêu chí cần được công khai trên
các phương tiện thông tin đại chúng. Bộ phận tư vấn sẽ tư vấn cho người tiêu
dùng để giúp họ hiểu biết về chương trình nhãn sinh thái. Bộ phận tư vấn cho
nhà sản xuất nhằm đảm bảo tính cập nhật thông tin về yêu cầu của người tiêu
dùng, những sản phẩm có áp nhãn sinh thái để giúp họ thiết kế những sản phẩm
thân thiện với môi trường.
4.5. Đăng ký và cấp giấy chứng nhận
Người nộp đơn cung cấp những số liệu, mẫu sản phẩm cần thiết cho ban
tổ chức. Dựa trên sản phẩm và tiêu chí cụ thể, mẫu sản phẩm sẽ được kiểm tra
và phân tích. Nếu sản phẩm đảm bảo được những tiêu chuẩn đã đề ra, nhà sản
xuất sẽ được sử dụng biểu tượng nhãn sinh thái trên sản phẩm, bao gói, trong
hoạt động quảng cáo.
4.6. Quản lý và giám sát sau cấp khi nhãn

phần Phụ lục) có thể sử dụng nhãn hiệu sinh thái. Với quy định mới sửa đổi
năm 2000, loại hình dịch vụ cung cấp chỗ ăn nghỉ cho khách du lịch cũng có
thể sử dụng nhãn hiệu sinh thái EU.
(2). Cộng hòa Liên Bang(CHLB) Đức:
CHLB Đức được xem là quốc gia đầu tiên thực hiện dán nhãn sinh thái
cấp quốc gia cho các sản phẩm hàng tiêu dùng. Chương trình nhãn sinh thái

“Thiên thần xanh” tại CHLB Đức đã được khởi xướng từ năm 1977. Nhãn
“Thiên thần xanh” có thời hạn hiệu lực tối đa là 4 năm, trong quá trình này các
tiêu chí của nhãn thường xuyên được xem xét và nâng cấp khi cần thiết.
Theo thống kê, đến năm 1996 đã có khoảng 3.800 sản phẩm thuộc 75
nhóm mặt hàng khác nhau đã được dán nhãn này, như các loại máy lạnh, tủ
lạnh không dùng CFC (Cloroflocacbon)…
Ở Đức việc gắn nhãn hiệu môi trường lên các sản phẩm dệt đang trở nên rất
quan trọng. Nhãn hiệu quan trọng nhất là Oko – Tex Standar 100. Nhãn hiệu Oko
– Tex được đưa vào sử dụng để đánh dấu các sản phẩm dệt ít có tác động xấu đến
môi trường xét về hàm lượng hóa chất có nguy cơ độc hại trong nguyên liệu. Đối
với nhãn hiệu này, sản xuất và chế biến là những khâu không cần lưu ý.
(3). Cộng hòa Pháp:
Nhãn “NF Environnement” là nhãn sinh thái của Pháp được thiết lập từ
năm 1992. Quá trình cấp phép được dựa trên cơ sở sự tiếp cận đa tiêu chuẩn,
trong phạm vi một số nhóm sản phẩm: sơn, túi rác có thể tái chế, nhớt ô tô…
 Áp dụng Nhãn sinh thái tại một số quốc gia Châu Mỹ
(1). Hợp chủng quốc Hoa Kỳ (Mỹ):
Green Seal là một tổ chức phi chính phủ tại Mỹ được thành lập năm
1990 với mục tiêu hoạt động chính là xác định và xúc tiến sản xuất những sản
phẩm ít gây hại cho môi trường.
Đến nay, Green Seal đã cấp nhãn sinh thái cho khoảng 234 sản phẩm
thuộc trên 50 loại nhóm sản phẩm bao gồm: sơn, mực in (xem phần Phụ lục).
Nhãn sinh thái Green Seal có thời hạn hiệu lực tối đa là 3 năm.

Chương trình nhãn sinh thái “Green Label” của Thái Lan đã được khởi
xướng vào tháng 10 năm 1993. Chương trình đã được Bộ Công nghiệp kết hợp

với Viện Môi trường Thái Lan công bố chính thức vào tháng 8 năm 1994. Thời
hạn hiệu lực tối đa của hợp đồng nhãn sinh thái kéo dài trong 2 năm.
(4). Singapore:
Bộ Môi trường Singapore đã công bố chương trình nhãn sinh thái “Green
Label” vào tháng 5 năm 1992 nhằm nâng cao nhận thức về môi trường của
những công dân Singapore. Tính đến tháng 3 năm 1997, đã có 702 sản phẩm
của 137 nhà sản xuất khác nhau được dán nhãn sinh thái “Green Label”. Nếu
một công ty áp dụng chứng nhận nhãn sinh thái cho sản phẩm trong vòng 1
năm sau ngày công bố các tiêu chuẩn cho loại sản phẩm đó, thì sẽ được miễn
các loại phí sử dụng trong 5 năm đầu. Nếu áp dụng cho sản phẩm sau ngày
công bố tiêu chuẩn từ 1 năm trở lên thì chỉ được miễn các loại phí sử dụng
nhãn trong 3 năm.
5.2. Tình hình áp dụng nhãn sinh thái tại Việt Nam
Trong Chiến lược quốc gia bảo vệ môi trường đến 2010, định hướng đến
năm 2020, 100% sản phẩm hàng hoá xuất khẩu và 50% hàng tiêu dùng nội địa
trong nước được ghi nhãn hàng hoá theo tiêu chuẩn ISO 14021 3. Hiện nay,
Vụ Môi trường đang tiến hành nghiên cứu để đề ra đề cương cho chương trình
cấp nhãn sinh thái ở Việt Nam. Việc nghiên cứu Nhãn sinh thái vào thời điểm
này ở Việt Nam đã là chậm so với nhiều nước, Việt Nam sẽ tham gia mạnh hơn
vào chương trình nhãn sinh thái sau khi trở thành thành viên của WTO 11.
Tại Việt Nam, đã có một số nghiên cứu về nhãn sinh thái, tuy nhiên các nghiên
cứu này mới chỉ tập trung vào các khái niệm và tác dụng của nhãn trong lĩnh
vực thương mại.
Ngoài ra, một số chương trình nhãn sinh thái đã được triển khai tại Việt
Nam trong những năm gần đây như: xây dựng tiêu chuẩn quốc tế cho cá tra, cá
ba sa Việt Nam sẽ được hoàn thành trong năm 2007; hợp tác với doanh nghiệp
Đức nuôi cá tra Sinh thái; hợp tác đầu tư mở rộng diện tích nuôi tôm sinh thái

ra mục tiêu xuất khẩu hàng Dệt may đạt 7 tỷ USD và sẽ là một trong 10 nước
xuất khẩu hàng dệt may lớn nhất trên thế giới. Theo dự báo đến năm 2010,
ngành Dệt may cả nước sẽ sản xuất 2 tỷ mét vải, tạo ra 1,8 triệu việc làm, với
mức tăng trưởng hàng năm là 14%. Hiện nay hàng Dệt may đã có mặt trên 100
nước, chủ yếu tập trung vào 3 thị trường chính: EU, Nhật Bản, Mỹ. Hiện tại,
một số thương hiệu dệt may Việt Nam đã được đăng ký và tạo dấu ấn trên thị
trường xuất khẩu như: Vee Sendy (Việt Tiến), Novelty (Nhà Bè), F-House
(Phương Đông), Pharaon (May10)…13,14,16.
Để giữ được vị trí như hiện nay, ngành dệt may phải cố gắng nhiều do sự
cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường xuất khẩu. Một trong những yếu tố ảnh
hưởng lớn đến xuất khẩu là yêu cầu về dán nhãn sinh thái đối với hàng hoá, có
thể coi đây là rào cản kỹ thuật đối với thương mại. Yêu cầu này sẽ ảnh hưởng
đến việc tiếp cận thị trường của các doanh nghiệp. Vì việc thực hiện yêu cầu
này là rất khó khăn do chúng ta chưa có chương áp nhãn sinh thái toàn quốc
đặc biệt trong ngành dệt may. CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Có nhiều phương pháp được sử dụng cho việc đánh giá và cấp nhãn sinh
thái như:
1. Phương pháp quản lý hệ thống
2. Phương pháp phân tích thống kê
3. Phương pháp đánh giá tác động chu trình sống (CTS) của sản
phẩm
4. Phương pháp thu thập, phân tích, tổng hợp tài liệu
5. Phương pháp điều tra, phỏng vấn
Mỗi một phương pháp đều góp phần vào việc đánh giá và cấp nhãn sinh
thái, tuy nhiên phương pháp 1,2 ít được nhắc đến khi tìm hiểu về nhãn sinh
thái.

- Tối ưu hoá sản phẩm
- Xây dựng mạng lưới những thồng tin hoạt động nội bộ
- Xây dựng mạng lưới thông tin hoạt động bên ngoài (với khách hàng,
nhà cung cấp…)
Trong khi nghiên cứu cần xác định rang giới của hệ thống nhằm giới hạn
vấn đề. Một hệ thống có thể tập hợp của nhiều công đoạn, vật liệu và năng
lượng liên hệ với nhau, thực hiện một chức năng nhất định. Hệ thống phải được
mô hình hóa sao cho các đầu vào và đầu ra tại các ranh giới của chúng đều là
các dòng cơ bản. Ranh giới của hệ thống được thể hiện ở hình sơ đồ 2.4.
Sơ đồ 2.4: Ranh giới của hệ thống Nư
ớc thải

Khí thải
Chất thải rắn
Nước thải

Hình 2.1: Các nguồn cung cấp dữ liệu

1.3. Phân tích tác động
Trên cơ sở những dữ liệu đã được kiểm kê, phân tích tác động là bước xác
định các ảnh hưởng tiềm tàng đối với môi trường, sức khoẻ con người, phát
sinh chất thải. Quy trình của phân tích tác động gồm 3 phần: phân loại, mô tả,
đánh giá.
Phân loại là việc nhóm gộp và phân loại các dữ liệu theo một số loại tác
động, sau đó mô tả đặc tính và định tính của mỗi tác động. Phần cuối cùng là
đánh giá tác động tổng thể của một chất hay một quá trình tới môi trường.

Dữ liệu LCA
Sản xuất năng lượng
Chế biến nguyên liệu Quá trình vận chuyển
Khai thác nguyên
li
ệu

Quá trình thải bỏ Quá trình sản xuất
Sử dụng và bảo
dư
ỡng1.4. Diễn giải
Diễn giải là một trong giai đoạn của quá trình đánh giá tác động CTS,
trong đó các phát hiện từ việc phân tích kiểm kê và đánh giá tác động được kết
hợp với nhau. Diễn giải cần có sự nhất quán với mục tiêu và phạm vi được xác
định. Các phát hiện của giai đoạn này phải phản ảnh được các kết quả của quá
trình phân tích.


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1. Khái niệm về nhãn sinh thái 3
2. Các nguyên tắc cơ bản của việc xây dựng và cấp nhãn sinh thái 4
2.1. Nguyên tắc tự nguyện 4
2.2. Nguyên tắc công khai, minh bạch 4
2.3. Nhất quán với nguyên tắc hoạt động của tiêu chuẩn quốc tế ISO 14000 5
2.4. Nguyên tắc giám sát, kiểm tra định kỳ 5
3. ISO 14000 VÀ cấu trúc của nó trong việc cấp nhãn sinh thái 5
4. Quy trình cấp nhãn sinh thái 2,5,6,12 8
4.1. Cơ cấu tổ chức 8
4.2. Lựa chọn sản phẩm 8
4.3. Thiết lập tiêu chí 9
4.4. Tính công khai và việc tư vấn 9
4.5. Đăng ký và cấp giấy chứng nhận 9
4.6. Quản lý và giám sát sau cấp khi nhãn 9
5. Tình hình áp dụng nhãn sinh thái trên thế giới và Việt Nam 9
5.1. Tình hình áp dụng nhãn sinh thái trên thế giới 9
5.2. Tình hình áp dụng nhãn sinh thái tại Việt Nam 13
6. Tính cấp thiết trong việc áp dụng nhãn sinh thái của ngành dệt may Việt
Nam 14
CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16
1. Đánh giá chu trình sống 16
1.1. Xác định mục tiêu và phạm vi 17
1.2. Phân tích kiểm kê 18
1.3. Phân tích tác động 18