I- Đặt vấn đề
Mọi sự vật hiện tợng đều chứa các mâu thuẫn,mà bản thân nó chính là
sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập trong bản thân sự vật hiện t-
ợng. Các mặt đối lập tồn tai một cách khách quan trong thế giới khách quan
nên mâu thuẫn cũng tồn tại một cách khách quan và chính mâu thuẫn khi đợc
giải quyết sẽ là một động lực của sự phát triển.
Nớc ta đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội với hớng phát
triển kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa nhng cũng làm nảy sinh
trong lòng nó khá nhiều mâu thuẫn.
Từ sau khi đại hội Đảng lần thứ VI (tháng 12 năm 1986) Đảng ta đã đặt
ra đờng lối đổi mới của đất nớc ta đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế. Xoá bỏ
nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp,xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần thị trờng xã hội chủ nghĩa. Đến đại hội Đảng lần thứ IX tổng kết
của quá trình 15 năm đổi mới bên cạnh những thành tựu đáng kể nớc ta cũng
còn nhiều yếu kém và khuyết điểm: Nền kinh tế phát triển cha vững chắc;
hiệu quả kinh tế thấp,mức sống của phần lớn dân c còn thấp
Đảng ta đã chủ trơng thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần theo
cơ chế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa trong đó thành phần kinh tế
Nhà nớc và thành phần kinh tế tập thể có vai trò chủ đạo. Phát triển kinh tế thi
trờng là một yêu cầu tất yếu và khách quan đối với công cuộc đổi mới. Trớc
sự phát triển nh vũ bão của khoa học kĩ thuật, đứng trớc nguy cơ tụt hậu về
kinh tế Đảng ta đã chỉ rõ, chỉ có phát triển kinh tế thị trờng định hớngXã Hội
Chủ Nghĩa mới đa nền kinh tế của chúng ta phát triển hơn nữa .Nhng nền
kinh tế thị trờng của chúng ta có sự chỉ đạo của Nhà nớc Cộng Hoà Xã Hội
Chủ Nghĩa Việt Nam theo con đờng mà Đảng và Bác Hồ đã chọn. Phát triển
kinh tế thị trờng để mang lại cho nhân dân đời sống ấm no, đầy đủ, hạnh
phúc để nớc ta sánh vai với các cờng quốc trên thế giới.
1
Tuy thế trong quá trình phát triển kinh tế thị trờng ở nớc ta cũng xuất
hiện nhiều mâu thuẫn, những mâu thuĩân đó không chỉ ở trong nội tại bản
thân kinh tế thi trờng mà còn nảy sinh trong quá trình phát triển của nó, đó là

tổng hợp nên chất hữu cơ. Trong nguyên tử thì có hạt nhân chứa nơtron mang
điện tích dơng, nhng điện tử lại mang điện tích âm, chúng không đẩy nhau mà
còn liên kết chặt chẽ với nhau tạo thành cấu trúc nguyên tử. Trong kinh tế thị tr-
ờng thì cung và cầu là hai quá trình trái ngợc ,nhng không thể thiếu một trong
hai quá trính đó đợc. Nếu thiếu thì không còn tồn tại thị trờng hàng hoá, mọi quá
trình sẽ ngừng phát triển Tất cả những mặt trái ngợc đó, trong phép biện chứng
duy vật gọi là các mặt đối lập. Vậy mặt đối lập dùng để chỉ tất cả những gì có xu
hớng vận động trái ngợc nhau, vừa là điều kiện tồn tại của nhau(quy định lẫn
nhau)và vì vậy nó bao hàm khả năng chuyển hoá lẫn nhau. Các mặt đối lập đó
3
nằm trong sự liên hệ, tác động qua lại lẫn nhau đã tạo thành mâu thuẫn biện
chứng.
VD: Trong quan hệ cơ bản của thị trờng là quan hệ : cung- cầu
Ta thấy trong quan hệ này: Hai đờng cong cung cầu luôn dịch chuyển
trái ngợc nhaunhng nó lại là tiền đề phát triển của nhau. ở đây ngời
cung( hàng hoá trên thị trờng) là ngời phải trả lời hay đáp ứng câu hỏi: sản
xuất cho ai, sản xuất cái gì, sản xuất bằng cách nào, giá cả là bao niêu và hơn
hết là phải căn cứ vào ngời cầu. Cầu bao gồm nhu cầu và khả năng thanh toán
của ngời mua. Còn đối với ngời cầu câu hỏi đặt ra là mua cái gì? Mua của ai?
Và phơng thức mua nh thế nào? Nh ta đã biết hàng hóa có hai đặc tính là
giá trị và giá trị sử dụng trong khi đó giá trị đợc xác định bằng tiền hay chính
xác hơn là giá cả của hàng hoá đợc xác định bằng tiền với tiền là đại biểu của
giá trị. Khi cha trao đổi hàng hoá thì ngời cầu nắm giá trị của hàng hoá, giữa
cung và cầu tồn tại một mối quan hệ biện chứng: Sự tác động giữa chúng hình
thành nên giá cả thị trờng, giá cả đó không thể đạt đợc ngay mà phải trải qua
một thời gian dao động quanh vi trí cân bằng. Ngời cung nắm giá trị sử dụng.
Khi hai trao đổi này không đợc thực hiện thì xảy ra khủng hoảng, hàng hoá bị
ứ đọngvà ngời có nhu cầu thì không mua đợc, ngời muốn bán cũng không bán
đợc dẫn đến sản xuất bị trì trệ, xã hội bị đình đốn. Khi trao đổi đợc thực
hiện, tức là giá cả đợc hình thành trên sự thống nhất của hai phía, thì ngời

duy của con ngời cũng tồn tại mâu thuẫn. T duy cuả con ngời chỉ là có giới
hạn trong khi tri thức của thế giới là vô hạn. Hai điều này thúc đẩy con ngời ta
phải tìm tòi, khám phá học hỏi nhiều hơn thì mới có tri thức rộng hơn làm cho
con ngời phát triển hoàn thiện hơn Vì vậy mâu thuẫn biện chứng không phải
là ngẫu nhiên, chủ quan mà là tồn tại khách quanvà phổ biến. Nó làm tiền đề
cho các sự vật hiện tợng phát triển.
c. Theo Lênin: Sự phát triển là sự đấu tranh gi ã các mặt đối lập .
Trong sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập đã tạo nên mâu
thuẫn: Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập không tách rời nhau
trong sự vận động và phát triển của sự vật.
5
Trong quá trình đấu tranh sinh tồn con ngòi phải thích nghi với các điều
kiện tự nhiên, sinh vật có khả năng tự biến đổi màu sắc cho giống với màu
môi trờng, cá phải có mang để thích nghi với môi trờng dới nớc đó đều là
động lực cho sự phát triển của sự sống trên trái đất. Sinh vật phải đấu tranh
với điều kiện ngoại cảnh, cụ thể là tự nhiên rồi tìm cách thích nghi với chúng
dẫn đến xuất hiện những đặc điểm mới và rồi phát triển tiếp sự sống của
mình.
Trong đời sống xã hội, đấu tranh giã các giai cấp: giai cấp vô sản- t sản,
giai cấp nông dân địa chủ. Đấu tranh giữa các thể chế chính trị đều tạo ra sự
phát triển của xã hội.
T duy đấu tranh giữa các trờng phái khoa học( sự tranh luận khoa học
của các nhà khoa học) là động lực cho sự phát triển của khoa học.
Ta thấy rằng chính trong quá trình đấu tranh của các mặt đối lập thì
mỗi mặt đối lập đã loại trừ đợc những cái hạn chế, thoái hoá của nó. Chính
trong quá trình phát triển đấu tranh thì các biến đổi ngày càngphù hợp với yêu
cầu và quy luật khách quan. Điều đó dẫn tới quá trình chuyển hoá, sự chuyển
hoá này lại tạo điều kiện tiếp theo cho quá trình hoàn thiện và phát triển của
sự vật, của các hiện tợng , của tự nhiên , của thị trờng.
Vì vậy có thể nói rằng trong sự đồng nhất của các mặt đối lập có bao

tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trờng, có sự quản lý
của Nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa; đó chính là nền kinh tế thị tr-
ờng định hớng xã hội chủ nghĩa[ Đảng cộng sản Việt Nam-Vă kiện Đại hội
Đại biểu toàn quốc lần thứ IX-Nxb chính trị Quốc gia HàNội,2001-
trang87.].Với mục tiêu hàng đầu của phát triển kinh kế thị trờng ở nớc ta là
giải phóng sức sản xuất, động viên mọi nguồn lực trong và ngoài nớc để thực
hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật ,hạ tầng
cơ sở,nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội cải thiện từng bớc đời sống nhân dân.
Lấy sản xuất gắn liền với đời sống nhân dân, tăng trởng kinh tế đi đôi với tiến
7
bộ và công bằng xã hội, khuyến khích làm giàu hợp pháp gắn liền với xoá đói
giảm nghèo.
Để đạt đợc những mục tiêu trên Đảng và nhà nớc ta phải tập trung giải
quyết những mâu thuẫn của bản thân kinh tế thi trờng và những mâu thuẫn
nảy sinh trong quá trình phát triển kinh tế thị trờng .Bởi vì chúng ta không
phải phát triển kinh tế thị trờng T Bản Chủ Nghĩa mà đang trong thời kỳ quá
độ lên Chủ Nghĩa Xã Hội. Từ một xuất phát điểm thấp là nền kinh tế tập
trung ,quan niêu bao cấp ,cơ sở vật chất kĩ thuật thấp kém ,lạc hậu ,đời sống
nhân dân có nhiều khó khăn. Để đa nền kinh tế nớc ta ra khỏi tình trạng
nghèo nàn lạc hậu thì phát triển kinh tế thị trờng định hớng Xã Hội Chủ
Nghĩa là một yêu cầu tất yếu khách quan của sự phát triển.
2. Các mâu thuẫn trong quá trình phát triển kinh tế thị trờng định h-
ớng Xã Hội Chủ Nghĩa ở nớc ta hiện nay.
Kinh tế thị trờng là một bớc phát triển cao của kinh tế hàng hoá. Kinh tế
thị trờng là thành tựu chung của văn minh nhân loại. Là sự phù hợp của quan
hệ sản xuất với lực lợng sản xuất. Là tồn tại tất yếu khách quan đối với tình
hình nớc ta hiện nay. Sự phát triển của kinh tế thị trờng sẽ thúc đẩy quá trình
tích tụ và tập trung sản xuất, từ đó tạo điều kiện cho sự ra đời của sản xuất lớn
có tính xã hội hoá cao; đồng thời chọn lọc đợc những nhân tố xuất sắc đáp
ứng đợc yêu cầu của phát triển. Tuy nhiên trong quá trình phát triển của nó

thu đợc thật nhiều lợi nhuận.Vì nó, họ bất chấp thủ đoạn và biện pháp kể cả
những thủ đoạn xấu xa nhất. Vấn đề đặt ra ở đây là không chỉ đạo đức trong
kinh doanh bị xâm phạm mà ngay cả đạo đức xã hội cũng bị biến dạng một
cách nặng nề.Họ làm giàu bằng mọi cách bóc lột ngời làm thuê,luồn lách qua
các khe hở của pháp luật để trốn thuế,đa hối lộ những kẻ có quyền có
9
thế Làm xuất hiện một số Đảng viên, cán bộ nhà nớcbị tha hoá biến chất,
tham ô, nhận hối lộ Tình trạng tham nhũng, suy thoái về t tởng chính trị ,
đạo đức lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên là rất nghiêm
trọng. [ Đảng Cộng sản Việt Nam-Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ
IX -Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội,2001-trang 76]. Từ đó xuất hiện một lớp ng-
ời có lối sống thực dụng coi tiền là trên hết sẵn sàng bán rẻ bản thân cũng nh gia
đình, bạn bè ngời thân để kiếm lợi cho bản thân . Quan hệ giữa những ngời thân
trong gia đình cũng bị sức mạnh của đồng tiền chi phối, mất hết cả tình ngời.
Có tiền, nhiều ngời đã xa vào các tệ nạn xã hội mại dâm ma tuý, cờ bạc
làm băng hoại đời sống tinh thần của con ngời, mất hết tơng lai, phá hoại hạnh
phúc gia đình. Nhiều hành vi phạm pháp xảy ra, tình trạng phạm tội liên tục xảy
ra nhiều vụ án kinh tế lớn chiếm đoạt của nhà nớc hàng trăm tỷ đồng nh : Vũ
Xuân Trờng buôn lậu, ma tuý. Năm Cam cớp của ,giết ngời có tổ chức cùng với
hàng loạt cán bộ nhà nớc phải ra trớc vành móng ngựa .
Phải chăng đây là hậu quả tất yếu của kinh tế thị trờng, nó đối lập hoàn
toàn với truyền thống của dân tộc ta: lá lành đùm lá rách, thơng ngời nh thể
thơng thân. Vì vậy cần phải giải quyết mâu thuẫn này nh thế nào để đạt đợc
một kết quả tốt nhất cho xã hội? Đảng và nhà nớc ta đã và đang có những
chính sách và biện pháp thích hợp để tạo ra một môi trờng cạnh tranh lành
mạnh. Tăng cờng sự quản lí của nhà nớc xây dựng hệ thống pháp luật một
cách đồngbộ, có biện pháp khuýên khích và trừng phạt những kẻ phạm
pháp.Thực hiện dân chủ vì dân chủ là mục tiêu và động lực của phát triển
kinh tế xã hội. Giải quyết đợc những mâu thuẫn này góp phần thúc đẩy sự
phát triển toàn diện của xã hội, vì một xã hội nhân văn,đày tình ngời.

động sản dịch vụ Hàng hoá là tất cả những gì trao đổi đợc trên thị trờng chỉ
cần thu đợc lợi nhuận nên đều đợc đem bán. Tình hình thu nhập của dân c có
tăng nhng sự chênh lệch giàu nghèo ngày càng cao.
Vì vậy để giải quyết vấn đề này chúng ta phải thực hiện phân phối thành
quả theo khẳ năng lao động dể khuyến khích sản xuất cũng nh đảm bảo cho
cuộc sống của nhân dân. Phân phối hợp lý t liệu sản xuất cũng nh kết quả sản
11
xuất tạo điều kiện cho mọi ngời cùng phất triển. Phân phối công bằng tạo ra
nội lực cho hiệu quả kinh tế và tăng trởng. Nội lực đó chính là ổn định chính
trị xã hội là trạng thái tinh thần khuyến khích lao động nhiệt tình. Tăng trởng
phát triển kinh tế phải gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội cho dù chúng
có một số mâu thuẫn. Để giải quyết mâu thẫn phải có sự tăng cờng sự quản lý
của nhà nớc, tăng cờng khuyết khích cạnh tranh lành mạnh. Mâu thuẫn này đ-
ợc giải quyết sẽ làm cho nhân dân hăng hái sản xuất, kinh doanh đúng pháp
luật, phù hợp với yêu cầu của Đảng và nhà nớc là phát triển kinh tế đi đôi với
tiến bộ và công bằng xã hội.
c. Mâu thuẫn giữa kinh tế nhà nớc và kinh tế t bản t nhân.
Nhà nớc nhất quán thực hiện chính sách phát triển nền kinh tế nhiều
thành phần. Từ các hình thức sở hữu cơ bản là sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể
và sở hữu t nhân đã hình thành nên nhiều thành phần kinh tế với các hình thức
tổ chức kinh doanh theo pháp luật. Đây là mặt quan hệ sản xuất phù hợp với
lực lợng sản xuất. Khi lực lợng sản xuất là trình độ khoa học kĩ thuật, tri thức
con ngời ngày càng tăng lên thì việc phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần vận động trong cơ chế thị trờng dới sự chỉ đạo của nhà nớc là một quy
luật tất yếu tạo điều kiện cho sự phát triển mọi mặt đời sống dân tộc ta.Trong
đó kinh tế nhà nớc đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế.Tất cả các thành
phần kinh tế đều chịu sự định hớng và chỉ đạo chung của nhà nớc Tuy vậy
trong điều kiện nớc ta hiện nay giữa chúng cũng có mâu thuẫn .Đó là việc
thừa nhận hình thức sở hữu t nhân đồng nghĩa với việc thừa nhận t nhân sở
hữu t liệu sản xuất của một bộ phận ngời dân .Từ đó nảy sinh vấn đề chạy

Trong điều kiện hiện nay hầu nh tất cả các quốc gia trên thế giới đều
phát triển kinh tế thị trờng có sự quản lí của nhà nớc.ở nớc ta hiện nay trong
cơ chế vận hành kinh tế của nhà nớc ta ,không phải là nhà nớc t bản nh nhiều
nớc ;mà là nhà nớc Xã Hội Chủ Nghĩa : là nhà nứơc của dân, do dân và vì dân
dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam
13
Vì thế sự khác biệt rõ nét giữa kinh tế thị trờng nứơc ta với các nớc khác
là: Mục đích của nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa là phát
triển lực lợng sản xuất,phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật
của chủ nghĩa xã hội,nâng cao đời sống nhân dân.Phát triển lực lợng sản xuất
hiện đại gắn liền với xây dựng quan hệ sản xuất mới phù hợp trên cả ba mặt:
sở hữu, quản lí ,phân phối . [ Đảng cộng sản Việt Nam -Văn kiện Đại hội
Đại biểu toàn quốc lần thứ IX-Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội,2001-trang87] .
Còn ở các nớc khác (Anh, Đức, Mĩ ) là nền kinh tế thị trờng tự do khác hẳn
với nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ỏ nớc ta ở dó các cá
nhân,các tổ chức kinh tế đựơc tự do phát triển với mục đích là làm sao thu đợc
nhiều giá trị thặng d nhất.Từ đó dẫn đến tình trạng phân biệt giầu nghèo ở các
nớc đó ngày càng gia tăng .Chỉ cha đầy một thế kỷ giai cấp t sản t sản đã tạo
ra những lực lợng sản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn lực lợng sản xuất của tất
cả các thế hệ trớc cộng lại. Cùngvới nhiều hiện tợng tiêu cực khác gây ra cho
xã hội nh :ô nhiễm môi trờng,lạm phát,thất nghiệp, suy đồi đạo đức Là mặt
trái của kinh tế thị trờng nó khác biệt hẳn hoàn toàn với mục đích của chủ
nghĩa xã hội là :tăngtrởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội , và
bảo vệ môi trờng.
Tuy nhiên những hậu quả mà kinh tế thị trờng gây ra tuy trái ngợc với
bản chất của xã hội nhng nó lại là điều hoàn toàn tất yếu.Vì trong nền kinh tế
mở,nhiều luồng văn hoá đạo đức cũng nh văn hoá kinh doanh từ bớc ngoài đã
du nhập vào nớc ta đã tác động căn bản tới đời sống của một bộ phận dân c-
.Kinh tế càng phát triển thì càng nảy sinh những vấn đề xã hội ngày càng gay
gắt ;sự giầu có của một số ngời gây lên sự bần cùng của nhiều ngời;sản phẩm

tạo ra sự ổn định của mọi mặt đời sống xã hội.Tuy nhiên không phải lúc nào nó
cũng ở trạng thái cân bằng,nó chỉ luôn xoay quanh vị trí cân bằng mà thôi. Bởi
vì chúng luôn là hai mặt đối lập nhau,nhng lại thống nhất với nhau trong quan hệ
thị trờng. Khi mối quan hệ cung -cầu ,tiền -hàng trở lên gay gắt thì thờng xảy ra
lạm phát xã hội, đồng tiền bị mất giá,sản xuất trì trệ , đời sống nhân dân khó
khăn ,thất nghiệp tăng cao Nhng lạm phát không làm đẩy lùi sự phát triển mà
15
ngợc lại sau khi đợc giải quyết,nó còn thúc đẩy xã hội phát triển đến một bớc
cao hơn cả về lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất.Lạm phát là điều kiện tất
yếu để kinh tế phát triển hoàn thiện hơn.
g. Thị trờng dân tộc thống nhất đang hình thành nhng cha đồng bộ, mâu
thuẫn giữa thị trờng trong nớc và thị trờngquốc tế.
Kinh tế thị trờng ở nớc ta mới đợc hình thành cách đây không lâu nhng
đã thu đợc nhiều kết quả khả quan.Đời sống nhân dân có nhiều thay đổi, năng
suất lao động đợc nâng cao,thu nhập quốc dân tăng cao song bên cạnh
những thành tựu đáng kể đó quá trình xây dựng kinh tế thị trờng ở nớc ta
cũng nảy sinh nhiều vấn đề xã hội phức tạp .Đó là mâu thuẫn giữa hiện trạng
thị trờng còn thấp cha đồng bộ , giữa nguồn lực hiện có với nhu cầu phát triển
nhanh của thị trờng để hội nhập vào thị trờng quốc tế .Thị trờng của nớc ta
còn đang trong tình trạng phát triển thấp trong khi sức cạnh tranh của thị tr-
ờng ngày càng gay gắt gây cho chúng ta rất nhiều khó khăn trong quá trình
xuất nhập khẩu.
Vì vậy chúng ta cần phải giải quyết mâu thuẫn này một cách nhanh
nhất,để thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế thị trờng nớc ta ,tiến kịp với các
nớc trên thế giới.
Phát triển kinh tế thị trờng định hớng Xã Hội Chủ Nghĩa là một định hớng
hoàn toàn đúng đắn mà Đảng và Nhà nớc đã đặt ra .Bằng việc giải những mâu
thuẫn của nền kinh tế thị trờng ,đất nớc ta sẽ nhanh chóng trở thành một trong
những quốc gia mạnh về kinh tế và một xã hội giàu tính nhân văn.
16

đối với quá trình xây dựng nền kinh tế thị trờng định hớng Xã Hội Chủ
Nghĩa ở Việt Nam- Nxb Chính Trị Quốc Gia,2001.
5, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh- Phân viện Hà Nội- Tạp chí
Giáo dục lý luận, 2000.
6, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh-Tạp chí Nghiên cứu lý
luận,1999, 2000
7, Viện triết học- trung tâm khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia- Tạp chí
Triết học, 1999,2000,2001, 2002.
8, Tạp chí Nghiên cứu của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh- Tạp
chí Lý luận Chính trị,1999.
9, Cơ quan ngôn luận và chính trị của TƯ Đảng Cộng Sản Việt Nam- Tạp
chí Cộng sản,2000,2001,2002.
10, Đại học Kinh Tế Quốc Dân Hà Nội- Tạp chí Kinh tế và phát triển, 1999,
2000, 2001, 2002.
11, Bộ Thơng mại- Tạp chí Thơng mại,1999,2000.
12, Bài viết có sử dụng t liệu của bài giảng môn triết học Mac- Lênin của
Tiến sĩ Phạm Văn Sinh- Giảng viên trờng Đai học Kinh Tế Quốc Dân Hà
Nội.
18
Mục lục
Trang
I- Đặt vấn đề 1
II- Giải quyết vấn đề 3
1. Phần quy luật triết học: 3
a. Mâu thuẫn là mối liên hệ giữa các mặt đối lập. Các mặt đối lập vừa
thông nhất vùa trái ngợc nhau 3
b. Mâu thuẫn biên chứng là các tồn tại khách quan và phổ biến trong tất
cả các sự vật hiện tợng 5
c. Theo Lênin: Sự phát triển là sự đấu tranh giã các mặt đối lập. 5
d. Đấu tranh là tuyệt đối và thống nhất là tơng đối 6