Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH

Nghiên cứu tình huống

IMEX CO. LTD

Nguyễn Minh Kiều, Huỳnh Thế Du
ty là thực hiện kế hoạch trao đổi hàng hoá với các nước thuộc Hội đồng tương trợ kinh tế.
Đến cuối thập niên 80, khi hoạt động ngoại thương đã thay đổi, để phù hợp với tình hình
mới, Công ty ngoại thương thay đổi chức năng nhiệm vụ và đổi tên thành Imex, hoạt
động chủ yếu trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Chỉ sau gần 2 năm, Imex trở thành một
doanh nghiệp mạnh, quy mô lớn, hoạt động trên hầu hết các lĩnh vực kinh doanh, nhưng
chủ yếu vẫn là kinh doanh xuất nhập khẩu với hai mặt hàng chủ lực là xuất khẩu gạo,
nhập khẩu phân bón. Từ đó, thương hiệu Imex đã trở nên rất nổi tiếng trong giới kinh
doanh xuất nhập khẩu.
Trước thời điểm 1997, hoạt động của Imex rất hiệu quả. Nhưng khi xảy ra khủng
hoảng tài chính tiền tệ ở khu vực Đông Á và trên thế giới, nhiều quan điểm cho rằng hoạt
động xuất nhập khẩu sẽ gặp nhiều khó khăn rủi ro. Dựa vào những nhận định này, Imex
quyết định đa dạng hoá hoạt động, nhảy vào sản xuất các mặt hàng thay thế nhập khẩu và
đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Toàn bộ nguồn lực có được từ hoạt động xuất nhập khẩu đổ dồn
cho hai hoạt động này. Kể từ đó, hàng hoá sản xuất với giá thành cao không cạnh tranh
được, các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng làm theo ngẫu hứng đã gặp nhiều trở ngại trong việc
triển khai các thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng nên doanh nghiệp thua lỗ liên tục.
Do việc theo dõi các hoạt động, lập kế hoạch tài chính không có hệ thống, không
rõ ràng (đầu tư ngẫu hứng, hàng nhập khẩu kinh doanh lẫn lộn với hàng nhập khẩu cho
sản xuất, nhập khẩu cho đầu tư xây dựng các nhà máy, công trình hạ tầng, chi phí sản
xuất lẫn với chi phí đầu tư ) dẫn đến tình trạng không thể đánh giá được hoạt động sản
xuất kinh doanh không có hiệu quả ở khâu nào. Nhìn vào có vẻ như là hoạt động của
công ty không có hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực. Lý do đưa ra để biện minh cho sự
xuống dốc của Imex là do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế tài chính.
Sau hơn 5 năm hoạt động thua lỗ liên tục, nhằm tạo động lực mới khắc phục
những khó khăn, vực dậy doanh nghiệp, đầu năm 2003, Imex được cổ phần hoá. Nhà
nước giữ 30% cổ phần. Tuy kinh doanh thua lỗ trong thời gian dài, nhưng hoạt động kinh
doanh xuất nhập khẩu của Imex rất phát triển, thương hiệu Imex ngày càng được củng cố
và nâng cao. Ngoài mặt hàng gạo và phân bón truyền thống, Imex còn đẩy mạnh xuất
khẩu thuỷ sản, nhập khẩu các mặt hàng gia dụng. Tỷ trọng các mặt hàng xuất nhập khẩu
khác ngoài phân bón và gạo đã chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Chính vì

phối lưu thông, tiêu thụ chỉ được xem là những chức năng phụ cần phải có để phục vụ
cho quá trình sản xuất và không được coi trọng. Kế toán được xem là công việc ghi chép
(hạch toán) những gì thực tế đã xảy ra được tính bằng tiền của doanh nghiệp. Quản trị tài
chính là cái gì đó rất mơ hồ và không cần thiết, vì kế hoạch bố trí các nguồn vốn phục vụ
cho sản xuất đã được ấn định từ trên xuống kèm theo kế hoạch sản xuất kinh doanh. Vai
trò của tài chính bị lu mờ, dẫn đến sự hiểu lầm rất phổ biến là kế toán và tài chính được
xem là một, đơn thuần chỉ là việc hạch toán kế toán. Vấn đề ghi chép các hoạt động thực
tế xảy ra mà các nhà quản lý doanh nghiệp (người quyết định triển khai các hoạt động đó)
đã biết nên không cần quan tâm, đó là công việc hàng ngày của phòng tài chính kế toán.
Ngoài ra kế toán trưởng được xem là người có nhiệm vụ cùng với giám đốc xách cặp đi
"xin" kinh phí.
Chuyển sang nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp hoàn toàn tự chủ về tài chính,
tự chủ thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh, nhưng ảnh hưởng của cách quản lý cũ còn
rất nặng nề, vai trò của tài chính kế toán, nhất là công tác quản trị tài chính chưa được coi
trọng dẫn đến kết quả sau 15 năm chuyển sang cơ chế thị trường vẫn còn một tỷ lệ rất lớn
giám đốc các doanh nghiệp không biết đọc báo cáo tài chính. Đa số các thành viên Hội
đồng quản trị thuộc số này, trong đó có người nguyên là giám đốc của Imex trước khi cổ
phần hoá.
3.
Mô hình và cơ chế quản lý tài chính hiện tại của Imex
3.1. Các hoạt động chính của Imex
Hoạt động sản xuất kinh doanh của Imex gồm các lĩnh vực: kinh doanh xuất nhập
khẩu, sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng
Kinh doanh xuất nhập khẩu: Đây là hoạt động chính của Imex, trong đó chủ yếu
là xuất khẩu gạo, thuỷ sản, nhập khẩu phân bón, hàng gia dụng. Về danh nghĩa, việc mua
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khoá 2003-2004
Phân tích Tài chính
Nghiên cứu tình huống
Imex Co. Ltd

Góp vốn liên doanh: Imex có hai liên doanh, một liên doanh sản xuất thức ăn gia
xúc với công suất 20.000 tấn năm. Liên doanh này hoạt động kinh doanh rất hiệu quả,
Imex sở hữu 30% liên doanh này. Liên doanh còn lại là liên doanh sản xuất phân hoá
học, Imex sở hữu 70%. Nhà máy sản xuất phân hoá học đã khánh thành 3 năm nhưng sản
phẩm rất kém chất lượng, giá thành cao, không tiêu thụ được. Phần góp vào các liên
doanh này của Imex chủ yếu là quyền sử dụng đất và mua thiết bị trả chậm qua đối tác
trong liên doanh với sự bảo lãnh của các ngân hàng thương mại.
Đầu tư vốn trên thị trường chứng khoán: Phần đầu tư trên thị trường chứng khoán
là phần chứng khoán Imex mua vào sau khi thị trường chứng khoán đi vào hoạt động
được gần 1 năm (thời điểm mua vào chỉ số VN-INDEX đạt 540 điểm).
3.2. Cơ chế quản lý tài chính
Mặc dù nhà nước nắm 30% cổ phần, nhưng cơ chế quản lý tài chính của Imex là
đơn vị hạch toán độc lập, tự chủ về tài chính. Hoạt động của Imex đươc chi phối bởi luật
doanh nghiệp. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khoá 2003-2004
Phân tích Tài chính
Nghiên cứu tình huống
Imex Co. Ltd

Nguyễn Minh Kiều/Huỳnh Thế Du 5

3.3. Mô hình tổ chức bộ phận kế toán tài chính
Cấu trúc hoạt động của bộ phận kế toán tài chính của Imex Co. Ltd được chia làm
3 cấp, bao gồm: lãnh đạo phòng tài kế toán tài chính, bộ phận kế toán tổng hợp và các kế
toán chi tiết. Hoạt động của bộ phận kế toán được chia thành nhóm tài khoản. Mỗi cán bộ
kế toán chi tiết phụ trách một số tài khoản nhất định.
Lãnh đạo phòng kế toán tài chính: Kế toán trưởng phụ trách chung và phụ trách

Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khoá 2003-2004
Phân tích Tài chính
Nghiên cứu tình huống
Imex Co. Ltd

Nguyễn Minh Kiều/Huỳnh Thế Du 6

4. Yêu cầu của các bên
4.1. Yêu cầu của Tổng giám đốc
Trước yêu cầu cấp thiết của việc sắp xếp lại bộ phận tài chính kế toán, nhưng biết
trước việc thông qua kế hoạch sẽ gặp rất nhiều khó khăn, chính vì vậy Tổng giám đốc của
Imex yêu cầu phải có một đề án thực sự thuyết phục để lấy được sự ủng hộ của 4 thành
viên còn đang do dự và có thể thay đổi ý kiến của các thành viên bảo thủ. Trước yêu cầu
như trên, nên trong đề án này cần làm rõ hai vấn đề quan trọng, đó là:
• Thứ nhất là làm thế nào để cho các thành viên Hội đồng quản trị phân biệt được
kế toán, kế toán tài chính và quản trị tài chính, từ đó làm rõ vai trò của từng công
tác, nhất là công tác quản trị tài chính.
• Nên tổ chức bộ phận tài chính kế toán của Imex như thế nào.

4.2. Hội đồng quản trị
Đa số thành viên Hội đồng quản trị đã quen với cơ chế quản lý hiện tại, không
muốn có sự thay đổi. Trước nguy cơ đổi mới bộ phận tài chính của Công ty, các thành
viên bảo thủ trong Hội đồng quản trị của Imex muốn có cơ sở để chứng minh rằng mô
hình và cơ chế quản lý tài chính hiện tại là phù hợp, không cần thay đổi. Chính vì vậy, họ
cũng muốn thuê một số chuyên gia tài chính giúp họ xây dựng những lập luận để bảo vệ
cơ chế hiện có.

Câu hỏi thảo luận