đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học 43
ThS. Nguyễn Thị Kim Phụng *
m 2003, D tho B lut t tng dõn s
(sau õy gi tt l D tho) ó c trỡnh
Quc hi xem xột, cho ý kin cú th thụng
qua vo kỡ hp Quc hi khoỏ XI nm 2004.
õy l s kin quan trng trong quỏ trỡnh hon
thin h thng phỏp lut v ci cỏch t phỏp
nc ta. Nhiu ni dung mi m, cp tin, th
hin nhng bc ci cỏch cn thit ó c a
vo D tho, thu hỳt c s quan tõm ca
nhiu i tng xó hi. Mt trong nhng im
mi, quan trng, chi phi nhiu ni dung khỏc
nhng vn cũn nhng ý kin cha tht thng
nht l vn phm vi iu chnh ca B lut
t tng dõn s. Chỳng tụi cú mt vi ý kin
úng gúp nh sau:
1.Thng nht t tng dõn s
Vit Nam trc õy, ch tn ti hai hỡnh
thc t tng l t tng dõn s v t tng hỡnh
s. Nm 1994, U ban thng v Quc hi ban
hnh Phỏp lnh v th tc gii quyt cỏc v ỏn
kinh t v nm 1996 ban hnh Phỏp lnh th
tc gii quyt cỏc tranh chp lao ng T ú,
cú nhiu ý kin cho rng ó tn ti cỏc loi

lut t tng hin hnh m cũn cú th lớ gii
bng cỏc hc thuyt truyn thng khỏc. Trờn
quan im ó c nhiu ngi tha nhn rng
cỏc quy nh ca phỏp lut hỡnh thc (lut t
tng) cn phi phự hp vi cỏc quy nh, cỏc
quan h phỏp lut ni dung. Cỏc quan h phỏp
lut ni dung liờn quan n vn ny l quan
h phỏp lut dõn s v quan h phỏp lut lao
ng, chỳng u mang tớnh dõn s. iu ú th
hin quyn t do ý chớ gia cỏc bờn, nhng
N

* Ging viờn chớnh Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc lut H Ni đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
44
Tạp chí luật học
cỏ nhõn, t chc cú a v bỡnh ng trờn c s
nhu cu ca chớnh h khi thit lp quan h. Nh
nc ch iu chnh cỏc quan h ú trong
khuụn kh phỏp lut cn thit m khụng can
thip ý chớ trc tip ca mỡnh. Khi cỏc bờn ca
quan h dõn s hay lao ng cú tranh chp thỡ
c quan cú thm quyn gii quyt tranh chp
cng phi m bo quyn t nh ot, v trớ
bỡnh ng ca cỏc bờn ng s khi tham gia
t tng. ú l vn chung cú tớnh ct lừi, nh
hng n nhiu th tc c bn ca c hai loi

ng ch cú quyn bỡnh ng khi thit lp, thay
i quan h lao ng ch khụng c bỡnh
ng thc s trong quỏ trỡnh tn ti quan h
ny. V kinh t, trong nhiu trng hp thu
nhp ca ngi lao ng cng b ph thuc vo
hiu qu sn xut kinh doanh ca n v. iu
ú cng chi phi n i sng ca ngi lao
ng v gia ỡnh h. Trong quan h dõn s, cỏc
bờn hu nh li khụng b ph thuc ln nhau v
t chc v i sng. Vỡ vy, khi thng nht cỏc
loi hỡnh t tng cú tớnh dõn s, cỏc nh lp
phỏp phi chỳ ý n im khỏc bit ny. iu
ú cn thit phi cú cỏc quy nh riờng phự hp
trong B lut t tng dõn s.
D tho B lut t tng dõn s
(2)
cng ó
cú nhng quy nh riờng cho vic gii quyt
cỏc v ỏn lao ng v cỏc vn thm quyn
ca to ỏn (iu 31, 32), trng hp nguyờn
n c la chn to ỏn khi kin (im d, e
khon 1 iu 36), nng lc phỏp lut ca
ng s (khon 6 iu 56), cỏc bin phỏp
khn cp tm thi (iu 105, 106), quyn khi
kin ca t chc cụng on cp trờn c s
(khon 2 iu 161), thi hn chun b xột x
(khon 2 iu 180) ú l nhng quy nh ht
sc cn thit.
Tuy nhiờn, xột trong yờu cu gii quyt cỏc
v ỏn lao ng, phn cỏc quy nh riờng núi

phỏp lut ghi nhn m cũn cn thit cho c cỏc
bờn tranh chp v to ỏn. c bit l Vit
Nam, khi phỏp lut v gii quyt tranh chp lao
ng cha cú s phõn bit gia tranh chp v
quyn (tranh chp v vic thc hin quy nh
ca phỏp lut v thc hin tho thun hp phỏp
ó xỏc lp gia cỏc bờn) v tranh chp v li
ớch (tranh chp khi thit lp, thay i nhng
tho thun v quyn li cao hn quy nh ca
phỏp lut hoc cao hn tho thun c ó xỏc
lp). i vi nhng tranh chp v li ớch, khi
to ỏn khụng cú cỏc cn c phỏp lut cho vic
phỏn quyt ni dung tranh chp thỡ i din ca
cỏc bờn tham gia gii quyt s giỳp cho to ỏn
cú nhng phỏn quyt cú c s, cụng bng, phự
hp vi iu kin thc ti ca quan h lao ng
ang cú tranh chp hn. Nhng nc phỏt trin
nh c v mt s nc khỏc cũn quy nh i
din ca cỏc bờn c tham gia vo thnh viờn
ca hi ng xột x v ỏn lao ng (gm mt
thm phỏn v hai hi thm, trong ú, mt hi
thm i din cho gii ch v mt hi thm i
din cho gii th). Nh vy, vn ny khụng
ch l nguyờn tc gii quyt ỏn lao ng m cũn
cú th chi phi ti cỏc quy nh khỏc nh quy
nh v hi ng xột x, ngi tham gia phiờn
to, th tc tranh lun
Th hai, cỏc quy nh v thi hn t tng
ti Chng XI D tho cng cha y .
Trong chng ny mi ch cú quy nh v ỏp


đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
46
Tạp chí luật học
tranh chp c na m phi tớnh t khi cú
biờn bn ho gii khụng thnh hoc t khi cú
quyt nh ca trng ti lao ng m cỏc bờn
khụng ng ý. Vỡ vy, cú th quy nh thng
nht trong B lut t tng dõn s v thi hiu
khi kin ca hai loi tranh chp ny l 6 thỏng
k t khi ho gii, trng ti m khụng t kt
qu mong mun.
Th ba, iu kin th lớ v ỏn c quy
nh chung ti iu 172, dn chiu ti iu
166 D tho l ngi khi kin phi gi kốm
theo n khi kin nhng ti liu, chng c
chng minh cho nhng yờu cu ca mỡnh l cú
cn c v hp phỏp. iu ú khụng phự hp
vi iu kin ca ngi lao ng khi h mun
khi kin. Nh trờn ó phõn tớch, ngi lao
ng luụn b ph thuc vo ngi s dng lao
ng nờn khụng phi bao gi h cng nm
c cỏc ti liu cn thit cú th khi kin
v ỏn lao ng theo quy nh trờn. Nhiu
trng hp, ngi lao ng b ui vic vụ c,
khụng bỏo trc, khụng cú quyt nh vit v
cú th khụng cú c bn hp ng lao ng
Nu trong hon cnh ú, h s khụng iu
kin yờu cu to ỏn bo v quyn li ca
mỡnh (theo quy nh trờn) trong khi h rt cn

lao ng. Loi ch th ny thng hỡnh thnh
mt cỏch ngu nhiờn (khụng c t chc
chớnh thc) khi nhng ngi lao ng c
tuyn dng vo lm vic trong cựng mt n
v. H cựng hon thnh mt k hoch thng
nht ca n v, trong iu kin chung v cú
cỏc quyn li, ngha v chung (v lng ti
thiu, v ch lm vic, ch phỳc li )
nờn h cú th l mt bờn tranh chp. ú khụng
phi l mt t chc, cng khụng phi l cỏ nhõn
nờn cn phi a thờm vo thnh phn ng
s trong quy nh trờn. Bờn cnh ú cng cn
phi quy nh ng s l tp th lao ng do
ai i din. ú cú th l t chc cụng on c
s hoc cụng on lõm thi (nu cú) hoc l
ngi i din c c tp th tớn nhim (nu
khụng cú cụng on). Vỡ vy, cn phi thờm
ni dung ny vo khon 8, iu 56 D tho.
Th nm, mt s quy nh khỏc ca D
tho cng cn b sung hon thin hn, xột
trong yờu cu gii quyt ỏn lao ng. ú l quy
nh v cỏc bin phỏp khn cp tm thi (iu đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học 47
101 D tho) cng cn b sung thờm cỏc bin
phỏp buc phi tm ng tin tr cp thụi vic,
mt vic, tin bo him xó hi cho ngi lao
ng v bin phỏp tm ỡnh ch thi hnh quyt

gii quyt l hon ton ỳng n. T trc n
nay cú nhiu quan im cũn nhm ln, cho
ỡnh cụng l cỏch gii quyt tranh chp lao
ng tp th hoc cho ỡnh cụng chớnh l tranh
chp lao ng tp th nờn t vn gii quyt
ỡnh cụng chm dt cuc ỡnh cụng ú. Tuy
nhiờn, nu nhn thc ỳng ỡnh cụng l quyn
ca ngi lao ng thỡ ch nờn xem xột quyn
ú cú c thc hin trong khuụn kh ca
phỏp lut hay khụng m khụng nờn tỡm cỏch
chm dt quyn lut nh ca h. Vi nhn
thc nh vy, vic xộm xột tớnh hp phỏp ca
cuc ỡnh cụng khụng th ging vi th tc
gii quyt v ỏn dõn s.
Nu ch xem xột tớnh hp phỏp ca cuc
ỡnh cụng thỡ chỳng tụi cho rng cú th a vo
phm vi iu chnh ca B lut t tng dõn s
nh mt trong cỏc vic dõn s c quy nh
trong Phn th nm ca D tho. Tuy nhiờn,
quan im th hin trong D tho 11 (v ca
nhiu nh nghiờn cu khỏc) l: Nờn lng ghộp
vn gii quyt nguyờn nhõn ỡnh cụng
(thng l tranh chp lao ng, thụng qua ho
gii) v gii quyt mt phn hu qu ca ỡnh
cụng (tin lng ca ngi lao ng trong thi
gian ỡnh cụng) khi xem xột tớnh hp phỏp ca
cuc ỡnh cụng. Nu vy, nú khụng cũn l mt
vic dõn s thun tuý nờn li cn phi cú th
tc riờng cho loi vic ny, khụng nờn a vo
phm vi iu chnh ca B lut t tng dõn s.