KỸ THUẬT NUÔI
LƯƠN ĐỒNG
(Fluta alba)

Lươn đồng (ảnh Dương Nhựt Long, 2003) Kỹ thuật nuôi đơn giản, có thể tận dụng nhiều công trình không sử
dụng, ít dịch bênh, giá trị kinh tế cáo,… nghề nuôi Lươn đồng
(Fluta alba) ở đồng bằng Sông Cửu Long đã mang lại nhiều lợi ích
cho người dân, cải thiện đáng kể đời sống gia đình

I. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CƠ BẢN CỦA LƯƠN ĐỒNG
Ở nước ta Lươn đồng phân bố ở miền Nam, nó có kích thước lớn hơn
Lươn miền Bắc (Monopterus albus). Lươn phân bố nhiều tại thủy vực
nước tĩnh, nơi có mực nước thấp, lớp bùn đáy tương đối nhiều nhiều
như kênh, mương, ruộng trũng bỏ hoang,… Lươn ăn nhiều thứ, nhưng
chủ yếu là động vật. Thức ăn ưa thích của nó là động vật thân mềm, xác
động vật chết trong thời kỳ phân hủy.
Lươn có đặc điểm tự chuyển giới tính, Lươn nở ra là Lươn cái, khi sinh
trưởng đến khoảng 200 g thì dần dần tự chuyển sang Lươn đực. Lươn
bột sau khoảng 8 tháng tuổi sẽ thành thục. Ngoài tự nhiện Lươn đẻ rãi
rác quanh năm, nhưng đẻ rộ vào khoảng tháng 5-8 hàng năm. Khi mới
nở Lươn sử dụng noãn hoàng làm nguồn cung cấp năng lượng cho đến
khoảng 10 ngày tuổi, sau đó sử dụng thức ăn ngoài. Lươn ngoài tự
nhiên 3 tháng tuổi có thể đạt kích thước bằng đầu đũa và có thể sử dụng
làm Lươn giống.
Lươn đồng có thể lớn đến khoảng 1,5kg/con. Tuy là loài sinh trưởng
chậm nhưng nếu được chăm sóc tốt Lươn giống 30-40con/kg sau 3
tháng nuôi sẽ đạt kích thước thương phẩm 3-4 con/kg.

Độ cao từ mặt bùn đáy lên đến thành công trình nuôi tối thiểu phải
bằng 2/3 chiều dài của Lươn; trên thành cũng cần xây hàng gờ để
phòng Lươn trườn ra ngoài.
1.2. Nuôi Lươn trong ao mương
Có thể tận dụng ao cũ không sử dụng, kênh mương nhưng cần phải vớt
hết lớp bùn đáy cho đến lớp đất dẻo. Để tránh tình trạng Lươn làm tổ
sâu, dùng cát trộn với vôi tỷ lệ 5kg vôi/m
3
cát rải xuống đáy ao và nén
chặt thành một lớp dày 5-10 cm. Bờ ao cũng phải lấp các hang hốc và
đầm chắc. Ngoài ra, cũng có thể dùng bạt (cao su) lót ở đáy và bờ ao.
Sau đó rải lớp bùn đáy như trên. Tốt nhất là lớp bùn vét ao đã được
phơi nắng và khử trùng bằng vôi bột.
Nếu làm ao mới, tùy điều kiện gia đình mà kích thưc ao nuôi khách
nhau, nhưng dể quản lý nhất từ 10-30 m
2
, nếu muốn nuôi quy mô lớn
thì làm nhiều ao nhỏ sát nhau và xử lý như đối với ao như cũ cải tạo lại.
2. Chọn Lươn giống
Do Lươn sản xuất nhân tạo giá thành cao nên Lươn giống chủ yếu có
nguồn gốc tự nhiện. Con giống phải được mua từ những cơ sở (đầu
nậu) có uy tín để đảm bảo chọn được con giống chất lượng cao, không
bị bắt bởi chích điện, không bị kéo giản xương sống,…
Nên chọn Lươn có màu vàng sậm, Lươn sẽ lớn nhanh, Lươn màu xanh
tốc độ lớn trung bình, màu xám tro chậm lớn.

Lương giống sản xuất nhân tạo Lươn giống mua tại chợ
Kích thước Lươn giống thả nuôi tốt nhất 40-60 con/kg. Lươn giống thả
nuôi phải đồng cỡ, không bị sây sát, khỏe mạnh. Mật độ thả nuôi tốt
nhất từ 60 - 80 con/m

Nếu nguồn thức ăn có nguồn gốc động vật khan hiếm, có thể sử dụng
thức ăn tự trộn theo công thức 64% cám nhuyễn + 35% bột cá lạt + 1%
khoáng và vitamin hổn hợp; Trộn đều và ép thành viên kích thước tùy
vào kích thưc cá. Sử dụng thức thức ăn này sẽ hạn chế được sự nhiễm
bẩn môi trường nuôi.
Thường xuyên bổ sung vitamin C và khoáng bằng các chế phẩm
ROVIFISH SUPER, CM701, ROVET– C FISH, để tăng sức đề
kháng của Lươn
Cần thay nước định kỳ 3-4 ngày/lần. Theo dõi tình trạng sức khẻo của
Lươn để có hướng khắc phục kịp thời. Trời nắng quá cần có biện pháp
che nắng; trời mưa cần có biện pháp ngăn không cho Lươn trườn ra
ngoài (giảm mực nước, che chắn khôno cho Lươn trườn qua thành công
trình nuôi,…)
3. Điều trị một số bệnh thường gặp ở Lươn nuôi thương phẩm
Lươn có sức đề kháng tốt, ít nhiễm bênh. Tuy nhiên trong quá trình
nuôi có một số bệnh chủ yếu trên Lươn như sau:
3.1. Bệnh phù đầu
Điều kiện gây biểu hiện bênh: Nuôi với mật độ cao nắng nóng kéo dài,
môi trường nuôi quá bẩn
Triệu chứng: Đầu to hơn bình thường, những con bị bệnh luôn bò ra
ngoài tổ.
Phòng và điều trị: Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, nếu thay
nước và giảm mật độ nuôi, tình trạng bệnh sẽ giảm.
Có thể dùng đồng sunphat (CuSO
4
) để xử lý nước nuôi với liều lượng
0,7g/m
3

3.2. Bệnh nội ký sinh trùng