Tranh Đồ Họa thành phố Hồ Chí Minh
qua một số ý kiến
Trong hoạt động mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, tác phẩm đồ hoạ có vẻ như
không tương xứng và mờ nhạt hơn các thể loại khác, hoạ sĩ nghĩ thế nào về vấn đề
này?
Hoạ sĩ Lê Thanh Trừ:
Tranh đồ hoạ? Nói về tác phẩm, về cả nhân lực thì yếu thật và rất mờ nhạt… T
ìm nguyên
nhân là cả một vấn đề… Trước đây, tranh được vẽ ra để tham dự triển lãm ở Hội Mỹ
thuật, ở khu vực, ở Trung ương 5 năm một lần,… sau đó được Bảo tàng Mỹ thuật mua,
cơ quan nhà nước mua, mà nhất là khách nước ngoài mua… đã tạo nên một không khí
sáng tác rộn rã. Những điều này, giờ đây không còn nữa (hay đúng hơn là rất hạn chế).
Hoạ sĩ vẽ tranh triển lãm xong, phần lớn là đem về nhà, dựng đâu đấy. Đã tốn công, tốn
sức cho sáng tác, mà nhất là vật liệu thì khá đắt. Khi đưa đến triển lãm phải thuê xe đưa
đi rồi chở về… chỉ bằng ở “cái túi” của vợ con.

LÊ THANH TR
Ừ. Chuyển qua sản xuất sau khi nước nhà thống nhất. Khắc gỗ

Hoạ sĩ Nguyễn Xuân Đông:
Hội Mỹ thuật Trung ương có 26 hội viên, Hội Mỹ thuật Thành phố có 62 hội viên. Trong
đo, chỉ có 8 hoạ sĩ thường xuyên sáng tác đồ hoạ. Phương tiện, thiết bị in ấn chuyên
ngành chỉ ở trường đại học mới có, còn 100% các hoạ sĩ đồ họạ chỉ khai thác phương ti
ện
in ấn thủ công cổ truyền để làm tác phẩm, chưa có được các nhà sáng tạo đồ hoạ chuyên
nghiệp. Số sống được với nghề “Tranh đồ hoạ” là khó khăn, nếu tạm tính chỉ được một
đến hai người. Do yêu nghề, họ phải bươn chải ở các lĩnh vực khác cũng thuộc chuyên
ngành để nuôi sáng tác đồ hoạ giá vẽ. Đó cũng là nguyên nhân chủ quan, khách quan dẫn
đến yếu kém của các chất liệu tranh đồ hoạ.

NGUY

bản bị hạn chế, màu sắc kém tươi sáng. Đồ hoạ là loại tranh thông qua một công cụ in ấn
để nhân bản. Tại sao chúng ta chấp nhận các phương tiện in ấn truyền thống như in g
ỗ, in
cao su, in kẽm mà chúng ta lại không chấp nhận các phương tiện in ấn hiện đại hơn?
Hàng năm Khoa Đ
ồ hoạ- Trường Đại học Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đào tạo
ra rất nhiều nhân lực trong lĩnh vực đồ hoạ, nhưng khi ra trường lại có rất ít người
theo đuổi và sáng tác đồ hoạ. Theo hoạ sĩ, nguyên nhân tại đâu? Phải làm gì khắc
ph
ục được vấn đề này?
Hoạ sĩ Nguyễn Xuân Đông:
So với Hà Nội- Huế thì trường Đại học Mỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh có số lượng đào tạo
lớn nhất, đã có 187 hoạ sĩ đồ hoạ tốt nghiệp. Anh em đồ hoạ tạo hình cũng hiện đang
công tác tại khắp nơi, khắp các lĩnh vực tại thành phố. Hầu hết anh chị em tốt nghiệp ra
trường đều cuốn hút vào các lĩnh vực đồ hoạ ứng dụng và số anh em tại các cơ quan qu
ản
lý sự nghiệp chế độ lương bổng khá cao, hầu hết anh em sống tốt với nghề và có m
ột số ít
giàu có chính đáng.
Khoa Đồ hoạ tạo hình phối hợp với Hội Mỹ thuật Thành phố, Chi hội đồ hoạ Hội Mỹ
thuật Việt Nam đã tổ chức sáu triển lãm chuyên ngành với nhiều chuyên đề. Hai lần cuộc
thi triển lãm tranh cổ động toàn quốc thì hai giải nhất thuộc về hoạ sĩ đồ hoạ Tp. Hồ Chí
Minh.
Hoạ sĩ Trần Văn Quân:
Đúng vậy! Nguyên nhân thứ nhất là do quan niệm cũng như sự đánh giá về đồ hoạ tạo
hình chưa đúng mực, mà điều này chỉ có ở Việt Nam, còn nhìn sang các nước như Thái
Lan, Trung Quốc và xa hơn nữa như Pháp, Đức, Y,… thì đồ hoạ tạo hình là nghệ thuật
danh giá và có những thành công vang dội.
Tranh đồ hoạ không nổi bật về kích thước, không mạnh ở màu sắc nên người học phải
thật sự tâm huyết với nghệ thuật vì chất liệu của đồ hoạ tương đối ít so với các chất liệu

hiểu đồ hoạ, yêu đồ hoạ lắm mới chịu khó đứng sát mà ngắm, mà nghía. Hành lang chật,
chỗ đâu mà lùi xa để xem, chưa nói là nơi mà khách đi ngang, họ qua trước mặt, họ qua
sau lưng, rất phiền.
Còn về màu sắc thì ở tranh sơn dầu, tranh lụa, sơn mài,… màu sắc xem “đã mắt h
ơn”, mà
nhất là nó giống với thiên nhiên phong phú và có khối rõ ràng, y chang… ảnh chụp,
“không thích sao được”.
Thực ra, cũng có một số anh em hoạ sĩ vẫn yêu mến đồ hoạ (dù khá ít) trong đó có các
thầy dạy chuyên khoa đồ hoạ ở trường, một vài người sáng tác tự do, trong số ấy có tôi.
Có lẽ do yêu mến nghề hay mắc nợ với nghề cũng nên. Tôi đã tìm cách khắc phục những
hạn chế như khắc trên thạch cao, trên bìa MDF, v.v. để có được khổ to, cho được khổ
lớn. Và thực tế, đôi lần tranh tôi được giải thưởng hẳn hoi ở triển lãm khu vực… Nói
chung, vì yêu thích đồ hoạ mà chịu cực. Cực lắm đấy!
Ho
ạ sĩ Nguyễn Xuân Đông:
Các tính chất, yếu tố của đồ hoạ đều cô đọng, khái quát, ước lệ rất cao. Có hạn chế, để vẽ
ít nói nhiều, hạn chế lại trở thành lợi thế, quá trình sáng tạo là quá trình hấp dẫn liên tục.
Chính vì thế mà đồ hoạ nói chung, đồ hoạ tạo hình nói riêng đã thôi thúc các hoạ sĩ nổi
tiếng trưởng thành từ Trường Mỹ thuật Đông Dương đến nay ít nhiều đều có tác phẩm
tranh đồ hoạ tạo hình đạt chất lượng nghệ thuật cao.
Hoạ sĩ Nguyễn Duy Nhi:
Tôi thấy trong lĩnh vực đồ hoạ tạo hình ở thành phố không có người thực sự chuyên
nghiệp, không có “sao” nhưng không phải là không có tác phẩm đẹp. Mặc dù có bước
thăng trầm trong hoạt động nhưng nếu có được thủ lĩnh tổ chức và hướng đạo, quan tâm
về tinh thần và vật chất, khuấy động hoạt động kiểu “buôn có bạn, bán có phường” như
các lĩnh vực khác thì đồ hoạ lại sôi nổi, lại có nhiều tác phẩm, có nhiều triển lãm, nhiều
người tham gia và không bị biến mất.

NGUY
ỄN DUY NHI. Buổi sáng trên đảo Phú Quốc. Khắc gỗ. 80x115cm

- Phối hợp tốt các cơ quan tổ chức các đoàn đi thực tế, dự trại sáng tác đồ hoạ tạo hình.
- Tổ chức và có chế độ đầu tư hỗ trợ cả tinh thần vật chất, để anh chị em giảng viên, hội
viên đồ hoạ có thêm thuận lợi về phương tiện, kinh phí sáng tác?