TCNCYH 34 (2) - 2005

59
vai trò của càng nhai trong điều trị bệnh nhân mất răng
loại kennedy i và ii bằng hàm giả tháo lắp từng phần

Tống Minh Sơn
Răng Hàm mặt Trờng Đại học Y Hà Nội
- 60 bệnh nhân mất răng từng phần loại kennedy I và II đợc làm hàm giả tháo lắp
từng phần và đợc chia đều thành 2 nhóm:
+ Nhóm nghiên cứu: Càng nhai đợc sử dụng khi lên răng giả
+ Nhóm chứng: Càng cắn đợc sử dụng khi lên răng giả
- Kết quả nghiên cứu:
+ Càng nhai sử dụng hiệu quả hơn càng cắn trong làm hàm giả tháo lắp từng phần
+ Dùng càng nhai tốn ít thời gian chỉnh khớp hơn dùng càng cắn.
I. Đặt vấn đề
- Càng nhai là một loại dụng cụ cơ học
của răng hàm mặt mô phỏng tơng quan
hàm trên hàm dới với khớp thái dơng
hàm (2) và đợc dùng để nghiên cứu
khớp cắn, lên răng và chỉnh khớp hàm
giả. Càng nhai đợc chia làm nhiều loại
(4): càng nhai bán thích ứng, càng nhai
thích ứng, càng nhai loại arcon và loại
Non-Arcon Ngoài ra còn có một loại
dụng cụ khác dùng để lên răng giả đó là
càng cắn. Dụng cụ này chỉ mô phỏng
đợc động tác há ngậm của hàm dới.
ở các nớc tiên tiến, càng nhai đã
đợc sử dụng trong răng hàm mặt từ lâu
và rộng rãi. Tại Việt Nam, càng nhai ít

thành 2 nhóm
2. Phơng pháp nghiên cứu
- Nhóm nghiên cứu: 30 bệnh nhân làm
hàm giả tháo lắp từng phần có dùng càng
nhai bán thích ứng loại Quick Master để
lên răng giả.
TCNCYH 34 (2) - 2005

60
- Nhóm chứng: 30 bệnh nhân làm hàm
giả tháo lắp từng phần có dùng càng cắn
loại Oswung để lên răng giả.
- Các tiêu chuẩn đánh giá khi lắp hàm giả (7):
+ Nhu cầu phải chỉnh khớp ở khớp cắn
trung tâm
+ Nhu cầu phải chỉnh khớp khi hàm
dới đa sang bên, ra trớc
+ Sự chạm khớp của răng giả ở khớp
cắn trung tâm (5), (6)
Chạm khớp tốt: - Răng hàm: có điểm
chạm ở cả núm răng và hố rãnh
- Răng cửa : chạm khớp
Chạm khớp không tốt:
-Răng hàm: chỉ có điểm chạm ở núm
hoặc rãnh.
-Răng cửa: không chạm khớp.
+ Thời gian chỉnh khớp cắn ( sau khi
hàm giả đã lắp đợc vào trong miệng) :
Tính bằng phút.
- Số liệu đợc sử lý bằng phơng pháp

= 14,5)
Bảng 3: Nhu cầu hàm giả cần chỉnh khớp khi hàm dới chuyển động sang bên
Nhu cầu chỉnh khớp
Loại dụng cụ
Số bệnh nhân
cần chỉnh khớp
Số bệnh nhân không
cần chỉnh khớp
Tổng cộng
Càng cắn 24 6 30
Càng nhai 5 25 30
Tổng cộng 29 31 60
Sự khác biệt về hàm giả cần chỉnh khớp khi hàm dới chuyển động sang bên ở 2
nhóm là có ý nghĩa thống kê với p < 0.001 (
2
= 25)
TCNCYH 34 (2) - 2005

61
Bảng 4: Nhu cầu hàm giả cần chỉnh khớp khi hàm dới chuyển động ra trớc
Nhu cầu chỉnh khớp
Loại dụng cụ
Số bệnh nhân
cần chỉnh khớp
Số bệnh nhân không
cần chỉnh khớp
Tổng cộng
Càng cắn 11 19 30
Càng nhai 4 26 30
Tổng cộng 15 45 60

1. Vai trò của càng nhai trong lên răng
ở khớp cắn trung tâm nếu dựa vào tỷ lệ
hàm giả không cần chỉnh khớp ở khớp cắn
trung tâm thì không hiệu quả hơn càng
cắn. Đa số các hàm giả vẫn phải mài
chỉnh khớp, do khớp cắn cao. Nguyên
nhân trên có thể do mòn răng ở mẫu thạch
cao hàm đối diện trong quá trình lên răng
hoặc trong quá trình ép nhựa.
2. Hiệu quả của càng nhai hơn hẳn so
với càng cắn trong lên răng khi hàm dới
chuyển động sang bên, ra trớc. Càng
nhai có lồi cầu, nó mô phỏng chuyển động
của hàm dới cả sang bên và ra trớc với
những góc độ khác nhau. Do đó khi lên
răng có thể loại bỏ đợc những điểm
vớng khi hàm dới tham gia vào các
chuyển động trên. Càng cắn chỉ có cử
động há - ngậm theo 1 trục bản lề nên
không loại bỏ đợc các điểm vớng khi
hàm dới chuyển động sang bên, ra trớc.
So với nghiên cứu của Nguyễn Toại
(8), tỷ lệ bệnh nhân cần chỉnh khớp khi
đa hàm dới sang bên là 0% và ra
trớc là 10%, ở nghiên cứu của chúng
tôi tỷ lệ tơng ứng là 17% và
13%Điều này có thể giải thích do
trong trờng hợp mất răng toàn bộ, khi
lên răng ta có thể chủ động sắp xếp
răng giả theo các đờng cong Spee,

thời gian khi dùng cung mặt để chuyển
tơng quan 2 hàm với khớp thái dơng
hàm sang càng nhai. Nhng họ lại không
nghĩ đến thời gian tiết kiệm đợc khi
chỉnh khớp và hàm giả có khớp cắn tốt
hơn. Theo bảng 6 thì dùng càng nhai sẽ
tiết kiệm đợc thời gian khi chỉnh khớp so
với càng cắn.
V. Kết luận
Qua công trình nghiên cứu về vai trò
của càng nhai, chúng tôi rút ra một số kết
luận:
1. Hiệu quả của càng nhai hơn hẳn so
với càng cắn trong lên răng giả ở hàm giả
tháo lắp từng phần, đặc biệt là trong các
động tác hàm dới chuyển động đa
sang bên, ra trớc. Sự chạm khớp của
các răng giả đợc sử dụng càng nhai ở
khớp cắn trung tâm cũng tốt hơn.
2. Dùng càng nhai trong hàm giả tháo
lắp từng phần tiết kiệm thời gian chỉnh
khớp so với dùng càng cắn
Tài liệu tham khảo
1. Nguyễn Văn Cát. Khớp cắn - Bộ
môn Răng hàm mặt - Đại học Y Hà Nội -
1997: 36 - 38.
2. Davis Henderson B.S, D.D.S - Mc
Crackens partial denture construction -
The C.V. Mosby Company - 1969: 27
3. Guillen GE, Staffanous RS -

dentures and divided in two groups:
+ In the first group: The semi-adjustable articulator Quick master was used in the
arrangement of the artificial teeth.
+ In the second group: The simple (hinge) articulator was used
- The results are shown as follows:
+ The semi-adjustable articulator has better effect in comparison with the hinge
articulator
+ The length of the correcting occlusal discrepancies was shorter when the
semiadjustable was used.