Luận văn

" Thực trạng sản xuất và
một số giải pháp kỹ thuật
nhằm phát triển đậu tương
đông tại Thái Nguyên "
i
L[I CAM OAN
Tôi xin cam oan, ây là công trình nghiên cPu cNa tôi. Các sB li=u, k8t
qu' nêu trong lu.n án là trung thTc và cha ai công bB trong b)t k công trình
nào khác. M@i trích d-n trong lu.n án ã Lc ch> rõ nguCn gBc.
Tác gi0
DNG TRUNG DNG
iii
M`C L`C
L[I CAM OAN i
L[I C/M N ii
M`C L`C iii
DANH M`C CÁC KÍ HIHU, CÁC CHg VIAT T;T ix
DANH M`C CÁC B/NG x
M] 3U 1
1.1. Tính c)p thi8t 9 tài 1
1.2. MMc ích cNa 9 tài 3
1.3.  ngha khoa h@c và thTc ti;n cNa 9 tài 3
1.3.1.  ngha khoa h4c 3
1.3.2.  ngha thFc ti0n 3

2.1. V.t li=u nghiên cPu 45
2.2. NFi dung nghiên cPu 47
2.2.1. i.u tra i.u ki1n tF nhiên và tình hình s$n xu%t )u tng =
Thái Nguyên 47
2.2.2. ánh giá kh$ nng sinh tr=ng và phát tri/n c@a m:t s6 gi6ng
)u tng trong v? ông = t2nh Thái Nguyên 47
2.2.3. Nghiên cBu m:t s6 bi1n pháp kH thu)t ch@ y-u cho cây )u tng
v? ông = t2nh Thái Nguyên 47
2.2.4. Xây dFng mô hình và phát tri/n )u tng v? ông = t2nh
Thái Nguyên 47
2.2.5. Xây dFng quy trình kH thu)t tr7ng )u tng v? ông cho t2nh
Thái Nguyên 47
2.3. Phng pháp nghiên cPu 47
2.3.1. i.u tra i.u ki1n tF nhiên, tình hình s$n xu%t )u tng =
Thái Nguyên 47
v
2.3.2. Thí nghi1m 7ng ru:ng 49
2.3.3. Xây dFng mô hình và phát tri/n )u tng v? ông = t2nh
Thái Nguyên 61
2.3.3.1. Mô hình sD d?ng gi6ng VX93 và áp d?ng kH thu)t m;i 61
2.3.3.2 Mô hình so sánh giEa tr7ng )u tng v;i khoai lang và ngô
trong v? ông 62
2.3.4. Hoàn thi1n quy trình tr7ng )u tng v? ông = t2nh Thái Nguyên 62
2.4. Phng pháp xR l sB li=u: 62
Chng 3: KAT QU/ NGHIÊN CcU VÀ TH/O LU9N 63
3.1. i9u ki=n tT nhiên và tình hình s'n xu)t .u tng J Thái Nguyên 63
3.1.1. i.u ki1n th<i ti-t khí h)u v? ông c@a Thái Nguyên tC nm
2005 - 2008 63
3.1.2. %t nông nghi1p và c c%u cây tr7ng hàng nm = t2nh Thái Nguyên 65
3.1.3. Tình hình s$n xu%t )u tng = t2nh Thái Nguyên 67

3.3.2.3. Tính 8n 3nh ch2 tiêu qu$ ch*c/cây, h"t ch*c/ qu$, nng su%t
thFc thu trong thí nghi1m m)t : qua các nm 96
3.3.3. Nghiên cBu $nh h=ng c@a phng thBc gieo tr7ng -n sinh tr=ng,
phát tri/n và nng su%t c@a )u tng VX93 trong v? ông 97
3.3.3.1. #nh h=ng c@a phng thBc gieo tr7ng -n m:t s6 ch2 tiêu
nông sinh h4c gi6ng )u tng VX93 97
3.3.3.2. #nh h=ng c@a phng thBc gieo tr7ng -n các y-u t6 c%u
thành nng su%t và nng su%t c@a gi6ng )u tng VX93
trong v? ông 99
3.3.3.3. Tính 8n 3nh ch2 tiêu qu$ ch*c/cây, h"t ch*c/ qu$, nng su%t
thFc thu c@a phng thBc gieo tr7ng qua các nm 101
3.3.4. Nghiên cBu $nh h=ng c@a l>ng phân bón vi sinh -n sinh
tr=ng, phát tri/n và nng su%t c@a gi6ng )u tng VX93 trong
v? ông = Thái Nguyên 102
vii
3.3.4.1. #nh h=ng c@a phân bón vi sinh -n m:t s6 ch2 tiêu nông
sinh h4c gi6ng )u tng VX93 102
3.3.4.2. #nh h=ng c@a phân bón vi sinh -n ch2 s6 di1n tích lá, tích
luH ch%t khô, s6 l>ng n6t s&n và mBc : sâu h"i c@a gi6ng
)u tng VX93 103
3.3.4.3. #nh h=ng c@a phân bón vi sinh -n các y-u t6 c%u thành
nng su%t và nng su%t c@a gi6ng )u tng VX93 106
3.3.5. Nghiên cBu $nh h=ng c@a m:t s6 bi1n pháp giE (m -n sinh
tr=ng, phát tri/n và nng su%t c@a gi6ng )u tng VX93 trong
v? ông = Thái Nguyên 107
3.3.5.1. #nh h=ng c@a bi1n pháp giE (m -n m:t s6 ch2 tiêu nông
sinh h4c c@a gi6ng )u tng VX93 trong v? ông 107
3.3.5.2. #nh h=ng c@a bi1n pháp giE (m -n các y-u t6 c%u thành
nng su%t và nng su%t )u tng VX93 trong v? ông 109
3.3.5.3. #nh h=ng c@a bi1n pháp giE (m -n hi1u qu$ tr7ng )u

khoai lang = t2nh Thái Nguyên 135
3.5. Quy trình kV thu.t trCng .u tng vM ông J t>nh Thái Nguyên 136
QUY TRÌNH GIEO TRRNG 9U TNG V` ÔNG 136
KAT LU9N VÀ C NGHK 138
1. K8t lu.n 138
2. 9 ngh? 139
CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN AN C TÀI Ã CÔNG BP 140
TÀI LIHU THAM KH/O 141
TÀI LI<U TI7NG VI<T 141
TI7NG ANH 147
ix
DANH M`C CÁC KÍ HIHU, CÁC CHg VIAT T;T
AVRDC
CCC
CT
CSDTL
C
KT
FAO
GEI
M1,2
MH
NN&PTNT
N,P,K
NSLT
NSTT
PC
Pi
Po
PRA

Phân chuCng
Giá tr? ki:m ?nh F Dn ?nh cNa giBng
Tham sB Dn ?nh
Participatory Rural Appraisal (ánh giá nông thôn có sT tham gia)
Quantitative trait locus x Environment Interaction
Randomized Completed Block Design (Ki:u khBi *y N ng-u nhiên)
Phng sai m-u
Sinh trJng phát tri:n
Trung bình
Tiêu chu,n ngành
ThHi gian sinh trJng
Tích luV ch)t khô
Thành phB Thái Nguyên
Trung tâm
ThHi vM
Vi=n khoa h@c kV thu.t nông nghi=p Vi=t Nam
Vi sinh
x
DANH M`C CÁC B/NG
B'ng 1.1. Tình hình s'n xu)t .u tng trên th8 giGi 18
B'ng 1.2. Di=n tích, nng su)t và s'n lLng .u tng cNa mFt sB quBc
gia trên th8 giGi 19
B'ng 1.3: Di=n tích, nng su)t, s'n lLng .u tng cNa Vi=t Nam 2008 35
B'ng 1.4. Di=n tích và s'n lLng .u tng J mFt sB t>nh trung du mi9n
núi phía B/c 37
B'ng 1.5. Di=n tích và s'n lLng .u tng các huy=n cNa Thái Nguyên tQ
nm 2000 8n 2007 39
B'ng 2.6. Các tiêu chí ánh giá mPc F các y8u tB h%n ch8 s'n xu)t .u tng 49
B'ng 2.7. Tiêu chí ánh giá mPc F *u t phân cho .u tng và m.t F trCng . 49
B'ng 3.8. MFt sB 3c i:m hoá tính )t J các huy=n i9u tra 65

B'ng 3.25. &nh hJng cNa phng thPc gieo trCng 8n tích luV ch)t khô, sB
lLng nBt s*n, Hng kính thân và mPc F sâu h%i cNa giBng VX93 98
B'ng 3.26. &nh hJng cNa phng thPc gieo trCng 8n các y8u tB c)u thành
nng su)t và nng su)t cNa giBng .u tng VX93 trong vM ông 100
B'ng 3.27. Tính Dn ?nh ch> tiêu qu' ch/c/cây, h%t ch/c/qu', nng su)t
thTc thu trong các phng thPc gieo trCng 101
B'ng 3.28. &nh hJng cNa phân bón vi sinh 8n mFt sB ch> tiêu nông sinh
h@c giBng .u tng VX93 102
B'ng 3.29. Ch> sB di=n tích lá, tích luV ch)t khô, sB lLng nBt s*n và mPc
F sâu h%i cNa các giBng .u tng VX93 trong vM ông 104
B'ng 3.30. &nh hJng cNa phân bón vi sinh 8n các y8u tB c)u thành nng
su)t và nng su)t cNa giBng .u tng VX93 106
B'ng 3.31: &nh hJng cNa bi=n pháp giS ,m 8n mFt sB ch> tiêu nông
sinh h@c cNa giBng .u tng VX93 108
xii
B'ng 3.32. &nh hJng cNa bi=n pháp giS ,m 8n các y8u tB c)u thành
nng su)t và nng su)t cNa giBng .u tng VX93 trong vM ông 110
B'ng 3.33: Hi=u qu' kinh t8 tQ các bi=n pháp giS ,m 111
B'ng 3.34. 3c i:m nông sinh h@c cNa các giBng .u tng thí nghi=m
trong i9u ki=n có tGi nGc và không tGi nGc vM ông 113
B'ng 3.35: Ch> sB di=n tích lá, ch)t khô tích luV, sB lLng nBt s*n và mPc
F sâu h%i cNa các giBng .u tng thí nghi=m trong i9u ki=n
tGi nGc và không tGi nGc vM ông 116
B'ng 3.36. Các y8u tB c)u thành nng su)t và nng su)t cNa các giBng .u
tng trong i9u ki=n tGi nGc và không tGi nGc vM ông 120
B'ng 3.37. Di;n bi8n F ,m )t và lLng nGc thi8u hMt qua các thHi k sinh
trJng và phát tri:n chính cNa cây .u tng VX93 trong vM ông 123
B'ng 3.38. LLng nGc tGi J mEi thHi k tGi và tDng lLng nGc tGi J
các công thPc 125
B'ng 3.39. &nh hJng cNa thHi k tGi 8n các giai o%n sinh trJng

v.t nuôi.
H%t .u tng có chPa *y N các ch)t dinh dKng quan tr@ng nh:
protein (40-50%), lipit (12-24%), hydratcacbon và các ch)t khoáng, trong ó
protein và lipit là 2 thành ph*n quan tr@ng nh)t. Protein .u tng có giá tr?
không nhSng v9 hàm lLng lGn mà còn có *y N và cân Bi các lo%i axit
amin c*n thi8t, 3c bi=t là giàu Lizin và Triptophan, ây là 2 lo%i axit amin
không thay th8 có vai trò quan tr@ng Bi vGi sT phát tri:n cNa c th: (V Th?
Th và Nguy;n Ng@c Tâm, 1998) [56].
S'n xu)t nông nghi=p J vùng trung du mi9n núi phía B/c có mFt v? trí
3c bi=t quan tr@ng là phát tri:n kinh t8 - xã hFi, an toàn sinh thái và an ninh
quBc phòng. NhSng nm g*n ây 'ng và Nhà nGc r)t quan tâm thúc ,y
phát tri:n kinh t8 - xã hFi mi9n núi. Song cho 8n nay vùng trung du, mi9n
núi phía B/c v-n còn g3p r)t nhi9u khó khn. )t ai b? thoái hoá do xói mòn
rRa trôi, ói nghèo còn phD bi8n Bi vGi ngHi dân trong vùng. Phát tri:n
nông nghi=p Png trGc nhi=m vM là duy trì và nâng cao F phì nhiêu cNa )t
trên c sJ phát tri:n mFt n9n nông nghi=p a canh b9n vSng, 'm b'o an toàn
lng thTc và tQng bGc nâng cao ch)t lLng dinh dKng trong bSa n hàng
ngày cNa ngHi dân, vì th8 s'n xu)t .u E thTc ph,m có mFt  ngha quan
tr@ng và trJ nên c)p thi8t trong vùng.
2
.u tng là cây trCng ng/n ngày nên có th: a vào nhi9u h= thBng
luân canh vGi cây ng cBc : tng h= sB sR dMng )t và tng hi=u qu' kinh t8.
Các t>nh Trung du và Mi9n núi thHng có các công thPc luân canh sau: lúa
xuân - lúa mùa sGm - .u tng ông, .u tng xuân - lúa mùa sGm - cây vM
ông, ho3c ngô xuân - .u tng hè thu [71]. .u tng cng Lc a vào
trCng xen vGi ngô, s/n và các cây công nghi=p dài ngày nh chè, cây n qu'.
Thái Nguyên có tDng di=n tích tT nhiên 354.110 ha, )t nông nghi=p là
94.563,47 ha chi8m 26,7% di=n tích tT nhiên. Di=n tích trCng cây lúa, ngô,
.u tng và mFt sB cây màu khác là 56.387,24 ha [48]. Nm 2004 di=n tích
trCng .u tng cNa t>nh Thái Nguyên %t 3.572 ha, nng su)t 12,09 t%/ha,

Nguyên là tài li=u khoa h@c phMc vM cho nghiên cPu và gi'ng d%y.
1.3.2.  ngha th:c ti(n
- Xác ?nh các y8u tB h%n ch8 và thu.n lLi Bi vGi s'n xu)t .u tng,
tQ ó a ra các bi=n pháp : phát tri:n s'n xu)t .u tng vM ông J t>nh
Thái Nguyên.
- Xác ?nh các giBng .u tng có kh' nng sinh trJng phát tri:n tBt,
cho nng su)t cao phù hLp vGi i9u ki=n vM ông J t>nh Thái Nguyên.
- TQ k8t qu' nghiên cPu bi=n pháp kV thu.t trCng .u tng, góp ph*n
hoàn thi=n quy trình thâm canh .u tng vM ông J Thái Nguyên.
- Phát tri:n .u tng vM ông ã em l%i lLi ích nhi9u m3t nh: Góp
ph*n chuy:n d?ch h= thBng c c)u cây trCng J t>nh Thái Nguyên, em l%i hi=u
qu' kinh t8 cao. Tng hi=u qu' kinh t8 trên mFt n v? di=n tích )t, t%o ra
nhi9u vi=c làm, tng thu nh.p cho nông dân. 'm b'o N giBng và ch)t lLng
giBng tBt cho vM xuân. BD sung vào nguCn thTc ph,m có giá tr? dinh dKng
cao cho ngHi dân. Cng thHi, trCng .u tng vM ông chính là bi=n pháp
b'o v=, c'i t%o F phì )t mFt cách tBt nh)t.
4
1.4. Qi t_ng, ph.m vi, th\i gian và La iFm nghiên cdu
- Bi tLng nghiên cPu là: .u tng (Glycine max (L.) Merrill)
- Ph%m vi nghiên cPu là: Nghiên cPu phát tri:n .u tng vM ông
trong i9u ki=n sinh thái cNa t>nh Thái Nguyên. 9 tài nghiên cPu chN y8u t.p
trung vào các v)n 9 sau:
+ Xác ?nh các y8u tB h%n ch8 và thu.n lLi 8n s'n xu)t .u tng J
t>nh Thái Nguyên.
+ Nghiên cPu lTa ch@n nhSng giBng .u tng tBt, cho nng su)t cao
phù hLp vGi i9u ki=n tT nhiên và kinh t8 xã hFi t>nh Thái Nguyên.
+ Nghiên cPu các bi=n pháp kV thu.t trCng .u tng tQ ó xây
dTng quy trình kV thu.t trCng .u tng vM ông phù hLp vGi i9u ki=n
t>nh Thái Nguyên.
- Xây dTng mô hình, phát tri:n s'n xu)t .u tng vM ông J t>nh

nGc; Úc, Nh.t B'n, Trung QuBc, Hàn quBc, Thái Lan, ài Loan, MV,
Canada vGi tDng sB 45.038 m-u giBng (Tr*n ình Long, 1991) [37].
Châu Á Lc coi là khu vTc s'n xu)t .u tng quan tr@ng trên th8
giGi, J ây có các khu thí nghi=m ch@n t%o giBng hi=n %i vGi sT tài trL cNa
nhi9u c quan và tD chPc quBc t8, nh: Vi=n Nông nghi=p nhi=t Gi quBc t8
(IITA), Trung tâm nghiên cPu và phát tri:n rau màu châu Á (AVRDC), Vi=n
nghiên cPu lúa quBc t8 (IRRI), Trung tâm ào t%o và nghiên cPu nông nghi=p
vùng ông Nam Á, Chng trình .u tng quBc t8 (INSOY và ISVES). Các
c quan, tD chPc này Lc thành l.p vGi mMc tiêu là t.p hLp, phân phBi các bF
giBng .u tng ti8n bF cho các i:m tham gia thí nghi=m nh0m xác ?nh và
phD bi8n các giBng có kh' nng thích Png rFng rãi vGi i9u ki=n các nGc
trong khu vTc (Hartwig E. E và Ewards, 1970) [90].
Trung tâm phát tri:n rau màu châu Á (AVRDC) ã thi8t l.p h= thBng
ánh giá (Soybean- Evaluation trial- Aset). Giai o%n 1 ã phân bB Lc trên
20.000 giBng 8n 546 nhà khoa h@c cNa 164 nGc Nhi=t Gi và Á Nhi=t Gi.
3c bi=t tQ nm 1970 8n nay, Trung tâm nghiên cPu và phát tri:n rau màu
châu Á ã thành công trong vi=c t%o ra giBng .u tng G2120 bán hSu h%n,
h%t nhA, ánh d)u mFt bGc mGi trong vi=c t%o giBng có ti9m nng nng su)t
cao (70 t%/ha). GiBng .u tng có nng su)t cao nh)t th8 giGi th.p kU 70 là
giBng Miyakishrome J Nh.t vGi nng su)t ti9m nng là 78 t%/ha. MV và
7
Canada là nhSng nGc chú  8n vi=c ch@n t%o giBng .u tng, J 2 nGc này
có kho'ng 10.000 m-u giBng, a vào s'n xu)t trên 100 dòng có kh' nng
chBng ch?u tBt vGi b=nh Phytophthora và thích Png rFng nh Amsoy 71,
Lec 36… HGng chN y8u trong công tác nghiên cPu cNa các nhà di truy9n,
ch@n giBng MV là sR dMng các tD hLp lai phPc t%p, cng nh nh.p nFi thu*n
hoá trJ thành giBng thích nghi vGi vùng sinh thái, 3c bi=t nh.p nFi : bD
sung vào quV gen. Cng thHi công tác ch@n giBng J MV là hGng mMc tiêu
vào vi=c ch@n ra nhSng giBng có kh' nng thâm canh cao, ph'n Png y8u vGi
quang chu k, chBng ch?u tBt vGi i9u ki=n b)t thu.n, hàm lLng protein cao,

Tainung 4…, các giBng Lc xR l b0ng ntron và tia X, cho các giBng Ft bi8n
Tainung. Tainung 1 và Tainung 2 có nng su)t cao hn giBng khJi *u và qu'
không b? nPt. Các giBng này, nh)t là các giBng Tainung 4 ã Lc dùng làm
nguCn gen kháng b=nh trong các chng trình lai t%o J các c sJ khác nhau.
Kwon và cFng sT (1972) [99] khi nghiên cPu t.p oàn giBng .u tng
l%i cho r0ng nng su)t h%t có tng quan ngh?ch vGi thHi gian sinh trJng và
giai o%n tQ gieo 8n ra hoa. Cùng thHi gian ó, Kaw và Menon (1972) [97]
v-n kh1ng ?nh v9 mBi tng quan ch3t giSa nng su)t h%t vGi sB qu' trên
cây, chi9u cao cây, thHi gian 50% ra hoa và thHi gian sinh trJng.
I Indonesia, vGi các công trình nghiên cPu v9 cây .u tng nhi9u
nm g*n ây, mMc ích t.p trung c'i ti8n, hoàn ch>nh bF giBng nng su)t
cao, Dn ?nh trong nhi9u nm, có kh' nng trCng trên nhSng chân ruFng sau
khi thu ho%ch lúa, thHi gian sinh trJng 70- 80 ngày, chBng ch?u Lc b=nh
g> s/t. Nhi9u giBng tBt ã Lc các c quan khuy8n cáo và a vào s'n xu)t
trên di=n rFng nhi9u vùng sinh thái, trong ó ph'i k: 8n giBng Willi,
9
Kerinci và Rinjani có nhi9u u i:m mong muBn, nng su)t phD bi8n J các
vùng sinh thái dao Fng 25,2- 38,4 t%/ha. 3c bi=t, giBng Lomphatang trCng
trên )t Gt 2 vM lúa nng su)t %t 24,7- 26,8 t%/ha và ch> *u t J mPc tBi
thi:u (FAO, 2003) [84].
I Thái Lan, ã nghiên cPu và c'i ti8n Lc mFt sB giBng có thHi
gian sinh trJng ng/n ngày cho nng su)t cao, chBng ch?u Lc vGi sâu
b=nh h%i (g> s/t, sng mai, vi khu,n…), Cng thHi ch?u Lc )t m3n,
i9u ki=n h%n hán Judy W. H., Jackobs J. A (l974) [95].
Theo Norman, (1967) [106] : t%o ra giBng .u tng ngHi ta ã Png
dMng nhi9u phng pháp khác nhau nh lai hSu tính, gây Ft bi8n, a bFi…
t%o ra các ki:u gen mGi có nhi9u u i:m hn bB m4 và thông qua các phng
pháp ch@n l@c khác nhau : ch@n t%o ra giBng mGi.
Theo Talekar, (1987) [119] các lo%i sâu h%i Bi vGi .u tng là: giòi
Mc thân Melanagromyza soja, sâu xanh Heliothis armigera; sâu Mc qu'

ThHi vM gieo trCng cng Lc xác ?nh là có sT 'nh hJng ch3t ch6 vGi
các giBng .u tng nghiên cPu.
K8t qu' nghiên cPu cNa Baihaki và cFng sT (1976) [72] cho bi8t: Khi
nghiên cPu sT tng tác cNa 4 giBng và 44 dòng, Lc chia thành 3 nhóm J 3
?a i:m trong 2 nm cho th)y, kho'ng 50% cNa sT tng tác giSa giBng vGi
môi trHng cho nng su)t h%t Lc xác ?nh Bi vGi nhóm có nng su)t th)p,
25% Bi vGi nhóm có nng su)t cao và nng su)t trung bình. Khi nghiên cPu
các dòng, giBng J các thHi vM khác nhau ã cho th)y sT tng tác r)t có 
ngha Bi vGi t)t c' 12 tính tr%ng nghiên cPu, trong ó có nng su)t h%t.
I vùng nhi=t Gi, thHi vM gieo trCng .u tng ph*n lGn do mùa ma
quy8t ?nh. ThHi gian gieo trCng thay Di trong nm, có ngha là cây .u
11
tng s6 m@c dGi i9u ki=n thHi gian chi8u sáng khác nhau cNa quang chu
k. ThHi gian chi8u sáng có th: 'nh hJng rõ r=t 8n sinh trJng, phát tri:n
và nng su)t .u tng. ThTc t8 J các vùng nhi=t Gi và c.n nhi=t Gi, hi=u
qu' cNa quang chu k Bi vGi sT sinh trJng và phát tri:n cNa .u tng phM
thuFc vào các giBng và thHi gian kéo dài cNa mùa vM gieo trCng. Các giBng
thích nghi vGi mùa vM gieo trCng ng/n thì ít có ph'n Png vGi nhSng thay Di
v9 F dài ngày. i9u ó không có ngha là chúng không nh%y c'm vGi chu k
ánh sáng mà là chu k sáng khá ng/n cng N : kích thích sT ra hoa sGm vào
b)t cP thHi i:m gieo trCng nào trong nm. I nhSng ni mùa ma kéo dài
ho3c ni xa xích %o, các giBng gieo trCng có ph'n Png rõ hn Bi vGi nhSng
bi8n Di v9 chu k sáng. VGi F ,m thích hLp thì thHi gian sinh trJng cNa
cây kho'ng 110 - 130 ngày thHng i ôi vGi nng su)t tBi a. Vì thHi gian
sinh trJng dài cNa giBng bi8n thiên theo thHi gian gieo trCng, nên muBn %t
Lc nng su)t mong muBn òi hAi ph'i có sT Cng bF ch3t ch6 giSa thHi
gian gieo trCng và giBng.
Nng su)t h%t có mBi tng quan thu.n vGi ngày chín, chi9u cao cây
và tr@ng lLng h%t; giSa nng su)t h%t vGi sB qu' trên cây, chi9u cao cây, thHi
gian 50% ra hoa và TGST có mBi tng quan thu.n (Weber và Moorthy

nghiên cPu sau này cNa Sunarlim (1987) [118], ã kh1ng ?nh hi=u qu' cao
cNa vi=c bón phân N %t Lc nng su)t cao khi k8t hLp vGi lân và kali.
Theo Cheng FengXian và cFng sT (2009) [79] khi nghiên cPu v9 bD
sung vi sinh v.t cô ?nh %m trên )t nghèo lân J Nam Trung QuBc cho th)y
nng su)t .u tng có th: tng tQ 40,57% - 49,33%.
* Phân lân:
Craswell và cFng sT (1987) [80] ã cho bi8t có nhi9u b0ng chPng
chPng tA r0ng nhSng nguyên nhân chính gây ra nng su)t .u E th)p J châu
Á là thi8u N, P và Ca. Các bi=n pháp bón phân %m, lân và vôi ã góp ph*n
áng k: vào vi=c tng nng su)t .u E trong khu vTc.