Phân tích nhân vật Chí Phèo

Nam Cao là một trong những cây bút xuất sắc nhất
của dòng văn học hiện thực phê phán giai đoạn 30-
45
+ Sự nghiệp sang tác của Nam Cao trước CM tháng 8
tập trung vào 2 mảng đề tài là người nông dân
nghèo và trí thức tiểu tư sản nghèo
+Tác phẩm Chí Phèo là một thành công của Nam
Cao viết về người nông dân nghèo.Thông qua hình
tượng nhân vật Chí Phèo Nam Cao đã khắc hoạ bức
chân dung của người nông dân bị đẩy vào bước
đường cùng không lối thoát.Kết cục tha hoá lưu
manh hoá tất yếu như một sự giải thoát
Thân Bài
(*)Trước khi gặp TN
Tuổi ấu thơ
+ Không cha,không mẹ,không họ hang thân thích
+Lớn lên nhờ sự cưu mang của dân làng
èTuổi thơ bất hạnh tủi nhục
Trưởng thành
+Làm anh canh điền cho nhà Lý Kiến(khỏe mạnh
sống bằng thể chất )
+Bị mụ 3 của bá Kiến bắt làm trò mờ ám Chí Phèo
vừa sợ vừa nhục
èMột con người giàu lòng tự trọng
Dẫn chứng “20 tuổi người ta không phải là đá,cũng
không phải toàn là xác thịt.Người ta không thích cái
gì người ta khinh”
——>Cuộc đời Chí trước khi ở tù là một cuộc đời
nghèo khổ,tủi nhục nhưng lương thiện

các nhà văn hiện thực phê phán trước đó.Nhưng cái
hay cái tài tình của ông là đã rọi ánh sang vào những
tâm hồn đã tha hoá đã nhơ bẩn ấy để thấy rằng
trong Chí vẫn còn chút lương tri.Nhưng Nam Cao rọi
thế nào ???Chỉ có tình yêu mới thức tỉnh được con
quỷ dữ ấy.Và phải chăng tình yêu là một thứ gì đó
hết sức thiêng liêng.Nó dường như đã cảm hoá được
con quỷ dữ của làng Vũ Đại…
(*)Sau khi gặp Thị Nở
+Vẫn như bao ngày,Chí Phèo vẫn say,hắn ăn trong
lúc say. Ăn vạ trong cơn say,thậm chí ngủ cả trong
say.Và say chính trong lúc say.Có lẽ cuộc đời của Chí
cứ mãi tuột dài trên con dốc thăm thẳm đó nếu
không có bàn tay chăm sóc của Thị Nở ngăn lại ….
+Chí Phèo say sưa trở về túp lều của mình,thấy Thị
Nở nằm hớ hênh.Vậy là cuộc tình khốn khổ khốn nạn
của 2 người đã xảy ra
+Nếu như Thị Nở ban đầu chỉ làm cho bản năng sinh
vật của một người đàn ông trỗi dậy thì ngay sau
đó.Sự chăm sóc quan tâm mộc mạc,chân tình của
Thị đã đánh thức cái lương thiện trong người Chí
+Lần đầu tiên Chí tỉnh trong suốt bao năm qua.Hắn
còn cảm nhận được tiếng người qua lại kháo nhau
giá vải hơn kém.Tiếng anh gõ mái chèo đuổi cá.Tiếng
chim hót ríu rít.
+Đặc biệt hắn cảm nhận được ánh nắng bên ngoài
rực rõ trong khi bên trong túp lều mới chỉ hơi tờ mờ
+Hắn nghĩ đến mình
Quá khứ:Từng mơ ước:Chông quốc muớn cầy
thuê,vợ dệt vải,chúng lại bỏ một con lợn nuôi làm

linh hồn của hắn trở về nhưng không ai nhận ra
+Chí Phèo rơi vào nỗi đau đớn tuyệt vọng.Hắn bị cả
cái xã hội kia ruồng bỏ.Hắn uống rượu nhưng sao
càng uống càng tỉnh ra.Hơi cháo hành ở đâu bỗng
nhiên trở về.Hắn càng thấm thía nỗi đau.Rồi ôm mặt
khóc rưng rức
(Bi kịch xảy ra.Có thể nói về bi kịch của Chí rất nhiều
nhưng có vẻ bi kịch cuối truyện là bi kịch lớn và
mang tính gay gắt nhất.)
+Hắn hằn học đòi giết bà cô Thị Nở nhưng lại vác
dao tới nhà Bá Kiến
(Có thể coi đây là một tình tiết thiên tài của nhà văn
Nam Cao)
Trong tièm thức thì kẻ thù của Chí Phèo vẫn là Bá
Kiến.Chí Phèo giết Bá Kiến rồi cũng dung dao kết liễu
đời mình
+Câu hỏi cuối bài: “Ai cho tao lương thiện” là câu hỏi
làm day dứt người đọc .Qua hình tượng Chí Phèo
Nam Cao đã gián tiếp đặt ra câu hỏi to lớn ấy. Đó là
vấn đề mang ý nghĩa xã hội,có tầm vóc lớn lao
Kết Bài
+Câu truyện kết thúc bằng một cái kết đầy bi thương
nhưng là tất yếu.Tất yếu của cái xã hội thực dân
phong kiến xấu xa , đen tối đã không cho con người
ta sống, mà chừng nào nó còn tồn tại thì còn những
con người bị lưu manh hóa, còn những "Chí Phèo
con" bên lò gạch bỏ hoang.
+Bằng nghệ thuật xây dựng nhân vật tài tình, cách
kể chuyện cô đọng, dồn nén, Nam Cao đã khiến cho
người đọc bao thế hệ sẽ mãi không thể quên "Chí

Bi kịch này bắt đầu diễn ra trong nội
Đến từ:
Thiên đường
tình yêu
Bài viết:
2,218
Đã cảm ơn:
95
Được cảm ơn
837 lần với
489 bài viết
tâm Chí Phèo khi hắn gặp Thị Nở với
“bát cháo hành”. Chính tình yêu Chí
Phèo - Thị Nở đã đánh thức con
người lương thiện của hắn. Hay nói
cách khác chính sự xuất hiện của Thị
đã cứu Chí Phèo thoát khỏi tấn bi
kịch đó dù chỉ là trong phút chốc.
Chí Phèo là kiệt tác của Nam Cao.
Trên cơ sở người thật, việc thật ở
quê mình, tác giả đã hư cấu, sang
tạo nên bức tranh hiện thực sống
động về xã hội nông thôn Việt Nam
trước CMT8 với tất cả sự tăm tối,
ngột ngạt cùng bao nhiêu bi kịch
đau đớn, kinh hoàng Dù có được
đặt tên là Cái lò gạch cũ, Đôi lứa
xứng đôi hay Chí Phèo thì tác phẩm
ấy vẫn được nhận ra bởi giá trị hiện
thực và nhân đạo vô cùng to lớn của

xuống bụng” và “và thoáng hiện ra
cái lò gạch cũ”. Một “Chí Phèo con”
sắp ra đời. Cách sắp xếp khá tinh tế
độc đáo. Cứ mỗi lần Chí Phèo ngoi
lên thì lại bị cuộc đời này đè xuống.
Khiến người đọc phải theo dõi liên
tục không thể rời được.
Hay cho Nam Cao khi xây dựng được
một chiều diễn biến tâm lý nhân vật
thật xuất sắc. Ta có thể nhận thấy
dễ dàng nhất ở đoạn Chí Phèo mở
mắt thì trời đã sang… Một lần hắn
tỉnh. Những thanh sắc cuộc sống
“mặt trời chắc đã cao”, “tiếng chim
ríu rít” lại hiện lên mặc dù hắn đang
ở trong cái lều ẩm thấp. Lần đầu tiên
hắn tỉnh, và cũng là lần đầu tiên hắn
có những rung động với trước cuộc
sống. Hắn nghe “tiếng cười nói của
những người đi chợ”, “nghe tiếng
thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá”.
- Rồi những kỉ niệm xưa lại hiện về.
Có lần hắn ước ao “một gia đình nho
nhỏ. Chồng cày thuê cuốc mướn, vợ
dệt vải…mặc dù chỉ là mơ hồ.
- Từ đấy hắn cảm thấy buồn cô độc.
+ Cái diễn biến tâm lí của một con
quỷ đang hướng về lương thiện.
Trong truyện ngắn Chí Phèo , quá
trình bị cự tuyệt quyền làm người

động, hắn uống thật nhiều rượu
nhưng càng uống lại càng tình, tình
ra lại buồn, lúc đó hơi cháo hành lại
thoang thoảng xuất hiện, đó là ý
nghĩa biểu trưng, hắn lại nghĩ đến
Thị, phân vân giữa việc làm người và
một con quỹ, đó chính là ước mơ
lương thiện, làm một con người như
mọi người! Rồi đến lúc gặp mặt Bá
Kiên, những hành động đó mới là tư
thế làm người cuối cùng trước khi
chết của CP.
Một CP tỉnh đã giết chết 1 CP say .
CP bằng xương , bằng thịt đã chết
nhưng còn lại trong lọng người đọc
là CP đòi quyền sống , đang dõng
dạc đòi làm người lương thiện. Như
vậy, khi ý thức nhân phẩm đã trở
về , CP không bằng lòng sống như
trước nữa . Và CP chết trong bi kịck
đau đớn , chết trên ngưỡng cửa trở
về cuộc sống . Đây khong thể là
hành động lưu manh mà là sự vùng
lên tuyệt vọng của người nông dân
khi thức tỉnh cuộc sống. Mang đậm
giá trị tố cáo rất cao, lên án giai cấp
pk thống trị tha hoá, những bị kịch
như vậy sẽ còn tiếp diễn…
- Nam Cao là nha văn hiện thực xuất sắc nhất của văn học Việt
Nam 1930-1945. Người trí thức và nông dân nghèo là những hình

thế… Người ta cư tưởng như cả làng Vũ Đại phải nhịn uống rượu
để cho chúng uống. Khi trở về vườn, Chí đã quá say, không đi vào
túp lều mà ra thẳng bờ sông đẻ tắm. Trên đường đi hắn gặp Thị Nở
đang ngủ hớ hênh dưới trăng. Sự chung đụng ấy hoàn toàn ngẫu
nhiên, mang tính bản năng của người đàn ông trong cơn say.
- Sự thức tỉnh:
Sáng hôm sau, khi đã trải qua 2 biến cố: gặp Thị Nở rồi bị trúng
gió được Thị Nở đưa vào lều.
+Đầu tiên, Chí Phèo tỉnh rượu: Đây có lẽ là lần đầu tiên anh ta
tỉnh rượu kể từ lúc ra tù về. Những lần trước, mỗi khi tỉnh rượu,
anh lại uống, vì thế say kế tiếp say. Còn lần này, Chí Phèo tỉnh
rượu với trạng thái khác hẳn: “ Người thì bủn rủn, chân tay không
buồn nhấc; hay là đói rượu, hắn hơi rùng mình. Ruột gan lại nôn
nao lên một tí. Hắn sợ rượu như những người ốm sợ cơm”. Đó là
điều rất lạ ở Chí.
+Từ tỉnh rượu, Chí Phèo dần thức dậy ý thức vốn có ở một
người bình thường. Lần đầu tiên, nah ta nghe tiếng ríu rít bên
ngoài, tiếng cười nói của người đi chợ, tiếng gõ mái đuổi cá của
anh thuyền chài. Tất cả những âm thanh ấy là những tiếng quen
thuộc hôm nào chả có, nhưng hôm nay Chí Phèo mới nghe thấy,
bởi xưa nay anh chưa bao giờ hết say.
Không những thế, Chí còn biết ngoài cái lều ẩm thấp chỉ có hơi
lờ mờ của mình, mặt trời chắc đã lên cao, và nắng bên ngoài chắc
là rực rỡ. Cũng như những người say tỉnh dậy, Chí Phèo thấy
miệng đắng, lòng mơ hồ buồn. Nhưng với anh, đây là cảm giác,
cảm xúc vừa được đánh thức. Khi Chí Phèo nghe những âm thanh
của cuộc sống và biết đuợc trời sớm hay muộn cũng chính là anh
đã dần ý thức về cuộc sống. Rồi anh lại nhớ về quá khứ, rằng có
một thời, đã ước mơ có một cuộc sống gia đình nho nhỏ. Chồng
cuốc mướn cày thuê. Vợ dệt vải. Bỏ một con lợn nuôi để làm vốn

Hắn có thể tìm bạn được… Như vậy, qua bát cháo hành, Chí Phèo
cảm nhận được sự chăm sóc yêu thương của người khác dành cho
mình và chính anh ta cũng mong ước có niềm yêu thương ấy.
+Từ cảm nhận về tình yêu của Thị Nở, cảm xúc, cảm giác càng
được đánh thức sâu sắc hơn ở Chí Phèo: Hắn thấy mắt hình như
ướt ướt…Hắn nhìn bát cháo hành bốc khói mà bâng khuâng… Hắn
thấy vừa vui vừa buồn… Hắn thấy lòng thành trẻ con. Hắn muốn
làm nũng Thị như với mẹ. Ôi sao mà hắn hiền… Không những thế,
ở Chí còn giống một cái gì nữa như ăn năn… hối hận về tội ác khi
không đủ sức mà ác nữa. Anh ta băn khoăn tự hỏi rồi tự trả lời,
ngẫm nghĩ mà sợ hãi: Hắn đâu còn mạnh nữa. Và có lúc hắn ngẫm
mình mà lo. Xưa nay hắn chỉ sống bằng giật cướp và doạ nạt. Nếu
không còn sức mà giật cướp, dọa nạt nữa thì sao? Đã đành, hắn chỉ
mạnh vì liều. Nhưng hắn mơ hồ thấy rằng sẽ có một lúc mà người
ta không thể liều được nữa. Bầy giờ mới nguy!
+Bùng nổ trong tâm trạng của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở là
khát vọng lương thiện. Đấy cũng là đỉnh điểm của sự tỉnh thức của
Chí Phèo: Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hoà với, vọi
nguời biết bao! Thị Nở sẽ mở đường cho hắn. Thị có thể sống yên
ổn với hắn thì sao người khác lạo không thể đựơc. Họ sẽ thấy rằng
hắn cũng có thể không làm hại được ai. Họ sẽ nhận hắn vào cái xã
hội bằng phẳng, thân thiện của những người lương thiện… Chí đã
đem cái khát vọng ấy ta thăm dò đặng tìm sự chia sẻ ở Thị Nở. Khi
thị cười tin cẩn, Chí Phèo thấy tự nhiên nhẹ cả người và lòng thấy
rất vuoi chứng tỏ anh ta đang tràn đầy hy vọng trở lại thế giới con
người. Những ngày sau đó, Chí không còn kinh rượu nhưng cố
uống thật ít. Để cho khỏ tốn tiền, nhưng nhất là để tỉnh táo mà yêu
nhau. Đàn bà không có men như rượu nhưng cũng làm người say.
Và hắn say Thị Lắm. Cả người kể chuyện ẩn hình, vốn rất lạnh
lùng, cũng không giấu nổi cảm xúc cảm hình khi hình dung về

dao ở thắt lưng, miệng lảm nhảm : “Tao phải đâm chết nó!”, Chí
Phèo cứ thẳng đường mà đi đế nhà Bá Kiến. Anh không hề quên
đường, bời bà cô Thị Nở không phải là người cướp đi những gì mà
anh vốn có, càng không thể cho anh những gì đã mất. Đây có thể
coi là giây phút tỉnh táo nhất khi Chí đi tù về. Tỉnh táo xác định kẻ
thù : Ai cho tao lương thiện? Làm thế nào để mất được những vết
mảnh trai trên mặt này? Tỉnh táo trong hành động tự sát vì không
được sống lương thiện và không muốn trở lại kíêp sống thú vật
như trước : Tao không thể làm người lương thiện nữa. Biết không?
Chỉ có một cách…biết không? Chỉ có một cách là …cái này !
Biết không ! Những câu nói đứt quãng vừa thể hiện quyết tâm trả
thù, vừa bộc lộ niềm phẫn uất, nỗi bế tắc của Chí Phèo. Cái chét là
cách chọn lựa duy nhất để Chí giải quyết bi kịch bị cự tuyệt quyền
làm người lương thiện. Vì thế, chết mà uất ức, vẫn còn muốn nói to
với mọi người khát vọng của mình : …khi người ta đến thì hắn
cũng đã giãy đành đạch ở giữa bao nhiêu là máu tươi. Mắt hắn trợn
ngược, mồm hắn ngáp ngáp, muốn nói nhưng không ra tiếng. Ở cổ
hắn, thỉnh thoảng máu vẫn còn ứ ra.
3. Kết luận
Bi kịch của Chí Phèo là bi kịch bị cự tước đoạt quyền làm người.
Miêu tả diễn biến và tâm trạng của Chí Phèo từ khi gặp Thị Nở cho
đến khi kết thúc cuộc đời, Nam Cao đã thể hiện cái nhìn hiện thực
sắc sảo và sự cảm thông sâu sắc với khát vọng lương thiện của con
người trong xã hội cũ.