1
LÅÌI NỌI ÂÁƯU

Våïi sỉû phạt triãøn khäng ngỉìng ca cạc thnh tỉûu Khoa hc - Cäng
nghãû, âàûc biãût l lénh vỉûc âiãưu khiãøn säú v tin hc â cho phẹp cạc nh Chãú
tảo mạy ỉïng dủng vo mạy càõt kim loải cạc hãû thäúng âiãưu khiãøn ngy cng tin
cáûy hån våïi täúc âäü xỉỵ l nhanh hån v giạ thnh hả hån. Váún âãư ti chênh
khäng cn l váún âãư âạng quan tám ca cạc nh doanh nghiãûp khi mua sàõm
mạy cäng củ âiãưu khiãøn theo chỉång trçnh säú, ngay c cạc doang nghiãûp loải
vỉìa v nh cng âãưu cọ thãø tỉû trang bë âỉåüc.
Âãø cọ thãø giụp cho sinh viãn ngnh chãú tảo mạy cọ thãø nàõ
m bàõt âỉåüc
cäng nghãû måïi ny, chụng täi xin giåïi thiãûu táûp ti liãûu CÄNG NGHÃÛ GIA
CÄNG TRÃN MẠY CNC âãø táút c cạc bản âc tham kho v ỉïng dủng.
Våïi mủc âêch cáưn âảt âỉåüc l sinh viãn tỉû mçnh cọ thãø thỉûc hiãûn âỉåüc
cạc cäng viãûc tỉì viãûc láûp chỉång trçnh cho âãún thỉûc hiãûn viãûc gia cäng thỉûc
tãú trãn cạc mạy CNC. Do váûy m näüi dung bao quạt ca táûp ti liãûu ny l
trçnh by mäüt cạch cọ hãû thäúng cạc váún âãư cå bn nháút mang tênh ỉïng dủng
vãư cäng nghãû gia cäng trãn mạy âiãưu khiãøn theo chỉång trçnh säú trãn cå såí
ca nhiãưu ti liãûu tham kho trong v ngoi nỉåïc cng våïi nhỉỵng kinh
nghiãûm têch lu
âỉåüc qua quạ trçnh thỉûc tãú gia cäng trãn cạc mạy CNC åí tải
phng thê nghiãûm Sn xút tỉû âäüng ca khoa Cå khê.
Táûp ti liãûu ny âỉåüc chia lm 7 chỉång, trong âọ cạc chỉång 2 v 3
trçnh by täøng quạt cạc váún âãư vãư mạy CNC liãn quan våïi quạ trçnh gia cäng.
Chỉång 4 giåïi thiãûu cạc hçnh thỉïc láûp trçnh v ngän ngỉỵ láûp trçnh. Âãø cọ thãø
khai thạc täút v hiãûu qu cạc mạy CNC hiãûn cọ, âiãưu trỉåïc tiãn sinh viãn cáưn
phi cọ nhỉỵng khại niãûm cå bn nháút vãư láûp trçnh gia cäng bàòng ngän ngỉỵ
mạy nãn ch úu trong pháưn ny giåïi thiãûu v gii thêch nghéa ca cạc chỉïc
nàng G code, M code v mäüt säú âëa chè âỉåüc dng khi láûp trçnh. Chỉång 5
3
CHỈÅNG I
KHẠI QUẠT VÃƯ ÂIÃƯU KHIÃØN SÄÚ
V LËCH SỈỴ PHẠT TRIÃØN CA MẠY CNC

Âiãưu khiãøn säú (Numerical Control) ra âåìi våïi mủc âêch âiãưu khiãøn cạc quạ
trçnh cäng nghãû gia cäng càõt gt trãn cạc mạy cäng củ. Vãư thỉûc cháút, âáy l mäüt quạ
trçnh tỉû âäüng âiãưu khiãøn cạc hoảt âäüng ca mạy (nhỉ cạc mạy càõt kim loải, robot,
bàng ti váûn chuøn phäi liãûu hồûc chi tiãút gia cäng, cạc kho qun l phäi v sn
pháøm ) trãn cå såí cạc dỉỵ liãûu âỉåüc cung cáúp l åí dảng m säú nhë ngun bao gäưm
cạc chỉỵ säú, säú tháûp phán, cạc chỉỵ cại v mäüt säú k tỉû âàûc biãût tảo nãn mäüt chỉång
trçnh lm viãûc ca thiãút bë hay hãû thäúng.
Trỉåïc âáy, cng â cọ cạc quạ trçnh gia cäng càït gt âỉåü
c âiãưu khiãøn theo
chỉång trçnh bàòng cạc k thût chẹp hçnh theo máùu, chẹp hçnh bàòng hãû thäúng thy
lỉûc, cam hồûc âiãưu khiãøn bàòng mảch logic Ngy nay, våïi viãûc ỉïng dủng cạc thnh

mọỹt maùy tờnh trung tỏm DNC (Directe Numerical Control) vồùi muỷc õờch khai thaùc
mọỹt caùch coù hióỷu quaớ nhỏỳt nhổ bọỳ trờ vaỡ sừp xóỳp caùc cọng vióỷc trón tổỡng maùy, tọứ
chổùc saớn xuỏỳt vaỡ quaớn lyù chỏỳt lổồỹng saớn phỏứm
Hỗnh 1-1: Mọ hỗnh õióửu khióứn DNC
Hióỷn nay, lộnh vổỷc saớn xuỏỳ
t tổỷ õọỹng trong chóỳ taỷo cồ khờ õaợ phaùt trióứn vaỡ õaỷt
õóỳn trỗnh õọỹ rỏỳt cao nhổ caùc phỏn xổồớng tổỷ õọỹng saớn xuỏỳt linh hoaỷt vaỡ tọứ hồỹp CIM
(Computer Integrated Manufacturing) vồùi vióỷc trang bở thóm caùc robot cỏỳp phọi lióỷu
vaỡ vỏỷn chuyóứn, caùc hóỷ thọỳng õo lổồỡng vaỡ quaớn lyù chỏỳt lổồỹng tión tióỳn, caùc kióứu nhaỡ
kho hióỷn õaỷi õổồỹc õổa vaỡo aùp duỷng õaợ mang laỷi hióỷu quaớ kinh tóỳ rỏỳt õaùng kóứ.
Hỗnh 1-2: Mọ hỗnh õióửu khióứn saớn xuỏỳt tọứ hồỹp CIM
1 Maùy tióỷn CNC
2. Maùy phay CNC
3. Robot vaỡ raợnh trổồỹt.
4. Nhaỡ kho phọi lióỷu.
5. Tuớ õióửu khióứn.
6. Hóỷ thọỳng õo lổồỡng
7. Phờm daỷy hoỹc robot.
8. Maùy tờnh chuớ
Maùy CNC 2
Maùy CNC nMaùy CNC

nhỉỵng cäng viãûc khạc vê dủ nhỉ åí trãn cạc
mạy hn âiãøm thç nọ thỉûc hiãûn quạ trçnh
hn v trãn cạc mạy âäüt, dáûp thç nọ thỉûc
hiãûn viãc âäüt, dáûp läù
Vê dủ:
Khi gia cäng 2 läù A v B cọ ta âäü x
A
,y
A
v x
B
, y
B
trong hãû ta âäü xoy.
Chụng ta cọ thãø âiãưu khiãøn theo cạc cạch sau âáy:
Trỉåïc hãút, âiãưu khiãøn dủng củ dëch chuøn nhanh âãún âiãøm A (x
A
, y
A
). Sau
âọ thỉûc hiãûn viãûc gia cäng läù A. Tiãúp theo, sau khi â dëch chuøn dủng củ thoạt
khi läù â gêa cäng (âm bo ràòng viãûc dëch chuøn dủng củ thỉûc hiãûn âỉåüc an ton)
s tiãúp tủc dëch chuøn nhanh dủng củ âãún âiãøm B (x
B
,

y
B
) âãø gia cäng läù B. Quạ


6
trỗnh dởch chuyóứn duỷng cuỷ õóỳn vở trờ B coù thóứ thổỷc hióỷn bũng 2 caùch õổồỹc bióứu dióựn
nhổ trón hỗnh veợ 2-1:
Quyợ õaỷo dởch chuyóứn theo AA

CB song song vồùi caùc truỷc toỹa õọỹ ox vaỡ oy.
Quyợ õaỷo dởch chuyóứn theo õổồỡng thúng tọỳi ổu: ACB

2.2. ióửu khióứn õoaỷn thúng
Ngoaỡi chổùc nng dởch
chuyóứn nhanh theo caùc truỷc toỹa õọỹ
nhổ ồớ õióửu khióứn õióứm, coỡn coù thóứ
thổỷc hióỷn vióỷc gia cọng trong quaù
trỗnh dởch chuyóứn theo caùc truỷc naỡy.
ióửu õoù coù nghộa laỡ duỷng cuỷ seợ thổỷc
hióỷn caùc chuyóứn õọỹng cừt goỹt trong
quaù trỗnh dởch chuyóứn song song
theo caùc truỷc toỹa õọỹ. Vờ duỷ khi phay
caùc bóử mỷt song song vồùi caùc truỷc
toaỷ õọỹ hoỷc khi tióỷn caùc chi tióỳt maỡ
duỷng cuỷ cừt thổỷc hióỷn caùc chuyóứn õọỹng cừt goỹt theo phổồng truỷc Z vaỡ truỷc X.

2.3. ióửu khióứn õổồỡng ( tuyóỳn tờnh vaỡ phi tuyóỳn)
Ngoaỡi caùc chổùc nng nhổ õióửu khióứn õióứm vaỡ õióửu khióứn õoaỷn thúng, ngổồỡi ta
coỡn coù thóứ õióửu khióứn õổồỹc duỷng cuỷ chuyóứn õọỹng theo caùc õổồỡng bỏỳt kyỡ trong mỷt
phúng hoỷc trong khọng gian coù thổỷc hióỷn gia cọng cừt goỹt. Tuỡy thuọỹc vaỡo õổồỡng
õổồỹc õióửu khióứn laỡ phúng hay khọng
gian maỡ ngổồỡi ta coù thóứ bọỳ trờ sọỳ truỷc
õổồỹc õióửu khióứn õọửng thồỡi laỡ khaùc
nhau. Tổỡ õoù cuợng xuỏỳt hióỷn thuỏỷt ngổợ


p
ha
y
Y
0 x
G02

7
2.3.1 Âiãưu khiãøn 2D
Cho phẹp dëch chuøn dủng củ trong mäüt màût phàóng nháút âënh no âọ. Thê
dủ nhỉ trãn mạy tiãûn, dủng củ s dëch chuøn trong màût phàóng xoz âãø tảo nãn âỉåìng
sinh khi tiãûn cạc bãư màût, trãn cạc mạy phay 2D, dủng củ s thỉûc hiãûn cạc chuøn
âäüng trong màût phàóng xoy âãø tảo nãn cạc âỉåìng rnh hay cạc màût báûc cọ biãn dảng
báút k.

2.3.2. Âiãưu khiãøn 3D
Cho phẹp dëch chuøn
dủng củ trong 3 màût phàóng âäưng
thåìi âãø tảo nãn mäüt âỉåìng cong
hay mäüt màût cong khäng gian báút
k. Âiãưu ny cng tỉång ỉïng våïi
quạ trçnh âiãưu khiãøn âäưng thåìi c

3 trủc ca mạy theo mäüt quan hãû
rng büc no âọ tải tỉìng thåìi
âiãøm âãø tảo nãn vãút qu âảo ca
dủng củ theo u cáưu.

2.3.3. Âiãưu khiãøn 2D

Hçnh 2-5: Âiãưu khiãøn 2D
2
1

Hçnh 2-4: Phay tụi trãn mạy 3D
o
x
y
z
z
o x
y

8
Vồùi khaớ nng nhổ vỏỷy, caùc bóử mỷt phổùc taỷp hay caùc bóử mỷt coù truỷc quay coù thóứ õổồỹc
thổỷc hióỷn dóự daỡng hồn so vồùi khi gia cọng trón maùy 3D.
Mỷt khaùc, vỗ lyù do cọng nghóỷ nón coù nhổợng bóử mỷt khọng thóứ thổỷc hióỷn õổồỹc
vióỷc gia cọng bũng 3D vỗ coù thóứ tọỳc õọỹ cừt seợ khaùc nhau hoỷc seợ coù nhổợng õióứm coù
tọỳc õọỹ cừt bũng khọng (nhổ taỷi õốnh cuớa dao phay õỏửu cỏửu) hay lổồợi cừt cuớa duỷng cuỷ
khọng thóứ thổỷc hióỷn vióỷc gia cọng theo mong muọỳn (vờ duỷ nhổ goùc cừt khọng thuỏỷn
lồỹi hay coù thóứ bở vổồùng thỏn dao vaỡo caùc phỏửn khaùc cuớa chi tióỳt ).
Toùm laỷi, tuỡy thuọỹc vaỡo yóu
cỏửu bóử mỷt gia cọng cuỷ
thóứ maỡ coù
thóứ lổỷa choỹn maùy thờch hồỹp vỗ maùy
caỡng phổùc taỷp thỗ giaù thaỡnh maùy
caỡng cao vaỡ cỏửn phaới bọứ sung thóm

Hỗnh 2-6 : ióửu khióứn 4D vaỡ 5D

Duỷng c
u
ỷ
Bóử mỷt
gia
cọng

9
CHỈÅNG III
HÃÛ THÄÚNG TA ÂÄÜ V CẠC ÂIÃØM GÄÚC, ÂIÃØM CHØN

3.1 Hãû thäúng toả âäü trãn mạy CNC
Âãø cọ thãø tênh
toạn qu âảo chuøn
âäüng ca dủng củ, cáưn
thiãút phi gàõn vo chi tiãút
mäüt hãû trủc ta âäü.
Thäng thỉåìng trãn cạc
mạy âiãưu khiãøn theo
chỉång trçnh säú, ngỉåìi ta
thỉåìng sỉí dủng hãû ta âäü
Dẹcard OXYZ theo quy tàõc bn tay phi (hãû ta âäü thûn) v nọ âỉåüc gàõn vo chi
tiãút gia cäng. Gäúc ca hãû trủc ta âäü cọ thãø âàût tải báút k mäüt âiãøm no âọ trãn chi
tiãút (vãư màût ngun tàõc) nhỉng thäng thỉåìng ngỉåìi ta s chn tải nhỉỵng âiãøm thûn
låüi cho viãûc láûp trçnh, âäưng thåìi dãù dng kiãø
m tra kêch thỉåïc theo bn v ca chi tiãút
gia cäng m khäng phi thỉûc hiãûn nhiãưu bỉåïc tênh toạn bäø sungû.


V
U
U
O
O
X
X
Y
Z
Z
H
çnh 3-1: Hãû thäúng toả âäü trãn mạy CN
C

Z
+
Y
+
X
+
X
+
Y
+
Z
+10
Theo quy ỉåïc chung, phỉång ca trủc chênh ca mạy l phỉång ca trủc OZ,

Chiãư
u dỉång ca trủc C âỉåüc biãøu diãùn theo hỉåïng mi tãn nhỉ hçnh v.
v cọ bäú trê trủc C (3D)

Z
X
C
Hçnh 3-3: Hãû toả âäü trãn mạy tiãûn våïi bn dao phêa sau
v cọ bäú trê trủc C (3D)

11
3.2.2 Mạy khoan, mạy phay âỉïng
Våïi cạc loải mạy ny,
trủc chênh hỉåïng theo phỉång
thàóng âỉïng v trng våïi
phỉång ca trủc OZ trong hãû
ta âäü Dẹcard, chiãưu dỉång
ca trủc ny cọ chiãưu hỉåïng
lãn phêa trãn. Trủc OX v trủc
OY l 2ì trủc nàòm trãn bn mạy
m trong âọ ngỉåìi ta quy ỉåïc
chn trủc
OX
l trủc ca bn

y
âỉïn
g
6 tru
û
c

12
3.3 Caùc õióứm gọỳc, õióứm chuỏứn
3.3.1 ióứm gọỳc cuớa maùy M
Quaù trỗnh gia cọng trón maùy õióửu khióứn theo chổồng trỗnh sọỳ õổồỹc thióỳt lỏỷp
bũng mọỹt chổồng trỗnh mọ taớ quyợ õaỷo chuyóứn õọỹng tổồng õọỳi giổợa lổồợi cừt cuớa duỷng
cuỷ vaỡ phọi. Vỗ thóỳ, õóứ õaớm baớo vióỷc gia cọng õaỷt õổồỹc õọỹ chờnh xaùc thỗ caùc dởch
chuyóứn cuớa duỷng cuỷ phaới õổồỹc so saùnh vồùi õióứm 0(zero) cuớa hóỷ thọỳng õo lổồỡng vaỡ
ngổồỡi ta goỹi laỡ õióứm gọỳc cuaớ hóỷ toaỷ õọỹ cuớa maùy hay gọỳc õo lổồỡng M (kyù hióỷu
Machine reference zero
)
.
Caùc õióứm M õổồỹc caùc nhaỡ chóỳ taỷo maùy quy õởnh trổồùc.

3.3.2 ióứm chuỏứn cuớa maùy R
óứ giaùm saùt vaỡ õióử
u chốnh kởp thồỡi quyợ õaỷo chuyóứn õọỹng cuớa duỷng cuỷ, cỏửn
thióỳt phaới bọỳ trờ mọỹt hóỷ thọỳng õo lổồỡng õóứ xaùc õởnh quaợng õổồỡng thổỷc tóỳ (toỹa õọỹ
thổỷc) so vồùi toỹa õọỹ lỏỷp trỗnh. Trón caùc maùy CNC ngổồỡi ta õỷt caùc mọỳc õóứ theo gioới
caùc toaỷ õọỹ thổỷc cuớa duỷng cuỷ trong quaù trỗnh dởch chuyóứn, vở trờ cuớa duỷng cuỷ luọn
luọn õổồỹc so saùnh vồùi gọỳc õo lổồỡng cuớa maùy M. Khi bừt õỏửu õoùng maỷch õióửu khióứn
cuớa maùy thỗ tỏỳt caớ caùc truỷc phaới õổồỹc chaỷy vóử mọỹt õióứm chuỏứn maỡ giaù trở toaỷ õọỹ cuớa
noù so vồùi õióứm gọỳc M phaới luọn luọn khọng õọứi vaỡ do caùc nhaỡ chóỳ taỷo maùy quy
õởnh. ióứ


Hỗnh 3-7: Caùc õióứm gọỳc vaỡ õióứm chuỏứn trón maùy tióỷn

3.3.3 ióứm zero cuớa phọi W vaỡ õióứm gọỳc chổồng trỗnh P.

a. ióứm gọỳc cuớa phọi W
Khi bừt õỏửu gia cọng, cỏửn phaới tióỳn haỡnh xaùc õởnh toỹa õọỹ cuớa õióứm zero cuớa
chi tióỳt hay gọỳc chổồng trỗnh so vồùi õióứm M õóứ xaùc õởnh vaỡ hióỷu chốnh hóỷ thọỳng õo
õổồỡng dởch chuyóứn.
ióứm zero (0) cuớa phọi W (kyù hióỷu Workpiece zero point

) xaùc õởnh hóỷ toỹa
õọỹ cuớa phọi trong quan hóỷ vồùi õióứm zero cuớa maùy (M). ióứm W cuớa phọi õổồỹc choỹn
bồới ngổồỡi lỏỷp trỗnh vaỡ õổồỹc õổa vaỡo hóỷ thọỳng CNC khi õỷt sọỳ lióỷu maùy trổồùc khi gia
cọng.

). Thỉûc tãú trong quạ trçnh gia cäng,
nãúu chn âiãøm gäúc W ca phäi trng våïi âiãøm gäúc P ca chỉång trçnh thç s cng
thûn låüi cho quạ trçnh láûp trçnh vç khäng phi thỉûc hiãûn nhiãưu phẹp tênh toạn bäø
sung.
Hçnh 3-9: Vê dủ chn âiãøm gäúc ca chi tiãút v âiãøm gäúc chỉång trçnh
khi khoan cạc läù phán bäú trãn âỉåìng trn (1,2 )

c. Âiãøm gạ âàût C
L âiãøm tiãúp xục giỉỵa phäi v âäư gạ trãn mạy, nọ cọ thãø trng våïi âiãøm gäúc
ca phäi W trãn mạy tiãûn. Thäng thỉåìng khi gia cäng ngỉåìi ta phi tênh âãún lỉåüng
dỉ v do váûy âiãøm gạ âàût C chênh l bãư màût chøn âãø xạc âënh kêch thỉåïc ca phäi.

3.3.4 Âiãøm gäúc ca dủng củ
Âãø âm bo quạ trçnh gia cäng chi tiãút våïi viãûc sỉí dủng nhiãưu dao v mäùi dao
cọ hçnh dảng v kêch thỉåïc khạc nhau âỉåüc chênh xạc, cáưn phi cọ cạc âiãøm gäúc ca
P
P
W
∂
÷
•
≠

≡

≈
…
⏐
⎯
↵


).
ọỳi vồùi lọự gaù dao thỗ ngổồỡi
ta lỏỳy õióứm gaù duỷng cuỷ N ( ).
Khi chuọi dao lừp vaỡo lọự
gaù dao thỗ õióứm N vaỡ E truỡng
nhau.
Trón cồ sồớ cuớa õióứm chuỏứn
naỡy, ngổồỡi ta coù thóứ xaùc õởnh caùc
kờch thổồùc õóứ õổa vaỡo bọỹ nhồù
lổồỹng buỡ dao. Caùc kờch thổồùc naỡy
coù thóứ bao gọửm chióửu daỡi cuớa dao
tióỷn theo phổồng x vaỡ z (õióứm muợi
L
x

Lz
Lz
N
E
N

E
H
ỗnh 3-11: Caùc õióứm gọỳc cuớa duỷng
c) b)
p
r
p
p


17
CHỈÅNG IV
NGÄN NGỈÍ V HÇNH THỈÏC TÄØ CHỈÏC LÁÛP TRÇNH

Trãn cạc mạy CNC, viãûc âiãưu khiãøn sỉû chuøn âäüng ca dủng củ âỉåüc thỉûc
hiãûn bàòng cạc lãûnh â âỉåüc m họa theo mäüt ngän ngỉỵ m củm CNC cọ thãø âc v
hiãøu âỉåüc. Cạc chuøn âäüng ca dủng củ theo cạc trủc cọ thãø l âäüc láûp hồûc phủ
thüc theo mäüt quan hãû rng büc vo nhau theo 2, 3, 4 hay 5 trủc âãø tảo nãn cạc
qu âảo theo mong mún. Váún âãư cå bn åí âáy l chng loải cạc chi tiãút ráút phong
phụ nhỉ ráút âa dảng vãư hçnh dạng; Khn khäø v kêch thỉåïc chi tiãút phán tạn ráút
räüng; Âäü chênh xạc vãư kêch thỉåïc, vãư vë trê tỉång quan v âäü nhạm bãư màût c
ng ráút
khạc nhau; Cạc loải váût liãûu âỉåüc chãú tảo cng ráút khạc nhau; Tênh cháút lm viãûc
ca cạc chi tiãút liãn quan âãún chùi kêch thỉåïc cng ráút khạc nhau. Chênh tỉì âiãưu âọ
m cạch ghi kêch thỉåïc trãn bn v chãú tảo ca chi tiãút cng nh hỉåíng ráút âạng kãø
âãún kh nàng âảt âäü chênh xạc khi gia cäng chi tiãút. Tu theo cạch ghi kêch thỉåïc
trãn bn v chãú tảo m ngỉåìi ta cọ thãø lỉûa chn cạc âiãøm gäúc chỉång trçnh v lỉûa
chn hãû toả âäü khi láûp trçnh gia cäng l khạc nhau. Hiãûn nay thỉåìng ngỉåìi ta sỉí
dủng cạc hãû toả âäü láûp trçnh gia cäng sau âáy: Láûp trçnh trong hãû toả âäü tuût âäúi,
tỉång âäúi, häùn håü

5

z
(P)

0
G90
G90
G90

18
4.2. Chỉång trçnh trong hãû ta âäü tỉång âäúi.(Incremental)
Våïi kiãøu láûp trçnh ny, ta âäü ca cạc âiãøm láûp trçnh tiãúp theo s âỉåüc xạc
âënh bàòng cạch láúy gäúc
ta âäü åí ngay âiãøm sạt
trỉåïc, âiãưu ny cọ nghéa
l ta phi dëch chuøn
âiãøm gäúc P ca hãû ta
âäü sau mäùi mäüt láưn xạc
âënh toả âäü ca âiãøm láûp
trçnh tiãúp theo. Trong
chỉång trçnh gia cäng
trãn mạy CNC, nọ âỉåüc
xạc âënh bàòng lãûnh âëa
chè G91.

4.3 Chỉång trçnh våïi viãûc láûp trçnh häùn håüp
Trong mäüt säú trỉåìng håüp, ty theo âàûc âiãøm củ thãø ca bn v chi tiãút chãú tảo
m viãûc láûp trçnh cọ thãø phi âỉåüc tiãún hnh theo kiãøu häùn håüp giỉỵa chỉång trçnh gia
cäng trong hãû toả âäü tuût âäúi v chỉång trçnh gia cäng trong hãû toả âäü tỉång âäúi.

x

x
x
x
o
7
o
6
o
5
o
4
o
3
o
2
o
1R
5
R
4

R
3
M
2

çnh 4-3: Hãû ta âäü häùn håüp

19
4.4 Láûp trçnh våïi viãûc chn trỉåïc gäúc cỉûc (Polar origin preset G93)
Cọ mäüt säú chi tiãút m âiãưu kiãûn láûp trçnh âỉåüc tråí thnh âån gin nãúu ta sỉí
dủng hãû toả âäü cọ gäúc cỉûc âỉåüc chn trỉåïc, trong âiãưu kiãûn ny hãû âiãưu khiãøn CNC
cho phẹp chụng ta tiãún hnh viãûc gia cäng våïi viãûc láûp trçnh thûn låüi hån.

Hçnh 4-4: Láûp trçnh våïi viãûc chn trỉåïc gäúc cỉûc (Fagor)

4.5 Cạc hçnh thỉïc täø chỉïc láûp trçnh gia cäng CNC
Âãø láûp âỉåüc mäüt chỉång trçnh gia cäng cáưn phi dỉûa trãn cạc cå såí sau :
⊇ Bn v chi tiãút gia cäng : Thãø hiãûn âỉåüc hçnh dảng cạc bãư màût cáưn gia cäng
(nhỉ cạc màût phàóng, màût trủ, màût rnh then, màût âënh hçnh ) v kêch thỉåïc ca cạc
bãư màût âọ. Táút c cạc úu täú trãn âáy ngỉåìi ta gi l úu täú hçnh hc v khi láûp trçnh
chuøn nọ thnh cạc thäng tin hçnh hc.
⊄
u cáưu k thût ca bãư màût gia cäng bao gäưm âäü chênh xạc kêch thỉåïc
âỉåüc âàûc trỉng bàòng dung sai; Chiãưu cao nháúp nhä tãú vi R
z
v sai lãûch chiãưu cao
nháúp nhä trung bçnh R
a
(âäü nhạm bãư màût); Âäü chênh xạc vãư vë trê tỉång quan nhỉ âäü

P5
P4
P3
P2
P1
X
30
0
60
0
R100
R50

20
Trãn cå såí âọ, ngy nay cọ ráút nhiãưu hçnh thỉïc láûp trçnh CNC khạc nhau, ty
theo âàûc tênh củ thãø ca cạc loải mạy CNC âỉåüc trang bë cng nhỉ hãû âiãưu khiãøn v
mủc âêch sỉí dủng m cọ thãø lỉûa chn cạc phỉång phạp mäüt cạch thêch håüp.

4-5-1 Láûp trçnh bàòng tay trỉûc tiãúp trãn mạy CNC
Våïi cạc mạy cọ củm âiãưu khiãøn säú CNC âỉåüc trang bë cạc bn phêm chỉïc
nàng v mn hçnh âäư ha cho phẹp nháûp trỉûc tiãúp cạc cáu lãûnh vo củm CNC. Âãø
gim thåìi gian chi phê cho viãûc tênh toạn cạc âiãøm trung gian, cạc chiãưu dy lạt càõt
v thåìi gian dỉìng cáưn thiãút tải mäùi thåìi âiãøm ca mi khoan thỉåìng thç ngỉåì
i ta bäú
trê vo củm CNC cạc chỉång trçnh con, cạc säú liãûu vãư ta âäü cạc âiãøm cáưn thiãút âãø
ngỉåìi láûp trçnh cọ thãø láúy chụng ra báút k lục no cáưn thiãút.
Âãø láûp trçnh trỉûc tiãúp trãn mạy CNC, ngỉåìi láûp trçnh phi biãút sỉí dủng cạc k
thût menu v cạc Soft - key trãn củm âiãưu khiãøn CNC.
Sau khi â láûp xong chỉång trçnh, mún kiãøm tra liãûu chỉång trçnh âỉåüc láûp
cọ âụng hay khäng, cọ nguy cå máút an ton hay gáy ra va chảm våïi mạy, âäư gạ hay

cọ nhỉỵng cạn bäü cọ â trçnh âäü kiãún thỉïc v kinh nghiãûm måïi cọ thãø thỉûc hiãûn âỉåüc
cäng viãûc ny.

4-5-4 Láûp trçnh våïi sỉû häù tråü ca mạy tênh
Tỉång tỉû nhỉ láûp trçnh bàòng tay, nhỉng cạc tênh toạn trong quạ trçnh láûp trçnh
âỉåüc gim xúng mäüt cạch âạng kãø v thỉûc hiãûn nhanh hån nhåì trong cạc mạy tênh
â âỉåüc trang bë cạc bäü xỉí l, bäü näüi suy v chỉïa cạc dỉỵ liãûu cáưn thiãút m ngỉåìi ta
cọ thãø sỉí dủng báút k khi no mún.

4-5-5 Láûp trçnh bàòng mạy
Tỉì cå såí CAD: V v thiãút kãú trãn mạy tênh, ngỉåìi ta â âỉa vo mäüt hãû
thäúng biãn dëch tråü giụp cho quạ trçnh láûp trçnh, sau khi â thiãút kãú xong chi tiãút,
ngỉåìi ta cọ thãø lỉûa chn quy trçnh cäng nghãû gia cäng v cạch thỉïc gia cäng (Nhỉ
càõt thä, càõt bạn tinh hay càõt tinh v
ráút tinh, cạc kiãøu tiãún hnh àn dao ) v tỉì kiãøu
âỉåüc lỉûa chn âọ mạy tênh s thäng qua bäü vi xỉí l (Processor) s xạc âënh mäüt
chỉång trçnh gia cäng thêch håüp dỉåïi dảng mä t cạc quạ trçnh dëch chuøn dủng củ
v cạc chãú âäü cäng nghãû tỉång ỉïng. Cäng viãûc tiãúp theo l m họa chỉång trçnh gia
cäng trãn do bäü háûu xỉí l (Postprocessor) theo code ca hãû thäúng âiãưu khiãøn säú
tỉång thêch âỉåüc làõp trãn mạy âãø cho ra chỉång trçnh gia cäng thêch håüp våïi ngän
ngỉỵ mạy. K thût âọ gi l CAM. Hiãûn nay, cạc pháưn mãưm CAD/CAM cng ngy
cng mảnh hån v cọ nhiãưu chỉïc nàng hån cng nhỉ giạ thnh ngy cng r hån v
â cho phẹp ngỉåìi sỉí
dủng ráút thûn låüi trong quạ trçnh láûp chỉång trçnh gia cäng.
Âàûc biãût l våïi cạc mạy 3D, 4D, 5D.

4-6 Ngän ngỉỵ láûp trçnh
Vãư ngän ngỉỵ láûp trçnh cho cạc mạy NC, ngỉåìi ta phán chia thnh 2 loải: ngän
ngỉỵ láûp trçnh bàòng tay v ngän ngỉỵ láûp trçnh tỉû âäüng.
Âäúi våïi ngän ngỉỵ láûp trçnh bàòng tay, vãư cå bn thç hiãûn nay â âỉåüc tiãu

•
Kêch thỉåïc v hçnh dạng hçnh hc:
Âiãøm P = POINT. ( P1/20.0, 10.0, 0.0; P2/15.23, 20.5, 2.7)
Âỉåìng thàóng L = LINE.( L1/P1,P2; L2/P1, ATANG26).
Âỉåìng trn C = CTRCLE/X,Y,R = CIRCLE/CENTER,P1, RADIUS,R.
Âiãøm âàûc biãût P = POINT/INTOF, L1, L2(âiãøm càõt nhau ca 2 âỉåìng L1,L2).
Âỉåìng âàûc biãût L = LINE/P2, PARLEL, L3( âỉåìng qua P2 v song song L3).
Màût phàóng PL=PLANE.(PL1/P!, P2, P3: màût phàóng qua 3 âiãøm P1,P2,P3).
(PL2/P4, PARLEL,PL1: màût phàóng qua P4 v song song PL1).

23
Vờ duỷ:
L1 = LINE / 10,15,0,25,40,0
[ởnh nghộa õổồỡng thúng L1 õi qua 2 õióứm coù
toaỷ õọỹ tổồng ổùng X,Y,Z laỡ 10,15,0 vaỡ 25,40,0].
D5 = LINE / P1, PARLEL, D1 [ ởnh nghộa õổồỡng thúng D5 õi qua õióứm P1
vaỡ song song vồùi õổồỡng thúng D1].
D10 = LINE / RIGHT. TANTO, C1. LEFT, TANTO, C2 [ ởnh nghộa
õổồỡng thúng D10 tióỳp tuyóỳn vồùi voỡng troỡn C1 phờa bón phaới vaỡ tióỳp tuyóỳn vồùi voỡng
troỡn C2 phờa bón traùi]

Quyợ õaỷo chuyóứn õọỹng:
MOTION COMMAND/DESCRIPTIVE DATA:
Lóỷnh dởch chuyóứn: GOTO. ( GOTO/P1dởch chuyóứn õóỳn õióứm P1).
(FROM/TARG tổỡ õióứm xuỏỳt phaùt).
(GODLTA tng tọỳc õọỹ dởch chuyóứn duỷng cuỷ).
Lóỷnh buỡ dao:
TLLFT (Dao cừt phờa traùi
chi tióỳt).
TLON (Khọng buỡ dao,


24
Caùc mỷt phúng chuỏứn:DS ( Drive surface: Mỷt õởnh hổồùng dao cừt).
PS (Part surface: Mỷt õaùy cuớa dao cừt).
CS (Check surface: Mỷt chuỏứn ngổỡng dởch chuyóứn cừt goỹt).

ởnh vở chờnh xaùc duỷng cuỷ: TO (Duỷng cuỷ tióỳp xuùc vồùi phờa trón mỷt phúng CS)
ON (Duỷng cuỷ nũm giổợa mỷt phúng CS ).
PAST( Duỷng cuỷ tióỳp xuùc vồùi phờa dổồùi mỷt phúng CS).
TANTO (Duỷng cuỷ tióỳp xuùc vồùi mỷt phúng PS).

Hổồùng chuyóứn õọỹng: GOLFT (Dởch chuyóứn duỷng cuỷ sang phaới).
GORGT (Dởch chuyóứn duỷng cuỷ sang traùi).
GOFWP (Dởch chuóứn duỷng cuỷ vóử phờa trổồùc).
GOBACK (Luỡi duỷng cuỷ vóử phiùa sau).
GOUP ( Dởch chuyóứn duỷng cuỷ lón).
GODOWN (Dởch chuyóứn duỷng cuỷ vóử phờa dổồùi).
CS
PAST
ON
TO
H
ỗnh 4-8: Vở trờ duỷng cuỷ so vồùi bóử
mỷt kóỳt thuùc gia cọng
Duỷng cuỷ cừt
Chi tióỳt
Bóử mỷt gia cọng
PS
Mỷt chuỏứn õởnh
hổồỡng dao DS

TELEPART : Do IBM phạt triãøn v cọ kh nàng truưn qua mảng telephone
âãø chuøn vo cạc mạy tênh sỉí dủng
Vê dủ dëch chuøn tỉì âiãøm âãún âiãøm:
ORG 1 = POINT / 0, 0, 0 [ Âiãøm gäúc]
FROM / ORG 1 [D/c tỉì âiãøm gäúc]
GOTO / 1, 1.5, 0 [Toả âäü âiãøm âãún]
GODOWN
GOUP
GOBACK
GORGT
GLFT
H
çnh 4-9: Cạc hỉåïng chuøn âäüng ca dủng củ