Bài tập môn Phỏng vấn
MỞ ĐẦU
Ra đời trong những năm đầu thập niên 30 của thế kỷ 20, bài trả lời phỏng vấn
trên báo Phụ nữ tân văn số 87 của Phạm Quỳnh (chủ bút tờ Nam phong) đã mở đầu
cho thể loại phỏng vấn cho nền báo chí hiện đại Việt Nam. Đến nay, phỏng vấn chính
thức trở thành một hệ thống trong các thể loại báo chí và là thể loại cung cấp thông tin
khách quan nhất, trung thực nhất được đông đảo công chúng tin tưởng, đón nhận.
Sở dĩ phỏng vấn được đi vào lòng của độc giả bởi đề tài của bài viết phong phú,
cách thể hiện đa phần nhẹ nhàng, sinh động và có xu hướng ngắn hơn, trực tiếp giải
thích, giải đáp những vấn đề nóng hổi, bức xúc trong dư luận xã hội, thoả mãn nhu
cầu, mong đợi của độc giả (thể hiện rõ nhất trên phương tiện truyền thanh, truyền
hình). Đối với loại hình báo in, thể loại này xuất hiện ngày càng nhiều và được đặt ở
những vị trí đáng chú ý như trên trang nhất, đóng khung hoặc chuyên mục riêng đối
tượng trả lời phỏng vấn đa dạng từ cán bộ lãnh đạo cấp cao, đến các chuyên gia, các
tri thức, dân thường, nông dân, học sinh, sinh viên, mọi cấp ngành nghề, mọi lứa tuổi.
Để sáng tạo một tác phẩm phỏng vấn hay, hấp dẫn người phóng viên không chỉ
nắm được đặc trưng của thể loại mà còn phải hiểu cụ thể, sâu sắc từng vấn đề, lĩnh
vực của đời sống xã hội, có năng khiếu thẩm mỹ, có con mắt nghề nghiệp, có tâm hồn
đạo đức trong sáng “vị dân sinh” đòi hỏi người phóng viên phải nghiên cứu, tư duy,
trau dồi, tích luỹ, đam mê, yêu nghề trong quá trình tác nghiệp thì mới có khả năng
hoàn thành tác phẩm như mong muốn và được đông đảo công chúng đón nhận. Bài
phỏng vấn hay được thể hiện qua hệ thống câu hỏi và cách khai thác vấn đề dựa trên
các câu hỏi của phóng viên, chính từ hệ thống câu hỏi đó đã thể hiện năng lực tư duy,
bản lĩnh nghề nghiệp và trí tuệ yên thâm của nhà báo.
Đối với bản thân, chỉ mới bước đầu tiếp cận môn học, thời lượng nghiên cứu và
phạm vi có hạn; kiến thức, vốn sống, kinh nghiệm tích tuỹ còn nhiều hạn chế, khả
năng thâm nhập, sâu sát với thực tiễn chưa nhiều nên bài tập chỉ đáp ứng một phạm
vi nhỏ của yêu cầu môn học, chất lượng bài viết chắc chắn sẽ chưa có chiều sâu và
còn nhiều thiếu sót Kính mong Giảng viên và bạn đọc tận tình đóng góp ý kiến.
Trang 1
Bài tập môn Phỏng vấn

Việt Nam ra ngoài. Được Hội đồng ủng hộ như vậy, nên chủ tịch uỷ ban UNESCO
cũng đánh giá đồng thuận.
- Xin anh cho biết rõ thêm về tiêu chí thứ ba là ảnh hưởng quốc tế của mộc bản
chùa Vĩnh Nghiêm?
- Thứ nhất đó là sự ảnh hưởng của Thiền phái Trúc Lâm và ảnh hưởng của mộc
bản Chùa Vĩnh Nghiêm đối với thế giới. Sau khi chúng tôi thống nhất cùng Bộ Ngoại
giao, gửi công văn đến Đại sứ quán các nước. Thì Đại sứ quán các nước đã giúp tỉnh
Bắc Giang và cũng là giúp Uỷ ban UNESCO tại Việt Nam thống kê toàn bộ những
nơi thờ tự gắn với Thiền phái Trúc Lâm, gắn với Trần Nhân Tông, gắn với Vĩnh
Nghiêm trên toàn thế giới. Và ta thống kê được gần hai ngàn nơi thờ tự trên toàn thế
giới và hàng triệu phật tử theo Thiền phái Trúc Lâm. Việc làm thực tế này ta đã chứng
minh được ta có địa chỉ rõ ràng, người tu hành rõ ràng, người đại diện rõ ràng, điều đó
làm cơ sở và bằng chứng rõ ràng để thuyết phục hội đồng.
Thứ hai là tính độc đáo của Mộc bản Chùa
Vĩnh Nghiêm phần lớn là chữ Nôm, được khắc
trên gỗ hoàn toàn truyền thừa tư tưởng Phật giáo
Bắc truyền. Mộc thư khố là lịch sử Phật giáo, thể
hiện tư tưởng hành đạo, nhập thế của Thiền phái
Trúc Lâm; các lĩnh vực y học, văn học, phong tục
tập quán đất nước Đây còn là chứng cứ lịch sử
thể hiện sự phát triển nghề khắc in mộc thư và
nghệ thuật chạm khắc gỗ Việt Nam.
- Được biết Mộc bản phải qua lần đề nghị thứ hai mới được công nhận là di sản.
Vậy trong quá trình đề nghị Mộc bản Chùa Vĩnh Nghiêm là di sản Tư liệu thế giới đã
Trang 3
Mộc bản chùa Vĩnh nghiêm cơ bản
dùng chữ Nôm, trước tác của các vị
minh quân nước Đại Việt-Trần
Nhân Tông và những đại tri thức
của Việt Nam như Trạng nguyên

của Việt Nam như Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi đã ghi dấu về lịch sử phát triển của
chữ Nôm, lịch sử phát triển của chữ Việt từ thời Trần cho đến nay, đây là độc đáo khác
hẳn với bộ Mộc bản Hàn Quốc. Lúc này Cụ giáo sư mới được thuyết phục, công nhận.
Trang 4
Tại kỳ họp thứ 5 của Uỷ ban Ký ức thế giới khu vực
châu Á - Thái Bình Dương diễn ra tại Bangkok (Thái
Lan) từ ngày 14 đến 16/5, mộc bản Chùa Vĩnh
Nghiêm được công nhận là di sản tư liệu thế giới.
Hiện nay, Chùa Vĩnh Nghiêm lưu giữ 3.050 mộc bản
được khắc từ thế kỷ 16-19 bằng gỗ thị. Mỗi bản có
hai mặt, khắc chữ Hán Nôm âm bản (khắc ngược)
gồm nội dung: y học, văn học, bùa chú, luật giới nhà
Phật Bản khắc lớn nhất có chiều dài hơn 1m, rộng
40-50cm, nét chạm khắc hoa văn độc đáo.
Bài tập môn Phỏng vấn
- Với cương vị là phó giám đốc bảo tàng anh có đề xuất gì với Uỷ ban nhân dân
tỉnh và sở văn hoá thông tin để bảo tồn Mộc bản trong thời gian tới?
- Chúng tôi đề xuất rất nhiều, trong đó có đề xuất lớn và quan trong là người dân
Bắc Giang cũng như người dân nước Việt Nam phải ý thức được việc này, thế giới
công nhận không có nghĩa là thế giới đầu tư, bảo vệ di sản này. Nhưng với mình thì
mỗi người phải nâng cao trách nhiệm, xác định đây là tài sản tinh thần quý giá của đất
nước, dân tộc, nâng cao ý thức bảo tồn di sản văn hoá của người dân là quan trọng nhất.
Chúng ta không trông chờ vào sự tài trợ, hỗ trợ của UNESCO. Quan trọng nhất
là nâng cao ý thức bảo tồn di sản văn hoá dân tộc từ cán bộ, đảng viên đến nhân dân.
Các cấp, chính quyền, ban ngành chức năng chú trọng đầu tư cho Vĩnh Nghiêm và
biến Vĩnh Nghiêm thành một địa chỉ đỏ cho vấn đề phát triển du lịch.
Xin cảm ơn anh!
Quang Hùng (thực hiện)
Trang 5
Bài tập môn Phỏng vấn

các yêu cầu của uỷ ban UNESCO và các yêu cầu của tổ chức này về một di sản như
thế nào, tiếp theo nữa là việc đề nghị một di sản trở thành di sản thế giới không phải
dễ dàng, sẽ chắc chắn có nhiều khó khăn trong quá trình đề nghị, vì vậy bản thân đặt
vấn đề ngay đối với những khó khăn gặp phải trong quá trình đề nghị mộc bản. theo
đó cũng dự kiến một số câu hỏi thông tin về ai là người (tổ chức nào) đầu tiên đưa ra
ý tưởng đề nghị Mộc bản trở thành di sản? từ ý tưởng đó thì chính quyền, tổ chức
Phật giáo Việt Nam ứng xử (quan điểm) về vấn đề này như thế nào? Kinh phí tổ
chức thực hiện được khai thác như thế nào? Sau khi được vinh danh thì chính quyền,
tổ chức Phật giáo Việt Nam tiếp tục bảo tồn, khai thác, quản bá như thế nào?
Tuy nhiên, với góc độ khai thác thông tin đối với anh Nguyễn Văn Phong, thì
một số câu hỏi không liên quan thì tác giả không hỏi, chỉ hỏi thăm dò anh có nắm
được những thông tin đó không thì anh trả lời “những nội dung đó do các anh ở tỉnh
làm, mình chỉ nghiên cứu “giúp việc” thôi”
IV. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG QUÁ TRÌNH THỰC
HIỆN BÀI VIẾT
1. Thuận lợi:
- Thông tin về sự kiện được đăng tải rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại
chúng, nhiều bài viết với nhiều thể loại. Nhưng đối với thể loại phỏng vấn về đề tài
này thì số lượng bài viết trên báo in, báo mạng điện tử, truyền hình, phát thanh còn ít.
- Sự kiện mang tính thời sự, mới, được nhiều công chúng quan tâm và tâm lý
Trang 7
Bài tập môn Phỏng vấn
của người trong cuộc vẫn muốn quảng bá rộng rãi sự kiện đến với mọi người.
- Khi tiếp xúc nhân vật được đón nhận nhiệt tình, cởi mở, quá trình phỏng vấn
nhân vật sẵn sáng hợp tác, tạo thuận lợi mọi mặt và trách nhiệm trong quá trình trả lời
các câu hỏi.
2. Khó khăn:
- Kinh nghiệm, vốn kiến thức có hạn nên hệ thống câu hỏi đặt ra chưa khoa
học, biên tập bài viết chưa chặt chẽ.
- Chưa có chính danh là nhà báo nên khi tiếp cận với nhân vật quan trọng thì bị

động trong một tác phẩm phỏng vấn hoàn chỉnh. Câu hỏi và câu trả lời tự nhiên, sinh
động, cuốn hút người đọc với ngôn ngữ mang đậm chất khẩu ngữ, với ngôn ngữ dưới
dạng văn nói, thể hiện một cách khá tinh tế qua cách diễn đạt, dùng từ của người trả lời.
- Trong thể loại này, nguồn tin được khai thác và cung cấp một cách trực tiếp,
khách quan, rõ ràng, cụ thể. Người trả lời phỏng vấn phải có tên, tuổi, nghề nghiệp,
địa chỉ rõ ràng, cu thể và các thông tin hữu ích khác. Bài viết dựng lại cuộc phỏng vấn
một cách trung thực qua những lời đối thoại, kèm theo đó là ảnh chụp của người trả
lời tạo sự trực tiếp, khách quan, thuyết phục bạn đọc. Mặt khác tính pháp lý của bài
viết luôn được khẳng định, bởi nó được kiểm chứng qua người được phỏng vấn (trước
khi được đăng tải, bài viết được người trả lời phỏng vấn thông qua và đồng ý đăng
tải) mà đó là những người có tư cách phát ngôn, người có địa vị cao, có tầm ảnh
hưởng đến đời sống xã hội. Không những thế, theo Luật Báo chí, bên cạnh trách
nhiệm của phóng viên và cơ quan báo chí, người trả lời phải chịu trách nhiệm trước
pháp luật và công chúng những phát ngôn của mình. Từ đó ta khẳng định những
thông tin từ bài phỏng vấn luôn luôn chính xác, khách quan và độ tin cậy cao. Khác
với thông tin trong các báo cáo, tổng kết, khai thác thông tin trên mạng, mọi nhà báo
đều có thể khai thác nguồn tin, đối với phỏng vấn, nhà báo có thể khai thác được
những ý kiến riêng tư hay thế giới nội tâm của nhân vật, thông tin từ bài phóng vấn
mà phóng viên khai thác được mang tính chất “độc quyền” đối với nhà báo. Thông
qua đó, nhà báo “Chia sẻ trách nhiệm” với người trả lời, ngoài việc chịu trách nhiệm
với phát ngôn của mình, người trả lời còn tham gia vào cả quá trình hình thành tác
phẩm. Câu trả lời của họ là bộ phận quan trọng cấu thành nội dung bài phỏng vấn.
- So với các thể loại báo chí thì đối với phỏng vấn, tình huống và phương pháp sáng
tạo phong phú nhất. Bởi lẽ, trong tác phẩm phỏng vấn không “kén” đề tài như phóng sự,
điều tra Có thể nói, bất kỳ một sự kiện, vấn đề có tính thời sự nóng hổi nào diễn ra, bên
cạnh tin, ghi nhanh, bài phản ánh, phóng viên có thể thực hiện ngay thể loại phỏng vấn và
trực tiếp tác nghiệp thể loại này với nhân chứng. Bên cạnh đó, không giống như các thể
Trang 10
Bài tập môn Phỏng vấn
loại khác bởi “khuông mẫu” trong thể loại, thì phỏng vấn là thể loại “linh hoạt” hơn, có thể

động, đa dạng, phong phú, có thể về chuyện đời tư, cá tính, đời sống sinh hoạt Tuy
nhiên, khi đi vào đời tư cá nhân thì nhà báo cần đặt hệ thống câu hỏi mềm mại hơn,
tránh vồ vập, câu hỏi đóng.
Dạng phỏng vấn ăn-két (phỏng vấn đường phố, phỏng vấn vỉa hè, nhiều người
cùng một lúc ) có thể xem hình thức gần giống như một cuộc điều tra xã hội học.
Nội dung đi vào vấn đề, sự kiện đang có nhiều ý kiến tranh luận trái chiều khác nhau
và có tác động ảnh hưởng đến nhiều người, mang tính chất thăm dò dư luận xã hội, để
mọi người bày tỏ quan điểm, chứng kiến của mình trước vấn đề, sự kiện nào đó.
Người được trả lời có thể nhiều người (ít nhất từ 3 người trở lên), thành phần đa dạng
(chuyên gia, công chức, dân thường, học sinh, sinh viên, người cao tuổi, người trẻ
tuổi ). Hình thức câu hỏi thường ẩn trong chủ đề thể hiện trong tít và sapo.
4. Câu hỏi trong phỏng vấn
Một bài phỏng vấn hay thể hiện qua hệ thống câu hỏi của phóng viên. Câu hỏi
phải được đưa ra theo trình tự với từng dạng thích hợp và khéo léo sẽ thể hiện được
năng lực của người viết.
* Trình tự đưa ra câu hỏi:
Thông thường đặt câu hỏi từ dễ đến khó (cách này dễ thực hiện nhưng người đọc
chờ đợi lâu nếu nhiều câu hỏi sẽ giảm tính hấp dẫn), nếu đưa câu hỏi theo hướng ngược
lại sẽ thu hút được sự chú ý nhiều hơn, tuy nhiên dễ gây bất lợi cho người trả lời.
Đối với phỏng vấn chân dung có thể sử dụng cách gợi chuyện từ hiện tại về quá
khứ. Nếu những câu hỏi theo hướng từ quá khứ về hiện tại thì người hỏi và nhân vật phải
có sự hiểu biết nhất định về nhau.
Ngoài ra có thể sử dụng câu hỏi theo trình tự thu hẹp dần (ban đầu sử dụng câu hỏi
Trang 12
Bài tập môn Phỏng vấn
chung, tổng quát rồi thu hẹp dần thành các câu hỏi riêng, cụ thể) để đưa độc giả nắm tình
hình đến các chi tiết cụ thể. Cách này giúp phóng viên bao quát tình hình nhanh chóng,
đánh giá người trả lời, hoặc nhận thêm thông tin mới, đồng thời tạo điều kiện cho người
trả lời có thể thăm dò phóng viên trước khi phóng viên chuyển sang những câu hỏi chi
tiết, nhạy cảm. Trong một số trường hợp có thể hỏi theo cách mở rộng dần (ban đầu sử

linh hoạt những tình huống bất ngờ có thể xảy ra trong quá trình phỏng vấn; tìm hiểu
như thế nào?; nghiên cứu tư liệu trên sách báo, internet (các văn bản tài liệu liên quan,
các tin bài đã viết về sự kiện, vấn đề hay nhân vật dự định sẽ phỏng vấn…); hỏi những
người am hiểu hoặc người quan tâm đến nội dung sẽ đề cập trong cuộc phỏng vấn; tìm
hiểu đối tượng sẽ phỏng vấn qua đồng nghiệp, bạn bè hoặc những người thân của họ.
- Lựa chọn người trả lời: Tuỳ thuộc vào nội dung và mục đích phỏng vấn để tìm
người trả lời cho phù hợp. Phóng viên phải trả lời được hai câu hỏi quan trọng: Hỏi
ai? Hỏi cái gì?; chọn người tiêu biểu (khách quan, công minh, thú vị, độc đáo…)
- Sắp đặt cuộc phỏng vấn: Báo trước (gọi điện, viết thư…) cho nguồn tin mong
muốn (đề nghị) được phỏng vấn (trò chuyện, trao đổi ); giới thiệu tư cách của người
phỏng vấn; cho nguồn tin biết mục đích và nội dung cuộc phỏng vấn; thoả thuận địa
điểm, thời gian phỏng vấn
- Chuẩn bị đề cương câu hỏi: Dựa vào những thông tin đã tìm hiểu được, phóng
viên cần dự kiến một số câu hỏi chính phù hợp với mục đích, nội dung sẽ đặt ra trong
cuộc phỏng vấn; tuy nhiên, trong quá trình phỏng vấn phóng viên có thể linh hoạt
thay đổi…
- Một số công việc chuẩn bị khác: Chuẩn bị phương tiện phỏng vấn; chuẩn bị
tâm lý, tâm thế khi tiến hành phỏng vấn; trang phục phù hợp; đúng hẹn;
* Giai đoạn tiến hành cuộc phỏng vấn
- Giai đoạn nhập cuộc: Giới thiệu bản thân; nhắc lại mục đích của cuộc phỏng
Trang 14
Bài tập môn Phỏng vấn
vấn; tạo lập cách hiểu đúng về tầm quan trọng và ý nghĩa của cuộc phỏng vấn. Gieo
nhu cầu cho đối tượng (họ được lợi gì khi tham gia phỏng vấn?); Tạo sự tin tưởng, cởi
mở (đó là chìa khoá mở cánh cửa thông tin); có thể bắt đầu bằng một câu chuyện nhẹ
nhàng (nhưng ngắn gọn); không nên đưa những câu hỏi khó ngay từ đầu; nên dùng
câu hỏi dẫn dắt; nếu thuận lợi nên đi thẳng vào vấn đề để tranh thủ thời gian;
- Giai đoạn triển khai hệ thống câu hỏi chủ chốt: Nên triển khai các câu hỏi từ
dễ đến khó để thu thập thông tin; sử dụng xen kẽ các loại câu hỏi một cách linh hoạt;
trong khi hỏi những câu hỏi chính, cần bổ sung thêm các câu hỏi phụ; chú ý lắng

cho công chúng từ việc khai thác trực tiếp thông tin từ người trả lời, bên cạnh việc họ
bộc lộ những suy nghĩ, thái độ đối với nguồn tin đó. Do vậy, sử dụng thể loại phỏng
vấn khi khẳng định, nhấn mạnh tính xác thực, khách quan, trực tiếp cảu thông tin,
muốn cho công chúng tiếp xúc với nguồn tin trực tiếp nhất.
Có thể áp dụng một số trường hợp sau:
- Khi sự kiện quan trọng, nóng hổi và bức xúc xảy ra công chúng muốn biết rõ
và phóng viên không có điều kiện chứng kiến. Tiến hành phỏng vấn các nhân chứng,
những người tham gia vào sự kiện giúp phóng viên tạo dựng lại sự việc, tìm lời giải
thích và giải đáp mà công chúng quan tâm. Mục đích là thu nhận những thông tin cơ
bản nhất bằng câu hỏi Ai? Cái gì? Khi nào? Tại sao? Như thế nào?
- Phỏng vấn để giới thiệu và giải thích về chủ trương, chính sách mới sắp ban
hành mà công chúng quan tâm. Khi khai thác và phản ánh thông tin này bằng các thể
loại khác thì thông tin ít thuyết phục hơn so với thể loại phỏng vấn, vì chính lời nói
của nhân vật ban bố hoặc chịu trách nhiệm trong việc triển khai thực hiện chủ trương,
chính sách đó sẽ mang lại giá trị hơn rất nhiều.
- Phỏng vấn cung cấp thông tin một cách nhanh chóng và trực tiếp về một sự
kiện, một vấn đề nào đó đã và đang diễn ra. Trong trường hợp này các câu hỏi dễ rơi
Trang 16
Bài tập môn Phỏng vấn
vào tình trạng chắp nối các ý, sự kiện với nhau, khi người đọc phần trước có thể đón
biết được hướng khai thác thông tin ở phần sau. Nhiều bài phỏng vấn rơi vào khuôn
mẫu như: tình hình (thực trạng), giải pháp khắc phục (biện pháp thực hiện), phương
hướng . để tránh trường hợp trên, phóng viên phải biết tìm ra một góc độ hợp lý, đưa
ra những câu hỏi sinh động, bất ngờ, khai thác được những thông tin mới sẽ thu hút
nhiều công chúng quan tâm.
- Sự kiện, sự việc gây tranh cãi, thắc mắc, những vấn đề bức xúc trong dư luận
xã hội có thể sử dụng phương pháp phỏng vấn lấy ý kiến (phỏng vấn ăn - két) hoặc
phỏng vấn thời sự làm sáng tỏ sự việc từ những nhân vật có thẩm quyền hoặc chuyên
gia trong lĩnh vực nào đó có trách nhiệm hoặc am hiểu sau sắc vấn đề để phỏng vấn.
- Giới thiệu nhân vật nổi tiếng, để khai thác thông tin về cá nhân của họ về

danh thiếp và kiểm tra với người được phỏng vấn xem có thay đổi gì về chức danh,
phòng ban họ đang làm và số điện thoại liên hệ hay không. Không cắm cúi ghi chép, hỏi
như đọc. Tránh câu hỏi quá dài, câu hỏi không rõ ràng, mơ hồ, khó trả lời, gộp nhiều ý
trong một câu hỏi, câu hỏi đã có ý trả lời, câu hỏi chung chung (nội dung và phạm vi đề
cập quá rộng), câu hỏi khuôn mẫu, sáo mòn, câu hỏi không phù hợp với đối tượng phỏng
vấn (mỗi đối tượng có trình độ và tâm lý khác nhau cần các cách hỏi khác nhau).
Giữ đúng chủ đề của cuộc phỏng vấn: Cố gắng hỏi những câu hỏi đã chuẩn bị sẵn
một cách chủ động, lắng nghe người được phỏng vấn nói, và đặt những câu hỏi tiếp theo
dựa trên những gì mà người đó đang nói đến. Tránh để người được phỏng vấn đi quá xa
chủ đề hay lạc đề, nếu lạc đề nên nhã nhặn trong cách đưa họ quay lại với chủ đề chính.
Hãy để người được phỏng vấn nói: không nên đưa ra ý kiến riêng và tránh hỏi
những câu dài dòng, thậm chí khi kết thúc cuộc phỏng vấn cũng tránh đưa ra chủ kiến
của phóng viên. Nếu bị buộc phải nhận xét về một điều gì đó, hãy nói với người được
phỏng vấn là bạn thấy ý kiến của cả hai phía đều có giá trị (câu hỏi trung lập).
Trang 18
Bài tập môn Phỏng vấn
Giải thích rõ ràng những nguyên tắc cơ bản: Khi người được phỏng vấn không
muốn một số điều mà họ nói được trích dẫn vào bài viết, hãy giải thích một cách rõ ràng
nhưng lịch sự về những nguyên tắc của tờ báo. Không được đề cập đến việc sẽ không
trích dẫn thông tin người được phỏng vấn cung cấp, trừ trường hợp người được phỏng
vấn yêu cầu. Thông thường, tất cả các thông tin sẽ đều được trích dẫn trong bài báo.
Ghi lại những quan sát riêng: Những chi tiết như vẻ ngoài của phòng làm việc ,
người được phỏng vấn đang mặc đồ gì, thái độ khi đó ra sao, v,v đều có thể làm
sinh động thêm cho bài viết, nên ghi chép lại cụ thể, đừng dựa vào trí nhớ của mình.
Đừng tự lừa bản thân: Nếu không hiểu một điều gì đó, hãy đề nghị người được
phỏng vấn giải thích rõ ràng. Không nên làm ra vẻ biết nhiều hơn những điều mình
thực sự biết. Trường hợp nghe không kịp, hãy đề nghị người được phỏng vấn nhắc lại.
Kết thúc cuộc phỏng vấn: Hãy nói với người được phỏng vấn là bạn cần lướt
qua các vấn đề đã hỏi xem có quên điều gì không, kiểm tra lại tất cả các số liệu, con
số, ngày giờ, hay địa điểm (các chi tiết nhỏ nhưng quan trọng), có thể sử dụng điện