Th«ng tin
T¹p chÝ luËt häc sè
3
/200773

TS. NguyÔn thanh t©m *
ất bình đẳng giới là một thực tế diễn ra
ở khắp mọi nơi trên thế giới, trong gia
đình và ngoài xã hội, trên các lĩnh vực kinh
tế, chính trị, văn hoá, giáo dục, y tế Đào
tạo về giới và xây dựng năng lực là những
yếu tố quyết định trong việc nâng cao nhận
thức về tác động tiêu cực của sự bất bình
đẳng giới, đồng thời nâng cao nhận thức về
các quyền của phụ nữ để tăng cường và bảo
vệ các quyền của phụ nữ từ tầm quốc gia đến
tầm quốc tế.
Việc đưa những tư tưởng tiến bộ về giới
vào chương trình đào tạo cũng góp phần làm
giảm bạo lực đối với phụ nữ, đồng thời tăng
cường sự tôn trọng các quyền của phụ nữ,
làm thay đổi hình ảnh, thái độ và khuôn mẫu
truyền thống của cả phụ nữ lẫn đàn ông.

cơ quan phát triển quốc tế của Canada - viết
tắt là CIDA, cơ quan hợp tác phát triển quốc
tế của Thuỵ Điển - viết tắt là SIDA, cơ quan
phát triển quốc tế Hoa Kì - viết tắt là USAID);
- 01 tổ chức tư nhân.
Ở nhiều trường đại học trên thế giới,
trong đó có Việt Nam, nghiên cứu về giới và
phụ nữ được coi là môn khoa học đa ngành.
Nghiên cứu về giới và phụ nữ được tiếp cận
dưới nhiều góc độ, như: Triết học, xã hội học,
nhân chủng học, văn học, lịch sử, ngôn ngữ
học, khoa học chính trị, quản trị kinh doanh,
luật học v.v Thực tế, đào tạo về giới và phụ
nữ thường được giao cho các khoa và bộ môn
B
* Giảng viên Khoa luật quốc tế
Trường Đại học Luật Hà Nội Th«ng tin
74

T¹p chÝ luËt häc sè
3
/2007

như: Khoa về khoa học xã hội (Đại học

là một môn học đa ngành. Sau này,
đến năm 1982, môn học này được giảng ở
nhiều khoa của trường và vẫn là một môn
học đa ngành có thời lượng 100 level. Năm
1984, ở Đại học Mount Saint Vincent có
chương trình chuyên ngành về nghiên cứu
phụ nữ. Năm 1987, Khoa nghiên cứu phụ nữ
được thành lập. Hiện tại, Đại học Mount
Saint Vincent phối hợp với Đại học Saint
Mary và các trường đại học khác đào tạo
trình độ Master of Arts (thạc sĩ văn học)
chuyên ngành nghiên cứu phụ nữ.
Có khoảng 20 môn học về nghiên cứu
phụ nữ, bao gồm cả các môn bắt buộc lẫn tự
chọn liên quan đến nhiều vấn đề, như: Lí
luận cơ bản về phụ nữ (môn học vấn đề cơ
bản về phụ nữ, môn học tư tưởng nữ quyền
hiện đại v.v ); phụ nữ với các vấn đề kinh tế,
chính trị, xã hội (như môn học phụ nữ và
chính trị); phụ nữ với sự phát triển bền vững
(như môn học phụ nữ và sức khoẻ).
Nội dung các môn học đều đề cập ít
nhiều vấn đề pháp luật về giới, trong đó có
môn học Quy chế pháp lí về phụ nữ thực sự
thuộc về khoa học luật. Môn học này nghiên
cứu các án lệ và các vấn đề pháp luật hiện
hành về quy chế pháp lí dành cho phụ nữ.
Đây là môn học mang tính tổng hợp, đa
ngành trong lĩnh vực pháp luật, đề cập quy
chế dành cho phụ nữ ở tất cả các khía cạnh

- Luật về nhân quyền và bảo vệ phụ nữ.
II. CÁC MÔN HỌC VỀ GIỚI ĐƯỢC
THIẾT KẾ TRONG CHƯƠNG TRÌNH
ĐÀO TẠO LUẬT
Ở một số trường đại học trên thế giới,
vấn đề giới đã được đưa trực tiếp vào
chương trình đào tạo luật chứ không tiếp cận
nó dưới góc độ đa ngành, như Khoa luật -
Đại học George Washington (Hoa Kì); Khoa
luật - Đại học British Columbia (Canada);
Khoa luật - Đại học Lund (Thuỵ Điển) (phối
hợp với Trung tâm Raoul Wallenberg).
1. Chương trình đào tạo luật của Đại
học George Washington (Hoa Kì)
(6)

Trong chương trình đào tạo luật của Đại
học George Washington có các môn học chỉ
có một phần đề cập vấn đề giới đồng thời có
các môn học hoàn toàn đề cập vấn đề giới.
a. Các môn học chỉ có một phần đề cập
vấn đề giới
- Luật hiến pháp;
- Luật gia đình;
- Luật về bạo lực gia đình;
- Gia đình, trẻ em và nhà nước;
- Luật về phân biệt đối xử trong lĩnh vực
việc làm.
Ở nhiều trường luật trên thế giới, trong
đó Việt Nam, việc giảng dạy về giới thường

quan hệ giới trong thực tiễn án lệ và nghiên
cứu triển vọng của sự bình đẳng giới trên cơ
sở pháp luật.
c. Trong chương trình đào tạo thạc sĩ về
nhân quyền quốc tế phối hợp giữa Đại học
George Washington và Đại học Oxford có
môn học các quyền của phụ nữ theo các điều
ước quốc tế
Môn học các quyền của phụ nữ theo các Th«ng tin
76

T¹p chÝ luËt häc sè
3
/2007

điều ước quốc tế nghiên cứu các quy định
pháp luật quốc tế bảo đảm các quyền của
phụ nữ và giải thích tại sao nó lại không đủ
để bảo vệ phụ nữ.
Các chủ đề của môn học:
- Sự phát triển của các điều ước quốc tế
về quyền của phụ nữ và bảo vệ phụ nữ;
- Bạo lực đối với phụ nữ bị coi như sự vi
phạm nhân quyền;

vấn đề phụ nữ.
3. Viện nhân quyền và Luật nhân đạo
Raoul Wallenberg - Chương trình đào tạo
“Tình trạng bình đẳng và các quyền con
người của phụ nữ” (HUWO) (dưới sự bảo
trợ của Đại học Lund - Thuỵ Điển)
(8)

Từ năm 1994, chương trình đào tạo
“Tình trạng bình đẳng và các quyền con
người của phụ nữ” (HUWO) được tổ chức
hàng năm vào mùa thu và kéo dài 4 tuần, sau
khi nghỉ 6 tháng lại tiếp tục 1 tuần.
Mục tiêu của chương trình là cung cấp
cho học viên cái nhìn tổng thể về luật nhân
quyền quốc tế liên quan đến phụ nữ; đồng
thời tạo cơ hội cho các học viên trao đổi ý tưởng
và kinh nghiệm của nước mình. Chương
trình được tiếp cận dưới nhiều góc độ (đa
ngành), đặc biệt là khoa học luật và khoa học
xã hội nói chung. Chương trình được thực
hiện dưới sự bảo trợ của Đại học Lund.
Chương trình bao gồm hai giai đoạn.
Giai đoạn 1 được thực hiện tại Lund (Thuỵ
Điển), bao gồm các vấn đề lí thuyết về nhân
quyền, các vấn đề về pháp luật và thiết chế
về nhân quyền ở tầm quốc tế. Giai đoạn 2 sẽ
tập trung vào việc đánh giá việc thực hiện kế
hoạch hành động cá nhân của học viên.
Các chủ đề trong chương trình đào tạo 4

bản về nhân quyền, bao gồm các văn kiện
quan trọng về nhân quyền quốc tế và văn
bản bình luận liên quan.
Trong thời gian 4 tuần này, học viên phải
lập chương trình hành động cá nhân, theo đó
xác định rõ các thách thức trong việc đảm
bảo quyền con người của phụ nữ ở nước
mình để thực thi các điều ước quốc tế (tập
trung vào một vấn đề đặc biệt).
Có thể nói, đây là chương trình đào tạo
rất tốt về vấn đề giới trong lĩnh vực luật quốc
tế, một kinh nghiệm có thể tham khảo để xây
dựng chương trình đào tạo về giới ở Đại học
Luật Hà Nội trong tương lai.
III. CÁC MÔN HỌC VỀ GIỚI ĐƯỢC THIẾT
KẾ Ở MỘT KHÍA CẠNH NHẤT ĐỊNH
Ở một số trường đại học khác, vấn đề
giới chỉ được đề cập ở một khía cạnh nhất
định. Thí dụ: Môn học giới, bạo lực và xung
đột vũ trang được giảng dạy ở Đại học
Masaryk (Cộng hoà Sec) và Network
University (Hà Lan).
(9)
Môn học giới, bạo
lực và xung đột vũ trang là một phần của
môn học Luật nhân đạo quốc tế.
IV. MỘT SỐ NHẬN XÉT
1. Ở một số trường đại học của các nước
công nghiệp phát triển, đặc biệt là Canada,
chương trình đào tạo về giới rất bài bản.

giới và các hoạt động đoàn thể; giới và vấn Th«ng tin
78

T¹p chÝ luËt häc sè
3
/2007

đề đào tạo giáo viên nữ; giới trong các điều
ước quốc tế v.v
Trong khuôn khổ chương trình bình đẳng
giới và các sáng kiến pháp luật của cơ quan
phát triển quốc tế Canada (CIDA) đã được
triển khai ở nhiều quốc gia,
(12)
có các dự án
liên quan trực tiếp đến đào tạo pháp luật về
giới, như: Tăng cường đào tạo pháp luật về
giới cho các luật gia (luật sư, công chứng
viên, thẩm phán v.v ); nâng cao năng lực
của toà án trong việc giải quyết các vấn đề
về giới; nâng cao năng lực pháp luật về giới
cho nhà lập pháp và cải cách pháp luật v.v
3. Mặc dù không phong phú bằng
chương trình của các tổ chức quốc tế

luật nhân quyền quốc tế, tư pháp quốc tế,
luật lao động, luật tố tụng hình sự. Tuy
nhiên, cho tới thời điểm hiện nay, không có
môn học riêng nào chỉ về vấn đề giới theo
kiểu tương tự như các môn học của Khoa
Luật - Đại học George Washington (Hoa
Kì), Khoa Luật - Đại học British Columbia
(Canada) hay Khoa Luật - Đại học Lund
(Thuỵ Điển) (phối hợp với Trung tâm Raoul
Wallenberg). Do vậy, câu hỏi đặt ra cho
Trường Đại học Luật Hà Nội là: Có cần thiết
thành lập một khoa hay một trung tâm luật
về giới không?

(1).Xem: .
(2).Xem: .
(3).Xem:
(4). Tác giả bài viết không rõ 01 level tương đương
với thời gian bao nhiêu phút.
(5).Xem:
(6).Xem: .
(7).Xem:
(8).Xem:
(9).Xem: ,
(10).Xem: .
(11).Xem: .
(12).Xem: , ngày 15/02/2006.