Suy nghĩ sau cuộc thi và triển lãm ảnh Chân dung con người Việt
Nam hôm nay năm 2010

Thầm lặng – Tác giả: Diệp Đức Minh
Cuộc thi Chân dung con người Việt Nam hôm nay năm 2010 đư
ợc
triển lãm ở Hà Nội và TPHCM, đã qua đi gi
ữa tháng 3/2011. Các giải
thưởng đã được trao. Đã có một cuộc mạn đàm ngắn về chuy
ên môn
giữa các nhà nhiếp ảnh. Nhưng vì tầm vóc lớn của cuộc thi và triển l
ãm
nghệ thuật mang tính toàn quốc do Hội Nghệ sĩ Việt Nam tiến h
ành,
thư
ờng thực hiện 2 năm/lần với các chủ đề khác nhau, khiến chúng tôi
phải lên tiếng.
1. Tên cuộc thi là thật hay. Từ ngày thành l
ập Hội, tháng 12/1965, đây
là lần đầu tiên Hội thực hiện một cuộc về chân dung. Ch
ủ đề cuộc thi
và triển lãm gồm hai vế, “Chân dung người Việt Nam” v
à “Hôm nay”.
Thật hợp với ngôn ngữ nhiếp ảnh là ch
ụp cái hiện hữu: không thể chụp
cái hôm qua, cũng như không thể chụp cái ngày mai. Và, ch
ắc chắn
phải là ảnh thật, không thể hư cấu. Phát đ
ộng ba tháng, 767 tác giả từ
61 tỉnh thành cả nước gửi tới 4.112 tác phẩm; được chọn b
ày 119 tác

chiến sĩ ngoài đảo xa, … , người xem ảnh muốn biết nhưng nh
ững
người cầm máy chẳng mấy quan tâm. Chắc phải hẹn lần sau,!?.

Nói “chân dung là thể loại ảnh khó thực hiện” bởi vì, t
ừ khi nhiếp ảnh
ra đời cách nay hơn 170 năm đã chú trọng chụp Người, tiếp nhận th
ành
công mà hội hoạ đã dầy công tạo hình từ nghìn năm trư
ớc. Qua khuôn
mặt, thấy được cá tính, chiều sâu tâm hồn và … qua chân dung “ngư
ời
ta” mà thấy tài năng tạo hình dáng, lối chiếu sáng và v
ốn tri thức của
người vẽ nên. Làm cho tác phẩm chân dung nổi hình khối trên m
ặt
phẳng hai chiều. Nhưng ngư
ời vẽ một chân dung phải mất nhiều thời
gian, còn phương thức chụp chân dung có thể đáp ứng hàng triệu ngư
ời
cần có. Ảnh chân dung không phải là th
ứ “ảnh thẻ” để nhận dạng.
Nhưng để thành tác phẩm nghệ thuật ảnh chân dung thì đòi h
ỏi khắt
khe, và để trưng ra, giật giải càng khó hơn nữa.

Phần đông tác phẩm ảnh trưng bày lần này là chân dung “con ngư
ời
trong công việc”. Cho phép chân dung mở rộng đến nửa ngư
ời, động

với nội dung trong ảnh. Lỗi của tác giả ảnh ngày nay không ch
ịu trau
chuốt ngôn từ. Ngay tên tác phẩm đoạt Huy chương Vàng c
ũng “yếu”:
Thầm lặng giữa cơn nước sôi lửa bỏng!

Nếu một tác phẩm không hoàn thiện thì không nh
ất thiết phải xếp giải
cao.

Trách nhiệm gánh vác trên vai dàn nghệ sĩ trẻ làm các ch
ức năng
“Chấp hành Hội” hiện nay rất lớn, để có thể bồi dư
ỡng tri thức nhiếp
ảnh cho thế hệ người ảnh hiện tại. Chúng tôi hy vọng như vậy.