Cuộc thi và triển lãm ảnh ‘Chân dung con ngư
ời Việt Nam hôm
nay’: Xung quanh những ý kiến trái chiều

Đông đảo du khách quốc tế xem triển lãm
Ngày 12/3/2011, tại công viên Lam Sơn, TP H
ồ Chí Minh, Hội Nghệ sĩ
Nhiếp ảnh Việt Nam đã phối hợp cùng Trung tâm Thông tin, Triển l
ãm
TP. Hồ Chí Minh tổ chức Lễ trao giải và khai mạc triển lãm
ảnh nghệ
thuật toàn quốc “Chân dung con người Việt Nam hôm nay”.

Thành công không thể phủ nhận

Như v
ậy, sau những cố gắng của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam,
cuộc thi đã kết thúc và triển lãm đã được tổ chức ở cả hai nơi là th
ủ đô
Hà Nội (vào tháng 1/2011) và TP. Hồ Chí Minh. Đặc biệt, tại th
ành
phố mang tên Bác Hồ, triển lãm được trưng bày ngoài tr
ời, trong khuôn
viên ở khu trung tâm thành phố, do đó, triển lãm đã thu hút đư
ợc sự
chú ý của đông đảo nhân dân thành phố và du khách trong nư
ớc, quốc
tế. Đây cũng là hình thức tổ chức triển lãm mà H
ội NSNAVN đang
hướng tới, nhằm đưa nhiếp ảnh gần gũi với công chúng h
ơn, nâng cao

ận xét:
“Nhìn chung 119 tác phẩm được chọn triển lãm lần này đã ph
ản ánh
chân dung con ngư
ời Việt Nam trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời
sống xã hội. Thông qua các tác phẩm ảnh, các tác giả đã ca ngợi h
ình
ảnh con người Việt Nam trong công cuộc bảo vệ, đổi mới và xây d
ựng
đất nước. 12 tác phẩm đoạt giải đã thể hiện được trạng thái tình c
ảm,
hành động của nhân vật, nêu bật được nội dung ý tư
ởng của tác
giả ”.
Mặc dù đây là cuộc thi không thuộc hệ thống định kỳ, nhưng H
ội
NSNAVN đã có những bước chuẩn bị khẩn trương, ph
ối hợp tốt với
các cơ quan chức năng… nên ý nghĩa xã hội của cuộc thi đã đạt đư
ợc
hiệu quả nhất định và thu hút được sự quan tâm, hưởng ứng của d
ư
luận.

Sáng tỏ sự thật về tác phẩm đoạt Huy chương Vàng
Bên cạnh những ý kiến khẳng định thành công c
ủa cuộc thi, ngay sau
triển lãm được trưng bày ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, trong dư lu
ận
cũng có những ý kiến trái chiều, phần lớn tập trung vào quan ni

ại rất trung thực tinh thần quả cảm
chiến đấu với giặc lửa của lực lượng phòng cháy ch
ữa cháy chúng tôi.
Bức ảnh được vinh danh là món quà có ý nghĩa và nó đã khích l
ệ
chúng tôi hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ sau này…”.

Thượng tá Vũ Văn Bổn trao Kỷ niệm chương và Bằng khen cho tác giả
Diệp Đức Minh - Ảnh: Hải Yến
Có m
ặt tại lễ trao giải, Thiếu úy Nguyễn Hữu Đạo, cán bộ đang công
tác tại Phòng Cảnh sát PC&CC quận 4, chính là nhân v
ật trong bức
ảnh, đã khẳng định đây là một tình huống có thật. Đó là tr
ận chiến đấu
với giặc lửa diễn ra ở khu nhà trệt bên bờ Kênh Tẻ, trên đư
ờng Trần
Xuân Soạn (Q.7). Trư
ớc sức nóng từ đám cháy, từ nhiệt bức xạ, các
chiến sĩ đã được người dân xung quanh mang nước uống đến tiếp s
ức.
Tuy nhiên, do diễn biến khốc liệt của đám cháy, các chiến sĩ đ
ã không
thể ngưng nghỉ, mà vừa “làm mát” bản thân mình, v
ừa tiếp tục nắm
chắc cây lăng, không rời vị trí chiến đấu. Trong bài viết tr
ên website
của Sở Cảnh sát PC&CC TP. Hồ Chí Minh có đoạn viết: “Cảm
ơn tác
giả Diệp Đức Minh đã cho chúng ta một tác phẩm đẹp - vì nó th

ời… từ những góc chụp khác nhau. Với điều kiện thể
hiện được trạng thái tình cảm, hành động của nhân vật, nêu bật đư
ợc
nội dung ý tưởng của tác giả”. Và sự thống nhất đó đã được thể hiện r
õ
qua 199 tác phẩm đoạt giải và trưng bày triển lãm. Tuy nhiên, v
ấn đề
này vẫn được giới chuyên môn tiếp tục tranh luận. Trong cuộc tọa đ
àm
được tổ chức ngay sau khai mạc triển lãm tại TP. Hồ Chí Minh, nhi
ều ý
kiến cho rằng, ngày nay giới chuyên môn quan ni
ệm về ảnh chân dung
không chỉ dừng lại ở khái niệm cổ điển, mà nó đã được kế thừa và m
ở
rộng hơn với những phương pháp thể hiện đa dạng, sáng tạo hơn, nh
ằm
nâng cao giá trị nghệ thuật của tác phẩm.
NSNA Thanh Tùng cho
rằng: “Ngày nay, ảnh chân dung không chỉ dừng lại ở việc miêu t
ả
khuôn mặt, ánh mắt của một người theo quan niệm Á Đông, mà có th
ể
là của một nhóm người theo quan niệm của Châu Âu ”.
NSNA
Nguyễn Văn Thông thì đưa ra hai khái niệm về ảnh chân dung đó l
à
chân dung lưu niệm và chân dung nghệ thuật: “Chân dung lưu ni
ệm
nhất thiết phải rõ khuôn mặt, đôi mắt, đôi tai… còn

ệm ảnh chân
dung” là sẽ tiếp cận với vô số quan niệm về thể loại ảnh n
ày trên các
diễn đàn nhiếp ảnh trong nước, quốc tế.

Những tiếng chê cần thiết
Bên cạnh những ý kiến ghi nhận và đánh giá cao cố gắng trong công tác tổ chức v
à
giám khảo của cuộc thi, có không ít ý kiến đã thẳng thắn chỉ ra nh
ững mặt hạn chế về
chất lượng ảnh đoạt giải và trưng bày triển lãm. Với cuốn vựng tập tr
ên tay, NSNA Tam
Thái đã “soi” khá k
ỹ từng bức ảnh trong đó, đồng thời chỉ ra những lỗi rất cụ thể từ việc
xử lý kỹ xảo, độ nét, bố cục… NSNA Phạm Hùng nhận xét: “Có nh
ững bức ảnh đoạt
giải chưa thật sự thuyết phục về xử lý kỹ thuật, thậm chí mắc lỗi trong bố cục, mặc d
ù
nội dung ảnh khá tốt”… Có thể thấy hạn rõ nhất của cuộc thi là việc đặt tên, ho
ặc chú
thích không ăn nhập với nội dung, bối cảnh của bức ảnh, hoặc chú thích quá s
ơ sài, làm
giảm giá trị của tác phẩm. Mặc dù tác phẩm đoạt HC Vàng được đánh giá cao, nh
ưng
việc đặt tên cho tác phẩm của tác giả Diệp Đức Minh cũng bị “chê” khá nhi
ều. Theo
NSNA Nguyễn Văn Thông: “Tác phẩm không có gì chê trách về nội dung cũng như x
ử
lý kỹ thuật. Nhưng công việc chữa cháy của ngư
ời lính cứu hỏa diễn ra công khai chứ

ứng sự mong đợi của các tác
giả cũng như công chúng yêu nghệ thuật nhiếp ảnh.