Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
LỜI NÓI ĐẦU
Sau hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt
được nhiều thành tựu quan trọng, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện,
đất nước đang tiến mạnh trên con đường công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Theo
chuẩn mới tỷ lệ hộ đói nghèo của nước ta hiện nay vẫn còn khoảng 18%, sự
chênh lệch giầu nghèo giữa thành thị và nông thôn, giữa đồng bằng và miền núi
và tỷ lệ hộ nghèo ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa còn
lớn. Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương chính sách đồng
bộ, bằng nhiều giải pháp hành động kiên quyết, huy động sức mạnh tổng hợp
toàn xã hội, nhằm thức hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xoá đói giảm
nghèo, giải quyết việc làm và ổn định xã hội. Tín dụng cho hộ nghèo là một
trong những phương pháp hữu hiệu nhất để thực hiện mục tiêu xoá đói giảm
nghèo của Đảng và Nhà nước.
Trong nhiều năm qua, các ngân hàng quốc doanh, đặc biệt là Ngân hàng Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, là những tổ chức tín dụng Nhà nước
thực hiện rộng khắp chương tín dụng cho hộ nghèo. Tuy nhiên với quan điểm
cho rằng, các ngân hàng này khi chuyển sang cơ chế của Ngân hàng thương mại,
hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận thì sẽ không thể tiếp tục cho vay hộ nghèo theo
chính sách của Nhà nước. Do vậy, cần có tổ chức tín dụng chuyên biệt để cho
vay hộ nghèo. Ngân hàng chính sách xã hội ra đời nhằm thực hiện mục tiêu xoá
đói giảm nghèo của Đảng và Nhà nước. Được thành lập với mục tiêu cho vay
các đối tượng chính sách chủ yếu là hộ nghèo, NHCSXH đã góp phần tạo cơ hội
cho người nghèo thoát nghèo.
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
1
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Việt Nam đã chính thức gia nhập WTO và theo lộ trình đến năm 2008 thì Nhà
nước sẽ cổ phần hoá xong 5 Ngân hàng thương mại quốc doanh, điều này sẽ tác
động không nhỏ đến nguồn vốn của NHCSXH. Chính vì vậy, để thực hện
chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo giai đoạn 2006 – 2010 và
chắn không tránh khỏi nhứng sai sót. Em rất mong nhận được sự hướng dẫn, chỉ
bảo của các thầy cô.
Em xin chân thành cám ơn thầy giáo PGS.TS Lê Đức Lữ, các thầy cô trong
khoa Ngân hàng – Tài chính cùng toàn thể cán bộ phòng Kế hoạch nghiệp vụ
NHCSXHVN Chi nhánh Thành phố Hà Nội đã giúp đỡ, hướng dẫn em rất tận
tình trong suốt thời gian thực tập vừa qua.
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
3
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NHCSXH
VIÊT NAM
1.1 Tổng quan về NHCSXH:
1.1.1 Khái niệm:
Thời kỳ mở đầu tín dụng đến với hộ nghèo bằng nguồn vốn huy động lãi suất
cao để cho vay ưu đãi hộ nghèo lãi suất thấp: Trong thực tế đời thường vì thiếu
vốn nên người dân muốn làm gì cũng không làm được. Hầu hết các hộ nghèo
phải “phát canh thu tô”, bán lúa non hoặc hoa lợi trước khi thu hoạch, hoặc đi
vay nặng lãi để có thể sản xuất và duy trì cuộc sống. Vòng luẩn quẩn đó kéo dài
từ năm này qua năm khác, từ thế hệ này qua thế hệ khác. Vì vậy, muồn giúp hộ
nghèo trước hết phải giúp về tài chính. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn đã phải thành lập “Quỹ cho vay ưu đãi hộ nghèo” do 3 ngân hàng
tham gia đóng góp: NHNN, NHNT Việt Nam và NHNNo&PTNT Việt Nam.
Nguồn vốn huy động theo lãi suất thị trường nhưng để cho hộ nghèo vay thì phải
theo lãi suất ưu đãi với phương châm “bây giờ mình giúp họ, mai sau họ nuôi
mình”. Quỹ cho vay ưu đãi hộ nghèo lúc bấy giờ cũng chỉ đạt khoảng 400 tỷ
đồng và tồn tại không dài nhưng thực tế đã gặt hái được những thành quả đáng
khích lệ, làm thay đổi quan điểm nhận thức đối với người người nghèo, tạo tiền
đề để hình thành chủ trương chiến lược xoá đói giảm nghèo trên phạm vi cả
chủ yếu là người nghèo, góp phần vàog công cuộc xoá đói giảm nghèo. Hoạt
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
5
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
động của NHCSXH không vì mục tiêu lợi nhuận, NHCSXH nhận bao cấp của
Nhà nước.Chính vì vậy có thể hiểu:
“NHCSXH là tổ chức tín dụng Nhà nước, hoạt động không vì lợi nhuận, thực
hiện cho vay với lãi suất và các điều kiện ưu đãi, vì mục tiêu chủ yếu là xoá đói
giảm nghèo.”
1.1.2 Mô hình quản lý của NHCSXH.
Mô hình quản lý của NHCSXH là mô hình đặc thù, sáng tạo, phù hợp với điều
kiện thực tế và có hiệu lực thực sự; do 4 bộ phận hợp thành. Cụ thể:
Thứ nhất: Bộ phận làm nhiệm vụ quản lý do các cơ quan quản lý Nhà nước
tham gia Hội đồng quản trị và Ban đại diện Hội đồng quản trị các cấp tại địa
phương. Nhiệm vụ của Hội đồng quản trị và Ban đại diện Hội đồng quản trị các
cấp là tham gia hoach định chính sách nguồn vốn, chính sách đầu tư và giám sát
việc thực hiện các chính sách, nhằm đảm bảo cho nguồn lực của Nhà nước được
sử dụng có hiệu quả. Đồng thời, trực tiếp tham mưu cho chính quyền các cấp tạo
điều kiện và giải quyết những khó khăn phát sinh của ngân hàng về tổ chức, cơ
sở vật chất, tạo nguồn vốn và hoạch định các dự án cho vay.
Thứ hai : Bộ phận điều hành có trách nhiệm tổ chức thực hiện việc quản lý vốn,
đưa vốn tín dụng kịp thời đến đối tượng thụ hưởng, đào tạo tay nghề cho cán bộ
và hướng dẫn các đối tượng vay vốn thực hiện các chính sách tín dụng của Chính
phủ.
Thứ ba: Các tổ chức chính trị - xã hội có nhiệm vụ làm dịch vụ uỷ thác từng
phần cho NHCSXH. Thông qua các tổ chức chính tri – xã hội NHCSXH đã tiết
kiệm đáng kể chi phí quản lý, huy động được sức mạnh tổng hợp của toàn xã
hội.
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
6
dịch vụ tài chính tiền tệ tín dụng ngân hàng mà còn khuyến khích họ tham gia
quản lý xây dựng tô chức ngân hàng phục vụ mình.
1.1.3 Hoạt động của NHCSXH:
1.1.3.1 Huy động vốn:
* Nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước:
Là Ngân hàng thuộc sở hữu Nhà nước nên nguồn vốn hình thành ban đầu của
NHCSXH do ngân sách Nhà nước cấp. Nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước cấp
bao gồm:
Vốn điều lệ
Vốn cho vay xoá đói giảm nghèo, tạo việc làm và thực hiện chính sách xã hội
khác.
Vốn trích một phần từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách các cấp để tăng
nguồn vốn cho vay trên địa bàn.
* Nguồn vốn huy động:
- Tiền gửi và các nghiệp vụ huy động tiền gửi:
Tiền gửi là nguồn tiền quan trọng, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng nguồn tiền của
ngân hàng. NHCSXH phải huy động tiền gửi với mặt bằng chung của các
NHTM khác trên địa bàn. Qui mô huy động phụ thuộc vào mạng lưới quầy, lãi
suất và dịch vụ khác đi kèm. Địa bàn cho vay chủ yếu ở vùng khó khăn, đói
nghèo, trong khi muốn huy động được tiền gửi nhiều NHCSXH phải phát triển
mạng lưới ở đô thị. Mở rộng mạng lưới sẽ làm gia tăng chi phí. Hơn nữa, là ngân
hàng chuyên doanh, NHCSXH không thể cung cấp nhiều dịch vụ tiện ích như
NHTM. Chính vì vậy, để gia tăng tiền gửi trong môi trường cạnh tranh và để có
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
8
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
được nguồn tiền có chất lượng ngày càng cao, NHCSXH đã đưa ra các và thực
hiện nhiều hình thức huy động khác nhau:
+ Tiền gửi có trả lãi của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước:
Tiền gửi của các tổ chức kinh tế, chính trị xã hội và cá nhân luôn gắn với nhu
vốn huy động bằng hình thức này tương đối lớn và ổn định.
* Vốn đi vay: Bao gồm
Vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước
Vay Ngân hàng Nhà nước: Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách
trong chi trả của NHCSXH
Vay tiết kiệm Bưu điện, Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
* Vốn đóng góp tự nguyện không hoàn trả của các cá nhân, các tổ chức kinh
tế, tổ chức tài chính, tín dụng và các tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các
hội, các tổ chức phi Chính phủ trong và ngoài nước:
Một số nguồn đuợc tài trợ của Chính phủ các nước và các các tổ chức quốc tế
cho chương trình xoá đói giảm nghèo, cải thiện môi trường, trồng rừng,.. phù
hợp với cương lĩnh hoạt động của NHCSXH. Tuy nhiên, ngồn này thường hay bị
phân tán cho các tổ chức chính trị khác.
* Vốn nhận uỷ thác cho vay ưu đãi của chính quyền địa phương, các tổ chức
kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội, các hiệp hội, các tổ chức phi Chính phủ, các cá
nhân trong và ngoài nước
1.1.3.2 Sử dụng vốn:
Hoạt động chính của NHCSXH là huy động vốn để sử dụng vào mục tiêu xoá
đói giảm nghèo. Việc sử dụng vốn chính là quá trình tạo nên các loại tài sản khác
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
10
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
nhau của Ngân hàng trong đó cho vay ưu đãi đối với các đối tượng chính sách là
hoạt động chủ yếu.
* Ngân quĩ:
Là khoản mục tài sản không sinh lời (hay sinh lời thấp) song là tài sản có tính
thanh khoản cao nhất, đáp ứng nhu cầu chi trả thường xuyên, đảm bảo cho hoạt
động của Ngân hàng. NHCSXH thực hiện các dịch vụ ngân hàng về thanh toán
và ngân quĩ như:
Cung ứng các phương tiện thanh toán
“Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách
hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả
thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi”
Hoạt động cho vay của Ngân hàng dựa trên những nguyên tắc nhất định nhằm
đảm bảo tính an toàn và khả năng sinh lời. Hoạt động cho vay của NHCSXH dựa
trên hai nguyên tắc cơ bản sau:
Thứ nhất: Người vay phải sử dụng đúng mục đích xin vay
Cho vay có kế hoạch, có mục đích và có hiệu quả. Tức là, các đơn vị có nhu
cầu vay vốn của ngân hàng đều phải có kế hoạch, đơn xin vay gửi ngân hàng với
đầy đủ các nội dung sau: số tiền vay, thời hạn sử dụng vốn vay, mục đích sử
dụng vốn vay và tính hiệu quả của vốn vay ngân hàng. Trên cơ sở đó, ngân hàng
kiểm tra xem xét, nếu thấy đồng vốn vay ngân hàng đem lại hiệu quả kinh tế và
trả nợ đúng hạn thì mới quyết định cho vay. Mặt khác trên cơ sở kế hoạch xin
vay vốn của người xin vay bản thân ngân hàng phải xây dựng kế hoạch cho vay
vốn của mình để chủ động trong việc đầu tư tín dụng. Nguyên tắc đảm bảo cho
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
12
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
khách hàng vay vốn có đủ vốn và vay vốn có kế hoạch. Trường hợp khách hàng
có nhu cầu vay vốn phát sinh ngoài kế hoạch, ngân hàng xét thấy cần thiết và
hợp lý, cân đối với nguồn vốn của mình, có thể cho vay bổ sung cho người vay.
Vốn vay phải sử dụng đúng cam kết và mục đích.
Thứ hai: Người vay phải trả nợ đúng hạn cả gốc và lãi:
Nguồn vốn cho vay của ngân hàng chủ yếu là nguồn vốn tập trung và huy
động từ các thành phần kinh tế trong xã hội. Do vậy, những người vay vốn của
ngân hàng sau một kỳ hạn nhất định nào đó đều phải hoàn trả đầy đủ cả gốc và
lãi cho ngân hàng. Đơn vị vay vốn sau một thời gian nhất định phải trả cho ngân
hàng một khoản lợi tức thoả thuận, vì đó là một trong những nguồn thu chủ yếu
của ngân hàng và là một cơ sở cho ngân hàng tiến hành hạch toán kinh doanh.
Đến thời kì trả nợ mà đợn vị vay vốn không trả cho ngân hàng thì ngân hàng sẽ
* Cho vay gián tiếp:
Là hình thức cho vay phổ biến của NHCSXH. Đây là hình thức cho vay thông
qua các tổ chức trung gian. Ngân hàng cho vay thông qua các tổ, đội, hội, nhóm
như nhóm sản xuất, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, tổ tiết kiệm và vay vốn,…Tổ
Tiết kiệm và vay vốn được thành lập nhằm tập hợp các hộ có nhu cầu vay vốn
của NHCSXH. Tổ Tiết kiệm và vay vốn ở thôn, ấp, bản, làng do các tổ chức
chính trị - xã hội chỉ đạo xây dựng và quản lý được giao nhiệm vụ chính là huy
động tiền gửi tiết kiệm của các thành viên để lập quỹ tự lực của Tổ, cam kết sử
dụng vốn vay có hiệu quả và kiểm tra, giám sát Tổ viên sử dụng vốn vay đúng
mục đích.Tổ Tiết kiệm và vay vốn là đối tác chính ký hợp đồng nhận làm dịch
vụ tín dụng trực tiếp với khách hàng.
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
14
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
1.2.2.3 Căn cứ vào phương thức cho vay :
* Cho vay trực tiếp từng lần:
Là hình thức cho vay nhiều lần tách biệt nhau đối với cùng một nhóm khách
hàng không có nhu cầu vay thường xuyên và chỉ vay trong trường hợp cần thiết.
Mỗi món vay được tách biệt nhau thành các hồ sơ khác nhau.
* Cho vay uỷ thác:
NHCSXH thực hiện cho vay đến người vay thông qua các tổ chức nhận uỷ
thác. Bên nhận uỷ thác là người giải ngân và thu nợ trực tiếp đến người vay và
được hưởng phí uỷ thác. Bên nhận uỷ thác là tổ chức nhận tín dụng thực hiện
theo quy định hiện hành về uỷ thác và nhận uỷ thác cho vay vốn của tổ chức tín
dụng. Các tổ chức tín dụng này cần có các điều kiện sau:
+ Có đội ngũ cán bộ am hiểu nghiệp vụ cho vay
+ Có mạng lưới hoạt động đến vùng nghèo, hộ nghèo
+ Có uy tín trong nhân dân, có tín nhiệm với NHCSXH
+ Có điều kiện tổ chức kế toán, thống kê, báo cáo theo các quy định cụ thể
của NHCSXH
Một là: Đối với khách hàng vay vốn tại NHCSXH có tài sản đảm bảo theo quy
định gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan, các Chi nhánh NHCSXH được
quyền chủ động xử lý tài sản đảm bảo theo thoả thuận với khách hàng và theo
quy định của pháp luật. Số tiền thu được từ việc xử lý tài sản bảo đảm dùng để
bù đắp chi phí xử lý tài sản đảm bảo hoàn trả nợ gốc, nợ lãi cho ngân hàng, nếu
thừa thì trả lại cho khách hàng, nếu thiếu thì phần thiếu được xử lý rủi ro theo
quy định của văn bản này.
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
16
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Hai là: Các khoản nợ bị rủi ro trong cho vay đối với người nghèo và các đối
tượng chính sách khác của NHCSXH do nguyên nhân chủ quan của tổ chức, cá
nhân thì tổ chức, cá nhân gây ra tổn thất phải bồi thường theo quy định của pháp
luật
Ba là: Các khoản cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách
khác tại NHCSXH bằng nguồn vốn tài trợ, uỷ thác đầu tư theo từng Hiệp định
hoặc hợp đồng ký kết với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước mà đã được
trích dự phòng rủi ro riêng hoặc đã thoả thuận về nguồn vốn xử lý nợ rủi ro thì
việc xử lý nợ bị rủi ro thực hiện theo Hiệp định hoặc hợp đồng đã ký kết với tổ
chức, cá nhân
* Về nguyên tắc xử lý nợ rủi ro là:
Thứ nhất: Khách hàng phải đảm bảo đủ các điều kiện như: là hộ nghèo và các
đối tượng chính sách khác được vay vốn theo quy định, đã sử dụng vốn vay đúng
mục đích; bị thiệt hại do nguyên nhân khách quan làm mất một phần hoặc toàn
bộ vốn, tài sản; gặp khó khăn về tài chính dẫn đến chưa có khả năng trả nợ hoặc
không trả được nợ cho ngân hàng
Thứ hai: Việc xử lý nợ bị rủi ro cho khách hàng được xem xét từng trường hợp
cụ thể căn cứ vào nguyên nhân dẫn đến rủi ro, mức độ rủi ro và khả năng trả nợ
của khách hàng, đảm bảo đầy đủ hồ sơ pháp lý, đúng trình tự, khách quan và
công bằng giữa các đối tượng vay vốn.
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
18
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến cho vay hộ nghèo .
1.3.1 Các nhân tố từ phía NHCSXH
* Cơ chế cho vay:
Cơ chế cho vay uỷ thác của NHCSXH tiếp tục kế thừa, hoàn thiện và phát triển
các nghiệp vụ cho vay trước đây của NHPVNg, của các NHTM và Kho bạc Nhà
nước,.. đã giảm bớt được nhiều thủ tục hành chính, phù hợp thực tế hơn. Qua đó
tạo điều kiện cho các bên nhận uỷ thác (các Hội Đoàn thể) và người vay vốn tiếp
cận tín dụng ưu đãi được dễ dàng hơn nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc và an toàn
tín dụng.
Việc chuyển hướng uỷ thác từng phần trong cho vay vốn đối với hộ nghèo
thông qua các Hội đoàn thể (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu Chiến binh,
Đoàn Thanh niên,..) thay thế uỷ thác từng phần qua NHNo & PTNT đã mang lại
hiệu quả kinh tế - xã hội cao: tập trung được sức mạnh của các tổ chức chính trị
xã hội từ Trung ương đến cơ sở xã, phường, thôn, bản.. trong việc thực hiện tín
dụng ưu đãi của Nhà nước đối với hộ nghèo; xã hội hoá công tác cho vay của
NHCSXH; tạo điều kiện cho các cấp Hội ở cơ sở mở rộng hội viên, gắn kết, giúp
đỡ lẫn nhau vì mục tiêu chung là phát triển sản xuất – kinh doanh - dịch vụ để
thoát nghèo, thu nhập ổn định, góp phần ổn định cuộc sống.
Với phương thức cho vay như hiện nay hoạt động cho vay của NHCSXH sẽ
phụ thuộc vào hoạt động của các Hội doàn thể. Có thể nói, nếu hoạt động của
các Hội đoàn thể có hiệu quả sẽ làm cho hoạt động cho vay của NHCSXH có
hiệu quả, từ đó làm gia tăng khối lượng cho vay ưu đãi của NHCSXH. Ngược
lại, nếu hoạt động của các Hội đoàn thể không có hiệu quả cũng sẽ làm cho hoạt
động cho vay của NHCSXH gặp khó khăn trong quá trình cho vay cũng như thu
hồi vốn, từ đó làm giảm khối lượng cho vay ưu đãi của NHCSXH.
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
19
chứng chỉ tiền gửi và các giấy tờ có giá khác. Mở tài khoản tiền gửi thanh toán
cho tất cả các khách hàng trong và ngoài nước. Cho vay ngắn hạn, trung hạn và
dài hạn phục vụ cho sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống; góp
phần thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xoá đói giảm nghèo, ổn định
xã hội. Nhận làm dịch vụ uỷ thác cho vay từ các tổ chức quốc tế, quốc gia, cá
nhân trong nước, ngoài nước theo hợp đồng uỷ thác.
NHCSXH chỉ có thể tiến hành cho vay khi có một số lượng vốn đủ lớn để đáp
ứng nhu cầu của khách hàng. Hoạt động huy động vốn đạt hiệu quả là điều kiện
để ngân hàng tiến hành mở rộng cho vay. Nếu như nguồn vốn cho vay ưu đãi bị
hạn chế sẽ không đáp ứng được nhu cầu vay vốn của người vay, làm cho qui mô
hoạt động của NHCSXH giảm xuống. Ngược lai, nếu nguồn vốn cho vay ưu đãi
lớn sẽ đáp ứng tốt nhu cầu cần vốn của người vay đặc biệt là người nghèo, qua
đó tạo điều kiện mở rộng sản xuất kinh doanh, giúp đỡ người nghèo có công ăn
việc làm ổn định, làm giảm tỷ lệ hộ nghèo nhằm thực hiện mục tiêu xoá đói giảm
nghèo mà Đảng và Nhà nước đã giao phó.
Mặt khác cơ cấu vốn huy động được cũng có ảnh hưởng: nếu nguồn huy động
chủ yếu là ngắn hạn thì ngân hàng bị hạn chế nếu muốn mở rộng cho vay trung
và dài hạn và ngược lại.
* Mạng lưới chi nhánh ngân hàng và đội ngũ cán bộ ngân hàng
Mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch, quỹ tiết kiệm của ngân hàng là nơi thu
hút khách đến với ngân hàng, là nơi đầu tiên khách hàng tiếp xúc với ngân hàng.
Chính vì vậy nó là nhân tố có ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động cho vay của
ngân hàng. Mở rộng mạng lưới chi nhánh hoạt động của NHCSXH sẽ giúp tiết
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
21
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
kiệm chi phí giao dịch, đáp ứng nhu cầu vay vốn kịp thời của người vay, qua đó
làm gia tăng khối lượng cho vay.
Mặt khác hoạt động của ngân hàng nếu kết hợp với các cấp chính quyền địa
phương, bộ máy công an, kiểm soát còn tạo điều kiện để ngân hàng nắm rõ tình
làm tăng hay giảm dư nợ cho vay của ngân hàng. Nhu cầu vay vốn của khách
hàng là ngắn hạn hay trung và dài hạn ảnh hưởng đến cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn
của ngân hàng. Qua đó, ảnh hưởng đến tình hình huy động vốn của bản thân
Ngân hàng. Nhìn chung các nguồn vốn huy động trung và dài hạn thường gặp
khó khăn hơn các nguồn ngắn hạn, làm cho hoạt động cho vay trung và dài hạn
của Ngân hàng bị hạn chế. Đồng thời nhu cầu vay vốn của khách hàng cũng là
yếu tố quyết định mở rộng cho vay ngắn, trung và dài hạn. Khách hàng chủ yếu
của ngân hàng là các cá nhân, hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn có nhu cầu vay
vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống. Chính vì vậy, ngân hàng
cần biết kết hợp giữa nhu cầu vay vốn của khách hàng và khả năng của ngân
hàng để có được chính sách cho vay hợp lý nhằm đảm bảo an toàn cho ngân
hàng
* Khả năng trả nợ của khách hàng.
Không thể mở rộng cho vay mà không quan tâm đến khách hàng có trả nợ
được hay không? Đây là yếu tố quan trọng nhất để đánh giá món vay an toàn và
hiệu quả. Thực hiện việc xác định khả năng trả nợ của khách hàng, cán bộ tín
dụng của ngân hàng phải căn cứ vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh và tài chính
của khách hàng để lập bảng cân đối các nguồn thu, chi tài chính trong một thời
gian nhất định, trên cơ sở đó căn cứ vào số chênh lệch thu – chi để xác định
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
23
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
nguồn trả nợ của khách hàng. Nhằm giảm thiểu những rủi ro, tổn thất có thể xảy
ra đối với Ngân hàng khi khách hàng không có khả năng trả nợ. Khi những rủi
ro, tổn thất bi hạn chế tối đa thì nguồn vốn huy động được của Ngân hàng sẽ có
thể đáp ứng được một khối lượng lớn khách hàng có nhu cầu vay vốn khác, từ đó
làm gia tăng khối lượng tín dụng. Ngược lại, khi những rủi ro, tổn thất xẩy ra là
quá lớn do khách hàng không có khả năng trả nợ thì hoạt động của Ngân hàng sẽ
gặp khó khăn, một khối lượng lớn khách hàng có nhu cầu cần vay vốn sẽ không
được Ngân hàng đáp ứng, từ đó làm giảm khối lượng cho vay của Ngân hàng.
* Hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội
Các tổ chức chính trị - xã hội làm dịch vụ uỷ thác từng phần cho NHCSXH có
nhiệm vu chính là cầu nối giữa Nhà nước với nhân dân, thông qua tổ chức thành
lập và chỉ đạo hoạt động của các Tổ tiết kiệm và vay vốn tại cơ sở có đủ điều
kiện trực tiếp làm dịch vụ uỷ thác tín dụng đến khách hàng. Thực hiện Nghị định
78/2002/NĐ – CP của Chính phủ, đến nay NHCSXH đã ký văn bản thoả thuận,
uỷ thác cho vay chương trình tín dụng hộ nghèo thông qua 4 tổ chức chính trị -
xã hội: Hội liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh. Qua đó đã tận dụng được bộ máy cuả các tổ chức này hàng vạn
người, tiết kiệm đáng kể chi phí quản lý; đồng thời tạo điều kiện lồng ghép có
hiệu quả chương trình tín dụng với các chương trình văn hoá – xã hội. Chính vì
vậy hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội sẽ ảnh hưởng đến hoạt động và
hiệu quả cho vay hộ nghèo cũng như mở rộng hoạt động tín dụng của NHCSXH
Sinh viên: Trần Mai Trang Lớp: Ngân hàng 45B
25
Copyright: Tài liệu đại học ©