đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
52
Tạp chí luật học

TS. Đinh Văn Thanh *
ut s, vi v trớ c bit trong xó hi
núi chung v trong t tng núi riờng l
mt chc danh t phỏp theo quy nh ca
phỏp lut ngy cng cú vai trũ quan trng
trong cỏc thit ch dõn ch nc ta. Trong
iu kin dõn ch hin nay, lut s cú vai trũ
c bit trong quỏ trỡnh xột x ti to ỏn
nhõn dõn. Phỏp lut ca Nh nc ta ó ra
v quy nh nhiu bin phỏp quan trng,
thớch hp nhm phỏt huy vai trũ ca lut s
trong t tng núi chung v trong t tng dõn
s núi riờng khi tin hnh tranh tng dõn ch,
cụng khai ti cỏc phiờn to nhm lm sỏng t
s tht khỏch quan ca v ỏn.
Vi bn cht hot ng ca lut s
(1)
trong nhng nm va qua cỏc hot ng ca
lut s ó gúp phn bo m v tng cng
phỏp ch XHCN; bo v quyn li ca
nguyờn n, b n dõn s, ngi cú quyn
v ngha v liờn quan ; bo v quyn, li

ca v ỏn v bn cht ca s vic. Thc t
xột x ti to ỏn nhõn dõn ó cho thy rng
nu ch n thun cn c vo ti liu, chng
c cú trong h s thỡ nhiu khi s tht khỏch
quan ca v ỏn cng khụng th c lm
sỏng t. Vic lm sỏng t s tht khỏch quan
ca v ỏn cú ý ngha quan trng to ỏn cú
th phỏn quyt mt cỏch ỳng n v cụng
bng; bo v quyn, li ớch hp phỏp cho cỏ
nhõn, t chc hoc bo v quyn, li ớch hp
L

* Trng i hc lut H Ni

đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học

53

phỏp ca ng s. Kt qu ny ch cú th
cú c thụng qua quỏ trỡnh tranh tng kt
hp vi tranh lun ti cỏc phiờn to.
Vic tham gia ca lut s (bao gm c
bo cha viờn nhõn dõn; ngi bo v quyn
li hp phỏp cho ng s) ti cỏc cp xột
x trc khi cú Phỏp lnh th tc gii quyt
cỏc v ỏn dõn s

(4)
khc phc tỡnh trng trờn õy D
tho B lut t tng dõn s ln ny ó nõng
lờn thnh nguyờn tc v c quy nh ngay
trong chng II: Nhng nguyờn tc c bn.
iu 9 D tho B lut t tng dõn s ó
quy nh: "ng s cú quyn t bo v
hoc nh lut s hay ngi khỏc c to
ỏn chp nhn bo v quyn, li ớch hp phỏp
ca mỡnh.
Nhm nõng cao hiu qu hot ng ca
cỏc c quan t phỏp, B chớnh tr ó dnh
riờng Ngh quyt s 08-NQTW ch rừ mt
s nhim v trng tõm cụng tỏc t phỏp
trong thi gian ti. ú l phi phc v cú
hiu qu cỏc nhim v chớnh tr trong tng
giai on; phỏt huy dõn ch, tng cng
phỏp ch; gi vng bn cht ca Nh nc ta
l nh nc phỏp quyn XHCN ca nhõn
dõn, do nhõn dõn v vỡ nhõn dõn; bo m v
tụn trng quyn dõn ch, quyn, li ớch hp
phỏp ca cỏc t chc v cụng dõn thc
hin c nhng ni dung v yờu cu trờn
õy, lut s cú vai trũ quan trng trong quỏ
trỡnh gii quyt cỏc tranh chp ti to ỏn
nhõn dõn.
M rng tranh tng v to iu kin cho
lut s a ra quan im ca mỡnh trong
tranh tng v tranh lun ti phiờn to tỡm
ra s tht khỏch quan ca v ỏn cú mt ý

lm rừ s tht khỏch quan ca v ỏn,
cú khụng ớt trng hp ch qua tranh tng v
tranh lun vi lut s, s tht khỏch quan
mi c lm sỏng t v chớnh xỏc. Nht l
thụng qua cỏc ti liu, chng c m trong
quỏ trỡnh bo v cho ng s lut s ó thu
thp c khi iu tra cỏc v ỏn dõn s, hụn
nhõn gia ỡnh
Vic m rng tranh tng v tranh lun
cũn gúp phn phỏt huy s bỡnh ng trong
quỏ trỡnh tranh tng. Thụng qua vic m
rng tranh tng, tranh lun, lut s cú th
bỡnh ng trong vic tranh lun vi i din
vin kim sỏt, vi cỏc lut s ng nghip
nhng bo v cho cỏc ng s cú quyn li
i lp, vi ng s cú quyn li i lp v
tranh tng, xem xột cỏc ti liu, chng c do
chớnh to ỏn iu tra, thu thp v ni dung
ca v ỏn. S tham gia tranh tng, tranh lun
ca lut s s trỏnh c tỡnh trng quan
im mt chiu nh chỳng ta vn thng
thy trong quỏ trỡnh tranh tng ti to ỏn
trong thi gia qua. Vỡ rng trong cỏc v ỏn
dõn s theo quy nh v truyn thng ca t
tng dõn s thm phỏn va iu tra, thu thp
chng c, ti liu theo mt kch bn v quan
im ca mỡnh li va l ngi trc tip
xột x s d dn n s thiờn v, ch tin vo
ti liu v nh hng theo ý chớ, nhn thc
ch quan ca mỡnh. Tng cng quyn hn

hoc tranh tng thỡ thm phỏn hoc c hi
ng xột x c ti liu khỏc, khụng chỳ ý

đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
Tạp chí luật học

55

lng nghe, hi khụng ỳng ni dung quan h
phỏp lut ang xem xột Khụng ớt trng
hp khi xột x to ỏn ch chỳ trng, quan
tõm n quan im kt lun ca vin kim
sỏt (vi chc nng kim sỏt hot ng t
phỏp theo quy nh ti iu 137 Hin phỏp)
xut hng gii quyt v ỏn v ch vit
vo bn ỏn, quyt nh nhng ý kin ú m
khụng ghi nhn ý kin lut s thụng qua
quan im v v ỏn trỡnh by ti phiờn to (!)
Bng vic m rng tranh tng, tranh lun
cụng khai, dõn ch ti phiờn to, lut s v
nhng ngi tin hnh t tng khỏc, nhng
ngi tham gia t tng phi hon ton bỡnh
ng khi phỏt biu ý kin v nhng tỡnh tit
liờn quan n bn cht v ni dung ca v
ỏn. Quỏ trỡnh tranh tng, tranh lun cụng
khai s trỏnh tỡnh trng c chp nhng ý
kin, quan im bo th, mang tớnh cht quy

logic, nhng vng mc ca cỏc bờn trong
quỏ trỡnh tranh tng. õy chớnh l im mu
cht cỏc bờn tham gia tranh tng bo v
quan im trong lp lun ca mỡnh thụng qua
cỏc ti liu, chng c. S i trng ca nhng
ngi tham gia tranh tng khụng phi l s
i lp, i khỏng m ú ch l s gi nh v
tỡnh hung gii quyt ca nhng ngi tham
gia tranh tng v nhng ngi tham gia tranh
tng, tranh lun cựng cú chung mc ớch duy
nht l xỏc nh s tht khỏch quan ca v ỏn,
bn cht ca quan h tranh chp.
M rng tranh tng v dõn ch trong
tranh lun lut s s phỏt huy vai trũ ca
mỡnh trong vic m bo v tng cng phỏp
ch XHCN. Ngoi ra, vic m rng tranh
tng cũn giỳp lut s cựng vi cỏc c quan
t tng m bo c s nghiờm minh ca
phỏp lut, th hin s cụng bng ca phỏp
lut. M rng tranh tng v dõn ch trong
tranh lun lut s cũn cn phi c quy
nh c th trong tt c cỏc giai on ca quỏ
trỡnh t tng v cỏc cp xột x khỏc nhau đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
56
Tạp chí luật học

(chỳng tụi s trỡnh by phn sau).

khụng cú quyn tip cn h s v ỏn nờn
khụng cú iu kin bit mt cỏch tng th v
v ỏn. Chớnh vỡ vy, cú nhiu ngi cú trỡnh
phỏp lut cao, thm chớ rt cao nhng vỡ
khụng cú iu kin tip cn h s v ỏn nờn
h vn phi thụng qua lut s bit s tht
ton din v y . Vỡ vy, m rng tranh
tng s to iu kin giỳp lut s tng cng
s h tr v kin thc phỏp lớ cho ng s
trong cỏc v ỏn dõn s.
Trong t tng dõn s, nguyờn tc c bn
l ngha v chng minh thuc v ng s,
nhng nhiu khi bn thõn ng s li
khụng chng minh c hoc khụng cú
phng phỏp, kinh nghim chng minh.
Do hiu bit hn ch, kin thc phỏp lut
khụng cú hoc cú nhng trỡnh hn ch,
khụng cú kinh nghim nờn trong nhiu
trng hp ng s khụng th t bo v
c quyn li ca mỡnh (nhiu trng hp
cú núi hay, núi ỳng cng b xem nh).
Thụng qua quỏ trỡnh tranh tng v bng vic
m rng tranh tng lut s s l mt hu
thun c lc giỳp v mt phỏp lớ, gii
thớch cỏc quy nh ca phỏp lut cho cỏc
ng s trong nhng v ỏn c th.
M rng tranh tng vi vai trũ ca lut
s s l yu t quan trng nõng cao cht
lng xột x ca cỏc to ỏn nhõn dõn. i
ng cỏn b lm cụng tỏc xột x gm thm

Vi vai trũ l
ngi iu khin phiờn to, iu hnh tranh
tng, thm phỏn, ch to phiờn to phi am
hiu lut phỏp, hiu bit v nm vng v bn
cht ca nhng quan h ang tranh chp, cú
t duy, sỏng to v nhng kh nng t tng
nhy bộn khi phỏt sinh nhng vn mi.
Nu thm phỏn - ch to phiờn to khụng hi
nhng iu kin ú thỡ khú cú th iu
hnh tranh tng, tranh lun mt cỏch khoa
hc v cú sc thuyt phc.
M rng tranh tng, tranh lun cng
ng ngha vi vic m rng quyn ca lut
s khi tham gia tranh tng. õy s l yu t
quan trng buc i ng thm phỏn, cỏn b
lm cụng tỏc xột x phi tớch cc v khụng
ngng hc hi, bi dng trau di chuyờn
mụn, nghip v thụng qua cỏc lp tp hun
nõng cao, tớch lu kinh nghim.
M rng tranh tng vi s tham gia v
tng thm quyn cho lut s cũn l iu kin
quan trng lut s gúp phn hon thin h
thng phỏp lut thụng qua kinh nghim t
thc tin xột x ti cỏc phiờn to. Hin nay,
h thng phỏp lut ca Nh nc ta vn cũn
ang trong quỏ trỡnh xõy dng v hon
thin.
(8)
H thng phỏp lut hon chnh s
to c s phỏp lớ quan trng trong vic ỏp

to vo trong biờn bn phiờn to.
V iu 63: Khon 1 quy nh v vic
cú th c tham gia phiờn to giỏm c
thm l quy nh mi nhng quy nh nh đặc san góp ý dự thảo bLTTDS
58
Tạp chí luật học

vy cha c th, d dn n vic tu tin khi
ỏp dng. Cn quy nh b sung thờm: Khi
ng s b khỏng ngh theo trỡnh t giỏm
c thm cú s bt li trong quyt nh
khỏng ngh cú yờu cu lut s tham gia phiờn
to giỏm c thm, lut s phi lm cỏc th
tc nh cp s thm, phỳc thm v c to
ỏn chp nhn. Ngoi ra cn quy nh vic
tham gia ca lut s trong phiờn to tỏi thm,
cỏc vic dõn s khỏc. khon 2 ngoi vic
quy nh c ghi chộp, sao chp nhng
ti liu cn thit cú trong h s v ỏn cn
cú thờm quy nh v c bit ton b
thụng tin, chng c ca phớa i lp thc
hin vic bo v quyn, li ớch hp phỏp cho
ng s. Thờm b sung ny vỡ rng trờn
thc t, khi lut s nghiờn cu h s, nhiu
ti liu, chng c quan trong ca phớa i
lp ó khụng c to ỏn giao y
xem xột.

tin hnh xột x v ỏn./.

(1), (8).Xem: TS. Phan Trung Hoi, "Vn hon
thin phỏp lut v lut s Vit Nam", Nxb. Chớnh tr
quc gia, H. 2004, tr. 57-68.
(2).Xem: Phỏp lnh th tc gii quyt cỏc v ỏn dõn
s nm 1989.
(3).Xem: iu 25 Phỏp lnh th tc gii quyt cỏc v
ỏn dõn s nm 1989 quy nh c th v quyn v
ngha v ca ngi bo v quyn li ca ng s
trong 3 khon.
(4).Tt nhiờn cng phi nhỡn nhn v ỏnh giỏ mt
cỏch khỏch quan, cụng bng l trong thi gian va
qua i ng lut s va thiu li va yu v trỡnh
chuyờn mụn nghip v, cha ỏp ng c vi ũi
hi ca xó hi v vi yờu cu ca cụng cuc ci cỏch
t phỏp. Nhiu lut s ch tham gia t tng vi kinh
nghim cỏ nhõn v ớt cú iu kin hc hi trau di
v nõng cao trỡnh chuyờn mụn. K t khi Trng
o to chc danh t phỏp c thnh lp v i vo
hot ng thỡ th h lut s mi ó v ang c o
to, hng dn mt cỏch tng i bi bn.
(5).Xem: Bỏo cỏo cụng tỏc ngnh to ỏn nm 2000 s
26/BC/VP ngy 9/2/2001, tr. 14.
(6).Xem: Bỏo cỏo s 40/BC/VP, tr. 23.
(7).Xem: Bỏo cỏo tng kt ngnh to ỏn nhõn dõn
nm 1997 s 04/BC ngy 5/1/1998, tr. 23.