nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 5/2011 29

Ths. Trần Ph-ơng Thảo *
h nh bin phỏp khn cp tm thi
(BPKCTT) l mt trong nhng ch
nh phỏp lớ cú ý ngha quan trng trong vic
bo v kp thi quyn, li ớch hp phỏp ca
ng s trong t tng dõn s. Ch nh phỏp
lớ ny ghi nhn v bin phỏp t tng tng i
c bit, c to ỏn s dng kt hp vi cỏc
bin phỏp t tng khỏc nh chng minh, ho
gii nhm m bo cho vic gii quyt v
vic dõn s v thi hnh ỏn dõn s. Gii thớch
mt cỏch c th hn, ch nh BPKCTT trong
phỏp lut t tng dõn s (PLTTDS) ghi nhn
cỏch thc gii quyt tm thi ca to ỏn khi
v vic dõn s cú tớnh khn cp, theo ú to
ỏn s nhanh chúng quyt nh ỏp dng ngay
gii phỏp trc mt theo quy nh ca phỏp
lut trờn c s cú yờu cu khn cp ca cỏc
ch th cú quyn, li ớch theo lut nh hoc
do chớnh to ỏn xột thy cn thit tm thi
gii quyt nhu cu cp bỏch ca ng s,
bo v ngay bng chng, ti sn, bo m cho
vic bo v kp thi quyn, li ớch hp phỏp

Bờn cnh cỏc ni dung khỏc nh quyn
yờu cu ỏp dng, thm quyn ỏp dng, th tc
ỏp dng, trỏch nhim do ỏp dng khụng ỳng
cỏc BPKCTT c th l mt trong nhng ni
dung khụng th thiu ca ch nh BPKCTT.
Vic PLTTDS phi quy nh c th v cỏc
BPKCTT v iu kin ỏp dng tng bin
phỏp c th l nhm ỏp ng ũi hi v mt lớ
lun cng nh thc tin ca t tng dõn s.
Nu trong cỏc quy nh ca ch nh
C
* Ging viờn Khoa phỏp lut dõn s
Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
30 t¹p chÝ luËt häc sè 5/2011
BPKCTT không có quy định về các BPKCTT
cụ thể thì việc yêu cầu và áp dụng BPKCTT
trong tố tụng dân sự rất dễ dẫn đến tình trạng
tuỳ tiện, lạm quyền và không thống nhất.
Sở dĩ trong PLTTDS phải quy định về
nhiều BPKCTT cụ thể khác nhau là xuất
phát từ thực tế đa dạng, phức tạp của các vụ
việc dân sự được toà án giải quyết. Mỗi vụ
việc dân sự có nội dung khác nhau, có các
yêu cầu khác nhau nên BPKCTT được quy
định trong PLTTDS cũng phải khác nhau
chứ không thể chỉ là giải pháp duy nhất.
Thẩm phán người Pháp Thierry Gallais khi

vụ việc có tính khẩn cấp. Điều này cũng có
nghĩa là pháp luật về BPKCTT phải quy định
được hệ thống các BPKCTT cụ thể, phù hợp
với thực tiễn tố tụng dân sự. Muốn làm được
điều này, các nhà lập pháp cần phải dự kiến
được hết những tình huống khẩn cấp có thể
xảy ra đối với các vụ việc dân sự cần có sự
can thiệp ngay của toà án. Từ việc dự kiến
được hết các tình huống đó, các nhà lập pháp
mới dự kiến được các giải pháp khẩn cấp, tạm
thời để giải quyết tình trạng khẩn cấp. Diễn
đạt một cách hình tượng thì BPKCTT được
quy định trong pháp luật phải có khả năng
“phủ kín” thực tiễn tố tụng dân sự, tức là
trong mọi trường hợp khẩn cấp toà án đều có
thể áp dụng ngay giải pháp tạm thời đã được
quy định sẵn trong luật để có thể can thiệp
tức khắc nhằm bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích
hợp pháp của đương sự. Như vậy, các BPKCTT
được quy định trong PLTTDS không chỉ đáp
ứng yêu cầu là phải bao gồm nhiều biện
pháp mà cao hơn là PLTTDS phải quy định
đầy đủ các BPKCTT cần thiết được áp dụng
trong tố tụng dân sự.
- PLTTDS về các BPKCTT phải quy
định hợp lí điều kiện áp dụng của từng
BPKCTT cụ thể.
Bên cạnh ưu điểm nổi bật của BPKCTT
là toà án có thể nhanh chóng can thiệp để
bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích của đương sự

hiện nay
Hiện nay, các BPKCTT được quy định
chủ yếu tại Điều 102 BLTTDS năm 2004,
gồm các biện pháp cụ thể như sau: Biện
pháp giao người chưa thành niên cho cá
nhân, cơ quan, tổ chức trông nom, nuôi
dưỡng, chăm sóc, giáo dục; Biện pháp buộc
thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp
dưỡng; Biện pháp buộc người sử dụng lao
động tạm ứng tiền lương, tiền công, tiền bồi
thường, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh
nghề nghiệp cho người lao động; Biện pháp
buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi
thường thiệt hại do tính mạng, sức khoẻ bị
xâm phạm; biện pháp tạm đình chỉ việc thi
hành quyết định sa thải người lao động; Biện
pháp kê biên tài sản đang có tranh chấp;
Biện pháp cấm chuyển dịch quyền về tài sản
đối với tài sản đang tranh chấp; Biện pháp
cấm thay đổi hiện trạng tài sản tranh chấp;
Biện pháp cho thu hoạch, bán hoa màu hoặc
sản phẩm hàng hóa khác; Biện pháp phong
toả tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng
khác, kho bạc nhà nước, phong toả tài sản ở
nới gửi giữ; Biện pháp phong toả tài sản của
người có nghĩa vụ; Biện pháp cấm hoặc buộc
đương sự thực hiện hành vi nhất định.
So với các quy định của PLTTDS trước
đây (trước khi có BLTTDS), quy định của
BLTTDS về các BPKCTT đã có bước tiến

nhóm các BPKCTT để kết cấu Điều 102
BLTTDS được gọn hơn, rõ hơn, tạo thuận
lợi cho việc lựa chọn áp dụng BPKCTT.
Việc phân nhóm các BPKCTT có thể dựa
vào các tiêu chí khác nhau để phân thành các
nhóm BPKCTT khác nhau. Ví dụ: Nếu dựa
vào đối tượng hướng đến của các BPKCTT
thì có thể phân chia thành nhóm BPKCTT
hướng đến tài sản của đương sự và nhóm
BPKCTT hướng đến hành vi của đương sự.
Nếu phân loại theo cách này, tác giả cho
rằng việc phân loại có thể sẽ gặp một số khó
khăn nhất định như đối với một số giải pháp
tạm thời để xác định rành mạch là đối tượng
hướng đến của BPKCTT đó là tài sản hay là
hành vi của đương sự không hề dễ dàng (ví
dụ, toà án nhận thấy cần phải tạm thời đáp
ứng ngay nhu cầu cấp thiết của đương sự nên
toà án quyết định áp dụng BPKCTT buộc
phải tạm ứng trước một số tiền để bồi
thường thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ. Xác
định một cách trực diện thì BPKCTT này rõ
ràng là hướng đến hành vi của người bị áp
dụng - hành vi tạm ứng nhưng ở phương
diện nhất định BPKCTT này cũng có hướng
đến tài sản của người bị áp dụng). Mặc dù
vậy, theo tác giả, nếu xác định một cách trực
diện, việc phân nhóm các BPKCTT vẫn có
thể được thực hiện theo tiêu chí phân nhóm
theo đối tượng hướng đến của BPKCTT là

hợp lí và như vậy Điều 102 BLTTDS sẽ
được kết cấu theo bốn khoản rất rõ ràng:
khoản 1 là các BPKCTT thuộc nhóm 1,
khoản 2 là các BPKCTT thuộc nhóm hai,
khoản 3 là các BPKCTT thuộc nhóm 3 và
khoản 4 là các BPKCTT khác được pháp
luật quy định. Có như vậy, Điều 102
BLTTDS mới đáp ứng được yêu cầu đặt ra
về mặt lí luận là quy định được hệ thống các
BPKCTT khoa học, đầy đủ và cụ thể.
Thứ hai, cần phải sửa đổi, bổ sung các
quy định về điều kiện áp dụng của một số
BPKCTT cụ thể.
Các quy định của BLTTDS về điều kiện nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 5/2011 33
áp dụng các BPKCTT so với các quy định
của PLTTDS trước đây có nhiều điểm tiến bộ
đáng được ghi nhận. Tuy nhiên, quy định về
điều kiện áp dụng một số BPKCTT cụ thể cần
thiết vẫn phải được sửa đổi, bổ sung cho phù
hợp hơn với thực tiễn, từ đó bảo vệ kịp thời
hơn, hiệu quả hơn quyền, lợi ích hợp pháp
của đương sự trong vụ án dân sự. Đó là:
- Về BPKCTT giao người chưa thành niên
cho cá nhân, cơ quan, tổ chức trông nom, nuôi
dưỡng, chăm sóc, giáo dục (Điều 103 BLTTDS).
Theo quy định tại Điều 103 BLTTDS,

của biện pháp này còn hạn chế. Vì vậy, để
bảo đảm hiệu quả thi hành án của đương sự
có nghĩa vụ, BPKCTT kê biên cần được áp
dụng cho tất cả tài sản của đương sự chứ
không chỉ riêng tài sản tranh chấp.
Để phân biệt rõ với BPKCTT phong toả
tài sản của người có nghĩa vụ, Điều 108
BLTTDS quy định về BPKCTT kê biên cần
thể hiện rõ hơn về điều kiện áp dụng. Bản
chất của việc kê biên tài sản là kiểm kê, kê ra
những tài sản của đương sự, bảo toàn những
tài sản đó và người được giao giữ tài sản kê
biên không được đưa tài sản đó vào lưu
thông, vì thế BPKCTT kê biên được áp dụng
trong trường hợp chưa biết rõ về hiện trạng,
số lượng, chủng loại, giá trị thực tế của tài sản
hoặc tài sản mà trong nó lại bao gồm nhiều tài
sản khác. Ngược lại, biện pháp phong toả tài
sản của người có nghĩa vụ được áp dụng
trong trường hợp đã biết rõ về hiện trạng, số
lượng, chủng loại và giá trị của tài sản.
- Về BPKCTT cấm chuyển dịch quyền
về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp
(Điều 109 BLTTDS).
Nếu chỉ áp dụng BPKCTT cấm chuyển
dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang
tranh chấp mà không được áp dụng với
những tài sản khác không phải là tài sản
(Xem tiếp trang 49)