đặc san về luật đất đai năm 2003
Tạp chí luật học 25

TS. Phạm Duy Nghĩa *
1. Xõy dng tiờu chớ bỡnh lun v
ỏnh giỏ Lut t ai
Trong s nhng bỡnh lun v Lut t
ai, cú l õy l ln u tiờn mt c s o
to v nghiờn cu lut hc tỡm cỏch ỏnh giỏ
o lut ny di cỏc tiờu chớ kinh t v
phỏp lớ. Bi vit ny gúp mt ting núi
nhm: 1) Xỏc nh cỏc tiờu chớ ỏnh giỏ v
bỡnh lun mt o lut; 2) Ch rừ chc nng
trng yu nht ca phỏp lut t ai; 3) Tng
bc nhn thc v vai trũ ca cụng quyn
i vi qun lớ t ai; 4) Gúp phn ch ra
mi quan h gia phỏp lut t ai v cỏc
lut chuyờn ngnh cú liờn quan; 5) Gúp phn
a ra nhng bỡnh lun khỏch quan v s
thnh cụng v nhng im cha t yờu cu
ca Lut t ai.
Mun bỡnh lun v ỏnh giỏ mt d lut
phi cú nhng tiờu chớ xỏc nh. Theo tụi, cú

Mang tớnh k tha v tip tc to iu kin
t ai tr thnh hng hoỏ; 3) Tng
thớch vi quỏ trỡnh ci cỏch lp phỏp v
hnh chớnh ang din ra.
Núi cỏch khỏc, mt trong cỏc bi toỏn
m cỏc chớnh tr gia nc ta t ra cho
* Ging viờn Khoa lut
i hc quc gia H Ni đặc san về luật đất đai năm 2003
26 Tạp chí luật học

ngi lm lut l: 1) To iu kin cho t
ai tr thnh hng hoỏ, vn gúp hay t
bn, khuyn khớch s phỏt trin ca th
trng nh t m khụng thay i hỡnh
thc s hu ton dõn v t ai; 2) To
iu kin cho cụng quyn iu tit mt
cỏch cú hiu qu th trng nh t ang
ngm din ra vi nhng tỏc ng ỏng k
i vi nn kinh t quc gia.
2. Minh bch hoỏ quyn ti sn -
chc nng trng yu ca lut in sn
Mt ni dung trng yu nht ca Lut
t ai chớnh l quy ch v in sn, quy
nh quyn li v ngha v ca nhng
ngi chp hu quyn s dng t - mt
quyn ti sn c bit. Lut in sn cng
rừ rng, lm cho quyn ca ngi s dng

tng lờn ng ngha vi kh nng can thip
ca Nh nc gim xung; vic trng dng
t vo cỏc mc ớch cụng cng, thu hi
t nụng nghip chuyn mc ớch s
dng ó din ra khụng th d dng theo ý
Nh nc; ngi ta d dng nhn thy ni
vt v ca ch u t trong vic gii phúng
mt bng cho cỏc d ỏn. Núi cỏch khỏc,
khỏi nim s hu ton dõn, trờn thc t,
ó khụng ngn cn quyn ti sn t v t,
bi vy vic tranh lun v ch thuyt ny
cú l l cụng vic ca cỏc nh hn lõm;
thc dng hn cn tỡm cỏch tng quyn
cho ngi s dng t v gim thiu hoc
hn ch can thip ca cụng quyn vo ti
sn t (mang tớnh loi tr - exclusive
rights) ca h. Ch cú nh vy Lut t ai
mi thc s tr thnh lut in sn, ghi
nhn nhng quyn mang tớnh loi tr ca
ngi s dng t; cỏc quyn ú cng rừ
rng, cng bt kh xõm phm thỡ ngi s
dng t mi yờn tõm u t, mi t lo bo
v v s dng hiu qu t ca mỡnh. đặc san về luật đất đai năm 2003
Tạp chí luật học 27

Lut t ai nm 2003 d nhiờn ó k
tha nhng quy nh t nm 1987, 1993

t ai, khỏc vi mi hng húa khỏc,
cn c "úng gúi" d dng cm nm,
trao i, ngha l chỳng cn c o c,
lp h s ụ tha, ỏnh s, cp chng nhn
d dng lu chuyn. Chng th ú cng
n nh, cng ỏng tin cy thỡ t ai mi
sng t do vi cuc i riờng ca nú.
Ngoi vic l nh , l t canh tỏc, l ni
kinh doanh , t cũn cú th tr thnh ti
sn bo m vay vn, l c s cho th
chp, chuyn nhng, gúp vn c phn lõu
di. õy l dch v cụng rt cp thit, l
ngha v ca Nh nc, cn t lờn hng
u, cng lm nhanh cng tt, k c phi t
b vic thu mt s loi kinh phớ úng gúp
t ch s dng t hin hnh. Vic t b
mt s ngun thu trc mt cú an ton
phỏp lớ cho nhõn dõn l rt ỏng lm. Theo
tụi, iu ny cha c thit k tht thnh
cụng trong Lut t ai nm 2003. Dng
nh ngi son lut mi ch quan tõm n
cỏc quyn ca c quan cụng lc trong vic
can thip vo quyn s dng t ó ngy
cng mang tớnh ti sn t m cha nhn
mnh ti ngha v cung cp an ton phỏp lớ
v in sn cho nhõn dõn. T c quan a
chớnh, quy trỡnh o c, lp h s a
chớnh, th tc ng kớ, b sung hoc thay
i cỏc chng th v nh t cú l cn tr
thnh ni dung c bn ca phỏp lut in

lut doanh nghip, phỏp lut v ho gii,
trng ti v gii quyt tranh chp dõn s ó
v ang c chun b xõy dng hoc sa
i. Theo nhn xột ch quan ca tụi, Lut
t ai cú ni dung khỏ ụm m, mt phn
ỏng k ca d lut iu chnh cỏc dch v
cụng liờn quan n lut quy hoch, qun lớ
a chớnh (bn , h s a gii), cỏc quy
nh liờn quan n iu kin kinh doanh,
gii quyt khiu ni t cỏo v t ai.
S pha tp cỏc ni dung k trờn lm
cho Lut t ai khụng ch l lut in sn
m cũn l lut v kinh doanh cú liờn quan
n t ai, lut hnh chớnh v t tng
(thc ra cỏc vn v lut in sn ch tp
trung vo chng IV vi khong 25 iu
lut). cho d lut cụ ng, kh thi, ỏp
ng ỳng nhng bc xỳc ca nhõn dõn
hin nay nờn tỏch nhng phn v phỏp lut
quy hoch hoc qun lớ mang tớnh k thut
(h s a gii, bn a chớnh, bn
chuyờn ngnh v t ai) thnh nhng o
lut riờng. Lut t ai nờn i trỳng mc
tiờu m ngi s dng t nc ta ang
quan tõm, ú l an ton phỏp lớ, c cp
s , c bo h khi tranh chp, thun
tin trong giao lu, chuyn i mc ớch
s ng t.
Cú l ngi son lut ch nờn gii hn
phm vi iu chnh ca o lut vo: 1)