Khúc hát ru những em bé lớn trên
lưng mẹ - Nguyễn Khoa Điềm KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ LỚN TRÊN LƯNG MẸ
I.Tác giả và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
1.Tác giả
- Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943, quê Thừa Thiên – Huế trong một gia
đình trí thức cách mạng. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm
1964, Nguyễn Khoa Điềm trở lại quê hương tham gia cuộc chiến đấu chống Mĩ. Ông
bắt đầu làm thơ từ năm 1968, và là một nhà thơ tiêu biểu cho thế hệ nhà thơ trẻ những
năm kháng chiến chống Mĩ.
- Thơ Nguyễn Khoa Điềm giàu chất suy tư, dồn nén xúc cảm, thể hiện tâm tư
của người trí thức tham gia vào cuộc chiến đấu của nhân dân.
- Tác phẩm chính: Đất ngoại ô ( 1972 ), Mặt đường khát vọng ( trường ca 1971
– 1974 )
2.Bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm
được sáng tác vào năm 1971, khi đang công tác ở chiến khu miền Tây thừa thiên. Sau
này bài thơ được in trong tập Đất và khát vọng ( 1984 )
- Bài thơ ra đời vào những năm tháng quyết liệt của cuộc kháng chiến chống
Mĩ. Giai đoạn này cuộc sống của cán bộ và nhân dân ta trên các chiến khu rất gian nan
thiếu thốn. ở những chiến khu miền rừng núi, cán bộ nhân dân ta vừa bám rẫy, vừa
bám đất tăng gia sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ căn cứ.
- Tác phẩm thể hiện tình yêu con và ước vọng của người mẹ dân tộc Tà ôi, qua
đó bày tỏ lòng yêu quê hương đất nước và khát vọng tự do của nhân dân ta trong cuộc
kháng chiến chống Mĩ.
II.Phân tích bài thơ
1.Hình ảnh người mẹ Tà ôi

kay”, “ Con mơ cho mẹ”, “ Mai sau con lớn” nhấn mạnh tấm lòng của người mẹ tha
thiết yêu thương con. Mẹ mong con ngủ ngoan và có được những giấc mơ đẹp, mẹ
mong con mau lớn.
- Bên cạnh tình yêu thương con, còn thấy “ mẹ thương bộ đội”, “ mẹ thương
làng đói”, “ mẹ thương đất nước”. Với những tình cảm ấy, tấm lòng của người mẹ
càng trở nên lớn lao, cao cả.
- Với cụm từ “ con mơ cho mẹ…” tác giả đã diễn tả thật tự nhiên và sâu sắc ước
mong của người mẹ. Mẹ không trực tiếp bộc lộ mà gửi chọn niềm ước mong của mình
vào giấc mơ của đứa con. Mẹ mong “ hạt gạo trắng ngần” để nuôi bộ đội. Mẹ mong
“hạt bắp lên đều” để làng khỏi đói. Mẹ mong “ được thấy Bác Hồ”, mong đến ngày
được thấy nước nhà tự do độc lập.
Qua ba khúc ru, có thể thấy tình cảm và khát vọng của người mẹ càng lúc càng
lớn rộng, càng hòa nhập vào công cuộc kháng chiến gian khổ, anh dũng của quê
hương đất nước.
Từ hình ảnh và tấm lòng của người mẹ Tà ôi, Nguyễn Khoa Điềm đã thể hiện
tình yêu quê hương, đất nước thiết tha, ý chí chiến đấu cho độc lập tự do và khát vọng
thống nhất đất nước của nhân dân dân ta trong thời kì kháng chiến chống Mĩ.