Những thay đổi trong tổ chức quản lý của chủ nghĩa tư bản hiện đại.
Tổ chức quản lý là một trong ba mặt của quan hệ sản xuất ( bao gồm Quan hệ sở
hữu tư liệu sản xuất, Quan hệ tổ chức quản lý và Quan hệ phân phối sản phẩm lao
động)
Từ khi ra đời cho tới ngày nay, chủ nghĩa tư bản đã trải qua ba giai đoạn, ba thời
ký phát triển . Đó là:
• Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh
• Chủ nghĩa tư bản độc quyền
• Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
Trong mỗi giai đoạn phát triển của mình, để phù hợp với thực tế khách quan và với
những nhu cầu của mình, chủ nghĩa tư bản luôn có những điều chỉnh trong tổ chức
quản lý đề phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất đang phát triển trong
xã hội.
Trong giai đoạn đầu, giai đoạn Chủ nghĩa tư bản tư do cạnh tranh. Về tổ chức quản
lý vĩ mô có sự quản lý của thị trường và nhà nước. Tức là sản phẩm hang hóa trên thị
trường vận hành theo những quy luật như quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật
cạnh tranh Các nhà sản xuất phải chú ý sản xuất theo sự vận động của thị trường. Bên
cạnh đó là sự điều tiết của nhà nước thong qua chính sách thuế và luật pháp. Về quản
lý vi mô được thực hiện theo chế độ khoán.
Trong giai đoạn thứ hai, giai đoạn Chủ nghĩa tư bản Độc quyền. Nhà nước tư sản
có sự điều chỉnh từ quản lý bình quân chuyển thành quan hệ lợi nhuận độc quyền
cao……
Bước vào giai đoạn thứ 3, giai đoạn Chủ nghĩa độc quyền nhà nước hay chúng ta
gọi là chủ nghĩa tư bản hiện đại.
Vậy, Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là gì?
1. Khái niệm:
Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là nấc thang phát triển của chủ nghĩa tư
bản độc quyền, là sự kết hợp sức mạnh của các tổ chức độc quyền tư nhân với sức
mạnh của nhà nước tư bản thành một thiết chế và thể chế thống nhất nhằm phục vụ lợi
ích của các tổ chức độc quyền và cứu nguy cho chủ nghĩa tư bản.
Ở đây nhà nước tư bản xuất hiện như một chủ sở hữu tư bản, một nhà tư bản xã hội,

nước nhằm phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của từng cơ chế.
Sự điều tiết kinh tế của nhà nước được thực hiện dưới nhiều hình thức: hướng dẫn,
kiểm soát, uốn nắn những lệch lạc, bằng các công cụ kinh tế và các công cụ hành
chánh - pháp lý , bằng cả ưu đãi và trừng phạt; bằng những giải pháp chiến lược dài
hạn như lập chương trình, kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế, khoa học công nghệ,
bảo vệ môi trường …và bằng những giải pháp ngắn hạn như chống khủng hoảng tài
chính, tiền tệ, lạm phát …
+ Tổ chức quản lý ở tầm vi mô.
Ở thời C. Mác, sự tách rời giữa tư bản tiền tệ và tư bản sản xuất ở các công ty cổ
phần đã có song chưa nhiều. Nó mới chỉ là những hiện tượng kinh tế mới xuất hiện ở
những ngành kinh doanh lớn. Còn ngày nay, công ty cổ phần đã trở thành phổ biến,
không chỉ ở các công ty lớn, mà cả ở các công ty vừa và nhỏ. Trong các công ty cổ
phần không chỉ các nhà tư bản có cổ phần, mà những người công nhân cũng có cổ
phần. Đương nhiên, lợi tức cổ phần được chia bình đẳng cho mọi cổ phiếu. Song do
lượng cổ phiếu ít ỏi, người công nhân không thể nắm quyền chi phối hoạt động của
công ty. Mặt khác, ngày nay trong các công ty cổ phần, xuất hiện tương đối phổ biến
một tầng lớp giám đốc, điều hành, quản lý. Trên thực tế, những giám đốc đó vẫn là
người làm thuê cho tư bản bởi lẽ, họ điều hành công ty dưới sự lãnh đạo của hội đồng
quản trị. Tuy nhiên, bên cạnh những giám đốc là người làm thuê, cũng có một lượng
không nhỏ những giám đốc đồng thời là chủ tư bản, họ sở hữu trong tay một tỷ lệ cổ
phiếu không nhỏ, có thể giữ địa vị khống chế. Như vậy, các giám đốc và chủ tư bản
đan xen, xâm nhập lẫn nhau, hình thành một hình thức tư bản tập thể.
Cũng không như trước đây, các công ty cổ phần cũng hoàn toàn không mang tên một
ông chủ nào nữa. Điều hành công ty là những liên minh tạm thời của những nhà tư
bản. Điều đó, làm cho công nhân và nhân viên của các hãng trong công ty nhiều khi
không biết ông chủ thực sự của mình là ai. Ngược lại, các ông chủ cũng không biết
công nhân của mình là ai. Trong các hệ thống đó, dường như giữa chủ tư bản, công
nhân và nhân viên làm thuê không còn ranh giới nữa; tư bản làm quản lý, giám đốc
làm chủ sở hữu và công nhân cũng được chia lợi tức cổ phiếu như nhà tư bản, mọi
người đều trở thành tư sản và đều phải lao động và chẳng ai bóc lột ai nữa.