02/08/2011 1
"People only see what they are prepared to see."
Ralph Waldo Emerson
NGUYÊN LÝ VÀ KỸ THUẬT SIÊU ÂM
DOPPLER
BS. NGUYỄN QUANG TRỌNG
(Last update 05/07/2011)
KHOA CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH
BỆNH VIỆN FV – TP.HCM
02/08/2011 2
MỤC TIÊU BÀI GIẢNG
•Hiểu được hiệu ứng Doppler.
• Ứng dụng hiệu ứng Doppler vào trong siêu âm.
•Nắm được các kỹ thuật, thao tác điều chỉnh trên máy
khi thực hiện siêu âm Doppler.
• Phân tích được các phổ và âm thanh thu được.
02/08/2011 3
NỘI DUNG
• Hiệu ứng Doppler.
• Các hệ thống Doppler.
• Hiện tượng vượt ngưỡng.
• Kỹ thuật siêu âm Doppler.
• Vài cas minh hoạ.
• Phân tích phổ Doppler.
• Kết luận.
,

,

02/08/2011 4
HIỆU ỨNG DOPPLER

hiệu sóng phản hồi thành hình ảnh, mà chỉ ghi
nhận sự thay đổi tần số do hiệu ứng Doppler xảy
ra khi chùm sóng siêu âm phát ra gặp các hồng cầu
chuyển động trong mạch máu đang tiến lại gần đầu
dò ho
ặc đi xa đầu dò.
02/08/2011 9
• Sóng âm gồm có hai thành phần:
tần số (frequency) và biên độ
(amplitude).
•Tần số (f) sóng âm liên quan đến
độ dài bước sóng (wavelength) λ
theo công thức:
f = V(velocity) / λ (wavelength)
•Vận tốc sóng âm đi qua hầu hết
các mô trong cơ thể với vận tốc
1.540m/giây. Do vậy khi thay đổi
độ dài bước sóng thì tần số sóng
âm cũng thay đổi.
•Biên độ biểu hiện cường độ của
sóng âm.
Arthur Fleischer, MD et al. Color Power Doppler Ultrasound. 1999
02/08/2011 10
• Sóng âm được truyền đi (transmitted-T) từ một đầu dò
Doppler xung với một tần số hoặc bước sóng cố định.
Tần số của sóng âm sẽ không thay đổi nếu như các
cấu trúc mà nó gặp trên đường đi không chuyển động.
Arthur Fleischer, MD et al. Color Power Doppler Ultrasound. 1999
02/08/2011 11
• Chuyển động của các tế bào máu làm thay đổi tần số của sóng

02/08/2011 15
CÁC HỆ THỐNG DOPPLER
• Doppler liên tục (continuous wave-CW).
• Doppler xung (pulsed wave-PW).
• Tín hiệu Doppler xung.
• Doppler màu (color Doppler).
• Tín hiệu Doppler màu.
• Doppler năng lượng (power Doppler).
• Duplex và Triplex sonography.
02/08/2011 16
CÁC HỆ THỐNG DOPPLER
DOPPLER LIÊN TỤC
• Doppler liên tục (continuous wave-CW) với đầu dò có
hai tinh thể, một có chức năng phát sóng liên tục và
một có chức năng nhận sóng phản hồi liên tục.
W. Schaberle. Ultrasonography in Vascular Diseases. p1-27. 2005
02/08/2011 17
• Ưu điểm: Doppler liên tục đo
được vận tốc dòng máu rất lớn
(mà điều này thường thấy
trong tình trạng bệnh lý).
• Nhược điểm: Nó không ghi
được tốc độ tại 1 điểm xác
định mà nó chỉ ghi được tốc độ
trung bình của nhiều điểm
chuyển động mà chùm sóng
âm phát ra gặp trên đường đi
của nó.
02/08/2011 18
02/08/2011 19

02/08/2011 23
•Phổ Doppler gồm có 3 thành
phần:
– Thời gian (time): được
mô tả theo trục X.
– Tần số (frequency): được
mô tả theo trục Y.
– Biên độ (amplitude):
được mô tả bằng độ sáng
(brightness) của phổ.
Arthur Fleischer, MD et al. Color Power Doppler Ultrasound. 1999
02/08/2011 24
• Ta phóng đại một phổ Doppler để phân tích:
–Hộp xanh chỉ một điểm thời gian trong chu kỳ tim.
–Những hộp màu vàng biểu hiện độ lớn của các tần
số riêng biệt.
Arthur Fleischer, MD et al. Color Power Doppler Ultrasound. 1999
02/08/2011 25
•Vào một thời điểm xác định (hộp hồng) các tín hiệu Doppler có
tần số khác nhau được biểu hiện bằng những vị trí khác nhau
trên phổ Doppler (các mũi tên).
• Thông thường cứ mỗi 5-10ms, lại có tín hiệu Doppler được mã
hoá để hình thành phổ Doppler.
Arthur Fleischer, MD et al. Color Power Doppler Ultrasound. 1999