"People only see what they are prepared to see."
Ralph Waldo Emerson
SIÊU ÂM CHẨN ĐOÁN
PHẦN PHỤ
(TRỪ BƯỚU BUỒNG TRỨNG)
BS. NGUYỄN QUANG TRỌNG
(Last update 07/06/2011)
KHOA CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH
BỆNH VIỆN FV - TP.HCM
NỘI DUNG
• Giải phẫu (anatomy).
• Nang chức năng buồng trứng (functional cyst).
• Viêm nhiễm vùng chậu (pelvic inflammatory disease).
• Nang bọc màng bụng (peritoneal inclusion cyst).
• Xoắn buồng trứng (ovarian torsion).
• Xoắn vòi trứng đơn thuần (isolated Fallopian tube torsion).
• Ứ máu vòi trứng (hematosalpinx).
• Ung thư nguyên phát vòi trứng (primary Fallopian carcinoma).
• Ung thư di căn vòi trứng (metastasis to Fallopian tube).
• Tắc nghẽn vòi trứng (obstruction of the Fallopian tube).
• Kết luận (conclusion).
GIẢI PHẪU
Dây ch
Dây ch
ằ
ằ
ng treo bu
ng treo bu
ồ
ồ
ng tr

ứ
ng
ng
Dây ch
Dây ch
ằ
ằ
ng r
ng r
ộ
ộ
ng
ng
BUỒNG TRỨNG NHÌN TỪ PHÍA SAU
HỐ BUỒNG TRỨNG Ở THÀNH SAU-BÊN VÙNG CHẬU
ĐM
ĐM
&TM bu
&TM bu
ồ
ồ
ng tr
ng tr
ứ
ứ
ng (ch
ng (ch
ạ
ạ
y

ồ
ng tr
ng tr
ứ
ứ
ng
ng
Vòi tr
Vòi tr
ứ
ứ
ng
ng
TM
TM
ch
ch
ậ
ậ
u ngo
u ngo
à
à
i
i
Dây ch
Dây ch
ằ
ằ
ng tròn

u qu
u qu
ả
ả
n
n
Vòi tr
Vòi tr
ứ
ứ
ng
ng
Bu
Bu
ồ
ồ
ng tr
ng tr
ứ
ứ
ng
ng
ĐM
ĐM
&TM
&TM
ch
ch
ậ
ậ

xT
(cm)
NANG BUỒNG TRỨNG
NANG CHỨC NĂNG (FUNCTIONAL CYST)
•Từ tuầnthứ II của chu kỳ kinh, có 1 nang noãn phát triểntrội
lên (gọi là nang trội khi có kích thước > 10mm).
• Đặc điểm của nang noãn (follicular cyst) là không vách,
không chồi, gia tăng kích thước trung bình 2mm/ngày để đạt
kích thước khoảng 20-24mm tại thời điểm chuẩn bị rụng
trứng.
Nang noãn đang phát triển
(Developing follicles). Nang noãn trưởng thành
(Mature follicle – Graafian).
Rụng trứng (Discharged ovum).
Hình thành hoàng thể
(Corpus luteum).
NANG BUỒNG TRỨNG
NANG CHỨC NĂNG (FUNCTIONAL CYST)
• Sau khi rụng trứng, nang hoàng thể (corpus luteal cyst) hình thành,
nang này có vách dày hơn, giàu tưới máu, tạo thành ring-of-fire.
Nang hoàng thể thoái triển vào cuối chu kỳ kinh.
class="bi x0 y4f w9 hf"
LƯU Ý
1. Không phải lúc nào ta cũng thấy được buồng trứng khi siêu âm
qua ngã thành bụng. Buồng trứng được nhận biết và khảo sát
tốt hơn qua ngã âm đạo, tuy nhiên đôi khi ta vẫn không thấy
được buồng trứng vì nó ở ngoài vùng khảo sát của đầu dò.
2. Thể tích buồng trứng ở trẻ chưa dậy thì # 3 ml, ở phụ nữ trong
độ tuổi sinh đẻ # 8 ml và ở phụ nữ mãn kinh < 6 ml.
3. Hai loại nang chức năng của buồ

• Lâm sàng: bệnh nhân thường đau, sốt, căng tức vùng
chậu, ra mủ âm đạo.
•Siêu âm
qua ngã bụng thường khó chẩn đoán bệnh lý
phần phụ. Siêu âm qua ngã âm đạo đóng vai trò quan
trọng trong chẩn đoán bệnh. Ta có 2 thể chính:
– Thể cấp tính.
– Thể mạn tính.
C.M.Rumack et al. Diagnostic Ultrasound. 3rd Edition. 2005. p527-579
VIÊM NHIỄM VÙNG CHẬU (thể cấp tính)
- Giai đoạn đầu có thể không phát hiện được trên siêu âm.
- Các hình ảnh có thể thấy:
+ Thành vòi trứng dày ≥ 5mm, ở lát cắt ngang vòi trứng, ta có
dấu hiệu bánh răng (cogwheel sign) do thành vòi trứng cùng các
nếp niêm mạc phù nề tạo thành. Có thể bắt đầu có ứ dịch tai vòi
(hydrosalpinx).
+ Viêm nội mạc tử cung: dày hoặc tụ dịch nội mạc.
+ Buồng trứng to ra, có nhiều nang nhỏ
(có thể lầm với buồng
trứng đa nang).
+ Thâm nhiễm mỡ mạc treo vùng hạ vị, quanh tử cung.
+ Dịch ở túi cùng có hồi âm kém (mủ).
Vòi trứng bình thường Viêm cấp tính
COGWHEEL SIGN – SIGNE DE LA ROUE DENTEE
Cắt dọc theo vòi trứng: Dày thành vòi trứng hai bên.
class="bi x0 ya0 w11 h1e"
Cogwheel sign
Cogwheel sign
Hydrosalpinx với cogwheel sign
N. Perrot et al. Echographie Endovaginale-Doppler couleur en Gynecologie-Obstetrique.