TCNCYH 26 (6) 2003
Một số hiểu biết mới về thải loại ghép kinh diễn
(Some up-date knowlegdes on graft chronic rejection)

Cơ chế thải loại ghép là do không có
hoà hợp mô (MHC=Major
Histocompatibility Complex). Ngay nh khi
có hoà hợp về HLA thì tỷ lệ thải loại vẫn
còn, dù rất thấp bởi lẽ tính cực kỳ đa dạng
của các kháng nguyên hoà hợp mô với
những kháng nguyên MHC thứ yếu khác
nh HLA-G, F, MICA, MICB Chừng nào
cha tạo nên đợc một tình trạng dung thứ
miễn dịch đối với mảnh ghép nh Medawar
đã làm thực nghiệm trên chuột cách đây
hơn nửa thế kỷ thì ngời ta còn cần tìm ra
những chiến thuật tối u để giữ cho mảnh
ghép tồn tại dù hoà hợp mô không đợc
hoàn toàn
Có 3 hớng lớn đợc nghiên cứu là đáp
ứng miễn dịch tế bào, đáp ứng miễn dịch
dịch thể sau ghép và cơ địa của ngời
nhận và trong hội nghị một số công trình
đa phơng đã đợc tổng kết và đã có
những kết luận ứng dụng trong lâm sàng. .
Những phân tích hồi cứu về thời gian
tồn tại mảnh ghép so với số lợng tế bào T
phản ứng (alloreactive T cells) và tỷ lệ hình
thành kháng thể dich thể sau khi mảnh
ghép bị thải loại đã cho thấy là cần phải
nghiên cứu xâu về tính sinh mẫn cảm

trong vòng một năm để xác đinh xem
kháng thể dịch thể chống HLA có liên
quan đến thải loại ghép không. Đến tháng
5/2002 đã xác định đợc tình trạng kháng
thể dịch thể trên 2551 bệnh nhân mà thận
ghép của họ vẫn hoạt động, rồi phân loại
thì thấy trong đó có 567 ngời có kháng
thể và 1984 ngời không có. Sau thời gian
theo dõi 1 năm, chỉ có 2% ngời không có
kháng thể là thận ghép bị thải loại trong
khi 5,6% ngời có kháng thể bị thải loại
(p=0,000003). Trong số bệnh nhân tử
vong, số không có kháng thể chỉ chiếm
1,1% trong khi 1,9% là có kháng thể
(p=0,08). Trong số bệnh nhân đợc điều
tra về kháng thể mới hình thành sau khi
ghép thì 256 có kháng thể mới xuất hiện
và 1.469 không có . Trong số không có
kháng thể này thì sau một năm chỉ có

161
TCNCYH 26 (6) 2003
1,9% thận ghép bị hỏng so với 6,6% bị
hỏng ở những ngời có kháng thể
(p=0,00001).
Trên cơ sở một năm thử nghiệm hồi cứu
về sự xuất hiện kháng thể dịch thể nh vậy
ngời ta có thể kết luận rằng kháng thể
chống HLA có một vai trò trong thải loại
ghép kinh diễn. Tất nhiên không phải tất

máu, sớm phát hiện và điều trị khi có triệu
chứng thải loại, chẩn đoán và điều trị sớm
nhiễm khuẩn, giảm dùng steroid Liều
thuốc có thể tăng hay giảm là dựa trên tình
trạng kháng thể của ngời bệnh sau khi
nhận ghép. Một số thuốc có tác dụng làm
giảm kháng thể nh MMF có thể đợc
dùng và có thể giảm dùng steroid đối với
bệnh nhân không có kháng thể.
Các thuốc mới nh FK506, MMF,
Rapamycine . cha thấy biểu lộ rõ tính u
việt hơn loại trừ môt số ca đặc biệt nh
FK506+azathioprine trong ghép lại thận.
FK506+ MMF trong ghép tuỵ, nhng lại
nhiều khả năng làm tăng cholesterol máu
cũng nh lymphoma hơn là CyA. Nhng
dùng thuốc sau này với liều duy trì
<2mg/kg ngày thì lại làm giảm tuổi thọ của
mảnh ghép. Dùng steroid liều cao để duy
trì cũng dễ gây ra đục thuỷ tinh thể và
cũng có thể gây xốp xơng tuy cha có
bằng chứng rõ ràng. Tác giả theo dõi ghép
thận và tìm trong 6 năm liền thấy không
dùng steroid, chỉ dùng CyA cũng vẫn tốt.
Nhng ảnh hởng của hoà hợp HLA không
những có với biến chứng ngắn hạn mà cả
dài hạn nữa dù có dùng thuốc ức chế miễn
dịch.
Cuối cùng ngoài vai trò của cấu trúc
phân tử HLA, thì tiền sử miễn dịch của

có hoà hợp.
1. Frans Class. Tính sinh mẫn cảm
khác nhau khi không có hoà hợp mô
(Differential immunogenicity of HLA
mismatches). Dept of Immunohematology
and Blood transfusion Leiden University
Medical Center Netherlands
2. Gerhard Opelz. Tăng khả năng tồn
tại lâu dài tạng ghép (Improved long-term
outcome of organ transplants) Dept of
Transplantation Immunology, University of
Heildenberg, Germany
3. Kota Takahashi. Không hoà hợp
ABO trong ghép thận (ABO Incompatible
kidney transplantation) Division of Urology,
Dept of Regeneration and Transplant
Medicine Graduate School of Medical and
Dental Sciences, Niigata University.
Nói tóm lại đáp ứng miễn dịch trong
ghép tạng nói chung và ghép thận nói
riêng là một vấn đề rất phức tạp mà khoa
học hiện nay còn đang trên đờng khám
phá thêm. Dẫu sao việc theo dõi bệnh
nhân đợc ghép về nhiều mặt cũng đã cho
thấy có nhiều ứng dụng ngay trớc mắt
vào lâm sàng nếu những môn khoa học cơ
sở đợc chú ý hơn.
Tài liệu tham khảo
Trích từ các báo cáo toàn thể tại Hội
nghị & 7