Chương 2
Tổng quan về tăng trưởng và
phát triển kinh tế
Nội dung của chương (tt)
•
Khái niệm tăng trưởng kinh tế
•
Khái niệm phát triển kinh tế
•
Khái niệm phát triển kinh tế bền vững
•
Lựa chọn con đường phát triển theo quan điểm
tăng trưởng và phát triển kinh tế
•
Các tiêu chí đánh giá tăng trưởng kinh tế
•
Xác định mức độ và tốc độ tăng trưởng
•
Đánh giá cơ cấu kinh tế
•
Các tiêu chí đánh giá phát triển xã hội
Khái niệm tăng trưởng kinh tế
Định nghĩa: Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng
thu nhập (GDP, GNI, hay GDP/ng, GNI/ng)
của nền kinh tế trong một khoảng thời gian
nhất định (thường là một năm).
Sự tăng trưởng thể hiện ở quy mô và tốc độ
Quy mô: thể hiện sự gia tăng một lượng nhiều hay
ít (delta) tiêu chí đo lường tăng trưởng
Tốc độ: thể hiện mức độ gia tăng nhanh hay chậm
giữa các thời kỳ, qua % so sánh tương đối

(1) Gia tăng tổng sản phẩm quốc dân và thu nhập quốc
dân và thu nhập tính trên đầu người;
•
(2) Thay đổi cơ cấu một cách cơ bản:
•
(3) Đa số người dân trong quốc gia đang được đề cập
tham gia vào quá trình tăng trưởng và thay đổi cơ cấu:
người tạo ra và hưởng thụ thành quả của tăng trưởng
kinh tế;
Phát triển (2)
b. M.P Todaro:
Phát triển là một quá trình đa khía cạnh gồm:
- Sự thay đổi cấu trúc xã hội (social
structures), quan điểm (attitudes) và thể chế
(institutions)
- Tăng trưởng kinh tế (economic growth)
- Giảm bất bình đẳng (reduction of inequality)
- Xóa nghèo (eradication of poverty)

Phát triển (3)
c. D. Colman và F.Nixson:
•
Phát triển là một quá trình cải thiện có thể kiểm
chứng được thông qua một số các tiêu chuẩn
hoặc giá trị.
•
Khi so sánh hai hoặc nhiều quốc gia, phát triển
đóng vai trò là một thước đo tình trạng của các
nước đó dựa trên một số các tiêu chuẩn hay giá
trị liên quan đến những điều được cho là cần

•
Thay đổi cơ cấu theo hướng giảm tỷ trọng của khu vực
nông nghiệp, tăng tỷ trọng của khu vực công nghiệp và
dịch vụ
•
Hiện đại hóa
•
Thay đổi về chính trị (trên phạm vi quốc gia và quốc tế)
•
Sự phân quyền và tham gia của mọi tầng lớp dân chúng
•
Phân phối lại để đảm bảo công bằng hơn
•
Phát triển hướng vào phát triển con người - cải thiện
HDI
Phát triển (5)
•
WB đưa ra quan điểm về phát triển thông
qua 8 mục tiêu phát triển thiên niên kỷ
(xem thêm Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ)
Khái niệm phát triển kinh tế
Tóm lại: Phát triển kinh tế có thể được xem là quá trình tăng
tiến, cải thiện về mọi mặt của nền kinh tế
Sự phát triển thể hiện cả sự biến đổi về lượng cũng như về
chất, cả về kinh tế và xã hội
Nội dung phát triển kinh tế: được khái quát theo 3 tiêu thức:
-
Sự gia tăng tổng mức thu nhập
-
Biến đổi cơ cấu kinh tế theo đúng xu thế phát triển

Khái niệm phát triển
kinh tế bền vững
Định nghĩa 4: là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt
chẽ, hợp lý, hài hòa giữa 3 mặt gồm: tăng trưởng
kinh tế, cải thiện các vấn đề xã hội và bảo vệ môi
trường (
Hội nghị thượng đỉnh về PTBV ở Nam Phi, 2002).
Các tiêu chí đánh giá PTBV:
-
Tăng trưởng kinh tế ổn định
-
Thực hiện tốt tiến bộ và công bằng xã hội
-
Khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên
nhiên
-
Bảo vệ và nâng cao chất lượng môi trường sống
Đặc điểm của phát triển bền vững
Cho dù có nhiều cách định nghĩa với việc
nhấn mạnh các khía cạnh khác nhau
nhưng nhân tố cơ bản cơ bản của phát
triển bền vững nhấn mạnh sự so sánh
và chuyển giao lợi ích/phúc lợi giữa
các thế hệ
Lựa chọn con đường phát triển:
Tăng trưởng hay phát triển?
Có 3 con đường mà các nước đã lựa chọn:
-
Tập trung tăng trưởng nhanh
-

Các quốc gia điểm hình: Khối XHCN trước đây, trong đó có Việt
Nam (điểm hình trong báo cáo PTCN 2004)
Lựa chọn con đường phát triển:
Tăng trưởng hay phát triển?
Con đường “Phát triển toàn diện”
-
Một số nước như Hàn Quốc, Đài Loan đã thực hiện
và thành công. Và hiện nay nhiều nước cũng chọn
con đường này, trong đó có Việt Nam
-
Đặc trưng: kết hợp cả hai con đường trên, một mặt
thúc đẩy phát triển kinh tế, khuyến khích dân cư làm
giàu, mặt khác quan tâm vấn đề bình đẳng xã hội
Các tiêu chí đo lường
tăng trưởng kinh tế
1. Tổng giá trị sản xuất (GO - Gross Output)
2. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP – Gross Domestic Product)
3. Tổng thu nhập quốc dân (GNI – Gross National Income)
4. Thu nhập quốc dân (NI – National Income)
5. Thu nhập quốc dân khả dụng (NDI – National Disposable Income)
6. Thu nhập bình quân đầu người
7. Vấn đề giá trong việc tính các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế
Các tiêu chí đo lường
tăng trưởng kinh tế
1. Tổng giá trị sản xuất (GO - Gross Output): Là tổng
giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ được tạo nên trên
phạm vi lãnh thổ của một quốc gia trong một khoảng
thời gian nhất định (thường là 1 năm)
Có 2 phương pháp tính GO:
- Tính tổng doanh thu bán hàng thu được từ các đơn vị,

(Giá trị do công dân
nước khác tạo ra
trên lãnh thổ quốc
gia (được tính))