D6I
M6I
QUAN
L?
NHA Nirdc, PHAT HUY
QUY^N
CHO
DONG
COA
CAC
DOANH
NGHieP
NHAP
KHAU
VA
KINH DOANH XANG
DAU
Viforng
Dinh
Dung"
1.
Noi dung quan
li
nha nfldc doi vdi
cac doanh nghiep nhap khau va kinh
doanh xang dau
Xang
diu la
hang
hoi
cd

diu
cua the gidi. O Viet Nam hien
nay, xang dau la mdt trong nhflng
m.at
hang chien
Ifldc
do Nha nfldc thd'ng nhat
quan ly.
Trong qua trinh hdi nhap va tfl do
hoa thfldng mai, cac doanh nghiep trong
nfldc va cac doanh nghiep nfldc ngoai deu
canh tranh khd'c liet ve mat hang quan
trpng nay. Ngay nay, xu hfldng giam sfl
can thiep eua Nha nfldc, tang sflc canh
tranh theo hfldng tfl do
hoi
thi trUdng
xang
diu
ddi hdi cac doanh nghiep
ciia
Viet Nam can phai tich luy xay diing tiem
liic
du manh, du sflc canh tranh vdi cac
tap doan qud'c te va khu vfle. Ddng thdi,
Nha nfldc
cin
hoan thien mdi trifdng
phap ly de elc doanh nghiep yen
tim

nhieu yeu to' kinh te - chinh tri - xa hdi va
thfldng bie'n ddi dot ngdt khd Ifldng va rat
phflc tap. Nhflng yeu td' nay thude ve
nhflng nfldc cd trfl Ifldng khai thae va xuat
khau ldn nhfl cac nfldc Trung Ddng, Nga,
Venezuela va nhflng nfldc cd sflc tieu
thu Idn nhfl: Trung Qud'c, My, EU
Gia ca tieu thu thay ddi
lien tue
nhflng
cac qud'c gia ndi chung va Viet Nam ndi
rieng deu ed xu hfldng tao sfl dn dinh ve
ngudn cung va gia ca xang dau de dn dinh
nen kinh te', tao tien phat trien kinh te
ben vflng. Vi vay, nha nfldc nao cung phai
tinh
de'n nhflng yeu to' anh hfldng nay.
Cd che quan ly nha nfldc ve hoat ddng
kinh doanh xang dau ed the phan ra lam
hai nhdm:
Vuong Dinh Dung, Thac sy kinh te, Dai ta,
Tdng
giam doc Tdng Cong ty
Xftng
dau Quan doi.
OUAN
Lt
KINH it
Stf29(1U12/200g)
D6I

- Nhom thd hai
la
ndi dung quan
ly
ve
elc dieu kien kinh doanh xang
diu;
quan
ly chat Ifldng va do Ifldng; quan ly quy
hoach ed sd vat chat ky thuat phue vu
kinh ddanh xang dau; quan li thi trfldng
xang
diu.
Quan ly dau
mdi
nhap khau va han
mflc nhap khau la nhflng ndi dung rat
quan trpng trong quan ly nha nfldc ddi vdi
cac doanh nghiep nhap khau va kinh
doanh xang
diu.
Viec kinh doanh xang
dau phai tuan theo nhflng quy hoach,
ke
hoach cua Nha nfldc de thflc hien ehinh
sach ve ehien Ifldc quan
li
eua Nha nfldc,
nhim
dn dinh thi trfldng xang

Mpt
Id,
dau mdi nhap khau va kinh
doanh xang
diu
phai ed kho, cang hoac sd
hflu, hoac thue. Du sd hflu hay thue deu
phai dau tfl. Cac deanh nghiep
diu
md'i
mudn phat trien cd he thd'ng va mud'n lam
chu sd hflu kho, cang thi phai
diu
tfl ldn
dan de'n dfl thfla ha
ting diu
ngudn va
gay ra lang phi tai san qud'c gia.
Tfl chd doanh nghiep mud'n "sd hflu
kho,
cang"
din
de'n kho, cang san pham
dau tfl eua hp phan
tin,
manh mun
ehi
tfldng xflng vdi quy md eua chinh minh
trong mpt giai doan nhat dinh. Cung tfl
manh mun nhd ie ma sd' Ifldng tflng

Id,
neu ed qua nhieu
diu mdi
nhap
khau va kinh doanh xang
diu
se gay khd
khan eho quan
ly
nha nfldc; tao ra
sii
canh
tranh khdng
cin
thiet, lang phi ngudn
Iflc,
lam suy giam ndi
life
va cd the anh hfldng
den quyen ldi cua ngUdi tieu dung.
Xang
diu
la hang hoa dac biet nen Nha
nUde
phai quan li thdng qua kinh doanh cd
dieu kien; md cfla vdi nhflng doanh nghiep
hdi du dieu kien
nhim
tap hdp nhflng
ddanh nghiep du manh de tang ldi Ich cho

cin
phai
quy dinh mdt hanh lang phap
11
"cac dieu
kien", ma cae dieu kien kinh te'nay khdng
mang dang dap quan
11
hanh ehinh. Dieu
kien nay ngay cang "tien tien", "hien thflc"
vfla dat hieu qua eao vfla thoa man ngay
Sf29(11-f12/2009)
QUAN
Lt
KINH
Tt
imj
NGHIEN
cuu
-
TRAO
DPI
D6I
MOI
QUAN
LY
NHA
NUOC.
PHAT
HUY

te qud'c dan. Tuy nhien, trong
giai
doan
hien nay thi dieu cdt ldi
tinh
toan va dfla
ra cac giai phap chien Ifldc de chdng
khung hoang "thieu"
la
chinh. Vi vay, Nha
nfldc,
tren cd sd
tinh toin
Ifldng xang dau
td'i thieu
cin
thiet cho nhu cau tieu dflng
trong tflng ki, giao chi tieu han mflc nhap
khau td'i thieu cho cac doanh nghiep
diu
md'i ma khdng han che mflc td'i da. Mdt
mat,
nhim
dam bao eho nhu clu td'i thieu
thi trfldng tieu dung, mat khac phat huy
quyen tfl chii kinh doanh cua doanh
nghiep dau md'i. Neu doanh nghiep dau
md'i nao gifl vflng va md rdng thi trfldng,
tang thi phln thi doanh nghiep dd tdn tai
va

Ifldng. Neu khdng tinh toan ky cac phfldng
an an toan, ngudn cung se dan de'n hau qua
nghiem trpng. Bdi vay, Nha nfldc
vin
can
giao han mflc td'i thieu phai nhap khau, kinh
doanh va nhu cau dfl trfl cho nhflng doanh
nghiep dau md'i nhap khau va kinh doanh
xang dau.
Quan ly thue nhap khau, cae khoan
phu thu va gia ban xang dau
la
mpt ndi
dung quan trpng ciia quan
ly
nha nfldc.
Xang dau la mat hang dac biet,
la
nhu cau
bfle thiet ciia da so' cac hoat dong kinh te -
chinh tri - xa hpi. Nha nfldc nao ciing coi
xang dau
la
mpt mat hang chu yeu de dem
ngudn thu ldn cho ngan sach qua thu
thue,
bao gdm thue nhap khau, thue gia
tri gia tang
Thdng qua cac quy dinh ve thue, Nha
nfldc cd the bie'n dieu chinh thue thanh

doanh xang
diu
va ngfldi tieu dung.
Quan
ly
dieu kien kinh doanh xang dau
la tat yeu va can thiet trong quan ly nha
nUdc ddi vdi cac doanh nghiep nhap khau
va kinh doanh xang dau. Kinh doanh
xang dau
dflde
van hanh theo cd che' thi
trfldng da tao ra mot moi trfldng kinh
doanh rat da dang vdi
sii
tham gia ciia
nhieu thanh phan kinh te. Ngoai cd che
quan
ly
mang tinh chat thfldng mai, nhat
thiet phai cd hoat dpng quan ly Nha nfldc
ve dieu kien kinh doanh xang dau:
- Dieu kien xay dflng
ciia
hang xang
dau.
QUAN
Lt
KINH it
S4f29(1U12/2009)

vflng, ddng thdi phfl hdp vdi yeu clu ddi
mdi eua nen kinh te,
ciia
doanh nghiep vdi
xu
the
hpi nhap khu vfle va qud'c te.
2.
Nhiifng
bait cap trong quan ly nha
nvidc doi v6i cac doanh nghiep nhap
khau va kinh doanh xang dau of Viet
Nam hien nay
Mac du da cd rat nhieu nd
life,
thay ddi
trong cd che quan ly, nhflng cd the ndi
rang cho de'n nay quan ly nha nfldc ddi vdi
cac doanh nghiep nhap khau va kinh
doanh xang
diu
d Viet Nam van cdn nhieu
bat cap. Nha nfldc van ed sfl can thiep
thfldng xuyen lien tue, khdng can thiet
vao qua
trinh
nhap khau va kinh doanh
xang
diu.
Cic

thang 12/1996 de'n thang 3/2000 dn dinh
mdt mflc gia) hoac
chi
dieu chinh theo mdt
chieu (tang, dfl vdi bflde dieu ehinh nhd tfl
100 ddng de'n 300 ddng/
lit)
thdng qua viec
dieu chinh thue, hoac bfl gia (trong giai
doan tfl
nSm
2000 de'n nay). Viec nay da
tao ra "tam
ly"
trdng chd, y lai cua ngUdi
tieu dung va thUdng ed phan Ung khi Nha
nude dieu chinh gia tang; dieu quan trpng
hdn, mdi khi
gii
xang
diu
(nhien heu
diu
vao eua san xuat, la cau thanh cua gia san
pham) dupe bao hd, se tao gia thanh cd
tinh
canh tranh "ao". Ldi nhuan "ao"
din
de'n elc nha san xuat It quan tam de'n giai
phip

bat hdp ly trdng khi can tap trung mpi tai
liie
eho phat trien cd sd ha tang eua nen
kinh te.
Ba
Id,
vdi cd che bao hd gia, khdng tinh
de'n mat bang gia cua eae nfldc trong khu
vfle,
tao mdi trfldng gia tang "tham lau"
qua bien gidi, cung vdi cac hanh vi gian
lan thfldng mai khac khd cd the kiem
selt
va kiem che bang cac bien phap hanh
chinh (nhfl hien nay); tfldng
tii,
cung khd
ed the thflc hien
dflde
chu trfldng tiet kiem
nhien lieu (nhfl Nha nfldc thfldng yeu clu
dd'i vdi ngfldi tieu dflng).
Bdn
Id,
ddi vdi cac dcanh nghiep xang
diu
kinh deanh theo cd che bfl
Id
(thflc
chat la bao hd

QUAN
Lt
KINH
Tt
MB
NGHIEN CUU
-
TRAO
DOI
D6I
MOI
QUAN
LV
NHA
NUOC.
PHAT
HUY QUYf N CHU DONG CUA CAC DOANH
NGHl£P
dieu hanh
gii
tran va thue kip thdi
trflde
sfl bien ddng nhanh chdng, thfldng xuyen
cua thi trfldng xang dau the gidi; ndi
each
khac tinh "kha thi" cua ed che cd nhflng
han che nhat dinh. Ben canh dd, phfldng
phip,
tieu
ehi

nhieu ddn vi dau md'i nhap khau va kinh
doanh xang
diu,
din
de'n sfl dung khdng
hieu qua he thd'ng ha tang va khd khan
trong viec kiem soat hoat ddng cua elc
doanh nghiep.
3.
Mot so kien nghi doi mdi quan ly
nha
nvCdc
doi vdi cac doanh nghiep
nhap khau va kinh doanh xang dau
Viet Nam hdi nhap kinh te qud'c te nen
cd che chinh
sich
quan
ly
kinh doanh
xang dau trong nfldc phai phu hdp vdi
thdng le thi trfldng xang
diu
qud'c te.
Ngudn xang dau tieu thu trong nfldc phu
thupe vao ngudn nhap khau thi quan
ly
xang dau ndi dia
lai
cang phai phfl hdp vdi

dinh.
Can chuyen ddi cd che quan
ly
kinh
doanh xang dau nfldc ta eho phu hdp vdi
thi trfldng xang dau qud'c te; tfl bd han cd
che bao cap, dinh gia, quan
ly
theo kieu
hanh chinh dd'i vdi kinh doanh xang dau.
Cin
chuyen kinh doanh xang dau theo cd
che thi trfldng cd dieu tiet. Dfl gia xang
dau the gidi bien dpng hang ngay, hang
gid nhflng thi trUdng xang dau trong nUdc
eIn
dUde dn dinh; vfla khdng dinh gia cd'
dinh Cling
nhic
tach rdi gia xang dau qud'c
te,
vfla khdng de gia xang dau trong nUdc
thay ddi theo bien dpng hang ngay ciia gia
xang dau qud'c te.
Kieu dinh gia hanh chinh rat khd thich
flng vdi nhflng thdi ky gia the gidi cd bien
ddng Idn, nd ddi hdi vfla tang, giam thue
nhap khau, vfla dieu chinh gia de dd'i phd
tinh trang bie'n dpng gia, tiep do
la

gia ca xang dau
trong nfldc can dUdc xac dinh sao cho vfla
phu hdp vdi gia qud'c te, vfla phfl hdp vdi
mat bang gia ca trong nfldc, bao dam ldi
nhuan eho nha kinh doanh, dam bao ldi
Ich ehung cua nen kinh te. Gia xang dau
OUAN
Lt
KINH
it
S0
29(1U12/2009)
Odl
Mdi
QUAN
LV
NHA
NUOC,
PHAT
HUY
QUYf
N
CHU
OONG
COA
CAC
DOANH
NGHlf
P.
NGHIEN

• Dap flng nhu cau tieu dflng va
phit
trien kinh te dat nfldc; khdng gay sdc
dot bien dd'i vdi nen kinh
te
do bien
ddng ldn tfl thi trfldng xang
diu
trong
mpi trfldng hdp ke ca tinh trang "khan
cap".
• Doanh nghiep kinh doanh nhap khau
xang
diu
khdng bi
Id,
cd
tich
luy cho
diu
tfl phat trien.
• Ke hoach
hoi
ngudn thu ngan sach tfl
hoat dpng kinh doanh xang
diu.
Gia xang dau trong nfldc tiem can vdi
gia ban bao dam kinh doanh, dflde hinh
thanh tren ed sd trflde het, la
gii

doanh nghiep dflde quyen
tii
dinh
gii
xang
diu
de ban tren thi trfldng, nhflng phai cd
giai trinh va ehiu
sii
kiem soat cua cac cd
quan quan ly nha nfldc.
Song song vdi nhflng mue tieu yeu clu
neu tren, Nha nfldc
eIn phii
tinh den muc
tieu cdng
bing
xa hdi
ddi
vdi nhflng ngUdi
tieu dflng d vung ed chi phi cao so vdi phi
binh quan (xa cang, xa trung tam cung
flng xang
diu
); nhflng vflng dan cfl cd
thu nhap thap khdng tfldng flng vdi gia ca
xang
diu
tiep can vdi gia xang
diu

la khdng td't, la lang phi ngudn
life
cua
dit
nfldc.
De ed hieu qua Nha nfldc nen cd
ehinh sach de giam thi phln cua
Petrolimex xud'ng dfldi 50%, ddng thdi
khuyen khich 10 cdng ty cdn lai
sip
nhap
thanh 2 cdng ty
diu
mdi khac, mdi cdng ty
chiem khoang 25-30% thi phln. Khi dd
nfldc ta se ed 3 cdng ty
diu
mdi chuyen lo
nhap khau va kinh doanh xang
diu
va
Nha nfldc
chi
lo de 3 cdng ty nay khdng
eau ket vdi nhau, gifl cho quy hoach, mdi
trfldng va canh tranh lanh manh. Cac
cdng ty nay cd the mua lai cac cay xang
cua tfl nhan de nang
cip,
chuan hda tao

N
CHU
DONG
CUA CAC DOANH
NGHlEP
Ben canh dd, van de quy hoach
cing,
kho,
mang Ifldi va nang eao nang
life
canh
tranh cua elc cdng ty kinh doanh xang
dau Viet Nam cflng phai dflde dac biet coi
trpng.
Cin
phai cd bien phap de phat trien
ed sd ha
ting
kinh doanh xang dau d vflng
sau, vflng xa, ddng thdi khuyen khich viec
sii dung he thd'ng cd sd ha tang kinh
doanh xang
diu
mdt each cd hieu qua
nhit.
Nha nfldc
cin
phai rut lui khdi viec
dieu hanh eae hoat ddng kinh doanh cu
the,

doi
mdi,
phat trien doanh nghiep nha
nUSc
va
phUdng
hudng nhiem vu 2006-2010", trinh bay
tai
Hoi
nghi ve
sip
xep, doi mdi doanh nghiep nha
nU6c
giai doan 2006-2010 tai Ha Noi ngay
7/10/2006.
2 Dinh
Van An, "Xay dung the che kinh te thi
trUdng dinh
hUdng
xa hoi chii nghia
cl
Viet
Nam", Tap chi Qudn ly Kinh
te.
So 1/ thangl
nam 2005, tr. 7- 14.
3
Henning Twesten, "The che va vai tro cua
Nha nU6c cl cac nen kinh te chuyen ddi trong
bo'i canh toan cau boa", Tap chi Qudn ly Kinh

phii
ngay 15/11/2006 ban hanh
ChUdng trinh hanh dong ciia
Chinh
phii ve
day manh
sip
xep, ddi mdi, phat trien va
nang cao hieu qua doanh nghiep nha
nU6c
giai doan 2006-2010.
8
Van kien Dai hoi Dang Cong san Viet Nam
lan thfl V, VI, VII, VIII, IX, X.
J
OUAN
Lt
KINH
T£
SO
29
(11+12/2009)