NGƯỜI LAO ĐỘNG SÁNG TẠO TRÊN BẢNG MÀU
CON CHỮ
Biết bao nhiêu hoạt động với không ít sự kiện nổi bật của ngành Mỹ thuật mang
tầm Quốc gia. Trong số đó có lẽ phải kể đến cuộc triển lãm lớn, chuyên đề "Tranh
sơn mài Việt Nam hiện đại" do Hội Mỹ Thuật Việt Nam tổ chức tại 8 nước XHCN
Đông Âu (cũ) và 3 nước Châu á Trung - Triều - Mông vào những năm 1957-1958
(Hiện là sưu tập hiện đại của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam).
Trong số những tác phẩm bề thế, có sức hấp dẫn ấy, tác phẩm của Phan Kế An đã
dành được những vị trí danh dự, đầy sức thuyết phục ở các cuộc trưng bày: Nhớ
một chiều Tây Bắc, Đồi cọ Trung Du, Bụi nứa miền xuôi ít năm sau bước vào
cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông lại sáng tác bức sơn mài lớn mang tên
Hà Nội cuối tháng 12-1972, về đề tài cuộc chiến đấu anh dũng kiên cường của
quân dân Hà Nội với cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của đế quốc Mỹ ồ
ạt đánh phá Thủ đô và miền Bắc Việt Nam.
Cùng với sơn mài, PKA còn có những tác phẩm hội hoạ giầu tính truyền thống,
như tranh lụa, tranh khắc gỗ, sơn dấu, màu nước cũng gây được ấn tượng khá sâu
rộng trong giới yêu nghệ thuật. Điển hình trong số đó phải kể đến tác phẩm Chân
dung Chủ tịch Hồ Chí Minh (khắc gỗ 1970), Lưới trên sông Hàn (lụa 1981). Riêng
bức tranh Chủ tịch Hồ Chí Minh được ông hoàn thành từ ký hoạ trực tiếp bằng
mực Nho về Bác tại chiến khu Việt Bắc trong những năm kháng chiến chống Pháp.
Tác phẩm rất sống động, đã tuyển chọn in trên Báo Nhân dân thời đó.
Cùng với hội hoạ giá vẽ và đồ hoạ nghệ thuật in ấn, PKA còn là một trong số
những cây bút xuất sắc về thể loại tranh đả kích - biếm hoạ chính trị của hai cuộc
kháng chiến trường kỳ chống xâm lăng. Những tác phẩm hướng vào các chủ đề

Ông làm việc nhiều lắm. Suy nghĩ lao lung, trăn trở nhiều lắm cho nghệ thuật cái
đẹp. Số lượng và chất lượng nghệ thuật của ông đã được tổ chức hội chuyên ngành
và đồng nghiệp đánh giá rất đúng, và công bằng. Vinh quang đó xứng đáng thuộc
về người nghệ sĩ - chiến sĩ PKA trên mặt trận văn hoá nghệ thuật: Giải thưởng Nhà
nước về Văn học - Nghệ thuật 2001. Giải nhất Mỹ thuật toàn Quốc những năm
1951, 1955, 1960. Giải thưởng Uỷ ban toàn Quốc Liên hiệp các Hội Văn học -
Nghệ thuật Việt Nam. Huân chương độc lập. Huân chương kháng chiến; Huy
chương vì sự nghiệp Văn học - Nghệ thuật Việt Nam; Huy chương vì sự nghiệp
Văn hoá - Thông tin; Huy chương vì sự nghiệp Báo Nhân dân; Huy chương vì sự
nghiệp Hải quân Nhân dân Việt Nam.
Xin chân thành chúc Lão Hoạ sĩ PKA sống khoẻ, sống tự tin, an lạc những ngày
cuối đời cùng với vẻ đẹp của Thế giới người hiền. Đúng như những câu thơ mà
ông đã tự sự: "Cả đời cầm cọ vì non nước / Tình riêng một mối những đầy vơi”.