TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM H À NỘI
KHOA SƯ PHẠM ÂM NHẠC – MỸ THUẬT
۞۞
TIỂU LUẬN MÔN NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
Tên đề tài
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NHẰM PHÁT HUY
TÍNH TÍCH CỰC,CHỦ ĐỘNG, SÁ NG TẠO CỦA HỌC
SINH T.H.C.S TRONG CÁC BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀi
Họ tên học viên:
PHẠM VIỆT HÙNG
Sinh ngày 16 tháng 7 năm 1976
Lớp Mỹ thuật tại chức khóa 1
Giảng viên hướng dẫn:
NGUYỄN THANH PHƯƠNG
HÀ NAM – NĂM 2010
1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM H À NỘI
KHOA SƯ PHẠM ÂM NHẠC – MỸ THUẬT
۞۞
TIỂU LUẬN MÔN NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
Tên đề tài
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NHẰM PHÁT HUY
TÍNH TÍCH CỰC,CHỦ ĐỘNG, SÁ NG TẠO CỦA HỌC
SINH T.H.C.S TRONG CÁC BÀI VẼ TRANH ĐỀ TÀi
Họ tên học viên:
PHẠM VIỆT HÙNG
Sinh ngày 16 tháng 7 năm 1976
Lớp Mỹ thuật tại chức khóa 1
Giảng viên hướng dẫn:
NGUYỄN THANH PHƯƠNG
HÀ NAM – NĂM 2010

Các chữ viết tắt
7
A Phần mở đầu
8
B Nội dung : chương I : Cơ sở lí luận của đề tài
9
Chương II: Thực trạng việc dạy-học môn Mĩ thuật-
phân môn ở THCS hiện nay
11
Chương III: Đề xuất một số PPDH nhằm phát huy
tính tích cực, vẽ tranh chủ động,sáng tạo của HS
THCS trong các bài vẽ tranh
23
Bài soạn minh họa đổi mới PPDH trong phân môn
vẽ tranh
25
Kết luận
5

CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DH: Dạy học
GV: Giáo viên
HS: Học sinh
PPDH: Phương pháp dạy học
6
PHẦN MỞ ĐẦU
1, LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Sáng tạo là một tiềm năng vốn có của mỗi con người,khi gặp dịp thì bộc
lộ.Và ta chỉ có thể thấy tính sáng tạo luôn gắn liền với tư duy tích cực,chủ
động, độc lập, tự tin.Sự sáng tạo không chấp nhận những lề thói

a, Mở bài
b, Nội dung:
- Chương 1: Cơ sở lí luận của đề tài
- Chương 2: Thực trạng việc dạy – học Mĩ thuật –phân môn vẽ tranh ở
cấp THCS hiện nay.
- Chương 3: Đề xuất một số PPDH nhằm phát huy tính tích cực,chủ
động,sáng tạo của học sinh THCS trong các bài vẽ tranh.
c, Kết luận
B: NỘI DUNG:
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
Đổi mới PPDH phân môn vẽ tranh
1, Khái niệm:
Đổi mới PPDH là đổi mới cách dạy của giáo viên và cách học của HS đểHS
tiếp thu kiến thức dễ dàng,nhanh và sâu sắc
2, Mục tiêu:
- Giáo dục thẩm mí ,giúp HS hiểu về cái đẹp của thiên nhiên và của tác
phẩm Mĩ thuật .Qua đó HS sẽ có cảm hứng tìm tòi và tạo ra cái đẹp,góp
phần xây dựng môi trường thẩm mĩ cho xã hội
- Phát triển khả năng tư duy hình tượng,sáng tạo góp phần hình thành phẩm
chất con người lao động mới ,đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại
hóa của nước ta hiện nay.
3, Những định hướng cơ bản về đổi mới PPDH nhằm phát huy tính tích
cực,chủ động,sáng tạo của HS THCS trong các bài vẽ tranh
Phát huy tính tích cực,chủ động,sáng tạo của HS THCS trong các bài vẽ
8
tranh.GV cung cấp những quy ước chung của một bài vẽ tranh,ngoài ra còn
có những gợi ý,so sánh,giới thiệu mà không có công thức,cũng như quy
định dứt khoát về lĩnh vực tranh đề tài,để phát huy trí tưởng tượng,sự tìm
tòi,và quan trọng hơn là hứng thú học tập cho HS.
CHƯƠNG 2:

đã quen với việc xác định mục tiêu bài học về kiến thức, kĩ năng,thái
độ.Theo hướng phát triển các PPDH tích cực,người ta không chỉ quan tâm
tới yêu cầu thông hiểu ,ghi nhớ,tái hiện các kiến thức do giáo viên truyền đạt
theo SGK ,lặp lại đúng và thành thạo các kĩ năng đã được tập dượt trong
tiết học mà còn chú ý tới năng lực nhận thức,rèn luyện các kĩ năng và phẩm
chất tư duy phù hợp với nội dung bài học,chú ý các kĩ năng học tập ,phát
triển năng lực tự học.Tuy nhiên số tiết học đạt được đầy đủ các tiêu trí trên
là không nhiều ,do điều kiện cơ sở vật chất và nhận thức nói trên hầu hết chỉ
dừng lại ở các giờ hội giảng của trường hoặc hội giảng huyện. Đa số các
giờ học bình thường theo thời khóa biểu diễn ra một cách buồn tẻ theo kiểu
thông tin một chiều,GVcũng sử dụng PP vấn đáp nhưng chủ yếu vẫn là
thuyết trình và luyện tập,hầu như không có hoạt động theo nhóm,các
phương tiện DH cũng không được sử dụng thường xuyên. Các bài vẽ tranh
thường lặp đi,lặp lại một số nội dung quen thuộc,HS không được quan sát
thiên nhiên,khi vẽ không tìm tòi,suy nghĩ,bài vẽ trở nên dễ dãi,cẩu thả… Vấn
đề kiểm tra,đánh giá,xếp loại cũng không được đề cao. Vào điểm thường
không đúng với kết quả học tập của HS(để đảm bảo 60% số điểm trên
TB).Các giờ học ngoại khóa cũng không được thực hiện do điều kiện ở
nông thôn,do tính an toàn của HS
3 - Nguyên nhân chính là do chưa thực sự nhận thức đúng đắn mục
đích,vai trò,vị trí của môn MT trong hệ thống giáo dục phổ thông với giáo
dục toàn diện cho HS của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên,và phụ
huynh HS.
Chương III
Đề xuất một số PPDH đổi mới nhằm phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo của HS THCS trong các bài vẽ tranh.
10
1, PP tìm hiểu để tài : Mục tiêu và nhiệm vụ của PP này ở phạm vi rộng vì
ngoài việc HS tìm hiểu đặc điểm nội dung,hình tượng ,đường nét ,màu
sắc ,bố cục…thì giáo viên phải truyền được cảm hứng cho HS.

giúp HS lĩnh hội tri thức nhanh cụ thể.Ngoài ra còn tác động đễn xúc cảm
của học sinh
2.1 Mục tiêu
- Bằng việc sử dụng phương tiện trực quan,giáo viên cung cấp kiến
thức cho học sinh từ khái quát đến chi tiết
- HS có cách nhìn toàn diện hơn trước mỗi dạng bài
- Tạo cảm hứng để HS suy nghĩ tìm tòi ý tưởng mới của bài
2.2 Giải pháp thực hiện
- giáo viên nghiên cứu mục tiêu của bài để chuẩn bị đồ dùng dạy
học,đảm bảo rõ nội dung ,tránh trùng lặp.Cần phân loại đồ dùng dạy học
như mô hình , hình ảnh,tranh hoặc thăm quan.
- Sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc ,đúng chỗ,không lạm dụng. Kết
hợp nhịp nhàng giữa lời giảng và động tác chỉ đồ dùng DH cùng với nét vẽ
minh họa để cho sự lĩnh hội của học sinh được đồng thời bằng cả thị giác và
thính giác
- Tùy theo nội dung bài dạy GV có cách trình bày đồ dùng dạy học khác
nhau.Cụ thể là:
+ Trình bày cùng một lúc để HS có cái nhìn bao quát về nội dung bài học
+ trình bày theo trình tự bài giảng để HS theo dõi từng vấn đề của nội
dung bài học
+ giới thiệu đồ dùng dạy học theo từng nội dung xong,cất đi để học sinh
tập trung vào nội dung khác.Cuối cùng trình bày tổng thể để chốt lại nội
dung tổng quát của bài.
+ Cần chú ý tới vị trí trình bày đồ dùng dạy học: phải có ánh sáng chiếu
tới,kích thước to rõ ràng …sao cho mọi HS nhìn rõ
- GV cần có kế hoặch sưu tầm bài vẽ tranh của HS hoặc của họa sĩ để
làm tư liệu giảng dạy.sau khi đã có tư liệu ,cần phân loại từng bài dạy sao
cho sát đối tượng.Chính những bài vẽ của học sinh mới là minh chứng sinh
12
động cho bài dạy,bởi chúng sát nội dung,yêu cầu của bài học phù hợp với

đề cần gợi mở và gợi mở phải phù hợp với lực học của từng đối tượng học
sinh.
Vd1:ở hoạt động Tìm và chọn nội dung đề tài giáo viên có thể gợi mở để
khai thác đề tài sâu hơn: “ ngoài các gợi ý vừa nêu cuả đề tài môi trường em
còn biết về những hoạt động nào khác? Em hãy miêu tả về hình ảnh đó”.
Vd2: ở đề tài lực lượng vũ trang(mĩ thuật 9) “Em hãy kể tên các binh chủng
trong lực lượng vũ trang nhân dân?” đây là câu hỏi khó, HS có thể trả lời
thiếu hoặc sai. Nhưng qua câu hỏi này đã tác động đến suy nghĩ và nhu cầu
muốn tìm hiểu của học sinh.Lúc này giáo viên có thể sử dụng hình ảnh về
các lực lượng vũ trang để giới thiệu về đặc điểm của từng binh chủng.
Hoặc ở hoạt động thực hành có thể gợi mở về cách vẽ: Ví dụ:em thấy
nét vẽ này hoặc hình vẽ này đã được đẹp chưa( đối với hs trung bình và
yếu),giáo viên cần chỉ ra những sai sót một cách cụ thể đồng thời yêu cầu
học sinh tự sửa theo khả năng của mình; “em nhớ lại xem hình ảnh các bạn
đang nhảy dây ngoài sân trường như thế nào? ,các động tác ra sao ?(đối
với học sinh khá);Các em hãy quan sát lại bài mình và tìm ra những chỗ
chưa được đẹp?em có thể sửa chúng đẹp hơn không?(đối với học sinh
giỏi).
Những câu hỏi trên có ý nghi vấn,đồng thời tin vào khả năng của học
sinh,khích lệ ,động viên để các em tự sửa bài mình đẹp hơn
- Về đánh giá bài vẽ tranh giáo viên cũng có thể sử dụng PP gợi mở để
hướng dẫn học sinh tự đánh giá bài trong lớp:
Vd: Em thấy trong lớp có bao nhiêu bạn vẽ đúng đề tài và có bao nhiêu
bạn vẽ chưa đúng đề tài? Hoặc em thấy bài nào trong lớp đẹp nhất ? vì
sao?
* Tóm lại: PP gợi mở thường được sử dụng rộng rãi cho tất cả các môn
15
học,đặc biệt là môn mĩ thuật vì đây là môn nghệ thuật, đôi khi vấn đề cần
khai thác nằm ngoài những công thức,những quy định bắt buộc.Vì vậy PP
gợi mở sử dụng rất phù hợp và cho hiệu quả cao, phát huy được sự chủ

- GV nghiên cứu bài trước khi dạy để xác định các tình huống cần hỏi
và đặt giả thiết cho những câu trả lời của học sinh, kết hợp thêm các câu hỏi
gợi mở mỗi khi học sinh chưa trả được, hoặc trả lời sai.
- Mỗi hoạt động dạy – học cần sử dụng vấn đáp vào đúng trọng tâm kiến
trức của hoạt động đó. Vd: ở hoạt động 2(cách vẽ) GV sử dụng 2 bức tranh
có bố cục khác nhau và đật câu hỏi: Em thích nhất bố cục nào? vì sao em lại
thích bố cục đó?.GV có thể gọi một vài HS trả câu hỏi đó. Lúc này giáo viên
có thể phân tích thêm để học sinh biết về cách bố cục nói chung. Hoặc ở
phần luyện tập GVcó thể đặt câu hỏi về cách chọn đề tài,những nội dung
mới độc đáo ví dụ ngoài những hình ảnh có trong SGK em còn biết về
những hình ảnh nào khác?.khi học sinh trả lời được vài nội dung,giáo viên
lại đặt câu hỏi tiếp: Em thể hiện một trong những nội dung đó được không?
Vì nếu em thể hiện được nội dung đó thì bức tranh sẽ có tính độc đáo,tạo
được vẻ đẹp riêng.
* Tóm lại :Có thể nói PP vấn đáp là phương tiện truyền dẫn của những PP
khác,là tất yếu trong đổi mới PP.Việc trao đổi giữa giáo viên và học sinh
cũng thông qua vấn đáp,ngoài ra còn giúp cho học sinh phát huy được tính
tích cực trong học tập.Nếu thực hiện nhuần nhuyễn và có trọng tâm,thì giờ
học sẽ sôi nổi mọi học sinh sẽ được phát biểu ý kiến xây dựng bài .Tuy
nhiên nếu không thực hiện tốt,hệ thống câu hỏi dườm dà,không trọng tâm
kiến thức thì giờ học sẽ mất nhiều thời gian(cháy giáo án). Trên đây là một
số giải pháp giúp giáo viên thực hiện nhuần nhuyễn các thao tác trong PP
vấn đáp phát huy tốt hơn trong việc đổi mới PPDH.
5. PP luyện tập: Môn Mĩ thuật lấy hành làm hoạt động chính,và chỉ có trên
cơ sở thực hành thì nhận thức lý thuyết mới rõ dần.Học Mĩ thuật,HS cần
được làm nhiều bài tập,có thể là các bài tập sẽ trùng lặp về đề tài,cách tiến
hành ,song mỗi bài GVcần gợi mở để HS có cách thể hiện khác nhau từ
việc khai thác đề tài, tìm chủ đề,bố cục,xây dựng hình tượng và cách xử lí
17
màu,đậm nhạt…

khi nghe giảng chúng chỉ là những thuật ngữ chung chung,trừu tượng ,đôi
khi khó hiểu.VD HS vẽ chủ đề lễ hội, giáo viên có thể gợi ý để hs nhớ lại một
lễ hội ở quê mình có đặc điểm gì về,màu sắc,số lượng người tham gia,các
hoạt động,cảnh quan, trang
phục…Hoặc về đề tài lao động gv gợi ý để học sinh nhớ lại các động tác
trồng cây,quét dọn vệ sinh.Ngoài ra hướng dẫn cụ thể về bố cục,cách vẽ
hình cho từng em.Trong phần làm bài GV có thể dùng một số bài tốt hoặc
chưa tốt để học sinh nhận xét và rút kinh nghiệm . Được sự chỉ dẫn của giáo
viên,học sinh nhận ra ngay những thiếu xót ,những gì chưa hợp lý ở bài vẽ
của mình và tìm cách điều chỉnh cho bài vẽ tốt hơn. Đó chính là cách học
mang lại hiệu quả cao,vì HS tự giác học tập.
19
Đây là một trong những phương pháp đặc thù của môn Mĩ thuật và
thường mang lại kết quả khả quan cho bài dạy. GV làm việc với từng HS,
góp ý, khích lệ để mỗi em hoàn thành bài vẽ theo khả năng của mình.
6 Phương pháp làm việc theo nhóm : phương pháp này phát huy được
tính tích cực,chủ động vì các thành viên trong nhóm có điều kiện chia sẻ mọi
suy nghĩ băn khoăn,kinh nghiệm,hiểu biết của bản thân,cùng nhau xây dựng
nhận thức,thái độ mới.Mỗi HS có thể nhận thức rõ trình độ của mình về chủ
đề nêu ra,thấy mình cần học hỏi những gì.Bài học trở thành quá trình học
hỏi lẫn nhau chứ không phải chỉ là tiếp thu thụ động từ GV .Thành công của
lớp học phụ thuộc vào sự nhiệt tình tham
Gia của mọi học sinh,vì vậy phương pháp này còn gọi là” PP huy động mọi
người cùng tham gia”,hoặc rút gọn là “PP cùng tham gia”
Theo phương pháp này mọi người dễ hiểu ,dễ nhớ hơn vì họ được tham
gia trao đổi trình bày vấn đề nêu ra,cảm thấy hào hứng vì trong sự thành
công chung của nhóm có sự đóng góp của mình.PP này thường được sử
dụng trong phần luyện tập,GV có thể tổ chức các trò chơi hoặc cả nhóm
thảo luận rồi cùng hoàn thành bài vẽ.Trong mỗi tiết học nên có từ 2 – 3 hoạt
động nhóm và tính tư duy,tích cực của học sinh phải được phát huy triệt để


Kết quả của một hoạt động nhóm
21
22
C KẾT LUẬN
1. Kết luận:
Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập
đã được nhắc đến từ lâu. Đặc biệt trong thời kì đổi mới ,đất nước ta chuyển
từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường.HS và cha
mẹ dần dần thích ứng với quan niệm học để có công ăn việc làm ,chấp nhận
23
làm việc trong khu vực kinh tế tư nhân.Vì vậy HS đã có những chuyển biến
mạnh mẽ về mục đích động cơ,thái độ học tập và đổi mới PPDH trong GD là
vấn đề tất yếu nhằm đào tạo lớp người mới năng động ,sáng tạo,đủ sức giải
quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn phát triển của đất nước.Trong bối
cảnh như vậy sẽ là điều kiện thuận lợi để phương pháp PPDH tích cực phát
triển nhanh chóng đối với các môn học,các bậc học . Môn Mĩ thuật nói
chung và phân môn vẽ tranh đề tài ở THCS cũng là trọng tâm đổi mới.
Ngày nay giáo dục Mĩ thuật có vai trò không thể thiếu,vừa góp phần hoàn
thiện nhân cách đang phát triển nhiều mặt,vừa là biện pháp kích thích hứng
hú học tập cuả học sinh .Bởi vì nó cung cấp ,rèn luyện cho học sinh những
kĩ năng cơ bản để tiếp thu và giải quyết bài học,gieo mầm và thúc đẩy sự
phát triển tư duy hình tượng,phù hợp với nhưnhx ước mơ hoài bão ,ham
thích tìm tòi ,khám phá và sáng tạo của học sinh.Người giáo viên phải
nghiên cứu mục đích ,yêu cầu của phân môn và của từng bài trong phân
môn để đề ra mục tiêu của bài dạy.Nếu GV thực hiện đầy đủ các mục tiêu
đề ra thì việc dạy học đạt kết quả cao.Song chúng ta cần chú ý rằng Mĩ
thuật nên được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau:ngoài những tiết ở
psthif có những tiết tham quan dã ngoại hoặc tổ chức học theo nhóm…
Mĩ thuật không có công thức,không có đáp số cụ thể và có phần trừu