Đề107:NétđẹpchuyểnthutrongbàithơSangthucủaHữuThỉnh.
Bàilàm:
Khoảnhkhắcgiaomùagiữa“NàngHạ”và“NàngThu”cólẽlàkhoảnhkhắclạlùng,xốnxang
nhấtcủatựnhiên.Vàbởithế,nógieovàolòngngườinhữngxônxao,rungđộngkhiếntacũng
nhưgiaohòa,đồngđiệu.Nhữngnétđẹptinhtế,êmáiấythơcanàomàcưỡnglạiđược!Xuân
Diệu,LưuTrọngLư,HànMặcTử, từngcóbaoángthơrungrinhvềthờikhắcđặcbiệtấy.Và
HữuThỉnhcũngnhènhẹgóp‘’mộtchútnày”chothếđềgiaomua:bàithơ“Sangthu”.
Nétđẹpchuyểnthucủabàithơlàvẻđẹptinhtế,dịudàng.Mởđầubàithơlàsựchuyểnđộngrất
tinhvicủasựsốngkhihạdầnquavàthuđangđến.Khôngnhưnhữngnhàthơkháccảmnhận
màuthuquasắcvàngcủahoacúc,củalángôđồnghayquatiếnglákhôxàoxạc:
“Ôhay!Buồnvươngcâyngôđồng
Vàngrơi…vàngrơi…Thumênhmông”(BíchKhê)
“Connaivàngngơngác
Đạptrênlávàngkhô”(LưuTrọngLư)
Cũngkhôngdaydứt,runrẩynhưnhữngcâuthơXuânDiệu:
“Nhữngluồngrunrẩyrungrinhlá
Đôinhánhkhôgầyxươngmỏngmanh”,
HữuThỉnhđónnhậnmùathutừnhữngdấuhiệuđờithường,gầngũi:
“Bỗngnhậnrahươngổi
Phảvàotronggióse”
Giữanhữngâmthanh,màusắcvàhươngvịđặctrưngcủamùathuđanglantỏa,chỉcó“hương
ổi”làmnhàthơbấtchợtxaolòng.Đólàthứhươngvịthậtdễdàngđểnhậnraởchốnlàngquê
thôndã.Nhưngcóphảibởiquenthuộcquánênđôikhichúngtabỏquên?Đểđếnkhinhậnra
hếtthảychúngtađềukhôngkhỏibấtngờ:”Bỗngnhậnrahươngổi”.“Hươngổi”khôngchỉlan
tỏamàcònvậnđộngrấtmạnhtrongkhônggian:“phảvàotronggióse”nhưmuốnquyệnvàođể
giaohòavớigió.CólẽđólàsứcsốngdạtdàomàHạmuốntặngchoThuchăng?Cơngióse
cũnglàhìnhảnhrấtgiảndị,quenthuộc.Đólàchútgióheomayseselànhlạnhmỗiđộđầuthu
rấtđặctrưngcủamiềnBắcViệtNam.Trướccáchmạng,XuânDiệutừngbịámảnhkhônnguôi
bởinhữnglàngióấy:
“Đãngherétmướtluồntronggió”
“Nhữngluồngrunrẩyrungrinhlá”,

hãihùng:mâyliêntiếpnởbungra“đùnnúibạc”nhưmuốnphủlấptấtthảy,cánhchimcôđơn
mỏngmanhnhưđangsaxuốngmặtđấtcùngrángchiều.Cònởđây,trongcâuthơHữuThỉnh,
mặtđấtêmđềmnhưdòngsôngđanglắngmìnhsuytư;bầutrờicũngnhưnhỏlại,ấmáphơn
theonhịpvậnđộng“vộivàng”củacánhchimchămchỉ.Huốngchi,trênnềntrờiấycòncóhình
ảnhmột“dámmâymùahả/vắtnữamìnhsangthu”diệukìnhưchiếccầuvồngrựcrỡsắcmàu.
Hìnhảnhấykhiếnlòngtarungđộng,khôngphảilà“lớplớpmâycaođùnnúibạc”hay“mâybiếc
vềđâubaygấpgấp”màlạilà“đámmâymùahạ,vắtnửamìnhsangthu”.Cóthểlàmộtđám,
haiđámhaynhiềuhơnnữanhưngcólẽtrongSangthumâykhôngthểnào“lớplớpmâycao”
được.Vìmùathumớibắtđầuchưathểnhuốmđượmlên“lớplớp”sựvậtđược.Hìnhảnhđám
mâylàmộtpháthiệnrấtmớilạvàđộcđáocủaHữuThỉnh.Bứctranhchuyểnmùavìthécàng
trởnênsinhđộng,giàusắcgợicảm.
Khôngchỉcảnhvậtmàcảnhữngdấuhiệucủathiênnhiênthờitiếtcũngđangngảdầnsang
mùathudịumát:
“Vẫncònbaonhiêunắng
Đãvơidầncơnmưa
Sấmcũngbớtbấtngờ
Trênhàngcâyđứngtuổi”.
Nắng,mưa,sấmđãlàcủacuốimùanắnglửa.Ánhnắngchóichangngàynàonayđã“vơidần
cơnmưa”trởnênmátmẻ,dễchịuhơnnhiều.Haicâuthơcuốicùnggợichotanhiềusuynghĩ,
liêntưởngthúvị.
“Sấmcũngbớtbấtngờ
Trênhàngcâyđứngtuổi”.
Câuthơkhôngđơnthuầnchỉlàgiọngkể,làsựcảmnhậnmàcònlàsựsuynghĩchiêmnghiệm
vềđờingười.Nhìncảnhvậtbiếnchuyểnkhithumớibắtđầu,HữuThỉnhnghĩđếncuộcđờikhi
đã“đứngtuổi”.Phảichăngmùathucủađờingườilàsựkhéplạinhữngthángngàysôinổivới
nhữngbấtthườngcủatuổitrẻvàmởramộtmùamới,mộtkhônggianmới,yêntĩnh,trầmlắng
hơn.Haihìnhảnh“sấm”và“hàngcâyđứngtuổi”vừacóýnghĩatảthựcvừacóýnghĩatượng
trưngchothấymộtHữuThỉnhrấtđỗitinhté,nhạybéntrongcảmnhậnvàliêntưởng.Thukhông
đánhthứctabằngnhữngâmthanhvangđộng,màusắclộnglẫy,hươngvịngạtngàomàgieo
vàolòngtanhữngthoángxaođộng,mơmàng,gợitrongtanhữngsuynghĩsâuxavềcuộc