BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

–––––––––––––––
NGUYỄN HẢI BẮC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN
BỀN VỮNG CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành:

Kinh tế Công nghiệp

Mã số:

62.31.09.01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ


Viện NC Chiến lược và Chính sách Công nghiệp

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước
họp tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
vào hồi giờ ngày tháng năm 2011
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia
- Thư viện Trường Đại học Kinh tế quốc dân
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1. Nguyễn Hải Bắc (2011), “Phát triển bền vững công nghiệp trên địa
bàn tỉnh Thái Nguyên: cơ hội và thách thức”, Tạp chí Công
nghiệp, 2011 (3), tr 29-30, Hà Nội.
2. Nguyễn Hải Bắc (2010), “Các tiêu chí đánh giá phát triển bền vững
công nghiệp tại địa phương”, Tạp chí Công nghiệp, 2010 (3),
tr. 36-37, Hà Nội.
3. Nguyễn Hải Bắc (2009), “Những nội dung cơ bản của phát triển
bền vững công nghiệp tại địa phương”, Tạp chí Công nghiệp,
2009 (12), tr. 30-31, Hà Nội.

24
Việt Nam; (ii) Trên cơ sở hệ thống hoá các vấn đề lý luận cơ bản về PTBV,
làm rõ được những khía cạnh cơ bản về PTBVCN trên vùng lãnh thổ về các
phương diện: nội hàm, nhân tố tác động; (iii) Xây dựng hệ thống tiêu chí
đánh giá PTBVCN. (iv) Kinh nghiệm quốc tế về PTBV cũng được nghiên
cứu sinh tổng hợp, đúc rút thành những bài học có giá trị để có thể áp dụng
vào điều kiện Việt Nam.

1. Sự cần thiết nghiên cứu đề tài
Phát triển bền vững (PTBV) với “ba trụ cột” là phát triển kinh tế, giải
quyết các vấn đề xã hội và bảo vệ môi trường (BVMT) là một quá trình toàn
diện, bao gồm những biến đổi về kinh tế, cũng như những biến đổi về xã hội,
về văn hoá và giáo dục, khoa học và công nghệ, về môi trường và sự phát
triển của con người. PTBV là nhu cầu tất yếu và đang là thách thức cho mọi
quốc gia, nhất là trong điều kiện toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế.
Thái Nguyên là một tỉnh thuộc vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, có
nhiều lợi thế so sánh về vị trí địa lý, khí hậu thuận lợi, tài nguyên khoáng
sản, tài nguyên rừng đa dạng phong phú, nguồn nhân lực dồi dào, chất lượng
cao để phát triển một nền kinh tế đa dạng theo hướng công nghiệp hoá, hiện
đại hoá (CNH, HĐH). Mặc dù, đã từng được coi là trung tâm công nghiệp
của cả nước, tuy nhiên cho đến nay công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên phát
triển vẫn còn ở mức khiêm tốn và thiếu bền vững, trong đó: tốc độ tăng
trưởng cao nhưng không ổn định; giá trị gia tăng (VA) thấp, tỷ suất giá trị
gia tăng trên giá trị sản xuất công nghiệp (VA/GO) có xu hướng giảm dần;
công nghệ lạc hậu, chậm đổi mới; năng lực cạnh tranh yếu; trách nhiệm xã
hội của doanh nghiệp (CSR) còn hạn chế là những biểu hiện cơ bản. Bên
cạnh đó, việc gia tăng mạnh mẽ, thiếu cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng trong các
ngành công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản, sản xuất vật liệu xây
dựng, luyện kim, hoá chất, sản xuất điện; sự hình thành các khu công nghiệp
(KCN), cụm công nghiệp (CCN) tập trung; việc tổ chức không gian lãnh thổ
và phân bố công nghiệp... đang đặt ra các vấn đề về mặt xã hội và các vấn đề
về môi trường, đe đoạ đến sự PTBV và ổn định của địa phương.
Xuất phát từ thực tế đó, đề tài “Nghiên cứu vấn đề phát triển bền vững
công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” đã được lựa chọn nghiên cứu.
2. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Vấn đề PTBV đã được nghiên cứu và phát triển trong một số công
trình nghiên cứu trong và ngoài nước:
2.1/ Tình hình nghiên cứu trên thế giới

hơn là tiến hành các biện pháp đo lường định lượng.
2.2/ Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
Nghiên cứu cơ bản và có hệ thống nhất về vấn đề PTBV ở Việt Nam
được thực hiện trong khuôn khổ Dự án “Hỗ trợ xây dựng và thực hiện
Chương trình nghị sự 21 quốc gia Việt Nam” – VIE/01/021 do Bộ Kế hoạch
và Đầu tư (MPI) chủ trì thực hiện với sự tham gia của các bộ, ngành, địa
phương và sự hỗ trợ hợp tác của Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc

23
KẾT LUẬN
Phát triển bền vững là nhu cầu tất yếu, có tính phổ biến và là một thách
thức lớn trong quá trình thực hiện công nghiệp hoá, đặc biệt là đối với những
nước đang phát triển, thực hiện công nghiệp hoá sau như Việt Nam. Trong
những năm gần đây, vấn đề PTBV nói chung, bền vững công nghiệp nói
riêng đã và đang là chủ đề nóng trong hầu hết các diễn đàn kinh tế, xã hội
của Việt Nam từ sự luận bàn trong nghiên cứu, sự tranh luận trong quản lý
nhà nước đến các chương trình nghị sự. Trước những nguy cơ lớn về sự huỷ
hoại môi trường, khoảng cách giàu nghèo ngày càng nới rộng, dư luận đã đặt
ra vấn đề tăng trưởng công nghiệp đi đôi với bảo vệ môi trường và đảm bảo
đời sống xã hội như là những điều kiện tiên quyết cho PTBV ở Việt Nam ở
cấp quốc gia cũng như cấp địa phương. Ở quy mô địa phương, việc nghiên
cứu vấn đề PTBVCN trên địa bàn tỉnh đang thu hút được sự quan tâm của
nhiều nhà quản lý, cơ quan quản lý nhà nước cũng như nhiều cán bộ nghiên
cứu khác trong lĩnh vực quản lý kinh tế và quản lý nhà nước. Đặc biệt, đối
với Thái Nguyên là một tỉnh có truyền thống phát triển công nghiệp, việc
thực hiện công nghiệp hoá một cách thiếu cân nhắc có thể tạo ra những tác
động bất lợi, khó khắc phục, làm chậm hoặc gây nhiều tổn hại cho sự phát
triển kinh tế - xã hội chung của toàn tỉnh trong dài hạn. Với ý nghĩa đó Luận
án “Nghiên cứu vấn đề phát triển bền vững công nghiệp trên địa bàn tỉnh
Thái Nguyên” đã nghiên cứu một vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn,

Xây dựng và kiện toàn đội ngũ công chức, từng bước thực hiện tiêu chuẩn
hoá theo chức danh công chức.
Hai là, tuyên truyền phổ biến rộng rãi chủ trương, chính sách về phát
triển kinh tế xã hội nói chung và công nghiệp nói riêng trên địa bàn. Tổ chức
công khai hoá quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các quy hoạch phát triển
ngành, lĩnh vực, lãnh thổ, các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển
công nghiệp. Tư vấn cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong các lĩnh vực
đầu tư, phát triển sản xuất trên cơ sở danh mục ngành nghề, sản phẩm ưu
tiên đầu tư, các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan đến công tác thẩm
định dự án đầu tư, cấp phép cần có những thông tin mang tính khuyến cáo
để giúp các nhà đầu tư, các doanh nghiệp có thông tin về lĩnh vực đầu tư dự
kiến, hạn chế được những rủi ro và lãng phí trong đầu tư.
Ba là, xây dựng chương trình hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp
mũi nhọn, công nghiệp ưu tiên, các sản phẩm công nghiệp chủ lực, công
nghiệp phụ trợ cho từng giai đoạn, trong đó tập trung vào việc ưu tiên phát
triển, tạo điều kiện thuận lợi và có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp (xúc
tiến thương mại, phát triển thị trường; lựa chọn và chuyển giao công nghệ;
vốn đầu tư, mặt bằng sản xuất; xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, quản
lý môi trường; đào tạo nguồn nhân lực...), đặc biệt là đối với các doanh
nghiệp triển khai áp dụng công nghệ mới, tiên tiến, thân thiện môi trường.

3
Đối với Thái Nguyên, trong những năm vừa qua vấn đề phát triển kinh
tế xã hội nói chung và công nghiệp nói riêng luôn giành được sự quan tâm
đặc biệt của lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên, điều này được thể hiện trong Nghị
quyết của Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lần thứ XVII và quy
hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên đến năm 2010; đã
có nhiều biện pháp, chính sách phát triển công nghiệp được đưa ra trong
từng giai đoạn nhất định, tuy nhiên đó thường chỉ là tập hợp của những biện
pháp mang tính chất tình thế, đơn lẻ, chứ chưa phải là những nghiên cứu căn