Một số kinh nghiệm được rút ra cho
ngân hàng
- Xử lý nợ xấu là việc cấp bách, càng chậm trễ thì càng khó giải quyết và chi phí
càng lớn, bởi vì tài sản thế chấp hao mòn hoặc mất giá, một số vốn lớn bị đọng để
dự phòng nợ xấu của ngân hàng trong khi thanh khoản cạn kiệt, ngân hàng và
doanh nghiệp mất lòng tin vào nhau, sản xuất suy giảm… Tuy nhiên, đây là một
quá trình khó khăn, phức tạp, vì nó đụng chạm đến lợi ích của nhiều phía, nên vai
trò của Nhà nước là không thể thiếu trong việc đề ra kế hoạch, tạo lập khuôn khổ
pháp lý, điều phối thực hiện, cũng như cung cấp nguồn lực tài chính ban đầu.
- Việc xử lý nợ xấu ngân hàng phải gắn với xử lý nợ xấu của doanh nghiệp, nếu
chỉ chú trọng xử lý một trong hai loại này sẽ không thể đạt hiệu quả. Tuy nhiên,
cần phân biệt việc tái cấp vốn cho ngân hàng với việc mua bán nợ xấu.
- Trước khi tái cấp vốn cho các ngân hàng, cần tiến hành đánh giá tình hình từng
ngân hàng (stress test) để xác định rõ số lượng và cơ cấu nợ xấu; buộc các cổ đông
của ngân hàng phải chịu lỗ và xử lý tài sản bị đánh giá quá cao. Sau đó, nếu ngân
hàng nào còn triển vọng phục hồi thì mới được tái cấp vốn, còn không, phải giải
thể hoặc sáp nhập. Nếu làm đúng quy trình này thì số tiền của Nhà nước bỏ ra để
tái cấp vốn cho các ngân hàng sẽ không bị thất thoát, mà trong nhiều trường hợp,
còn đem lại lợi nhuận khi kinh tế phục hồi.
- Việc xử lý nợ xấu của doanh nghiệp và ngân hàng cần được thực hiện trên cơ sở
chia sẻ tổn thất giữa ngân hàng và doanh nghiệp, bên ngoài tòa án.
- Công ty mua bán nợ xấu cần được trao quyền đủ mạnh để buộc doanh nghiệp xử
lý nợ xấu. Trường hợp Malaysia cho thấy việc luật pháp giao quyền này cho Công
ty Quản lý tài sản đã tạo điều kiện xử lý nợ xấu nhanh chóng và hiệu quả hơn hẳn
so với Thái Lan - nơi Công ty Quản lý tài sản luôn phải thương lượng với các
doanh nghiệp.
Tuy nhiên, để việc xử lý nợ xấu được minh bạch và không bị thao túng bởi lợi ích
nhóm, cần có cơ chế đảm bảo tính độc lập và khách quan trong hoạt động của
công ty mua bán nợ thông qua việc bổ nhiệm ban lãnh đạo có cơ cấu hợp lý đại
diện cho cả nhà nước lẫn doanh nghiệp, sử dụng các tổ chức chuyên nghiệp như
công ty kiểm toán, công ty định giá tài sản, công ty quản lý quỹ tham gia vào việc

công ty mua bán nợ duy nhất để tránh phân tán các nguồn lực, do đó không nên
thành lập một công ty mua bán nợ ngân hàng riêng, mà nên mở rộng chức năng và
nguồn lực cho Công ty mua bán nợ hiện thuộc Bộ Tài chính để nó trở thành một
công ty quản lý tài sản, với một số đặc điểm sau đây:
- Nguồn vốn của công ty: một phần trích từ quỹ hỗ trợ sắp xếp DNNN, một phần
là đóng góp của các ngân hàng thương mại, một phần vay từ các tổ chức quốc tế
và vay bằng trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh.
- Việc mua bán nợ cơ bản thực hiện theo nguyên tắc thị trường. Đồng thời, cần
xây dựng cơ chế tổ chức và hoạt động của Công ty mua bán nợ sao cho đảm bảo
tính độc lập, khách quan và minh bạch;
- Để công ty mua bán nợ hoạt động hiệu quả, cần có cơ chế cho công ty xử lý
nhanh chóng tài sản thế chấp bên ngoài tòa án, được quyền chỉ định quản trị viên ở
các doanh nghiệp mà công ty tham gia xử lý nợ, được thuê chuyên gia trong và
ngoài nước để định giá và quản lý tài sản cùng đánh giá rủi ro.
5. Để tạo điều kiện cho việc xử lý nợ xấu được nhanh chóng thông qua công ty
mua bán nợ cũng như qua các phương thức khác, cần xem xét cho phép nước
ngoài tăng tỷ lệ tham gia vào các doanh nghiệp Việt Nam (bao gồm cả ngân hàng)
và sửa đổi pháp luật liên quan như Luật Thương mại, Luật Phá sản, Luật Doanh
nghiệp, Luật Ngân hàng… để hạn chế sở hữu chéo, làm rõ khái niệm người có liên
quan, đơn giản hóa thủ tục phá sản và thanh lý tài sản…