I. MỞ ĐẦU.
Sự ra đời và tồn tại của báo chí đã khẳng định một cách khách quan vị trí, vai trò và
tác dụng của báo chí trong đời sống xã hội. Trong Trong thế kỷ 21, báo chí ngày càng
có vai trò và vị trí quan trọng. Báo chí có trách nhiệm chuyển tải một cách nhanh
chóng những sự thay đổi, biến chuyển trên thế giới trên cơ sở sử dụng những thiết bị
công nghệ hiện đại để đưa những thông tin đa dạng, trong đó có cả những vấn đề về
kinh tế.
Báo chí kinh tế đã và đang khẳng định được vị thế của mình trong làng báo. Làm
báo đã khó, làm báo kinh tế lại càng khó hơn vì đây là lĩnh vực vốn khô khan và phức
tạp, chuyên sâu. Nó đòi hỏi nhà báo không chỉ có kiến thức hiểu biết về các chuyên
ngành kinh tế, mà còn cần có nghệ thuật viết sao cho công chúng hiểu được, ứng
dụng được.
Trên thực tế, chúng ta đã có những tờ báo kinh tế, những nhà báo viết về kinh tế có
đẳng cấp, tác phẩm báo chí của họ có sức mạnh sánh vai với những chuyên gia kinh
tế. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn không ít những nhà báo viết về kinh tế nhưng
không hiểu vấn đề mà mình viết, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho cả xã hội và
cho chính bản thân nhà báo.
Do vậy, nghiên cứu về những phẩm chất cần thiết của một nhà báo kinh tế là một
việc làm cần thiết. Nhất là với hoàn cảnh hiện nay, khi báo kinh tế ngày càng phải thể
hiện vai thông tin và định hướng của mình trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế toàn
cầu, và khi chưa có một tài liệu chính thức nào nghiên cứu về vấn đề phẩm chất cần
thiết của nhà báo kinh tế.
II. NỘI DUNG
Nghề báo là một nghề vinh quang nhưng cũng đầy nhọc nhằn, rủi ro và nguy hiểm.
Không chỉ có phóng viên chiến tranh tác nghiệp nơi có tiếng bom, tiếng súng, mà
ngay cả lúc hoà bình này, những nhà báo dũng cảm viết về những phi vụ làm ăn,
những vụ tham ô, tham nhũng lớn trong địa hạt kinh tế cũng dễ dàng bị nguy hại
hoặc tự bị nguy hại đến tính mạng, nêu không có bản lĩnh và nghiệp vụ điều tra, khai
thác, xử lý thông tin.
Trong thời đại toàn cầu hoá, các quốc gia có sự phụ thuộc vào nhau và các vấn đề về
lao động và về nguồn vốn… có sự luân chuyển trên thế giới rất nhanh chóng đòi hỏi

nhiều kiến thức cần phải nắm chắc thì mới có thể viết về chúng được.
Nhược điểm phổ biến nhất của một bài viết tồi là phóng viên không hiểu rõ lắm
những gì mình đang đưa tin. Việc nắm bắt được những kiến thức kinh tế từ cơ bản
đến đào sâu sẽ giúp cho các phóng viên kinh tế nhạy bén với thông tin, đề tài, sự
kiện, vấn đề kinh tế, từ đó bài viết sẽ trở nên sâu sắc hơn, chi tiết và cụ thể hơn, hấp
dẫn và thuyết phục hơn.
Kinh tế là một lĩnh vực rất rộng, nên đối với các cơ quan báo chí kinh tế lại đòi hỏi
phóng viên phải có kiến thức kinh tế chuyên ngành. Chẳng hạn, phóng viên viết cho
Đầu tư chứng khoán phải có kiến thức sâu về tài chính – chứng khoán – ngân hàng;
phóng viên viết cho tờ Đầu tư đòi hỏi phải có kiến thức kinh tế vĩ mô và các chuyên
ngành kinh tế như đầu tư, công nghiệp, xây dựng, thương mại…
Nếu hiểu vấn đề, nhà báo sẽ không chỉ viết với trách nhiệm mà còn viết với niềm
đam mê. Chính vì thế, bồi đắp thêm kiến thức cũng chính là nhà báo đang tăng thêm
2
niềm đam mê để có những bài viết đầy nhiệt huyết. Viết về kinh tế không được hời
hợt mà phải rõ ràng, dễ hiểu. Những điều này chỉ có thể có khi người viết ra những
bài báo đó nắm được các quy luật kinh tế cơ bản, những kiến thức kinh tế chung nhất
và hiểu sâu sắc về vấn đề mình đang viết.
Đối tượng của báo chí nói chung và báo kinh tế nói riêng rất rộng rãi, bên cạnh
những chuyên gia và tầng lớp có trình độ, học vấn cao thì còn có cả những người dân
lao động bình thường. Nhà báo kinh tế phải nắm bắt và hiểu rõ những kiến thức
chuyên sâu mình đang viết để có những tác phẩm hay, chất lượng mà tất cả mọi đối
tượng đều có thể hiểu.
Báo chí không chỉ thông tin mà còn phải làm nhiệm vụ định hướng. Với một bài
viết trên lĩnh vực báo chí, thông tin đưa ra còn phải dự đoán được xu hướng phát
triển của vấn đề trong tương lai (gần hoặc xa) và phải định hướng phát triển phù hợp
cho các đơn vị kinh tế. Nếu nhà báo không nắm bắt được những vấn đề kinh tế cơ
bản và không có óc nhanh nhạy thì không thể nào làm tốt chức năng này.
Ví dụ thông tin về chất tạo nạc trong thịt lợn hơn một tháng qua đã khiến toàn
ngành chăn nuôi nghẹt thở, người tiêu dùng e dè, nông dân lỗ nặng vì lợn mất giá,

sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm, sự nhận xét vội vàng, những định kiến và suy diễn chủ
quan của nhà báo lại là thứ thuốc độc làm hại chính nhân vật trong bài viết.
- Kinh tế là một lĩnh vực có nhiều điều tế nhị nếu như không muốn nói là nhiều cám
dỗ. Nhà báo khi hoạt động trong lính vực này luôn luôn phải tỉnh táo nhìn nhận vấn
đề, luôn vững vàng lập trường, giữ thái độ khách quan và công tâm trong quá trình
thu thập, xử lý thông tin. Nhà báo kinh tế không được vì lợi nhuận hoặc vì những
mục đích cá nhân nào đó mà chỉ chú ý đến việc khai thác những thông tin để tô hồng
hay bôi đen vấn đề. Nhà báo kinh tế cũng cần biết cách khai thác như thế nào và
dừng lại ở đâu, cần phải cân nhắc giữa cái mình thích với cái xã hội cần, cái mình
muốn với cái mình không nên làm và không được làm.
Có nhiều nhà báo vì đồng tiền mà đã đi trái lại lương tâm, vi phạm luật pháp và đạo
đức nghề nghiệp. Chúng ta đã từng biết đến những vụ việc lợi dụng danh nghĩa của
nhà báo để tống tiền như hồi tháng 6/2009, hai nhà báo của Báo kinh tế Hợp tác Việt
đã chủ động tìm gặp Giám đốc Công ty, đòi chi 500 triệu đồng thì sẽ không phản ánh
những sai phạm của công ty. Những hành vi sai trái này đã bị phát hiện và xử lý,
nhưng nó đã báo động cho tình trạng suy thoái đạo đức nghề nghiệp trong một bộ
phận lớn các nhà báo, nhất là những nhà báo viết về kinh tế.
Nghề báo là một trong những nghề được nhiều người trong xã hội quý trọng, vị nể.
Nhưng sự quý trọng, vị nể đó chỉ dành cho những người làm việc với động cơ lành
mạnh, thái độ nghiêm túc, tấm lòng trong sáng, không vụ lợi hay đòi hỏi người khác
và công chúng phải “phục vụ” mình chu đáo, cầu toàn. Nói như Nhà báo Tạ Ngọc
Tấn: “ Bất cứ một sai lầm nào của một nhà báo đều có thể ảnh hưởng đến uy tín,
danh dự nghề nghiệp của chính mình, cũng như của cả giới báo chí. Vì thế, hành
nghề một cách có lương tâm, giữ gìn danh dự và bản lĩnh nghề nghiệp là yêu cầu lớn
nhất về đạo đức với người làm báo”. Hơn ai hết, nhưng nhà báo viết về lĩnh vực kinh
tế cần ý thức rõ điều này để hoạt động đúng với lương tâm nghề nghiệp của mình.
4
3. Có đam mê và bản lĩnh.
Nghề báo là vinh quang những cũng là “chiến tranh” khốc liệt và đầy cám dỗ. Bởi
vậy, nghề báo, ở một góc độ nào đấy chẳng khác gì một cái lò lửa rèn luyện bản lĩnh,

trên, nhà báo viết về kinh tế còn phải đáp ứng những tố chất sau:
- Có năng khiếu phát hiện thông tin và truyền tin:
5
Trước hết, năng khiếu này thể hiện ở việc nhà báo quan tâm tới các sự kiện kinh tế
luôn mới mẻ dù ở những góc quen thuộc nhất. Và sau đó nhanh nhạy và tháo vác hơn
mọi người trong việc tiếp nhận và xử lý thông tin. Nhà báo phải kinh tế phải có khả
năng nhìn thấy thông tin ở khắp nơi trong đời sống xã hội, nhận ra “vấn đề” ngay
trong những cái bình thường mà mọi người dễ bỏ qua Nhà báo là người nằm trong
dòng chảy thông tin vận động không ngừng, nên buộc phải thông hiểu mọi lĩnh vực
để có thể phát hiện cái mới và thông tin tới công chúng.
Nhà báo còn phải quyết định thông tin đó có nên đưa tới công chúng không, và đưa
tới ở mức độ nào. Năng khiếu truyền tin là biết cách chọn lọc thông tin, chi tiết, biết
cách khiến nó trở nên sinh động, hấp dẫn, dễ hiểu và thực sự cần thiết với công
chúng.
- Nhà báo kinh tế phải là người tự tin về trình độ ngoại ngữ và tin học của mình.
Trong môi trường giao lưu quốc tế rộng rãi hiện nay, ngoại ngữ và tin học cần cho
tất cả các ngành nghề trong xã hội. Với nghề báo, đặc biệt là báo chí viết về kinh tế
thì yếu tố yếu tố này càng quan trọng. Ngoại ngữ và tin học là những công cụ quan
trọng để giúp cho các nhà báo kinh tế có thể dễ dàng tiếp cận thông tin, dễ dàng tìm
kiếm tài liệu và dễ dàng hành nghề.
Trong môi trường kinh tế Toàn cầu hóa thì việc sử dụng ngoại ngữ, nhất là tiếng
Anh để làm tên gọi cho các khái niệm kinh tế đang dần trở nên phổ biến. Mặt khác,
có rất nhiều tài liệu, bài báo nước ngoài chứa nhứng nội dung quan trọng mà nhà báo
kinh tế có thể thông qua đó mà xây dựng những tác phẩm chất lượng. Nếu trình độ
ngoại ngữ kém thì không thể làm được điều này. Cùng với xu thế khu vực hóa mạnh
mẽ, ngoài những ngoại ngữ thông dụng Anh, tiếng Pháp, các thứ tiếng khác trong
khu vực cũng sẽ là một lợi thế rất lớn cho nhà báo khi tác nghiệp.
Có hiểu biết về tin học và Internet sẽ giúp nhà báo dễ dàng tìm kiếm các nguồn
thông tin từ nhiều nơi, nhiều nguồn khác nhau. Đặc biệt, sự kết hợp giữa kiến thức tin
học với ngoại ngữ sẽ giúp các nhà báo có kiến thức sâu rộng và toàn diện về một vấn

thiết. Có như vậy thì những tác phẩm báo chí về lĩnh vực kinh tế mới hay và hấp
dẫn và mang tính định hướng cao.
Tiểu luận trên đây chỉ nêu và phân tích khái quát về những phẩm chất cần có của
một nhà báo khi viết về kinh tế. Hy vọng bài viết này sẽ cung cấp thêm những kiến
thức cần thiết và phần nào giúp những người đọc nó, đặc biệt là với những nhà báo
tương lai sẽ hiểu hơn vấn đề và chuẩn bị tốt những kĩ năng, kiến thức cần thiết để
bước vào môi trường hoạt động báo chí.
7