Ma trận thoái vốn
Phải nói thêm rằng, giao dịch thỏa thuận của EIB với giá trị lớn diễn ra liên tiếp
trong hai tháng 9 và 10, trùng với thời điểm biến động mạnh của giá cổ phiếu này.
Tính riêng trong tháng 10, EIB có giao dịch thỏa thuận đạt hơn 1.500 tỷ đồng,
tương ứng với 94 triệu cổ phiếu trao tay. Trong tháng 11 (tính đến ngày 23/11),
giao dịch thỏa thuận cổ phiếu này là 718 tỷ đồng. Như vậy, tổng giá trị giao dịch
thỏa thuận trong 2 tháng là hơn 2.200 tỷ đồng.
Trở lại trường hợp thoái vốn của ACB, số tiền ACB thu về sau khi bán EIB ước
khoảng 146 tỷ đồng (giá bán bình quân 15.000 đ/cp). Cộng thêm 6,1% vốn điều lệ
của Kiên Long Bank (có vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng) ước tính ACB sẽ thu về thêm
183 tỷ đồng mệnh giá. Quy mô vốn điều lệ nhỏ, giá thị trường của Kiên Long
Bank khó có thể vượt 1x, cũng không thể so sánh được với EIB, một ngân hàng có
quy mô vốn và tài sản gấp nhiều lần. So với con số 4.500 tỷ đồng, tổng số tiền
thoái vốn ACB có khả năng thu về chỉ dưới 10% con số công bố.
Như vậy, tỷ lệ nắm giữ thực tế của ACB vượt xa con số công bố hay giá thoái các
cố phiếu ngân hàng này cao vượt trội so với thị trường? Khả năng thứ 2 khó xảy ra
do lượng cung cổ phiếu lớn mà nhà đầu tư tổ chức không dễ bỏ ra giá quá hời để
nắm giữ dài hạn nhóm cổ phiếu ngân hàng. Khả năng thứ nhất có cao hơn cả vì
nhiều ngân hàng sở hữu chéo các ngân hàng dưới các tên các cá nhân hoặc thông
qua các tổ chức "thứ ba" có liên quan mật thiết.
… đến giả thiết ma trận vốn
Sau những nghi vấn về sự tăng vốn ồ ạt của các ngân hàng, giờ đây người ta đặt
câu hỏi về việc thoái vốn mau lẹ để tránh sở hữu chéo. Ai đã là người mua lại
4.500 tỷ đồng của 2 ngân hàng Kiên Long Bank và Eximbank từ phía ACB ? Liệu
có xảy ra một lời giải "ngược" đối với bài toán tăng vốn "ảo" không ? Cụ thể là
ngân hàng X bán lại cổ phần Z cho tổ chức liên quan A, tổ chức A sử dụng nguồn
vốn vay từ ngân hàng Y để mua lại cổ phần Z, thế chấp chính bằng cổ phần Z sẽ
sở hữu. Ngân hàng X là cổ đông chiến lược nên được mua giá ưu đãi nên cổ phiếu
Z chuyển nhượng thấp hơn giá thị trường. Tổ chức A sẽ bán lại cổ phiếu Z trên thị
trường để hưởng chênh lệch và trả lại tiền vay cho ngân hàng Y. Hơn thế nữa,
Ngân hàng X có thể đẩy vốn thông qua ngân hàng Y nhờ việc gửi tiền hay ủy thác

năm 2011 là 711 tỷ đồng. Như vậy, có thể thấy VCG vẫn chưa thu hồi được khoản
cho vay này. Cho dù có thoái vốn khỏi Xi măng Yên Bình, VCG vẫn mắc kẹt
trong việc thu hồi khoản cho vay gấp 5 lần so với giá trị vốn góp vào công ty liên
kết này.
Tương tự đối với VC6, VCG không công bố đối tác nhận chuyển nhượng 1,2 triệu
cổ phần. Sau khi hoàn tất giao dịch, VCG hiện còn sở hữu 2,88 triệu cổ phần của
VC6, tương ứng 36% vốn điều lệ của VC6. VC6 có kết quả kinh doanh tương đối
khả quan trong năm 2012, do vậy VCG có thể rao bán thành công. Doanh thu 9
tháng của VC6 tăng 9% so với cùng kỳ năm ngoái, tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế
chỉ đạt 4,48 tỷ đồng, giảm 39% so với cùng kỳ năm ngoái. Do VC6 đang giao dịch
ở mức giá 5.000-6.000 đ/cp trong vòng 3 tháng gần đây, nếu VCG có thể thoái
VC6 bằng mệnh giá 10.000 đ/cp thì đó là thành công đáng nể trong bối cảnh hiện
nay.