1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HCM
KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG
TÊN ĐỀ TÀI

VẤN NẠN BẠO HÀNH TRẺ EM
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

GVHD:
Mã Học Phần:
2 Thành Phố Hồ Chí Minh, Ngày 14 Tháng 1 Năm 2011
PHẦN MỞ ĐẦU
1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Từ năm 2008 đến năm 2010, hiện tượng bạo hành trẻ em đã xuất hiện và

4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Khi lựa chọn thực đề tài này, nhóm sinh viên chúng tôi tập trung nghiên
cứu đến các trẻ em trên lãnh thổ Việt Nam có các hoàn cảnh sống khác nhau qua
đó làm rõ được mức độ nghiêm trọng của các vụ bạo hành trẻ em mà các em là
nạn nhân trong khoảng thời gian từ năm 2008 dến năm 2010.

4 CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN

Trước hết cần hiểu rõ khái niệm “bạo hành” - đó là hành vi bạo lực thô
bạo, biểu hiện trạng thái tâm lý tức giận của người độc ác. Mục đích của bạo
hành là trừng phạt, khuất phục trẻ để thỏa mãn và khẳng định vị trí gia trưởng
của một người nào đó. Như vậy nạn bạo hành trẻ em ngày nay hoàn toàn khác
về bản chất và không phải là sự kế thừa quan niệm “thương cho roi cho vọt” của
người xưa - mà thực chất là di sản của ý thức hệ phong kiến, gia trưởng được
phát triển trong một môi trường xã hội thiếu sự nghiêm minh của pháp luật và
thiếu dân chủ.
Khái niệm bạo hành ngày nay không chỉ là dùng bạo lực làm tổn thương

vệ, chǎm sóc và giáo dục, được hưởng các quyền theo quy định của pháp luật.
Điều 4
Các quyền của trẻ em phải được tôn trọng và thực hiện.
Mọi hành vi vi phạm quyền của trẻ em, làm tổn hại đến sự phát triển bình
thường của trẻ em, đều bị nghiêm trị.

TRÍCH PHẦN 2
CÁC QUYỀN CƠ BẢN VÀ BỔN PHẬN CỦA TRẺ EM
Điều 6
 Trẻ em có quyền được chǎm sóc, nuôi dạy để phát triển thể chất, trí tuệ và
đạo đức.
6

 Trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em ở vùng cao, hải đảo, vùng xa xôi hẻo lánh,
được Nhà nước tạo điều kiện trong việc bảo vệ, chǎm sóc và giáo dục.
 Trẻ em tàn tật, trẻ em có khuyết tật, được Nhà nước và xã hội giúp đỡ
trong việc điều trị, phục hồi chức nǎng để hoà nhập vào cuộc sống xã hội;
được thu nhận vào các trường, lớp đặc biệt.
 Trẻ em không nơi nương tựa, được Nhà nước và xã hội tổ chức chǎm sóc,
nuôi dạy.
Điều 8
 Trẻ em được Nhà nước và xã hội tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể,
nhân phẩm và danh dự; được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng của mình về
những vấn đề có liên quan.
 Nghiêm cấm việc ngược đãi, làm nhục, hành hạ, ruồng bỏ trẻ em; bắt
trộm, bắt cóc, mua bán, đánh tráo trẻ em; kích động, lôi kéo, ép buộc trẻ
em thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật hoặc làm những việc có
hại đến sự phát triển lành mạnh của trẻ em.
Điều 9
 Trẻ em được chǎm sóc, bảo vệ sức khoẻ. Trẻ em dưới sáu tuổi được chǎm

dụng những vǎn hoá phẩm đồi truỵ, đồ chơi hoặc chơi trò chơi có hại cho
sự phát triển lành mạnh của trẻ em.
Điều 15
Việc truy cứu trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự, trách nhiệm hình sự
đối với trẻ em vi phạm pháp luật, phải theo quy định của pháp luật đối với người
chưa thành niên.
Điều 18
8

 Nhà trẻ, trường, lớp mẫu giáo, trường phổ thông phải có những điều kiện
cần thiết để bảo đảm chất lượng nuôi dạy trẻ em, thực hiện tốt mục tiêu
giáo dục của Nhà nước.
 Cô nuôi dạy trẻ, giáo viên, tổng phụ trách Đội phải được đào tạo, bồi
dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ, phải có sức khoẻ, có phẩm chất, đạo
đức tốt, yêu nghề, yêu trẻ, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ.
Điều 20
Uỷ ban bảo vệ và chǎm sóc trẻ em có nhiệm vụ giúp Hội đồng bộ trưởng, Uỷ
ban nhân dân cùng cấp hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và giám sát việc thực hiện
kế hoạch bảo vệ, chǎm sóc và giáo dục trẻ em; tổ chức sự phối hợp giữa các cơ
quan Nhà nước, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế có liên quan để thực hiện việc
bảo vệ, chǎm sóc và giáo dục trẻ em.

TRÍCH PHẦN 4
KHEN THƯỞNG VÀ XỬ LÝ VI PHẠM
Điều 23
Cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc bảo vệ,
chǎm sóc và giáo dục trẻ em, được khen thưởng theo chế độ chung của Nhà
nước.
Điều 24
Người xâm phạm quyền của trẻ em, ngược đãi, làm nhục, hành hạ, ruồng bỏ trẻ

mẫu giáo quốc tế xảy ra sự cố nhẫn tâm với trẻ em?
Hầu hết các vụ bạo hành trẻ em đều ở những kẻ ít học, kém hiểu biết
pháp luật, hoặc có cuộc sống nhiều thua thiệt và bất an hoặc họ đã từng bị bạo
hành lúc nhỏ nên họ lại theo lối mòn ấy mà dạy con.Chỉ cần làm một cuộc khảo
sát nhỏ, chắc chắn chúng ta đều nhận ra, các ông bố thất nghiệp thường xuyên
bạo hành với con hơn các ông bố bình thường. Rõ ràng, trẻ em dễ trở thành nơi
trút giận của những cáu gắt, những bực bội, những não nề của người lớn. Hay
nói cách khác, trẻ em giống như nạn nhân của bạo lực xã hội, vì trẻ em không có
khả năng tự vệ, không có khả năng chống trả, và cũng không có khả năng kêu
cứu.
10

Mặt khác nhà nước ta đã ban hành nhiều bộ luật để bảo vệ quyền trẻ em
nhưng công tác tuyên truyền, giáo dục về các quyền của trẻ em, về các quy định
của pháp luật về bảo vệ quyền trẻ em chưa thật sự hiệu quả. Sự thờ ơ, vô cảm
hoặc tâm lý nể nang, sợ bị trả thù, đã khiến những người xung quanh không can
thiệp hoặc tố giác. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực thi các quy định pháp
luật về bảo vệ các quyền của trẻ em nhiều nơi còn chưa tốt. Chính quyền và các
đoàn thể ở địa phương nhiều nơi còn thiếu quan tâm, không thực hiện đầy đủ
trách nhiệm của mình. Thậm chí, nhiều vụ bạo hành xảy ra trong một thời gian
dài, lại ở gần UBND phường nhưng lãnh đạo phường không biết, dân ở gần đó
biết cũng không lên tiếng. Đội ngũ cán bộ, đặc biệt là ở cấp cơ sở chưa đáp ứng
được yêu cầu công tác,có một số trường hợp công an khu vực thiếu trách nhiệm,
thậm chí thông đồng với kẻ xấu.
Pháp luật chưa phân định một cách rõ ràng trách nhiệm, quyền hạn của
các cơ quan, đoàn thể có liên quan nên bạo hành xảy ra mà không ai chiu trách
nhiệm. Hơn nữa nhiều gia đình do hoàn cảnh khó khăn hoặc quá mải mê với
cuộc sống mưu sinh mà sao lãng, không quan tâm đúng mức đến việc chăm sóc,
nuôi dạy con. Do đó, các quy định của pháp luật về bảo vệ quyền trẻ em đã
không được thực hiện đầy đủ và hiệu quả trong thực tế.

47.800 đồng, hiệu trưởng Trường tiểu học An Hiệp 2, Châu Thành (Đồng Tháp)
đã giao em cho Công an xã An Hiệp hỏi cung làm em hoảng loạn, không nói
chuyện được. Cháu Nguyễn Thị Bình bị vợ chồng Chu Văn Đức và Trịnh Thị
Hạnh Phương là chủ quán phở "Đức Phượng
" (quận Thanh Xuân, Hà Nội) đánh đập, hành hạ dã man từ lúc 10 tuổi đến
nay. Hay gần đây nhất là chuyện em Nguyễn Hào Anh bị vợ chồng Huỳnh
Thanh Giang và Mã Ngọc Thơm (xã Ngọc Chánh, huyện Đầm Dơi, Cà Mau)
hành hạ gây thương tích nghiêm trọng đến 66,83% khiến dư luận xôn xao
phẫn nộ. Họ đã thực hiện những hành vi sau đây với em Hào Anh: bắt uống
nước tiểu; bẻ năm cái răng; dùng kềm kẹp sứt một mẩu thịt ở môi; dùng đũa sắt
nung đỏ tra vào bẹn; dùng bàn ủi đang nóng ủi lên đùi, lên lưng; trói tay treo lên
trần nhà, xối nước sôi; trấn nước; phơi nắng và tạt nước hóa chất tẩy lên người;
12

đánh đập bằng nhiều hình thức khác từ một đến nhiều lần trong ngày và trong
nhiều tháng liền. 2.3 Các Vụ Bạo Hành Trẻ Em Gây Chấn Động Xã Hội
2.3.1 Bảo mẫu Quản Thị Kim Hoa bạo hành các trẻ nhỏ

Liên tục túm tóc, giật ngửa mặt lên rồi trút cơm vào miệng, dùng thước,
tay đánh tới tấp vào mặt là cách mà người giữ trẻ Quảng Thị Kim Hoa "chăm
sóc" các bé chỉ từ 1 đến 3 tuổi tại nhà mình (1/2 Võ Thị Sáu, Biên Hòa, Đồng
Nai) trong suốt 3 năm. Những hành vi này được báo chí phanh phui khiến người
dân cả nước sững sờ và phẫn uất. Trong phiên tòa có cả nghìn người tham dự, bà
Hoa biện minh cho hành vi của mình là vì muốn ép các cháu ăn, nhưng nóng

Trước đó nhiều lần cháu Linh xin tiền mua đồ dùng học tập nhưng chưa
được cậu mợ cho. Sau đó cô bé lục tủ lấy của mợ 48.000 đồng để mua đồ dùng
học tập, nhưng chỉ mua hết 6.000 đồng, còn 42.000 đồng.
Chị Ngân phát hiện ra sự việc, ngay đêm 16/10, chị ta đã khóa cửa, lôi
cháu Linh lên tầng hai dùng cán chổi bằng sắt đánh vào mông, chân tay, mặt với
những vết đòn vẫn còn hằn rõ trên thân thể đứa cháu tội ngiệp.
14

Và đó không phải là lần đầu tiên người phụ nữ này đánh đập cháu Linh.
Do bố mẹ đi lao động ở xa nên gửi cháu Linh cho vợ chồng Nguyễn Thị Hồng
Ngân - Nguyễn Quang Bình (cậu ruột của cháu) nuôi nấng. Thế nhưng, hàng
xóm ở đây cho biết nhiều lúc họ nghe tiếng cháu Linh khóc thảm thiết nhưng
không can ngăn được. Sau cuộc đánh đập tàn bạo này, tinh thần của cháu hoảng
loạn, hiện cháu đã được một người họ hàng khác nhận về chăm sóc.
2.3.5 Đốt thuốc lá dí vào mặt đứa bé 3 tuổi
Đầu năm 1998, Công an phường Phúc Tân – Hoàn Kiếm – Hà Nội đã
nhận được tố giác của quần chúng về việc tên Phan Đình Dương (thường trú tại
Hưng Chính – Hưng Nguyên - Nghệ An), sống lang thang ở khu vực gầm cầu
Long Biên có hành vi tàn ác, dùng thuốc lá đang cháy dí vào mặt một cháu bé 3
tuổi, gây bỏng nhiều chỗ trên mặt và nhiễm trùng.
Cơ quan công an cho biết, do lười lao động, tên Dương đã bỏ quê, hành
nghề ăn xin từ năm 15 tuổi. Khoảng tháng 7/1997, y đã xin hai cháu nhỏ (cháu
trai 6 tuổi tên là Ếch, cháu nhỏ 3 tuổi tên là Bé) từ một phụ nữ không rõ tung
tích tại ga Vinh (Nghệ An) và đưa các cháu ra Hà Nội để hành nghề cùng y.
Hàng ngày, y bắt các cháu phải đi xin tiền thiên hạ, mỗi tối nộp lại cho y
khoảng 15-20 nghìn đồng, nếu nộp ít hơn số đó, các cháu sẽ bị y đánh đập dã
man. Y thường dung điếu thuốc đang cháy để dí vào mặt các cháu. Mục đích của
tên này là gây thương tích đau đớn trên người các cháu, để cho mọi người nhìn
thấy chúng đáng thương mà cho nhiều tiền hơn. Thậm chí, y khai nhận, đã vùi
đầu cháu Bé xuống đất cho xây xát mặt mày để đi ăn xin được nhiều tiền, đem

chút be xuồng. Con nghĩ chắc cậu sẽ rầy. Ai dè cậu giật cây dầm, đập một cái
vào lưng. Cây dầm gãy đôi còn con thì nín thở”.
Và từ đó (khoảng cuối năm 2009) những trận đòn dở sống dở chết đến với
Hào Anh ngày một nhiều hơn. Và đến một ngày, vào gần tết 2010, cậu bé đã
16

hứng chịu cực hình bẻ răng. Mấy ngày trước, khi sức khỏe cậu bé chưa thuyên
giảm, mỗi lần nghe ai đó hỏi đến chuyện bị bẻ răng là cậu bé lại ôm ngực thở
dốc. Nó kinh hoàng như một cơn ác mộng không thể nào có thật trong cuộc sống
hôm nay.
Hào Anh kể: “Cậu mợ hay cãi nhau vì chuyện tình cảm riêng tư. Mợ dặn
con nói dối cậu nhưng con quên, nói không đúng lời mợ dạy nên cậu biết. Mợ
bực mình, lấy cây đánh con. Xong mợ bắt con cắn vào đầu cái cây, mợ cầm đầu
kia nạy làm mấy cái răng của con rớt ra ngoài, máu chảy dữ lắm”…
Ấn bàn ủi vào đùi
Trong tất cả hình thức đánh đập của Giang-Thơm, Hào Anh sợ nhất là bị
gí bàn ủi, sắt nung lên người.
“Lần đó con làm bể một cái thau. Mợ đang ủi đồ nên chửi mắng và nói:
“Tao phải dạy cho mày nhớ đời mới được”. Mợ kêu con đưa cái đùi ra cho mợ
in bàn ủi vào. Con sợ quá, khóc và lạy xin mợ tha nhưng mợ không tha. Con
chui vào kẹt bồn tôm, mợ kéo con ra, đè con xuống sàn nhà rồi in bàn ủi nóng
lên người! Con nghe một cái xèo y như mình đổ nước vô lửa vậy…”.
Một người hàng xóm với Giang-Thơm kể là đã từng nghe Thơm nói với
chồng: “Bộ ông thương nó hay sao mà kêu đánh nó ông không đánh?”.
“Mỗi lần mợ nói như thế là cậu lôi con ra đánh. Khi con ngất, mợ kêu tạt
nước cho con tỉnh lại rồi… đánh tiếp. Thường thì mợ đánh trước rồi tới cậu, rồi
tới anh Quỳnh, anh Khánh (hai người vừa bị khởi tố, bắt giam với vai trò đồng
phạm). Mấy vết thương ở cổ, lưng con chảy nước vàng tùm lum, mợ thấy ghê
nên kêu anh Quỳnh bó lại cho mợ bớt ghê…”.
“Cứ thế, mỗi khi không vừa ý là mợ đánh rồi kêu cậu đánh, người khác


18 CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP - KIẾN NGHỊ

3.1 Giải Pháp
Để hạn chế tình trạng bạo lực trẻ em cần áp dụng vào một số giải pháp
sau:
3.1.1 Nâng cao nhận thức của xã hội
Tăng cường trách nhiệm và năng lực của gia đình, nhà trường, cộng đồng
trong việc chủ động phòng ngừa có hiệu quả các hành vi bạo lực, xâm hại đối
với trẻ em. Thực hiện các hoạt động truyền thông, giáo dục, phổ biến kiến thức,
pháp luật, kỹ năng bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em cho cha mẹ, người chăm
sóc trẻ, giáo viên, cộng đồng và bản thân trẻ em.
3.1.2 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật vệ bảo vệ trẻ em
Sửa đổi, bổ sung Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em 2004, trong đó
xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm và vai trò của các cơ quan nhà nước, các tổ
chức xã hội, nhà trường, gia đình và các cá nhân trong việc bảo vệ chăm sóc trẻ
em, đáp ứng các nhu cầu chăm sóc và bảo vệ an toàn cho mọi trẻ em; bổ sung
một chương riêng về bảo vệ trẻ em nhằm tăng khả năng phòng ngừa, ngăn chặn
các nguy cơ xâm hại, bạo lực trẻ em; bổ sung những quy định, chế tài cụ thể về
các hành vi xâm hại, bạo lực đối với trẻ em; quy định rõ các thủ tục và quy trình

Tăng cường năng lực và nâng cao chất lượng hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ
em, bao gồm:
20

1. Dịch vụ bảo vệ trẻ em trong gia đình (dịch vụ tư vấn, tham vấn gia đình
và trẻ em; các trung tâm, điểm công tác xã hội trẻ em …)
2. Dịch vụ bảo vệ trẻ em ngoài môi trường gia đình (cơ sở bảo trợ xã hội, cơ
sở trợ giúp trẻ em, trường giáo dưỡng )
3. Dịch vụ hỗ trợ khẩn cấp dành cho trẻ em bị xâm hại, bạo lực.

3.2 Kiến Nghị
Chính phủ, Quốc hội nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật bảo vệ, chăm sóc
và giáo dục trẻ em năm 2004. Cụ thể là: bổ sung 1 chương trình riêng về bảo vệ
trẻ em, nhằm tăng khả năng phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ xâm hại trẻ em
và bổ sung quy định, chế tài cụ thể về các hành vi xâm hại, bạo lực đối với trẻ
em; quy định rõ thủ tục, quy trình, phòng ngừa, trợ giúp và giải quyết các trường
hợp trẻ em bị bạo lực; quy định rõ hơn trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ
chức xã hội, cộng đồng, nhà trường, gia đình và các cá nhân trong việc phòng
chống bạo lực gia đình đối với trẻ em.
Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, Chính quyền và sự
tham mưu tích cực, hiệu quả của các cơ quan chức năng từ khâu xây dựng
chương trình hành động, kế hoạch, đề án, mô hình; tổ chức các hoạt động đến
kiểm tra, đánh giá, xử lý vi phạm.
Tuyên truyền sâu rộng Luật Bảo vệ, chăm sóc & giáo dục trẻ em; Luật
phòng, chống bạo lực gia đình. Luật Bình đẳng giới tới cộng đồng và từng gia
đình nhằm thay đổi nhận thức, thay đổi hành vi giáo dục con cái theo hướng tích
cực, ″Nói không với bạo lực″. Coi bạo lực gia đình với con cái là vi phạm pháp

22

KẾT LUẬN
Nguồn gốc của nạn bạo hành trẻ em trong xã hội hiện nay
Gần đây những vụ bạo lực học đường hay một số vụ bảo mẫu hành hạ trẻ
em một cách bất nhẫn đã gây nên nhiều bất bình trong dư luận xã hội. Nhưng
mọi sự bộc lộ của cái ác đều có mối tương quan nhân quả xã hội chặt chẽ với
nhau. Bạo hành, căm tức, thù hận và các trạng thái tâm lý, ngôn ngữ, hành động
tiêu cực, bất thiện khác đều bắt nguồn từ nỗi sợ hãi, bất an, dần bị cô lập, tách
rời khỏi cái môi trường rộng lớn hơn của hạnh phúc, an toàn.
Tất cả hành vi bạo lực trong xã hội dù là thuộc về cá nhân hay tập thể thì cũng
xuất phát từ chính những xung động bạo lực được nuôi dưỡng ít nhiều trong tâm
thức mỗi cá nhân ở các giai đoạn khác nhau của cuộc sống. Ở điều kiện hoàn
cảnh nào đó thì bạo hành sẽ được bộc lộ theo cách này hay cách kia.
Cảm xúc góp phần quan trọng cho việc hình thành tính cách con người và

Các công ty vì tham lợi mà sản xuất ra thị trường những sản phẩm kém
chất lượng, nhiễm độc, đồng thời xả nước thải ra sông suối, ao hồ, tàn phá môi
trường sống Tất cả điều đó đều là mầm mống của bạo lực. Những hành vi đó
là nguyên nhân dẫn đến sự vô cảm, nó chỉ chờ những điều kiện, hoàn cảnh chín
muồi là sự gây hại sẽ nhanh chóng bùng phát qua hành động.
24

Những mầm mống bạo lực tương tự như trên xuất hiện khắp mọi nơi
trong xã hội. Đến một lúc mọi người đều xem chuyện đó là chuyện bình thường
thì đạo đức xã hội sẽ có nguy cơ hết thuốc đề kháng.

Tình trạng trẻ bị xâm hại có xu hướng tăng
Không chỉ bị hành hạ bằng đòn roi, thống kê của Bộ Lao động – Thương
binh và Xã hội cũng cho thấy, số lượng trẻ em bị xâm hại tình dục có xu hướng
tăng nhanh và độ tuổi bị xâm hại ngày càng thấp.
Cụ thể, năm 2005, cả nước có 200 trẻ em bị xâm hại tình dục nhưng đến
năm 2008, con số này đã là 1.427 em. Như vậy, chỉ sau 3 năm, số lượng trẻ bị
xâm hại tình dục đã tăng gấp hơn 7 lần. Năm 2009, con số này giảm xuống còn
833 em nhưng tới năm 2010 lại tiếp tục tăng, ước tính là 900 em.
Kết quả khảo sát trẻ em bị xâm hại tình dục tại khu vực có số trẻ bị xâm
hại nhiều nhất là 13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, từ năm 2009 đến tháng
6/2010, cho thấy số trẻ dưới 6 tuổi chiếm 13,5%, từ 6 đến dưới 13 tuổi chiếm
37,2%, từ 13 đến 16 tuổi chiếm 49,3%.
Trách nhiệm của ai?
Mỗi sở, ngành đều có trách nhiệm. Công tác quản lý địa bàn còn nhiều bất
cập. Thậm chí, nhiều vụ bạo hành xảy ra trong một thời gian dài, lại ở gần
UBND phường nhưng lãnh đạo phường không biết, dân ở gần đó biết cũng
không lên tiếng. Trong nhiều vụ, chính quyền đi sau báo chí. Nguyên nhân
chính là môi trường xã hội không lành mạnh. Nếu không giải quyết căn cơ thì
nạn bạo hành trẻ em còn tiếp tục xảy ra.

thì càng cho thấy đạo đức xã hội đã lâm vào bế tắc, khủng hoảng.
Một khi nhìn cuộc sống đầy đủ cả hai mặt nhân nghĩa và pháp luật cùng
có chung nguồn gốc cai trị, hay có mối liên hệ gia giảm trong từng hoàn cảnh
ứng xử thì chắc chắn sẽ cho ra được những kết luận khá chính xác về việc có