nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
68 tạp chí luật học số 1/2006

PGS.TS. Thái Vĩnh Thắng *
1. Khỏi quỏt v h thng phỏp lut Hi giỏo
õy l h thng phỏp lut tn ti cỏc
nc Irak, Egypte, Syrie, Iran, Arp-xờỳt,
Soudan, Koweit, Indonesia, Malaysia,
Philippines, n , Afghanistan, Jordanie,
Pakistan, Th Nh Kỡ, Cú khong 800
triu ngi theo o Islam v khong 30
quc gia Hi giỏo. õy l h thng phỏp lut
cú mi quan h mt thit vi o Islam.
Lut Hi giỏo khỏc vi cỏc h thng phỏp
lut chỳng ta ó nghiờn cu khụng phi l
mt ngnh khoa hc c lp, nú ch l mt mt,
mt khớa cnh ca o Hi. õu o Hi
khụng tn ti thỡ ú khụng cú phỏp lut Hi
giỏo. õy l h thng phỏp lut pha trn gia
quy phm tụn giỏo, o c v phỏp lut.
Phỏp lut Hi giỏo hỡnh thnh t th k
th VII khi nh tiờn tri Mụhamột, mt
thng gia thnh ph Mộcca bt u truyn
i bc thụng ip t thỏnh Ala, Mohamet v
nhng ngi theo ụng ta ó ri Mecca nm
622 v quay tr li 8 nm sau ú tr vỡ

khi phn ln cỏc nc phng Tõy coi phỏp
lut l s th hin ý chớ ca nhõn dõn thụng
qua c quan lp phỏp ca mỡnh thỡ phỏp lut
Hi giỏo li núi l ý chớ ca thỏnh Ala qua s
phỏt hin tuyt vi ca nh tiờn tri Mụhamột
- s gi trung thnh ca thỏnh Ahla.
2. Cỏc ngun lut
a. Kinh Coran - l mt cun thỏnh kinh
bao gm 6327 cõu th. Ch cú khong 200
* Ging viờn chớnh Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc Lut H Ni nhµ n−íc vµ ph¸p luËt n−íc ngoµi
t¹p chÝ luËt häc sè 1/2006 69

câu thơ (khoảng hơn 3%) của cuốn sách đó
có liên quan đến pháp luật mà chủ yếu là các
vấn đề về gia đình và thừa kế.
b. Sunna - Các phong tục tập quán mang
tính truyền thống.
Có thể so sánh coi Coran như là kinh cựu
ước và Sunna là kinh tân ước.
c. Ijam - Sự thoả thuận, nhất trí của
người có thẩm quyền.
d. Quiyas - Suy đoán tương tự pháp luật.
Trong 4 nguồn luật nói trên thì Coran và
Sunna là nguồn luật chính còn Ijam và
Quiyas là nguồn phụ.
3. Các đặc điểm cơ bản của pháp luật

a. Hudud: Tội phạm chống loại chúa bao
gồm 7 tội: Ngoại tình (kể cả thông dâm), vu
cáo, uống rượu (là nơi công cộng cũng như ở
nhà riêng), tội trộm, cướp đường, phản đạo,
vi phạm kinh thánh.
- Trong bảy tội phạm nói trên thì ba tội
phạm đầu bao gồm: ngoại tình, vu cáo và
uống rượu sẽ bị đánh bằng roi.
- Tội trộm và cướp đường bị phạt đóng
đinh vào thánh giá hoặc cắt tay, chân.
- Tội phản đạo, vi phạm kinh thánh sẽ bị
hình phạt chặt đầu.
b. Quesas: Là các tội phạm đòi hỏi sự trả
thù của người bị hại hoặc gia đình người bị
hại. Đó là các loại tội phạm: giết người (cố ý
hoặc vô ý); gây thương tích (cố ý hoặc vô ý);
cưỡng dâm.
c. Các tội Ta'azir: Bao gồm các hành vi
như ăn thịt lợn, đưa lời khai man trá , hối lộ,
làm gián điệp, nói năng tục tỉu, mặc quần áo
khiêu dâm, vi phạm luật lệ giao thông. Hình
phạt cho loại tội phạm này tuỳ theo thẩm
phán, có thể phạt tiền, phạt tù nhưng nhẹ hơn
hai loại tội phạm trên.
Khác với các hệ thống pháp luật khác,
thông thường coi tội phạm giết người là tội
phạm nặng nhất trong pháp luật Hồi giáo các
tội phạm chống lại chúa là tội phạm nặng
nhất, còn tội phạm giết người và gây thương
tích được coi là các tội phạm chống lại cá

sản (là đối tượng hợp đồng).
a) Nhóm thứ nhất liên quan đến việc có
chuyển giao tài sản là đối tượng của giao
dịch dân sự:
- Hợp đồng trao đổi;
- Hợp đồng cho vay;
- Hợp đồng mua bán.
b) Nhóm thứ hai là nhóm không cần
chuyển giao tài sản.
- Hợp đồng vận chuyển hàng hoá;
- Hợp đồng uỷ thác.
Kinh Coran đòi hỏi các bên tham gia hợp
đồng lập thành văn bản và phải có ít nhất hai
người đàn ông hay một người đàn ông và
một người đàn bà làm chứng (Kinh Coran
câu 2282). Về thừa kế, người làm di chúc chỉ
có quyền định đoạt 1/3 tài sản của mình.
Người thừa kế chỉ hưởng quyền chứ không
thừa kế nghĩa vụ. Tài sản phân chia đều cho
những người được thừa kế không phân biệt
hàng thừa kế thứ nhất, thứ hai như con hay cháu
đều hưởng như nhau.
Luật hôn nhân và gia đình
- Luật Hồi giáo tạo cho người đàn ông có
uy thế tuyệt đối trong gia đình. Cho đến
ngày nay, kinh Coran vẫn cho phép người
đàn ông có 4 vợ và không hạn chế nàng hầu.
Trong hôn nhân không cần thiết sự đồng ý
của người phụ nữ. Người phụ nữ trước khi
lấy chồng không được phép gặp gỡ, nói

thun ngm vi ngi con trai cho vic
"cp dõu" ú cú th tin hnh trút lt.
Cng nh nhiu nc theo cỏc tụn giỏo
khỏc, cỏc nc Hi giỏo thng cho rng
hụn nhõn phi mụn ng h i ngha l gia
ỡnh cụ dõu, chỳ r phi tng xng nhau v
mt a v v ti sn. Nu khụng tỡm c
ngi mụn ng h i, mt s nc Hi
giỏo ngi ta cho phộp con cụ, con cu cú
th kt hụn vi nhau gi ti sn cho dũng
h (m ca chỳ r l ch (hoc em) ca b cụ
dõu hoc ngc li).
Lut t tng (hỡnh s v dõn s)
Cỏc to ỏn cỏc nc theo o Hi l cỏc
to ỏn Hi giỏo truyn thng gii quyt cỏc
v ỏn hỡnh s cng nh dõn s. Cỏc thm
phỏn trong cỏc to ỏn Chariat gi l quadis
c tri qua mt khoỏ o to tụn giỏo cng
nh phỏp lut. Th tc t tng c quy nh
trong kinh Coran. Trc to, ng s phi
cú hai ngi n ụng lm chng. Nu ch cú
mt ngi lm chng thỡ ng s cú th th
trc thỏnh Ala. Li th trc thỏnh Ala
c coi l bng chng trung thc.
Lut nh nc
Cho n ngy nay, mt s quc gia theo
o Hi nh Arp-Xờỳt vn cũn tn ti ch
quõn ch chuyờn ch. Nhiu quc gia Hi
giỏo trong b mỏy nh nc ch cú 2 nhỏnh:
hnh phỏp v t phỏp, khụng cú ngh vin lp

Do nh hng ca t tng dõn ch t
sn v t tng ca cỏc h thng phỏp lut
khỏc t th k XIX n nay nhiu quc gia
Hi giỏo vi nhng giai on v mc
khỏc nhau xut hin ba xu hng phỏt trin:
- Phng Tõy hoỏ phỏp lut;
- Phỏp in hoỏ phỏp lut;
- Loi b dn cỏc quy nh c h, lc hu.
c bit, trong giai on hi nhp kinh t
quc t v ton cu hoỏ hin nay ba xu hng
trờn õy cng ngy cng phỏt trin, nhiu
quc gia Hi giỏo ó bin h thng phỏp lut
ca h thnh h thng phỏp lut pha trn./.