nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 1/2011 35 TS. Ph¹m Hång Quang *
1. Các dự án hợp tác liên quan đến
lĩnh vực bảo đảm quyền công dân thông
qua cơ chế khiếu kiện hành chính
1.1. Theo “Báo cáo đánh giá về sự phát
triển của hệ thống pháp luật Việt Nam đến
năm 2010” của Chính phủ, cho đến nay có
khoảng 30 cơ quan Việt Nam có sự hợp tác
với nước ngoài trong lĩnh vực xây dựng và
thực hiện pháp luật. Các đối tác nước ngoài
rất đa dạng, bao gồm các chính phủ nước
ngoài như: Pháp, Thuỵ Điển, Đức, Nhật Bản,
Đan Mạch, Phần Lan, Canada và Hàn Quốc,
các tổ chức liên chính phủ như tổ chức UN,
EU, các tổ chức phi chính phủ (NGOs) như
viện KAS, FES và các tổ chức tài chính khu
vực và quốc tế như tổ chức WB, IMF, ADB.
Các hoạt động hợp tác quốc tế đã có nhiều
thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, phạm vi bài
viết tập trung đề cập một số dự án hợp tác
pháp luật với nư ớc ngoài (Nhật Bản, Đức)
liên quan đến việc bảo đảm quyền công dân

giúp đỡ Toà án nhân dân tối cao chuẩn hóa
và xuất bản các bản án giám đốc thẩm và
giới thiệu hình thức án lệ. Tuy nhiên, việc
xuất bản và công bố rộng rãi các bản án hành
chính vẫn còn hạn chế.
Viện FES (Đức) có mối quan hệ hợp tác
sớm nhất với Chính phủ Việt Nam từ năm nghiªn cøu - trao ®æi
36 t¹p chÝ luËt häc sè 1/2011
1989 qua việc xây dựng các dự án luật liên
quan đến an sinh xã hội, lao động bảo hiểm,
tài phán hành chính. Nhiều cuộc hội thảo về
tài phán hành chính đã được tổ chức, một vài
chuyên gia Việt Nam đã được cử đi học về lí
luận luật hành chính và mô hình toà án hành
chính của Đức. Tuy nhiên, dự án này đã kết
thúc vào đầu những năm 90 của thế kỉ trước.
Việt Nam cũng hợp tác với viện KAS, Bộ tư
pháp bang Bắc sông Ranh, tổ chức GTZ từ
những năm 1994 trong các lĩnh vực như: dân
sự, kinh tế, hôn nhân gia đình, thi hành án
dân sự, tuy nhiên không có lĩnh vực tài phán
hành chính. Gần đây, trường Đại học Luật
Hà Nội đã kết hợp với Viện FES tổ chức
thành công hội thảo luật tố tụng hành chính
nước CHXHCN Việt Nam và Cộng hòa liên
bang Đức (tháng 10 năm 2010), đánh dấu sự
quan tâm trở lại đối với lĩnh vực này của

sự thúc đẩy các hoạt động hợp tác pháp luật
quốc tế đã đem lại sự phát triển đáng kể
trong hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, trong
lĩnh vực luật hành chính, vẫn chưa thu hút
được nhiều dự án vì một vài lí do như sự hạn
chế của thủ tục hành chính, sự hạn chế của
văn bản pháp luật làm cơ sở cho hoạt động
hợp tác, sự không hoàn thiện lí luận về tài
phán hành chính, sự hạn chế của đội ngũ cán
bộ và sự lưỡng lự của các đối tác nước ngoài.
Ba là kiện tụng hành chính không chỉ
liên quan đến những vấn đề về luật thủ tục,
mà còn liên quan đến những luật nội dung
phức tạp, liên quan đến nhiều chủ thể. Nhiều
lĩnh vực cũng đang còn có nhiều tranh cãi
như quản lí đất đai, xây dựng đô thị, giao
thông, kinh doanh đường phố… Lĩnh vực
kiện tụng hành chính thường gắn bó chặt chẽ
với luật và chính sách trong nước, đặc biệt
gắn liền với cơ chế quyền lực và các vấn đề
nhạy cảm khác. Một vài đối tác nước ngoài
vẫn chưa mạnh dạn thúc đẩy các hoạt động
hợp tác pháp luật trong lĩnh vực này.
Tuy nhiên, nhu cầu hội nhập quốc tế gần
đây chỉ ra rằng một quốc gia không thể phát nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 1/2011 37
triển nếu tách biệt với các nước khác. Bên

cơ bản của công dân không bị xâm phạm bởi
các tổ chức và cá nhân công quyền. Các cán
bộ có thẩm quyền nên thay đổi nhận thức
liên quan đến lĩnh vực luật công, cần tách
biệt các vấn đề chính trị và pháp luật để việc
hợp tác được tiến hành thuận lợi. Như vậy,
việc hoàn thiện khung pháp lí liên quan đến
lĩnh vực kiện tụng hành chính, bảo vệ quyền
công dân được xem là nhân tố quan trọng,
trực tiếp tác động đến quá trình nhanh hay
chậm của việc du nhập Nhà nước pháp
quyền vào Việt Nam.
Do có sự nhận thức không đầy đủ về ý
nghĩa và mục tiêu của hoạt động hợp tác
pháp luật, một tâm lí có thể nảy sinh là hợp
tác có nghĩa là tài trợ về tiền, dẫn đến sự
thiếu chủ động và bình đẳng. Để khắc phục
điều này, các đối tác Việt Nam nên chủ động
hơn trong việc xây dựng kế hoạch, thời gian,
nội dung, nguồn nhân lực và vấn đề tài chính
Hoạt động hợp tác pháp luật đối khi có
sự chồng chéo hoặc bỏ trống một số lĩnh vực.
Có lĩnh vực nhận được nhiều dự án và đối
tác tham gia, có lĩnh vực lại không có dự án
nào. Thực tế, nhiều đối tác không muốn thúc
đẩy dự án đối với những vấn đề nhạy cảm
chính trị, như cơ chế quyền lực nhà nước,
quyền con người Bên cạnh sự lưỡng lự của
các nhà tài trợ, thủ tục hành chính cũng là
trở ngại cho các dự án phát triển. Hiện nay,

Tõy (c, Phỏp), vi nhiu thnh tu ỏng
k, do ú cú th chia s nhng khú khn m
h thng phỏp lut Vit Nam ang phi i
mt trong giai on chuyn i.
c l nc hp tỏc sm nht vi Chớnh
ph Vit Nam trong vic thỳc y s ra i
ca ti phỏn hnh chớnh. Rt nhiu hc gi
Vit Nam ó hc v tip thu lớ lun lut hnh
chớnh ca c mong mun thỳc y s hp
tỏc v phỏt trin lut hnh chớnh Vit Nam
theo hng cỏc nc cú lut hnh chớnh phỏt
trin nh c, Phỏp. Theo lớ lun ca Alan
Watson v cy ghộp lut nc ngoi (legal
transplant): mt nc cú th m n phỏp lut
ca nc khỏc v c hai u m n ca nc
th ba, do ú cú khuynh hng cú nc hc
tp lớ lun phỏp lut ca Nht Bn v tỡm
thy ngun gc t phỏp lut ca c.
Vi ý ngha ny, vic phỏt trin hp tỏc
vi c hon thin mụ hỡnh to hnh
chớnh hin ti núi riờng v lớ lun lut hnh
chớnh núi chung thc s l cn thit. Tuy
nhiờn, Vit Nam cng cn tip tc thỳc y
vic hp tỏc vi nhiu nc khỏc nhau
hon thin khung phỏp lớ nh M, Canaa,
c liờn quan n lut ni dung phỏt sinh
trong cỏc lnh vc a dng ca qun lớ hnh
chớnh nh lut cnh tranh, kinh doanh
thng mi, s hu trớ tu, t ai t
c thnh cụng, cỏc i tỏc nc ngoi nờn

tạp chí luật học số 1/2011 39
m rng s hp tỏc vi nhiu n c khỏc
nhau nhn c nhiu li khuyờn v s
giỳp vỡ õy l mụ hỡnh hon ton mi
i vi Vit Nam.
Ba l liờn quan n vic thỳc y nng
lc c quan thi hnh ỏn, Vit Nam v cỏc i
tỏc nc ngoi nờn cú cỏc d ỏn trc tip tỏc
ng n hiu lc ca cỏc bn ỏn ti tũa ỏn
a phng, bo v trit quyn li ca
ngi dõn a phng khi b xõm hi bi c
quan cụng quyn, nhn nhiu s tham gia v
phn hi t phớa h.
Cui cựng, cỏc d ỏn hp tỏc nờn nhm
hng ti c quan qun lớ hnh chớnh a
phng, c bit l cp c s.
c. H tr vic o to phỏp lut v trao
i thụng tin phỏp lớ
S thnh lp Trung tõm nghiờn cu lut
Nht Bn ti Vit Nam mang n c hi tt
cho s phỏt trin o to phỏp lut v trao
i thụng tin phỏp lớ, khụng ch gia hai i
tỏc Vit Nam - Nht Bn m vi c cỏc i
tỏc khỏc thụng qua mng li hp tỏc.
Liờn quan n vic o to lut, vic hp
tỏc nờn tp trung vo mt s vn nh: 1)
Xõy dng khoỏ hc phi hp o to thc s
v tin s Vit Nam; 2) T chc cỏc bui
hi tho vi s tham gia ca cỏc chuyờn gia
nc ngoi c bit liờn quan n lnh vc

s d liu lut trờn Internet, t in lp phỏp
(hin nay, Trung tõm thụng tin phỏp lớ
Trng i hc tng hp Nagoya ó xõy
dng thnh cụng website v dch thut lut
Anh Nht, c s d liu lut Nht Bn
bng ting Anh).
T chc JICA (Nht Bn) ó bt u hp
tỏc vi Vit Nam t nhng nm 1993. Cho
ti nay, t chc ny vn tip tc nhit tỡnh
hp tỏc v xem Vit Nam l chỡa khoỏ ca
nhiu d ỏn. Vic hp tỏc khụng ch dng li nghiên cứu - trao đổi
40 tạp chí luật học số 1/2011
vic xõy dng cỏc d tho lut m liờn
quan n vic thi hnh lut v o to cỏn b
phỏp lớ. Theo chớnh sỏch mi, T chc JICA
tip tc nhit tỡnh hp tỏc, trong ú tp trung
vo bn nhim v: vn ngh s ton cu;
xoỏ úi gim nghốo; hon thin cụng tỏc qun
lớ; m bo an ton v an ninh xó hi.
Trong s cỏc i tỏc nc ngoi, Vit
Nam khụng th khụng c nhc n u
tiờn trong mc tiờu di hn ca T chc
JICA v Chớnh ph Nht Bn, bi vỡ tớnh
phc tp v nng ng ca Vit Nam trong
giai on chuyn i. S thnh cụng trong
vic ci cỏch h thng phỏp lut ca Vit
Nam cng úng gúp cho s thnh cụng

ci cỏch h thng kin tng hnh
chớnh cỏc nc ang phỏt trin, cn tip
cn cỏc vn c bn v lớ lun v mụ hỡnh
liờn quan n vic thay i th ch, bt u
t cỏch tip cn ca kinh t hc. Cn phi
vt qua nhng cn tr v chớnh tr cng
nh nhng hn ch v th tc hnh chớnh
t c thnh cụng ca cỏc d ỏn liờn quan
n lnh vc lut cụng, nhm xõy dng thnh
cụng nh nc phỏp quyn XHCN, mi
quyn c bn ca cụng dõn u c tụn
trng v bo v cú hiu qu. Quỏ trỡnh ci
cỏch nờn c tin hnh mt cỏch t t
(gradualism) v l mt quỏ trỡnh hc hi
khụng ngng./.

(1).Xem: Per Sevastik, Legal Asistance to Developing
Countries: Swedish Perspectives, tr. 96 (1997)
(2). Lut t tng hnh chớnh Vit Nam va c Quc
hi khúa XII thụng qua ngy 24/11/2010, cú hiu lc
thi hnh t ngy 01/07/2011.
(3). Nhng d ỏn ny c thc hin bi Giỏo s
Matsuura Yasunori, Giỏm c Trung tõm thụng tin
phỏp lớ Trng i hc tng hp Nagoya. The Project
of Promotion on Research Correspondence with the
Need of Regions of Japanese MEXT, represented by
Prof.Aikyo Masanori (2006-2009). The project of
Asia-Afica Scientific Basic Foundation of Nagoya
University, represented by Prof. Ichihashi Katsuya
(2005-2007).