Một số vấn đề nhiếp ảnh Việt Nam

Xuống núi
Nhiếp ảnh VN thiên về nghệ thuật, nhẹ về báo chí. Đó là nh
ận xét của
nhiều người trong giới và ngoài giới. Trong khi trên th
ế giới, sự giao
thoa giữa ảnh báo chí và nghệ thuật ngày càng rõ nét. Vì sao
ảnh báo
chí VN còn yếu và thật sự ảnh nghệ thuật VN ở tầm mức n
ào? Trong
chuyên đề này, chúng tôi chỉ xin gợi ý một vài đi
ểm để bạn đọc tham
khảo và đóng góp thêm ý kiến.
Nhà nhiếp ảnh, anh là ai?
NSƯT, nhà quay phim, nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Tuấn
Cái quan trọng của nhiếp ảnh là sự nhìn ra. Vậy từ đâu, từ cái gì đ
ể
nhìn ra "cái gì đó". Trong chúng ta, bất kỳ ai cũng từng có lúc nh
ìn ra
cái gì đó ngoài những cái đang xảy ra trước mắt. Đứng trư
ớc biển, ai
cũng nhìn thấy mình mỏng manh. Nhìn đám tr
ẻ lang thang, thấy ra cái
lỗi lầm của ai đó. Nhưng để nhìn ra một cái gì đỡ thông thường h
ơn,
gây sự thú vị hơn thì không phải ai cũng thấy được.
Tôi nghĩ cái quan trọng bắt đầu phải từ cái thi
ện. Cũng có những bức
ảnh diễn tả nhiều cái không thông thường, kỳ lạ. Có thể lúc đầu nó l
àm

ưa
tin tưởng lắm vào cảm xúc thực tại của mình. Nhà văn có th
ể về đến
nhà mới viết lại cảm xúc của mình, nhưng nhà nhi
ếp ảnh phải nhạy
cảm hơn, phải chụp ngay trong khoảnh khắc đó.
Tôi thường không thích chụp ảnh trong hoàn cảnh phức tạp. Sự bày đ
ặt
tưởng như làm cho mình dễ chụp hơn, sống động hơn, thực ra l
à làm
phức tạp thêm. Nó giả tạo và khiên cư
ỡng lắm. Tôi thấy ai có ý định
sắp xếp lại cuộc sống theo ý mình thì thật là manh động và "đi
ếc không
sợ súng".
Chỉ khi không có ý định tả thực thì hãy sắp đặt. Nhà nhi
ếp ảnh vĩ đại
người Mỹ Man Ray đã làm như thế. Ông muốn vượt lên cái th
ực.
Muốn đúc kết một điều gì đó nhưng thủ pháp thông thư
ờng không diễn
tả được, ông có thủ pháp riêng của ông. Ai cũng biết nư
ớc mắt biểu
hiện cho sự đau khổ. Nhưng nước mắt khô lại, biến thành nư
ớc mắt
thuỷ tinh thì chỉ có Man Ray mới nhìn ra. Quả thật tôi chưa xem b
ức
ảnh nào buồn như thế
Có ngư
ời nói những bức ảnh ấy cổ rồi. Tôi không hiểu. Tôi biết cái

ên trong đúng vào lúc nó
hiện ra bên ngoài. Ngay cả phong cảnh thuần tuý cũng thấy thiêu thi
ếu
một cái gì đó. Nó có giá trị của đôi chân (đi nhiều) hơn là giá tr
ị của cái
đầu.
Đó là một vài cảm nghĩ về nhiếp ảnh mà tôi mu
ốn chia sẻ. Điều cuối
cùng, cũng quan trọng vì nó phân biệt là người không nhiếp ảnh v
à
người nhiếp ảnh. Người không nhiếp ảnh có thể "nhìn ra", còn ch
ụp
được "cái nhìn ra đó" mới là người nhiếp ảnh. Tôi biết mình chỉ l
à
người loại thứ nhất, nếu không, ai chẳng là nhà nhiếp ảnh.