LUẬN VĂN:
Vai trò của tài chính trong nền kinh tế
thị trường ở Việt Nam trong giai đoạn
đổi mới đến nay

Lời mở đầu

Chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung, kế hoạch, bao cấp sang nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một bước chuyển đổi mạnh mẽ của đất
nước ta. Cùng với sự chuyển đổi này, tài chính – một lĩnh vực trọng yếu của nền
kinh tế cũng có bước chuyển mình- đặc biệt là trong việc phát huy vai trò của mình
trong việc ổn định và phát triển kinh tế. Tài chính ngày nay, các vai trò, đặc điểm,
quy mô, tính chất của nó đã khác rất nhiều so với hơn chục năm về trước. Do đó

Bản chất của tài chính được thể hiện qua các quan hệ kinh tế chủ yếu trong quá
trình phân phối tổng sản phẩm xã hội dưới hình thức giá trị sau đây:
•Quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các cơ quan, đơn vị kinh tế , dân sư
•Quan hệ kinh tế giữa các tổ chức tài chính trung gian với các cơ quan, tổ chức
kinh tế phi tài chính, dân cư
•Quan hệ kinh tế giữa các cơ quan, đơn vị kinh tế, dân cư với nhau˚ và các quan hệ
kinh tế trong nội bộ các chủ thể đó
•Quan hệ kinh tế giữa các quốc gia với nhau trên thế giới…
c) Chức năng của tài chính -chức năng phân phối
-chức năng giám đốc
d) Lịch sử hình thành của tài chính:
-Tài chính chỉ ra đời và tồn tại trong những điều kiện lịch sử nhất định, khi mà ở
đó có những hiện tượng kinh tế- xã hội khách quan nhất định xuất hiện và tồn tại.
Có thể xem những hiện tượng kinh tế-xã hội khách quan đó như tiền đề khách
quan với sự ra đời, tồn tại và phát triển của tài chính với tư cách một phạm trù kinh
tế- lịch sử.
-Người ta đã đánh giá sự phát minh ra đồng tiền là một trong những phát minh vĩ
đại của nhân loại, đã góp phần chuyển đổi quan hệ trao đổi hiện vật (hàng đổi
hàng) sang quan hệ trao đổi gián tiếp hàng đổi tiền – chính là quan hệ tài chính.
Sự vận động độc lập của tiền tệ trong việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ không
chỉ là đặc trưng cho hoạt động của nhà nước mà là của tất cả các chủ thể trong xã
hội: doanh nghiệp, các gia đình, dân cư và các tổ chức xã hội. Các quỹ tiền tệ
chẳng những được hình thành và sử dụng cho những mục đích trực tiếp mà còn
được hình thành như những tụ điểm trung gian để cung ứng phương tiện tiền tệ cho
những mục đích trực tiếp. Nhà nước chẳng những tác động đến sự vân động độc
lập của tiền tệ, trên phương diện ấn hành hiệu lực của đồng triền mà còn tạo ra môi
trường pháp lí cho sự tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ, nhất là các quỹ tiền tệ

hóa mang tính phổ biến, bản thân sức lao động cũng trở thành hàng hoá, quan hệ
hàng hoá - tiền tệ trở thành hình thức nội tại của sản xuất xã hội. Nói cách khác, là nền kinh tế là mọi quan hệ kinh tế –xã hội cơ bản được giải quyết thông qua thị
trường và cơ chế thị trường.
Chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường là một bước chuyển đổi mạnh mẽ của
đất nước ta để có thể hoà nhập vào nền kinh tế thế giới, không bị tụt hậu, lạc hậu,
nghèo đói đeo đuổi. Kinh tế thị trường có nhiều điểm khác biệt so với kinh tế kế
hoạch, bao cấp mà nước ta đã thực hiện trong suốt một thời gian dài trước đó.
Trong nền kinh tế thị trường, vai trò của tài chính được đẩy lên một mức mới, quan
trọng hơn, cần thiết hơn, cấp thiết hơn rất nhiều so với trong nền kinh tế kế hoạch.

4) Vai trò của tài chính trong nền kinh tế thị trường
Chuyển sang kinh tế thị trường, các hoạt động kinh tế không bị ràng buộc bởi
các hàng rào kế hoạch hoá pháp lệnh, sự vận động của các quĩ tiền tệ trở nên đa
dạng, vai trò và tính chất nhà nước hoá đã được dung hoà bởi tính chất xã hội hoá,
dưới nhiều hình thức sở hữu, hoạt động kinh tế diễn ra ở mọi lĩnh vực theo sự vận
động cúa các quy luật thị trường tác động đến các quá trình chu chuyển các nguồn
lực tài chính.
Xuất phát từ tính chất và đặc điểm của tài chính là vừa gắn liền với tính chất và
đặc điểm của nhà nứơc lại vừa nảy sinh từ kinh tế nên trong điều hành vĩ mô, nó có
2 vai trò cơ bản:
a) Tài chính là công cụ trọng yếu để điều hành vĩ mô của nhà nước:
Trong kinh tế thị trường, tuy mọi hoạt động kinh tế diễn ra trên thị trường, tuân
theo những qui luật kinh tế khách quan. Tuy nhiên, để kinh tế thị trường cũng chứa
đựng hàng loạt các khuyết tật mà bản thân nó không thể tự giải quyết, đồng thời
nền kinh tế thị trường Việt Nam cần có những định hướng nhất định để đi đúng
Tóm lại, thông qua đầu tư của tài chính nhằm giữ thế cân bằng động cho toàn bộ
nền kinh tế. Đồng thời, thông qua công ty di chuyển và mới ra đời tạo động lực
cạnh tranh lành mạnh trong nền kinh tế . Mặt khác, thông qua đầu tư tài chính mà
nhà nước góp phần làm cho cạnh tranh luôn sống động và có tác dụng tích cực.
-Nhà nước cũng có thể thông qua việc nâng cao hoặc hạ thấp thuế suất để điều tiết
hoạt động đầu tư kinh doanh giữa các ngành.
Với tác dụng điều tiết kinh tế, tài chính là công cụ trọng yếu thúc đẩy nền kinh tế
quốc dân phát triển cân đối.
*Tăng hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh:
Thông qua chính sách tài chính quốc gia như tính ổn định tiền tệ, tính sinh lãi của
các bất động sản, của vốn nhà mỗi, của các vị trí lợi thế so sánh… mà làm cho mọi
người dân có ý thức bảo vệ, sử dụng và đưa nhanh các tài sản đó vào kinh doanh.
Như vậy nhờ chính sách sinh lợi của tài chính mà biến bất động sản thành vốn kinh
doanh, biến tiền nằm im thành tiền kinh doanh…Điều này ở nước ta đã thể hiện ở
một phần ở mối liên hệ kinh doanh với nước ngoài như: đất, đồi trọc, sông suối,…
trở thành vốn kinh doanh. Các lợi thế so sánh trở thành lực lượng kinh doanh, một
số tư liệu sinh hoạt trở thành vốn kinh doanh.
*Tài chính góp phần điều hành thực hiện mục tiêu: tiết kiệm, tích luỹ tăng đầu tư
đi đến tăng việc làm chống thất nghiệp và góp phần tăng thu nhập tăng trưởng kinh
tế. Theo tính toán từ năm 1993 đến 1996, nước ta cần một khối lượng vốn tích luỹ đầu
tư khoảng 16% GDP hàng năm. Khả năng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng này về
phia Chính phủ khoảng 2-3% GDP hàng năm, vì Chính phủ chưa có khả năng tích
luỹ từ nội bộ nền kinh tế . Do đó, 8-9% vốn đầu tư còn lại do 3 nguồn sau cung
cấp:
-huy động vốn tích luỹ trong dân
-vốn viện trợ nước ngoài
-vốn do khai thác tài nguyên khoáng sản, bất động sản của quốc gia

vực kinh tế hoạt động theo các yêu cầu của kinh tế. Chẳng hạn, trong kinh tế thị
trường thì tài chính vừa là mua có trọng lượng, vừa là người bán có vai trò quyết
định điều hành thị trường để điều tiết vĩ mô.
VD: tháng 6/1992 tài chính đã bỏ tiền ra mua thóc tăng quỹ dự trữ quốc gia, nhằm
+ giữ giá cho nông dân, bảo vệ lợi ích cho nông dân
+khi cần nhà nước bán lương thực để chặn đứng những cơn sốt gạo, ổn định thị
trường

5) Khái quát một số thành công nổi bật của tài chính trong việc thực hiện vai
trò của mình trong nền kinh tế thị trường
Về phân phối: hoạt động tài chính gắn liền với hoạt động phân phối. -Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung: kết quả phân phối được nhà nước định
đoạ trước qua các mệnh lệnh hành chính. Công cụ tài chính- tiền tệ chính chỉ là
hình thức, hay một đồ trang sức. Mọi chỉ tiêu về thiết bị, vật tư lao động đều được
xác lập bằng hiện vật trên cơ sở các văn bản hành chính.
-Nay: mệnh lệnh hành chính được thay bằng hệ thống luật pháp, các thành phần
kinh tế được tự do hoạt động trong khuôn khổ pháp luật. Hoạt động tài chính đã
thực sự trở nên rất phong phú và sôi động để đáp ứng các yêu cầu về chi trả, thanh
toán, giao dịch. Tài chính vừa là phương tiện của các hành vi đó lại vừa là mục
đích của các hành vi đó.
Từ đó mà:
+ thay cho việc chuyên đảm nhận bù lỗ, bù giá, bù lương,… ngân sách nhà nứơc đã
có thể giành nguồn vốn của mình để đầu tư cho kết cấu hạ tầng, đảm nhiệm các
khoản chi phí theo yêu cầu chung nhất của toàn xã hội, làm tiền đề thúc đẩy quá
trình bỏ vốn đầu tư của các doanh nghiệp.
+thay cho hoạt động cho vay bao cấp của ngân hàng nhà nước, đã xuất hiện hàng
loạt các tổ chức tài chính trung gian như các ngân hàng thương mại. Các tổ chức
tín dụng và các tổ chức tài chính phi ngân hàng với mục đích làm trung gian và thu

-Vừa là sức mạnh với các quĩ tiền tệ hoạt động sinh lời, hoạt động theo quy luật
thông qua ngân sách nhà nước. Thuế, bảo hiểm, kho bạc … với tư cách người mua,
người bán trong thị trường để thực hiện kiểm kê, kiểm soát đồng tiền. Vị trí đó gắn với điều kiện là nhà nước và ôe chức tài chính có năng lực thật sự về
hai mặt:
Một là: có nhận thức hiểu biết sâu về kinh tế thị trường, cơ chế thị trường, về
sức mạnh của đồng tiền. Dưới con mắt tài chính là tiền di động, tiền sinh lời, tièn
giữ được chữ tín, tiền để chính phủ chi tiêu, tiền để trợ giúp người nghèo, … chứ
không phải là hiện vật, là sản phẩm cụ thể.
Hai là: có thực lực, biểu hiện ở có khả năng thu, có khả năng chi, có khả năng
cay nợ và trả nợ, … có khả năng dự trữ, sau cùng là một chính sách tài chính quốc
gia ổn định có lòng tin của dân chúng: dân chúng tin vào đồng tiền của chính phủ,
dân chúng tin tín phiếu kho bạc, dân chúng tin vào sự bảo hiểm nhà nước, … Đó
chính là vị trí to lớn của tài chính để thăng bằng ngân sách.
Ngoài ra, có thực lực còn biểu hiện ở khả năng trình độ người cán bộ tài
chính, tổ chức tài chính tinh gọn, xã hội tin tưởng.
Đó là tất cả sự đòi hỏi của nền kinh tế thị trường đối với tài chính hiện nay.

6) Một số biện pháp nhằm đảm bảo và nâng cao vai trò của tài chính trong
nền kinh tế thị trường
 Đổi mới chế quản lý, củng cố hệ thống luật pháp và tăng cường pháp chế xã
hội chủ nghĩa
Dây là một trong những vấn đề nóng bỏng của giai đoạn hiện nay. Bởi tài chính
bao gồm nhiều mối quan hệ phức tạp với nhiều thành phần. Trong đó trọng tâm là
xây dựng luật thuế, luật ngân hàng,…  Phát triển hệ thống thông tin, dự báo, mở rộng quan hệ tài chính quốc tế,

của mình trong nền kinh tế thị trường.
*Phân phối, ổn định kinh tế
*Lạm phát
6) Một số biện pháp nhằm đảm bảo và nâng cao vai trò của tài chính trong nền
kinh tế thị trường