BS Tôn Thất Toàn
Trung tâm Truyền thông – GDSK Khánh Hòa
Đặt vấn đề

Trong những năm gần đây, tỷ lệ nữ tham gia quản lý còn
thấp, đặc biệt là các vị trí lãnh đạo. Định kiến giới là một
trong những nguyên nhân cơ bản nhất.

Nghị quyết 11-NQ/TW ngày 27/4/2007 của Bộ Chính trị về
công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đã đề cập đến thực trạng tỷ lệ phụ nữ tham gia lãnh đạo,
quản lý thấp và khẳng định một trong những nguyên nhân
chủ yếu là do “Nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền
ở nhiều địa phương, đơn vị về bình đẳng giới, về vai trò,
năng lực của phụ nữ còn hạn chế. Định kiến về giới còn tồn
tại dai dẳng trong nhận thức chung của xã hội do ảnh hưởng
tư tưởng nho giáo và tập tục phong kiến lạc hậu từ lâu đời”.

Tại Khánh Hòa, ngành Y tế hiện nay có gần 3400 cán bộ công nhân viên, trong
đó tỷ lệ nữ giới chiếm 70,2%. Tỷ lệ nữ lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Sở Y tế và
các trưởng phó phòng ban chỉ đạt 25%.

Vì vậy chúng tôi thực hiện nghiên cứu “Xác định những rào cản, định kiến giới
để phụ nữ ngành Y tế tỉnh Khánh Hòa trở thành cán bộ lãnh đạo và quản lý”,
thông qua nghiên cứu nhằm xác định các rào cản trong lĩnh vực lãnh đạo, quản
lý của phụ nữ, từ đó xây dựng các giải pháp nâng cao vai trò lãnh đạo phụ nữ
trong ngành y tế Khánh Hòa.
Mục tiêu nghiên cứu
1. Xác định các định kiến giới của cán bộ y tế Khánh Hòa trong lĩnh vực lãnh
đạo, quản lý.
2. Xác định những khó khăn, rào cản phụ nữ gặp phải trong công tác lãnh đạo,

1.1. Định kiến giới thể hiện qua việc đánh giá tiềm năng lãnh đạo của nam giới và
phụ nữ.
Khảo sát cho thấy có 9 tính cách được số đông người (trên
50%) đánh giá là cần thiết nhất đối với lãnh đạo thì có 5
tính cách được số đông người cho là đúng với nam LĐ là :
mạnh mẽ, cứng rắn; quyết đoán; kiên định; chủ động;
sáng tạo và 4 tính cách còn lại được số đông người đánh giá là đúng với
nữ LĐ là: thận trọng; kiềm chế; khiêm tốn và tự tin.
STT Tính cách Cần thiết nhất
với lãnh đạo
Đúng với
nam lãnh đạo
Đúng với
nữ lãnh đạo
1 Sáng tạo 71,0 55,6 43,3
2 Chủ động 70,3 60,3 39,0
3 Tự tin 69,3 45,6 51,3
4 Thận trọng 66,6 24,0 73,6
5 Quyết đoán 66,3 70,3 28,3
6 Kiên định 62,6 61,0 37,6
7 Kiềm chế 60,6 28,0 71,0
8 Mạnh mẽ, cứng rắn 54,3 77,6 21,3
9 Khiêm tốn 52,3 25,6 70,3
10 Tế nhị, ý tứ 48,3 16,0 82,0
11 Tuân thủ 33,6 30,6 55,3
12 Tình cảm 30,6 14,0 79,6
13 Tự ti 0,96 17,3 41,3
14 Yếu đuối 0,3 0,36 59,0



tính cách không cần phải có của lãnh đạo thì lại tương đồng
với tính cách của nữ giới. Định kiến này là trở lực lớn đối với
phụ nữ khi tiếp cận các vị trí lãnh đạo, quản lý.
“ Cái cách nhìn nhận của xã hội đối với vai trò của lãnh đạo nữ
chưa thực sự khách quan lắm.”
(Nữ 51 tuổi, LĐ BV Da liễu)
“Theo tôi thì khi nói đến các tính cách của một người lãnh đạo
người ta thường nghĩ ngay đến một người nam giới, dưới con
mắt của mọi người thì nam giới phù hợp làm lãnh đạo hơn”.
(Nữ 42 tuổi, LĐ TTCSSKSS)
1.2. Định kiến giới thể hiện qua việc đánh giá về hành vi lãnh đạo và xử lý
tình huống giữa nam giới và phụ nữ.
“ Nếu mà nói về khả năng này thì tôi thấy nam giới có phần trội hơn, thật
ra khi quyết định một sự việc người nào mà nắm nhiều thông tin hơn thì
người đó chắc chắn sẽ ra quyết định đúng hơn và nhanh hơn, nhưng mà
đối với nam giới thì người ta nắm nhiều cái thông tin”
(Nam 47tuổi, LĐ TT Y TNinh Hòa)
“Khi mà gặp một vấn đề gì rất là khó khăn thường người phụ nữ sẽ cảm
thấy bị ức chế trước, khi mà phụ nữ đã bị ức chế về mặt tinh thần thì
nhiều hồi họ xử lý không được sáng suốt lắm, nhưng mà đối với người
nam thì người ta lại điềm tĩnh hơn trong việc ứng phó mọi tình huống
xảy ra.”
( Nữ 52 tuổi, LĐ Sở Y tế)
“Về CNTT thì thường nam giới người ta nắm bắt nhanh hơn nữ giới vì vậy
khả năng vận dụng vào công tác quản lý của họ tốt hơn”
(Nữ 42 tuổi, LĐTTCSSKSS)
2. Những khó khăn đối với phụ nữ khi tham gia vào công tác lãnh
đạo, quản lý.
2.1.Ảnh hưởng công việc gia đình với công tác lãnh đạo, quản lý


như là một nỗi buồn nhiều hơn, bởi vì cái quỹ thời gian của họ đối
với gia đình càng eo hẹp hơn”
(Nữ 51 tuổi, LĐ BV Da liễu)

Đối với phụ nữ Việt Nam, công việc gia đình luôn được xem
là một trách nhiệm và bổn phận của họ, cũng chính vì vậy
mà nhiều phụ nữ giỏi giang đã nhường bước cho chồng, lui
về chăm sóc gia đình, để giữ tròn hạnh phúc
“ Người phụ nữ Việt Nam họ thường là thương chồng,
thương con, nếu gánh thêm gánh nặng đó, đi họp đi hành
hoặc đi công tác thì bỏ chồng ở nhà ai chăm sóc? Bỏ con lại
ai chăm sóc? Do đó, nhiều lúc phụ nữ có khả năng đảm
nhận được trong đó, nhưng mà họ quay lại cái vai trò của họ
thành ra họ từ chối đó”
(Nam 52 tuổi, lãnh đạo TTYTDP))
“ Tư tưởng của người Việt Nam mình thường là họ nhường
nhịn cho chồng hoặc chăm lo cho chồng để cho chồng phát
triển”
(Nữ 52 tuổi, lãnh đạo Sở Y tế)

Ngay chính bản thân người phụ nữ cũng đã có những suy nghĩ, hành động hạn
chế sự phát triển của chính mình. Họ không muốn phấn đấu, không muốn hơn
chồng, chỉ muốn sống cuộc sống bình thường không “cầu tiến”.
“Tôi nghĩ là bản thân những người đó người ta cũng không chịu vươn lên hoặc
là không chịu hoàn thiện bản thân mình”
(Nữ 51 tuổi, lãnh đạo TT Khuyết tật)
“Chẳng hạn vấn đề đi học… thì họ cũng không muốn rằng họ hơn chồng, vì cái
quan điểm của người phụ nữ Việt Nam mình thì thật ra mà nói họ cũng không
muốn rằng mình vượt quá chồng, làm mất hạnh phúc gia đình đó”.
(Nam 52 tuổi, lãnh đạo TTYTDP)

“ Cũng xuất phát một điểm, nhưng khi mà đưa ra quy hoạch hoặc đưa
ra bỏ phiếu thì thường mấy anh nam giới anh thắng thế hơn phụ nữ, bởi
vì đối với mắt nhìn cái mà người nam đảm nhận cái việc đó thì họ sẽ làm
việc tốt hơn nữ”
(Nữ 52 tuổi, lãnh đạo Sở Y tế)

Ngoài những bất lợi như đã nêu trên thì có một nguyên nhân chủ quan
cản trở việc quy hoạch đó là người phụ nữ không đủ các tiêu chuẩn để
làm lãnh đạo.
“ Quy hoạch thì nó có một cái tiêu chuẩn, người phụ nữ phải đủ những tiêu
chuẩn gì thì mới quy hoạch, nhiều khi người phụ nữ đó người ta chưa đủ tiêu
chuẩn”
(Nữ 50 tuổi, lãnh đạo TT Khuyết tật)
“ Điều kiện nghiên cứu học tập của phụ nữ thường ít hơn nam giới, cho nên ví
dụ cùng một mức xuất phát, cùng một mức quy hoạch, nhưng mà nhiều khi
người phụ nữ chậm hơn nam giới”
(Nữ 34 tuổi, trưởng trạm y tế)
Một trở ngại khác trong vấn đề quy hoạch cán bộ nữ đó là thời gian làm
việc của phụ nữ ít hơn nam giới do sanh đẻ, do tuổi nghỉ hưu sớm hơn.
“Quy hoạch người ta cũng có sự xem xét về bằng cấp, về khả năng lãnh
đạo… nhưng mà nó lại thiệt thòi cho nữ giới là vì nữ giới giai đoạn 30 -
40 là giai đoạn tốt lại bị nhiều yếu tố tác động, đến khi giai đoạn mà làm
được việc thì khoảng bốn mươi mấy đến năm mươi mấy thì lại gần về
hưu, có thiệt thòi, thành ra nữ nó cũng bị thiệt thòi hơn nam, cái độ tuổi
mà nam cống hiến thì nhiều hơn nữ”
(Nữ 34 tuổi, trưởng trạm y tế)

Chính vì những nguyên nhân trên, nên ngành Y tế Khánh
Hòa mặc dù cán bộ công nhân viên nữ chiếm 70,2%, nhưng
tỷ lệ nữ lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Sở Y tế và các trưởng,

cả chuyên môn và nghiệp vụ để có đủ tiêu chuẩn quy hoạch vào
chức danh quản lý, lãnh đạo.
XIN CHÂN THÀNH CÁM ƠN.