10 nguyên tắc đảm bảo cho việc sử dụng phân
bón hợp lý

Từ xa xưa, nhân dân ta đã có những câu “Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân”, “Nh
ất
nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” cũng nói lên vai trò quan tr
ọng của phân bón với
cây trồng. Phân bón cung cấp các chất dinh dư
ỡng cần thiết cho cây trồng sinh
trưởng phát triển. Nếu chỉ lấy từ đất thì cây trồng hoàn toàn không đ
ủ chất dinh
dưỡng mà phải lấy thêm phần lớn từ phân bón. Phân bón chính là th
ức ăn nuôi
sống cây trồng. Điều tra tổng kết ở khắp nơi trên th
ế giới đều cho thấy trong số các
biện pháp kỹ thuật trồng trọt, bón phân luôn là biện pháp có ảnh hư
ởng lớn nhất
đến năng suất cây trồng.

1. Bón phân hợp lý (BPHL) cho cây là tìm mọi cách để phối hợp tốt với thiên nhiên đ
ể
tạo ra sản phẩm có ích cho con người, chứ không phải là chinh phục, là áp đ
ặt ý muốn
của con người lên thiên nhiên.

2. Đối với thiên nhiên mọi tác động chỉ cần vừa đủ, mọi dư th
ừa hay thiếu đều gây hại
cho mọi hoạt động bình thường của nó. Cần lưu ý là sức chịu đựng cũng như m
ức độ tiếp
thu các tác động từ bên ngoài của các bộ phận trên cây r
ất khác nhau. Đối với một loại

gây ra một tác động trực tiếp đến một kết quả nào đó mà thường có nhiều tác động l
ên
các thành tố trong hệ sinh thái và có thể dẫn đến những k
ết quả khác nhau, trong đó có
thể có những kết quả mà con người không ngờ tới.

7. Bón phân, con người nghĩ rằng đó là đưa điều tốt đến cho cây, vì vậy càng nhiều c
àng
tốt. Thế nhưng hiệu quả của việc bón phân chỉ có thể thu được khi bón hợp lý, có nghĩa l
à
phù hợp với hoạt động bình thư
ờng của hệ sinh thái nông nghiệp. Bón phân không hợp lý
sẽ gặp phải phản ứng chống lại của hệ sinh thái đồng ruộng và ch
ỉ có thể đẫn đến hậu quả
xấu.

8. Cây trồng là m
ột bộ phận của hệ sinh thái đồng ruộng. Chúng ta không thể cải thiện
một bộ phận của hệ sinh thái cây trồng mà không tính gì đ
ến các bộ phận khác của hệ
sinh thái đó. Nhiều trường hợp bón phân không mang lại kết quả là do chúng ta gặp phải
những phản ứng điều tiết của hệ sinh thái.
BPHL là có tính toán đầy đủ đến các yếu tố trong hệ sinh thái, tạo sự h
ài hòa trong toàn
bộ hệ sinh thái đồng ruộng đồng thời thúc đẩy các hoạt động của toàn b
ộ hệ sinh thái
hướng tới việc tạo ra năng suất cao.

9. Bón phân là để làm tăng năng suất cây trồng. Năng suất đó phải đáp ứng đư
ợc nhu cầu


PGS.TS. Mai Thành Ph
ụng
Trung tâm Khuyến Nông Quốc Gia