Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 1
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
Tiêu luận Đạo đức kinh doanh

Đề tài
Thực trạng và giải pháp cho
vấn đề đạo đức kinh doanh ở
Việt Nam GVHD: Th.s Nguyễn Văn Bình

mvớic
ộ
ng đ
ồ
ng, xã h
ộ
i: 7
1.3- Ph
ạ
m viáp
dụngcủađạo
đứckinh doanh. 7
1.4- Sự
cầnthi
ế
t
củaĐạo
ĐứcKinh Doanh: 7
2. VAI TRÒ CỦAĐẠOĐỨCKINH DOANH ĐỐIV
Ớ
I
DOANH NGHI
Ệ
P
8
2.1-
Đạo
đứckinh doanh góp ph
ầ
n đi

ầ
n làmhàilòng khách hàng 11
2.5-
Đạo
đứckinh doanh góp ph
ầ
n
tạo
ra lợinhu
ậ
n cho doanh nghi
ệ
p 12
2.6-
Đạo
đứckinh doanh góp ph
ầ
n vào sựvữngm
ạ
nh
củan
ề
n kinh t
ề
qu
ố
cgia. 13
PHẦN II : THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC
KINH DOANH Ở VIỆT NAM. 14
1.THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH Ở VIỆT NAM. 14


Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 4
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
LỜI NÓI ĐẦU

Khi nhắc tới khái niệm "đạo đức kinh doanh", người ta thường cho rằng,
đólàmột
yếu
tố
rấttrừ
utượngho
ặ
ckhôngthực
tế.B
ả
nthânnhữngngườiho
ạ
tđộngkinhdoa
nhcũng

đạo
đức.Vìv
ậ
y,khi không
hiểu
đượcvaitrò
củađạo
đứckinhdoanh,khôngcóýthứcxâydựngđaọđứckinhdoanhtrong
doanhnghi
ệ
p, các doanhnghi
ệ
p
sẽrất
khó đi tớicon đườngthànhcông caonh
ấ
t.Hi
ể
u
rõ khái
ni
ệ
m,vaitròvàcáchthứcxâydựng
đạo
đứckinhdoanhlàvôcùngquantrọngvớicácdoanh
nghi
ệ
p.
Chínhvìđi
ề

củath
ầ
y
để
cho bài
tiểulu
ậ
n
của
chúngemhoànthi
ệ
n h
ơ
n.
Chúngem xin chânthành cám
ơ
n!Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 5
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH

PHẦN I : ĐẠOĐỨCKINH DOANH

1.KHÁI NIỆM ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
1.1. Khái niệm đạo đức kinh doanh.
Nghiêncứu
vềđạo

ethics,từnày
bắt
nguồntừti
ế
ngHyL
ạ
pethikovàethos,nghĩalàphong
tụcho
ặ
c
tập
quán.
NhưAristotelesđãnói,kháini
ệ
mtrênbaogồmýtưởng
cả
về
tínhch
ấ
tvàcácháp
dụng.
Vì
v
ậ
y,
đạo
đứcph
ả
nánhtínhcách
của

ạ
i,
đạo
đứckinhdoanhđãlâuđờinhưchínhthương
mại
v
ậ
y.Trong
bộluật
Hammurabitừkho
ả
ng1700TCN,đãcóquyđịnh
về
giá
cả,
thu
ế
quan,cáchthứcho
ạ
tđộngthươngm
ạ
ivà
cả
hìnhph
ạ
thàkh
ắ
cchonhững
kẻ
không

nlýgiađình.Giáolý
củacảđạo
DoTháivàThiênChúagiáo,ví
dụ
nhưtrong
Talmud(năm200sauCôngnguyên)vàMườiđi
ề
urăn(Exodus20:2-17;Deuteronomy5:6-
21),
đều
đã đưara nhữngquy
tắc đạo
đứcđượcáp
dụng
trong ho
ạ
tđộngthươngm
ạ
i.
Tuynhiên,vớitưcáchlàmộtkháini
ệ
mmangtínhhànlâm,
đạo
đứckinhdoanh
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 6
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
cũngmớichỉtồn
tại

đạo
tronggiớikinhdoanh,người
laođộng,cáccổđông,ngườitiêudùngcũngnhưcácgiáosưđ
ạ
ihọcởMỹ,vàtừđólanratoàn
thế
giới.Tuy
nhiên,khôngph
ả
i
tấtcả
nhữngnhànghiêncứu,cáctác
giả
vàdi
ễ
n
giảđều
cóchungquan
đi
ể
m
vềđạo
đứckinhdoanh.Trước
hết,
giữakinhdoanhvà
đạo
đứcluôncós
ự
mâuthu
ẫ

mônhi
ễ
mmôitrường,còncáccôngt
y
lại
muốngi
ả
mtốiđachiphíphátsinhkhituân
thủ
cácquyđịnh
về bảovệ
môitrườngtrongho
ạ
t động
sảnxu
ấ
t
của
họ.Chínhtừđóđã
nảy
sinhxungđộtkhôngth
ể
tránhkhỏi trongquan
ni
ệ
m
vềđạo
đứckinhdoanh,dokhác
biệtvề
lợiích

ề
nlợi
liênquan(stakeholders),baogồm nhânviên, kháchhàng và toàn
thể
cộngđ
ồ
ng.
Cho
đến
nay,cácnhànghiêncứuđãđưara
rấtnhi
ề
ukháini
ệ
m
vềđạo
đứckinh doanh,trong
đókháini
ệ
m saucó
thể
được coilàđơngi
ả
n nh
ấ
t:
Đạo
đứckinhdoanhlà
nhữngnguyên
tắcđượcch

đượccoilà“nhàkinhdoanh”vàhànhvi
của
họ
cần
đượcđi
ề
uchỉnhnhưth
ế
nào?

Ýthứcđượcsựphức
tạpcủavấnđề,
giáosưPhillipV.Lewistừtrường
Đại
họcAbileneChrist
ian,HoaKỳđã
tiến
hànhđi
ề
utravàthuth
ậ
pđược185địnhnghĩađượcđưara
trongcácsáchgiáokhoavàcácbàinghiêncứutừnăm1961
đến
1981
để
tìmra“đ
ạ
ođứckinh
doanh”đượcđịnhnghĩarasaotrongcáctài

đ
ức
hoặclu
ậ
tlệ
đểcung
cấp
chỉ
dẫnv
ề
hànhviứngxửchu
ẩ
nmựcvàsựtrungthực
(củamộtt
ổ
chức)tro
ng nh
ữ
ng
trườnghợpnhấtđ
ị
nh”.
1.2– Các nguyên
tắc
và chu
ẩ
n mực
củaĐạo
ĐứcKinhDoanh
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

luônlàyêu
cầu
hàng
đầuđặt
rađốivớigiớikinhdoanh,thìđốivớingườikhácđôikhi
lại
là
nhữngbi
ể
uhi
ệ
nkhôngtốt.Khiđánhgiáđ
ạ
ođ
ứ
ckinhdoanh,ngườitathườngdựavàocác
nguyên
tắc
và chu
ẩ
n mựcv
ề
:
1.2.1- Tính trung th
ự
c:
Khôngdùngcác
thủđo
ạ
ngiandối,

vụ
có
h
ại
chothu
ầ
nphongmỹ
tục,
trungthựctrong
giao
tiếp
với
bạn
hàng(giaodịch,đàmphán,kík
ế
t)vàng
ườ
itiêudùng:khônglàmhàng
giả,k
huy
ế
n
mạigiả,qu
ả
ngcáosaisựth
ậ
t,sử
dụng
tráiphép nhữngnhãnhi
ệ

ngsựvà
dướiquy
ề
n:tôntrọngph
ẩ
mgiá,quy
ề
nlợichínhđáng,tô
ntrọngh
ạ
nhphúc,tôntrọngti
ề
mnăngpháttri
ể
n
của
nhânviên,quantâmđúng mức,tôn
trọngquy
ề
n tựdo vàcác quy
ề
n
hạn
hợppháp khác.
Đốivới
khách hàng: tôn trọngnhu c
ầ
u, sởthíchvà tâmlý kháchhàng.
Đốivớiđốithủcạnh
tranh: tôntrọnglợiích

vấnđề
chung
của
xãhội,thúc
đẩy
xãh
ộ
ipháttri
ể
n.
1.3- Ph
ạ
m viáp
dụngcủađạo
đứckinh doanh.
Đólà
tấtcả
những
thểchế
xãhội,nhữngtổchức.nhữngngười liênquan,tác
động
đếnho
ạ
tđộngkinhdoanh:Th
ể
chế
chínhtrị(XHCN).chính
phủ,
côngđoàn,nhàcung
ứng,kháchhàng, cổđông,

truy
ề
nth
ố
ngluânlýtốt
đẹpcủa
dântộctatừxưanhư:sựphân
biệtthi
ệ
nvàác,lươngtâm,
nghĩa
vụ,
nhân đ
ạ
o…
Cácchu
ẩ
n mực
đạo
đức kinhdoanhlàc
ơ
sởtìnhc
ả
m vàtrí
tuệc
ụ
th
ể

đị nh

ạ
ođứckinhdoanhchínhlà
yếu
tốgópph
ầ
ntăngsựtintưởng,thỏa
mãn
của
kháchhàng,tăngsựtintưởng,trungthành
của
nhânviên,đi
ề
uchỉnhhànhvi
của
doan
hnhân,
nângcaohình
ảnh
doanhnghi
ệ
pvàcaolợinhu
ậ
n
của
doanhnghi
ệ
p.Vìv
ậ
y,muốn
đạt

hợpvớipháp
luật đi
ề
uchỉnhcáchànhvikinh
doanhtheokhuônkhổpháp
luật
vàquỹ
đạocủa
cácchu
ẩ
nmực
đạo
đứcxãhội.Khôngmộtph
áp
luật
nào.dùhoànthi
ệ
n
đến
đâuchăngnữacũngcó
thể
làchu
ẩ
nmựcchomọihànhvi
củađạo
đứckinhdoanh.Nókhông
thể
thay
thế
vaitrò

n,trongkhipháp
luật
chỉđi
ề
uchỉnhnhữnghànhviliênquan
đếnchế
độnhànước,ch
ế

độxã h
ộ
i
M
ặ
tkhác.pháp
luật
càng
đầyđủch
ặ
t
chẽ
vàđượcthihànhnghiêmchỉnhthì
đạo
đứccàngđ
ượ
c
đề
cao,càng
hạnc
hế

Cácmứcđộbổsung
đạo
đứcvàpháp
luật
đượckháiquátquacác"gócvuông”xác
địnhtínhch
ấ
t
đạo
đứcvàpháplý
của
hànhvi.Sựtồnvong
của
doanhnghi
ệ
pkhôngchỉdo
ch
ấ
tlượng
củabản
thâncács
ả
nph
ẩ
m-dịch
vụ
cungứngmàcòn
chủyếu
dophongcách
kinhdoanh

ể
ndoanhnghi
ệ
p.Ch
ẳ
ng
ph
ả
ivôcớmàkho
ả
ng15nămnaymộtng
ạ
nngữ
ấn
Độđược lưutruy
ề
ntronggiớidoanh
nghi
ệ
pởcácnướcpháttri
ể
n:“gieotưtưởnggặthànhvi,gieohànhvigặtthóiquen,gieothói
qu
engặttưcách, gieotưcáchgặtsốph
ậ
n”

2.2-
Đạo
đứckinh doanh góp ph

ttìnhkinhdoanhbaogồmhi
ệ
u
quả
trongcácho
ạ
tđộnghàn
gngàytăngcao,sự
tận
tâm
của
cácnhânviên,ch
ấ
tlượng
sảnph
ẩ
mđược
cảithi
ệ
n,đưaraquy
ế
tánhđúng
đắn
hơn.sựtrungthành
của
kháchhàngvàlợiích
về
kinht
ế
lớnhơn.Các

thuộc
lẫn
nhautrong
mốiquan
hệ.N
ế
ucácnhânviênhàilòngthìkháchhàng
sẽ
hàilòng;và
nếu
kháchhànghài
lòngthìcácnhà
đầu
tư
sẽ
hàilong.Cáckháchhàngcóxuhườngthíchmuahàng
của
cáccông
tyliêmchínhhơn.
đặcbiệt
làkhigiá
cảcủa
côngtyđócũngb
ằ
ngv
ớ
igiá
của
cáccôngtyđối
thủ.

đầu
tưcũng
rất
quan
tâm
đếnvấnđềđạo
đức,tráchnhi
ệ
mxãh
ộ
ivàuytín
của
cáccôngtymàhọ
đầu
tưvàcác
côngtyqu
ả
nlítài
sản
có
thể
giúpcácnhà
đầu
tưmuacổphi
ế
u
của
cáccôngtycó
đạo
đức.Cácn

ậ
ntiêu
c
ự
ccũngcó
thể
làmgi
ả
mgiácổphi
ế
u,gi
ả
msựtrungthành
của
kháchhàngvàđe
doạ
hình
ảnh
lâudài
của
côngty.Các
vấnđềvề
pháplívàcônglu
ậ
ntiêucựccónhữngtácđộng
rất xấu
tớisựthànhcông
củabất
cứm
ộ

m
ẩn,
tìm rabi
ệ
n
phápqu
ả
n lýkh
ắ
c
phục
nhữngtrởng
ạ
i có
thểdẫnđếnbất
đồng,
tạod
ự
ng
bầu
khôngkhílàmvi
ệ
cthu
ậ
nlợichomọingườihoàđồng,tìmrađượcmộthườngchung
tạo
ra
sứcm
ạ
nh t

đạo
đứcvà
đặcđi
ể
m
của
nhữngm
ố
i
quan
hệ
chung.Cáclãnh
đạo
ởđịavịcótrongtổchứcđón
gmộtvaitrò
chủ
chốttrongvi
ệ
c
truy
ề
nbácáctiêuchu
ẩ
n
đạo
đức.cácchu
ẩ
n
tắc
vàquylính

ướ
c.
Cácnhà lãnh
đạo
có
thể
cung
cấp
cơ
cấu
này b
ằ
ng cách thi
ế
t
lập
cácchươngtrình
đào
tạođ
ạ
o
đức
chínhthứcvàkhôngchínhthức,cũngnhưcáchướng
dẫn
khác,giúpcácnhân
viênph
ả
ilưutâm
đến
khíac

ứ
c.
Xét
về
khíac
ạ
nhnăngsu
ấ
tvàlàmvi
ệ
ctheonhóm,cácnhânviêntrongcácphòng
bankhácnhaucũngnhưgiữacácphòngban
cầnthi
ế
tcóchungmộtcáinhìn
về
sựtintưởng.
Mứcđộtin tưởngcaohơncó
ả
nh hưởnglớnnh
ấ
t lêncác mốiquan
hệ
trongnộibộcácphòng
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 10
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
banhaycácnhómlàmvi
ệ

ngnghi
ệ
pvà
cấp
trênđốixửvớimìnhvớimộtsựtôntrọngvàquantâmsâu
sắc.
Các
mốiquan
hệ
cólòngtintrongmộttổchứcgiữacácgiámđốcvà
cấp
dưới
của
họvàban qu
ả
n
lí
cấp
caogóp ph
ầ
n vào hi
ệ
u
quảcủa
quá trìnhđưaquy
ế
tđịnh.
H
ầ
u

ế
t và
tận
tâm
của
nhân viên
Sự
tận
tâm
của
nhânviênxu
ấ
tpháttừvi
ệ
ccácnhânviêntinr
ằ
ngtương
lai
của
họ
gắnli
ề
nv
ớ
itươnglai
của
doanhnghi
ệ
pvàchínhvì
thế

đạo
đứcchonhânviênbaogồm:mộtmôitrườnglaođộngantoàn,thùlaothích đáng,
vàthựchi
ệ
n đầy
đủ
cáctrách nhi
ệ
mđượcghi trong hợpđồngvớitấtcảcác nhân viên.
Cácchươngtrình
cảithi
ệ
nmôitrường
đạo
đứccó
thể
làchươngtrình"giatỉnhvà
côngvi
ệ
c"ho
ặ
cchia/báncổph
ầ
nchonhânviên.Cácho
ạ
tđộngtừthi
ệ
nho
ặ
ctrợgiúpcộngđ

họvớicác
mục
tiêu
của
tổchức.Cácnhânviên
sẽ
dành
hầuhết
thờigianc
ủ
ahọ
tại
nơilàmvi
ệ
cchứkhôngch
ạ
yì."chỉl
àmchoxongcôngvi
ệ
cmàkhôngcónhi
ệ
thuy
ề
n
ho
ặ
clàmvi
ệ
c“quangàyđo
ạ

ycôngty
củamìnhtham
giatíchcựcvàocáccôngtáccộngđồng
sẽc
ả
mth
ấ
ytrung
thànhhơnvới
cấp
trênvàc
ả
mth
ấ
ytíchc
ự
c
vềbản
thânhọ.Khicácnhânviênc
ả
mth
ấ
ymôi
trường
đạo
đứctrongtổchứccó
tiến
bộ,họ
sẽtận
tâmh

thựchi
ệ
n
cácquyđịnh
đạo
đức.Thựcch
ấ
t.nhữngngườiđượclàmvi
ệ
ctrongmộtmôitrường
đạo
đứcti
nr
ằ
nghọs
ẽ
ph
ả
itôntrọng
tấtcả
cácđốitáckinhdoanh
của
mình,không
kể
nhữngđốitác
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 11
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
ấy

đứccótác
dụng
tíchcực
đến
cácđi
ể
mm
ấ
uchốt
về
tàichính.Bởich
ấ
tlượngnhữngdịch
vụph
ụcvụ
kháchhàngtácđộng
đến
sựhàilòng
của
kháchhàng,nênnhữngc
ả
ithi
ệ
ntrongcácdịch
vụphụcvụ
kháchhàng cũng
sẽ
cótácđộngtrực
tiếp
lênhình

đạo
đứcvàsựhàilòng
của
kháchhàng.Cáchànhvivô
đạo
đứccó
t
hể
làmgi
ả
mlòngtrungthành
của
kháchhàngvàkháchhàng
sẽchuy
ể
nsangmuahàngc
ủ
acácthươnghi
ệ
ukhác.Ngược
lại
hànhvi
đạo
đứccó
thể
lôicuốnkháchhàng
đến
với
sảnph
ẩ

unhưnhau.Cáccôngtycó
đạo
đứcluô
nđốixửvớikháchhàngcôngb
ằ
ngvàliên
tụccảiti
ế
nch
ấ
tlượng
sảnph
ẩ
mcũngnhưcung
cấ
p
chokháchhàngcácthôngtin
dễtiếpcận
và
dễhi
ể
u,
sẽ
cólợith
ế
c
ạ
nhtranhtốthơnvàdànhđ
ượcnhi
ề

ậ
nlâudàithì
vi
ệ
cpháttri
ể
nmốiquan
hệ
tôntrọng
lẫn
nhauvàhợptáccùngnhauvớikháchhànglàchìa
khoámởcánhcửathànhcông.B
ằ
ngvi
ệ
cchútrọngvàosựhàilòng
của
kháchhàng,doanh
nghi
ệ
pđó
tiếptục
làmchosự
phụ
thuộcc
ủ
akháchhàngvàocôngtyngàycàngsâu
sắc
hơn,và
khini

pthành
côngmang
lại
chokháchhàngcáccơhộigópýki
ế
nph
ả
nhồi,chophépkháchhàngđ
ượ
c
thamgiavàoquátrình
giảiquy
ế
tcác
rắc
rối.Mộtkháchhàngc
ả
mth
ấ
yvừalòng
sẽ
quay
lại
n
hưngmộtkháchhàngkhôngvừaý
sẽ
nóicho10ngườikhác
vềvi
ệ
chọkhônghàilòngvớimột

b
ằ
ngtronghànhvi
của
mộtcôngty.Bởiv
ậ
y.khingheđượcthôngtintănggiádịchv
ụ
thêm
vàkhông
bảo
hànhthìcáckháchhàng
sẽph
ả
nứngtiêucựcđốivớisự
bất
côngnày.Ph
ả
n
ứngc
ủ
akhách hàngđốivớisự
bất
công - ví
dụ
nhưphàn nàn ho
ặ
c từchốikhông muabán
vớidoanhnghi
ệ

m giáckhông công b
ằ
ng
sẽ
tănglênvà có
thể
bùng nổthành mộtsựgi
ậ
n d
ữ
.
Mộtmôitrường
đạo
đứcvữngm
ạ
nhthườngchútrọngvàocácgiátrịcốtlõi
đặt
cáclợiíchc
ủ
ak
háchhànglêntrên
hết.Đặt
lợiích
của
kháchhànglêntrên
hết
khôngcónghĩa
làphớtlờlợiích
của
nhânviên,cácnhà

ể
u
biếtvề
cácyêu
cầu
vàmốiquantâm
của
khách
hàng.Cáchànhđộng
đạođ
ứ
chườngtớikháchhàngxâydựngđược
vị
thếc
ạ
nhtranhv
ữ
ng
m
ạ
nh có,tác
dụng
tíchcực
đến
thành tích
của
doanh nghi
ệ
p và
côngtác đổimới

đứcvàchútrọng
đếnvi
ệ
ctuân
thủ
cácquyđịnh
đạo
đứcngh
ề
nghi
ệ
p th
ườ
ng
đạt
đượcthành công lớn
về
mặt
tàichính.Sựquantâm
đếnđạo
đứcđangtrởthànhmộtbộph
ậ
ntrongcáck
ế
ho
ạ
chchi
ế
nl
ược

ề
ucó
liên
hệtích
cự
c
đến
lãi
đầu
tư,tài
sản
vàmứctăngdoanhthu.Tráchnhi
ệ
mcôngdân
của
doanhnghi
ệ
plàđ
ónggópc
ủ
amộtdoanhnghi
ệ
pchoxãhộib
ằ
ngho
ạ
tđộngkinhdoanhchính
của
mình.
đầu

trởthànhmộtcôngdântốt,không
thể
nuôidưỡngvà
pháttri
ể
nm
ộ
tmôitrườngtổchứccó
đạo
đức
nếu
kinhdoanhkhôngcólợinhu
ậ
n.Cácdoanh
nghi
ệ
pcónguồnlựclớnh
ơ
n.thườngcóphương
tiệnđể
thựcthitráchnhi
ệ
mcôngdân
của
mìnhcùngvớivi
ệ
c
phụcvụ
kháchhàng,tănggiátư
nhânviên,thi

độngtiêucựclêndoanhthukhôngxu
ấ
thi
ệ
ntrướcnămthứbatừsaukhidoanhnghi
ệ
pvi
ph
ạ
m
l
ỗ
i.

HaiGiáosưJohnKottervàJamesHeskeuởTrường Đào
tạoqu
ả
nlýkinhdoanh
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 13
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
thuộcHarvard.tác
giả
cuốnsách"Vănhóacôngtyvàchỉsốho
ạ
tđộnghữuích",đãphântích
những
kếtquả
khácnhauởcáccôngtyvớinhữngtruy

u
của
nhữngcôngty
đạo
đứccao"trênthịtrườngchứngkhoántăngtới901%(cònởcácđối
thủ
"kémt
ắ
m"hơn.chỉsốnà
y chỉlà74%).Lãiròng
của
cáccôngty"đ
ạ
o
đứccao"ởMỹtrong11nămđãtăngtới756%
(1%).

Nhưv
ậ
y,
đầu
tưvàocơsở
hạt
ầ
ng
đạo
đứctrongtổchức
sẽ
mang
lại

đạo
đứctrongmộtt
ổ
chứclà
rất
quantrọngxéttheoquanđi
ể
m
xãhộivàquanđi
ể
mcánhân.Nhữngkhíac
ạ
nhkinht
ế
cũnglàm
ộ
tnhântốquantrọngkhông
kém.Mộttrongnhữngkhókhăntrongvi
ệ
cdànhđượcsự
ủng
hộchocácýt
ườ
ng
đạo
đứctrong
tổchứclàchiphíchocácchươngtrình
đạo
đứckhôngchỉtốnkémmàcònch
ẳ

cáccổđ
ộ
ng.
2.6-
Đạo
đứckinh doanh góp ph
ầ
n vào sựvữngm
ạ
nh
củan
ề
n kinh t
ề
qu
ố
cgia.
Mộtcâuhỏiquantrọngvàthường đượcnêuralà
liệu
hànhđộng
đạo
đứctrong
kinhdoanhcótácđộng
đến
kinht
ế
của
mộtquốcgiahaykhông.Cácnhàkinht
ế
họcthường

tínhtrungthực,là
yếu
tốvôcùngquantr
ọ
ng
để
pháttri
ể
nsựphồnvinh
về
kinht
ế
của
mộtxãhội.Cácnướcpháttri
ể
nngàycàngtrởnêngiàucóh
ơ
nvìcómột
hệ
thống
các
thểch
ế
, bao gồm
đạo
đứckinh doanh,
đểkhuy
ế
n khíchnăng su
ấ

mứcđộ
hẹpnh
ấ
t
củani
ề
mtintrongxãhộilàlòngtinvàochínhmình,rộnghơnn
ữalàthànhviêntronggiatỉnhvàhọhàng.Cácquốcgiacócác
thểchế
dựavàoni
ề
mtin
sẽ
pháttr
i
ể
nmôitrườngnăngsu
ấ
tcaovìcómột
hệ
thống
đạo
đứcgiúpgi
ả
mthi
ế
ucácchi
phígiaodịch,
làmc
ạ

ề
mtin.
Chúngta
tiến
hànhsosánhtỷl
ệ
thamnhũngtrongcác
thểchế
xãhộikhácnhưNigêriavà
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 14
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
Ngacótỷl
ệ
thamnhũngcaotrongkhiđóCanadavàĐứccótỷl
ệ
thamnhũngth
ấ
p.Tacó
thểth
ấ
yđượcđi
ể
mkhác
biệt
chínhgiữacác
cấp
độ
về

ế
T
ấ
nhànhkinhdoanhtheomộtcáchcó
đạo
đứcvàcótrách
nhi
ệ
m
tạo
ra ni
ề
m tinvà
dẫn
tớicácmốiquan
hệ
giúp tăngcườngnăngsu
ấ
tvà đổim
ớ
i.

Tuynhiên,kểtừkhiViệtNamthamgiaquốctếhóa,cónhiềuphạmtrùmớiđược
xuấthiệnnhư:quyền sởhữutrítuệ,antoànthựcphẩm,đìnhcông,thịtrườngchứng
khoán…vàvìthếkháiniệmđạođứckinhdoanhtrởnênphổbiếnhơntrongxãhội.Quakết
quảphântíchcácsốliệuđiềuvànhữngtàiliệuthuthậpquasáchbáo,chúngtacóthểrútra
đượcnhững kết luận sau về thực trạngđạo đức kinh doanhở Việt Nam.
1.1.Nhận thức củangười Việt Nam về đạo đức kinh doanh
Chođếnnay,córấtítsáchchuyênmônvềđạođứckinhdoanhđượcxuấtbảnởViệt
Nam,vàhầuhếtlàđượcdịchtừsáchcủaMỹ.Cuốnsáchđầutiênvềđềtàinàyđượcxuất bản ở
Việt Nam có lẽ là cuốn: “WHAT'S ETHICAL IN BUSINESS?” by VerneE.
Henderson,củaNhàxuấtbảnMcGraw-HillRyerson.Cuốnsáchnày đượcdịchgiảHồ
KimChungdịchlà“Đạođứckinhdoanhlàgì?”vàđượcNhàXuấtbảnVănhóapháthành
tháng11năm1996.Tuynhiên,nộidungcuốnsáchkhámơhồ,khôngđầyđủ,nênđãkhông
gâyđượcnhiềusựchúýtronggiớinghiêncứuởViệtNam.Thờigiangầnđây,doáplực
củatiếntrìnhtoàncầuhóa,đãcókhánhiềubàibáotrêncácbáovàtạpchínhư:Chúngta
(TạpchílưuhànhnộibộcủacôngtyFPT,website: www.chungta.com)haybáoDiễnđàn
doanhnghiệp(tờthờibáochogiớidoanhnhânViệtNamdoPhòngThươngmạivàCông
nghiệpViệtNam-VCCIpháthành,website: www.dddn.com.vn)vàmộtsốbáovàtạpchí
khácnhư:SaigonTimes,ThờibáokinhtếSàiGòn,báoLaođộng,etc.Nhưngcácbàibáo
nàythườngchỉdừngởviệcnhậnđịnhvềnhữngsựkiệngầnđâyởViệtNamcóliênquan
đếnđạođứckinhdoanhhoặccungcấpvềmộtsốvụviệctrêncácsachbáonướcngoài,chứ
khôngtiếnhànhkhảosáthayđưaramộtkháiniệmcụthểnàovềđạođứckinhdoanh.Hầu
hếtcáctrườngĐạihọc,CaođẳngdạyvềkinhdoanhởViệtNamđềuchưacómônhọcnày,
hoặcnếucócũngchỉdừngởhìnhthứcmôntựchọn.Trongnộidungcủacácmônhọccó
liênquannhưkinhdoanhquốctếhayquảntrịkinhdoanhcũngchưađềcậpđếnkháiniệm
này,hoặcnếucóthìnộidungcũngquásơsài.Vídụ,tronggiáotrìnhmônVănhóakinh
doanhtạimộttrườngĐạihọcKinhtếởViệtNamcógiànhmộtchươngchoĐạođứckinh
doanhnhưnglạicoiđạođứckinhdoanhlàviệctuânthủphápluậptrongkinhdoanh!Quanniệm
như vậylàquáhạnhẹp,chưa đánh giá hếttầm quantrọngcủa khái niệm này.Doáplực
củatiếntrìnhtoàncầuhóa,cácphươngtiệnthôngtin đạichúngởViệtNamđềcậpkhánhiều
đếnvấnđềnàynhưnglạikhôngđưarađượcmộtkháiniệmchuẩnmựcnào.Chínhvìvậy,mặcdùt

chỉởMỹmà ởtoànthế giới,vìtheoJ&J,khôngcógìbảođảmlàthủphạm chỉ bỏthuốc độc
vàocáclọTylenollúcđãbàybán,màkhôngbỏvàotronglúcsảnxuấthoặctrướckhiđược
phânphối.Toànbộchiphíđểthựchiệnquyếtđịnhtrênlà100triệuUSD.Tuynhiên,sựthể
hiệntráchnhiệmxãhộicaocủacôngtyJohnson&JohnsoncộngthêmchiếndịchPRđúngđắn
đãgiúpTylenolgiànhlạivịtrítrênthươngtrườngchỉtrongvòng6tháng.Nhưngtrong
cuộcdiềutracủachúngtôi,chỉcó42người,chiếm42%,chọnphươngán“Thuhồingay
toànbộlôhàngđó,chấpnhậnthuathiệtvềkinhtế”,50người,chiếm50%chọnphươngán
là“Thông báo tại nơi bán, và để ngườitiêudùngtựquyết định”, thậm chí có 8
người,chiếm8%,chọn phương án ”Không làm gì cả, vì không phải lỗi tại công ty
củamình”!
Câuhỏithứhailà:”Chobiếtquanđiểmcủabạn,khimộtcôngtyXKsangthịtrường
EUnướctươngcótỷlệchất3-MPCDnằmtrongphạmvichophépcủaLuậtViệtNam,
nhưnglạivượtgấpnhiềulầntỷlệchophépcủaEU?”cũngdựatrênmộtsựkiệncóthậtlà
năm2002,nướctươngcủaChinsu,mộtcôngtykhácótiếngởViệtNam,đãbịCơquan
kiểmnghiệmchấtlượngthựcphẩmcủaBỉpháthiệncóchứachất3-MCPD-mộtchấtđộc
hóahọccóthểgâybệnhungthưởđộngvậtvàconngười-ởmức86mg/kg,trongkhiđó,
tiêuchuẩncủaEUchỉchophépởmức0.05mg/kg,tứclàgấpgần200lần.Nhưngcôngty
ChinsutuyênbốkhôngchịutráchnhiệmvìhọkhôngXKnướctươngsangBỉ.Sảnphẩmđó
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 17
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
cóthểđượcmộtcôngtynàokháctáixuấtsanghoặclàhàngnhái.Hơnnữa,tuyhàmlượng
3-MCPDtrongnướctươngcủahọcaohơnmứcquyđịnhcủaEUnhưnglạinằmtrong
phạmvichophépcủaViệtNam!Sựkiệnnàylầnđầutiênđãcảnhbáocáccơquanchức
năngvàngườitiêudùngViệtNamvềtáchạicủachất3-MCPDtrongnướctương,mộtsản
phẩmvốnđượccoilàaantoànvìsảnxuấttừđậutương,làsảnphẩmtựnhiên.Đâychínhlà
yếutốchâmngòichoscandalnăm2007vềviệc90%doanhnghiệpsảnxuấtnướctươngở
ViệtNambịcơquanchứcnăngtuyênbốviphạmVSATTP,dohàmlượngchất3-MCPD
vượtquámứcchophép,gâyđiêuđứngchongànhcôngnghiệpnày.Kểtừđó,toànthểcác

chođếnđầuthếkỷXXViệtNamlànướcnôngnghiệplạchậu,nhữngthànhtựuvềcácsản
phẩmcầnbảohộnhưkiểudángcôngnghiệp,phátminh,…hầunhưchưacó,nênkhôngcó
cácquyđịnhvềbảohộSHTT.Hơnnữa,lànướccónềnvănhóatrọngtậpthể,ngườiViệt
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 18
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
Namkhôngcótruyềnthốngbảohộsởhữucánhân.Trongthờiphongkiếnvàcảthờikỳ
trướchộinhậpởViệtNam,cácnhànghiêncứu,vănnghệsĩ,đềusốngbằnglươngchứluật
phápkhôngquyđịnhchếđộbảnquyềntácgiả,thùlaochotácgiảrấtítỏivìquanniệmlàphảiphụ
cvụtậpthể.Vấnđềnàychỉđượcthậtsựđặtrasaunăm1991,khiViệtNamtham
giavàotiếntrìnhhộinhậpvànhấtlàsaunăm1997,khiViệtNamkýHiệpđịnhTRIPS.
Nhưngvớithờigianquángắnngủi,chỉhơn10nămsovớilịchsửbảohộhàngtrămnăm
củacácnướcÂu-Mỹ,ýthứcvềbảohộquyềnSHTTcủangườidânViệtNamcònrấtsơ
sài.MộtlýdonữachoviệcviphạmSHTTtrànlanởViệtNamlànguyênnhânkinhtế.Khithunh
ậpcủangườidâncònquáthấp,trongkhigiácảcácsảnphẩmcóbảnquyềnlạiquá caovàrất phổ
biếnthìkhócóthể hy vọngSHTTsẽ đượctôntrọng.Một ví dụ về vấn đề
này
làvềviệcxuấtbảncuốnsáchvềcậubéphùthủyHarryPottercủaJ.K.Rowling,mộttác
phẩ
mvănhọcthiếunhirấtđượcưachuộngởViệtNam.Tháng8năm2010,cùngvớithiếu
nhitrêntoànthếgiới,trẻemViệtNamrấthồihộpchờmongtập7vàcũnglàtậpcuốicùng
trongBộsáchnày:HarryPotterandtheDeathlyHallows,nhưnglúcđóchỉcóbảntiếng
Anh.CùngvớiphongtràohọctiếngAnh,việcđọcsáchbằngnguyênbảnngàycàngphổ
biếnhơn.Hơnnữa,nếumuốnđọcbảndịchcácemsẽphảichờchừng6thángnữa.Nhưng
cácbậcchamẹởViệtNamlạibịđặttrướcmộttìnhthếnangiảinếuhọmuốnbảovệbản
quyền.Giábìacủaquyểnsáchnàylà38USD,trongkhithunhậpbìnhquânđầungườicủaViệt
Nam năm2010 chỉ ở mức trên 600 USD và giá sách lậu chỉ có khoảng 7 USD.
MộtcáchviphạmSHTTkháphổbiênởViệtNamlàviệccôngtycốtìnhđặttêncho nhãn
hiệuhànghóacủamìnhtươngtự một nhãn hiệu nổitiếng đãcótrước đểtrốn tránhluật

phản ứng trái pháp luậtkhicóxung đột.

Điềuđángngạcnhiênlàtìnhtrạngnàyxảyrakhôngchỉởcácdoanhnghiệptưnhân
trongnước,đượccoilàítvốnvàkhôngamhiểuluậtpháp,màcònrấtphổbiếnởnhiều
doanhnghiệpcóvốnđầutưnướcngoài,đặcbiệt làĐàiLoanvàHànQuốc.TheoViện
CôngnhânvàCôngđoànthuộcLiênđoànLaođộngViệtNam,trong10nămquađãcó878
cuộcđìnhcôngxảyratạicácdoanhnghiệpFDI,chiếm70,7%tổngsốcuộcđìnhcôngở Việt
Nam.
Mộtvídụđiểnhìnhchovấnđềnàylàsángngày25tháng7năm2010,ởkhuchế
xuấtLinhTrungI(quậnThủĐức,thànhphốHồChíMinh),mộtcuộcbiểutìnhcủa1300
côngnhânđãdiễnratạicôngtyDanuVina(côngty100%vốnHànQuốc)vìchínhsách
lươngbổngbấthợplýcủacôngtynày.Từtháng7năm2010,côngtytănglươngthêm
50.000đồng(khoảng3USD)chocôngnhânlàmtừ1đến5nămvà70000đồng(gần4USD)cho
côngnhânlàmtừ5đến7năm.Tuynhiên,việctănglươngchỉápdụngchonhững công nhân
ký hợp đồngtừ tháng 7 trở vềtrướccủacácnăm, còn những người ký hợp
đồngtừtháng8trởđithìkhônggiảiquyết.Ngoàira,côngtytrảtiềnchuyêncầnởmức25.000đồ
ng/thánglà quá thấp,bữa ăngiữa ca trịgiá4.000 đồng không bảo đảm chấtlượng;
côngtykhôngcónhàđểxe,khôngcóchỗđểgiàydépdẫnđếnxehư,mấtdép;phòngvệ sinh
thiếu nước ảnh hưởngđến sứckhỏevàsự antoàncủangười lao động.
KếtquảcủamộtcuộcđiềutracủaViệnCôngnhânvàCôngđoànnăm2010,được
tiếnhànhởcácđịaphươngtậptrungnhiềucôngtyvốnđầutưnướcngoàinhưHàNội,
thànhphốHồChíMinhvàcáctỉnhĐồngNai,BìnhDương,BàRịa-VũngTàu,VĩnhPhúc,
BắcNinhvàHảiDương,chothấycôngnhântại45%cáccôngtyFDIthanphiềnvềlương
thấp,tại16%côngty,côngnhânphảilàmthêmgiờquánhiều(códoanhnghiệplàmthêm
đến500-
600giờ/năm).Hầuhếtcáccôngnhânởcáccôngtycóvốnđầutưnướcngoàinhậnmứclươngch
ỉkhoảngtừ800.000VND(50USD)đến1.000.000VND(62USD)một
tháng.Nhưvậy,chỉcó30%côngnhânởcôngtyFDIcóthểtrangtrảiđượcchiphícuộc
sống.Đểnângcaothunhậphàngthángchochitiêuhàngngày,42,5%côngnhânphảilàmthêm
giờ,đặcbiệtlànhữngngườilàmtrongngànhmaymặcvàthuộcda.Ởtrongnhiềuxínghiệpmay

cầuphátbiểuquanđiểmvềviệc“Mộtdoanhnghiệptừchốitiếpnhậnlaođộngnữđang
nuôiconnhỏhoặcbuộclàmthêmgiờkhilaođộngnữđangnuôicondưới3tuổi”,25%số
ngườiđược hỏicholàviphạmluậtpháp,66,67%cholàviphạmđạođứckinhdoanhvàchỉ
có5người(chiếm8.33%)cholàkhôngviphạm,vìmọingườilaođộngcónghĩavụlàm
việcnhưnhau.Nhưvậy,chúngtacóthểcholàmặcdùcònnhữnghạnchếvềnhậnthức
nhưngđại đa số người thamgiađiều tra đã có ý thức tương đối rõràng về vấn đề này!
1.5.Nghĩavụvàtráchnhiệmvềmătđạođứccủadoanhnghiệpvớicácnhàđầutư.
ĐâylàvấnđềcònrấtmớimẻởViệtNamdothịtrườngchứngkhoánViệtNamcòn
rấtnontrẻ(chưa đầy 10 tuổi)nênnhững quy định vềtínhtrungthựctrongbáocáotàichính,
côngkhaithôngtinvớicácnhàđầutưcủadoanhnghiệp,…vẫncònchưachặtchẽ.Vìvậy,
thờigianquađãxuấthiệnhiệntượngcácdoanhnghiệpđưaranhữngthôngtinchưachính xác
để trụclợi, gây laođaochonhiều
nhàđầutư.VụviệcnghiêmtrọngđầutiênlàviệcJointstockBienHoaConfectioneryCompan
y(Bibica)giandốitrongviệckhaibáokếtquảkinhdoanhnăm2002và6thángđầunăm2003.B
ibicalàmộttrong21côngtyđăngkýlênsànđầutiênởViệtNamvàlàcôngty
niêmyếtđầutiêntrongngànhbánhkẹo.Vìvậy,cácnhàđầutưtrôngđợirấtnhiềuvàolợi
nhuậncủacôngtysaukhiniêmyết.Đểnângcaonănglựccạnhtranhtrênthịtrường,thời
giannàycôngtyđãđồngloạttriểnkhaicácdựánđầutưmớinhằmmởrộngsảnxuất-kinh
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 21
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
doanh,đầutưpháttriểncácsảnphẩmmới(bánhtrungthu,LayerCake,chocolate),xây
dựngNhàmáyBánhkẹoBiênHòa2…nênsốnợngânhànggiatăng.Thêmvàođó,giá
nguyênl
iệuđầuvàotăngnhanh,tìnhhìnhnhânsựtrongbộphậnTàichinh-Kếtoáncó
nhiều biến động
đã làm gia tăng thêm các khó khănchocôngty.Trước tình hình đó,côngty
cầnthuhútthêmcácnhàđầutưđểgiatăngvốnnênđãđưaramộtbáocáotàichínhkhông chính
xác. Khi vụviệc vỡ lở, các cổ đông được biết năm2002, Công ty đã lỗ 10,086tỷ đồng

Sachs
cóthểthâmnhậpđượcvàothịtrườngViệtNam.Thỏathuậnđókhôngthểđược
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 22
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
coilàbằngchứngvềmộtsự liên kết của2côngty”
12

Thêmvàođó,ôngPhạmKinhLuâncũngchobiếtôngchưahềkýHĐlàmviệcchoThiênViệt.V
ìvậy,ThiênViệtđãbịphạtnặngbởiTrungtâmgiaodịchchứngkhóanthành
phốHồChíMinh(HSTC)vàỦybanchứngkhoánnhànướcvìđưarathôngtinkhôngrõràngvà
khôngngaythẳng.Ngườithiệthạinhiềunhấtởđâychínhlàcácnhàđầutư,những
ngườiđãbịthuhútbởinhữngthôngtinsai lệchmàBanGiámđốccôngtyThiênViệtđưara.
Nhưngnhữngvụviệcnhưvậyvẫncónguycơxảyrabấtcứlúcnàovìluậtpháp
cũngnhưýthứccủacácnhàkinhdoanhViệtNamvềvấnđềnàycònchưađầyđủ.Trong
kinhdoanhviệcgặpkhókhănhayrủirolà kháthườngxuyên.Khigặptìnhhuốngnày,
nhữngcôngtyuytíntrênthếgiớithườngchọncáchthôngbáorộngrãichocáccổđôngđể
kêugọisựhợptáccủahọnhằmgiúpcôngtyvượtquakhókhăn.Mặcdùtiềmẩnnhiểurủi
ronhưngcáchnàygiúpcôngtygiữđượclòngtincủacácnhàđầutư,vàthoátkhỏinguycơ
bịbỏrơikhithôngtinbạilộ.Nhưngtrongcuộcđiềutracủachúngtôi,đểtrảlờicâuhỏi
“Khimộtdâychuyềnsảnxuấttrongcôngtybịhỏng,dẫnđếnsảnlượngsảnxuấtbịsuygiảm,nh
ưngnếuthôngtinnàybịlộrangoài,cổphiếucủacôngtysẽbịmấtgiánghiêm
trọng,thìcôngtynênlàmgì?”,chỉcó42%sốngườiđượchỏichọncáchthôngbáorộngrãi
chocácnhàđầutư,50%chọncách“Kìmgiữthôngtinmộtthờigianđểtìmcáchsửachữa
dâychuyềnsảnxuất”và8%chọncách“Khôngthôngbáogicảchođếnkhibắtbuộc!”Mặc
dùkếtquảnàylàkhákhảquan,vìđến92%sốngườiđượchỏikhôngcóýđịnhchegiấu
thôngtin,ítralàtrongmộtthờigiannhưngđâycũnglàmộtthiếusóttrongnhậnthứccủa doanh
nghiệp Việt Nam.
2.MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN ĐẠO ĐỨC TRONG KINH

ngườidâncóquantâmnhềuhơntớivấnđềnàycũngđãlàmộttínhiệuđángmừng.Mộtkhíacạn
hđángmừngnữalàkếtquảtrảlờicủakhốisinhviên,dùphầnlớnlàsinhviên
nămthứnhất,tứclàchưađượcđàotạonhiềuvềkiếnthứcchuyênmôn,nhưngđãchínhxác
hơnnhiềusovơikhốidoanhnghiệp.Hầuhếtsinhviênthườngxuyênnghenóivềđạođức
kinhdoanh(17/20ngườiđược hỏi),caohơnhẳnsovớitỷlệchung(85%sovới67%).Tỷlệ
sinhviênchođạođứckinhdoanhlà“bảovệquyềnlợichongườitiêudùng”cũngcaohơn
nhiềusovớitỷlệchung(35%sovới8%).Trongtìnhhuống3,đểtrảlờicâuhỏivềphản
ứngcủadoanhnghiệpvớiviệchàngcủacôngtybịkẻxấuđánhtráo,khôngsinhviênnào
đồngývớiphươngán“Khôngthôngbáogìcảvìkhôngphảilàlỗicủadoanhnghiệp”,sovới8%
tỷlệchung.Trongtìnhhuống6,khitrảlờicâuhỏivềviệcmộtcôngtynướcngoàiđếnlậpnhàmá
yởViệtNamđểtrốntránhsựlỏnglẻotrongnhữngquyđịnhvềmôitrường
củaViệtNam,khôngsinhviênnàođồngývớiphươngán“Doanhnghiệpđượcphéptận
dụngcơhội”sovới25%tỷlệchung.Nhưngtrongtìnhhuốngsố7vềsựkiện“mộtdây
chuyềnsảnxuấttrongcôngtybịhỏng, dẫnđếnsảnlượngsảnxuấtbịsútgiảmnghiêm
trọng,nhưngnếuthôngtinnàybịlộrangoài,cổphiếucủacôngtysẽbịsútgiảmnghiêm
trọng“,mặcdùcótới65%sinhviêncholàdoanhnghiệpcần“Thôngbáorộngrãichocác
cổđôngđểkêugọisựhợptáccủahọnhằmgiúpcôngtyvượtquakhókhăn”sovới42%tỷ
lệchung,nhưnglạicótới3sinhviên(chiếm15%sovớisovớitỷlệchunglà8%)cholà
nên“Khôngthôngbáogicảchođếnkhibắtbuộc”.Kếtquảnàycóthểbắtnguồntừviệcthị
trườngchứngkhoáncònquámớimẻởViệtNam,cácemlạilàsinhviênnhữngnămđầu
nênnhữnghiểubiếtvềtráchnhiệmcủadoanhnghiệpvớithịtrườngnàychưanhiều.Tương
tựnhưvậy, trongcâusố8về quan điểm trướcviệc“Một doanh
nghiệptừchốitiếpnhậnlaođộngnữđangnuôiconnhỏhoặcbuộclàmthêmgiờkhilaođộngnữ
đangnuôicondưới3
tuổi”,cũngcótới40%sinhviênchođólàviphạmluậtphápsovới24%tỷlệchung,nhưng
vẫncòn15%sovới8%tỷlệchungcholà“Khôngviphạmvìmọingườilaođộngphảicó
nghĩavụlàmviệcnhưnhau!”Đâycólẽlàkếtquảcủaviệcthiếuhiểubiếtvềluậtlaođộng
vàthóiquenápdụngmáymócnhữngnguyêntắcvềbìnhđẳnggiới,vốnđượctuyêntruyền rất
phổ biến ở Việt Nam. Mặc dù kết quả điều tra về hai khía cạnh này chưa cao,
nhưngnhìn

vừatổchứctạiHàNội,ôngHankBaker(đạidiệnDựánStarViệtNam)khẳngđịnh,người
tiêudùngViệtNamchưađượcđảmbảoquyềnlợikhisửdụngcáchànghóa,dịchvụ.Đasố vẫn
trông chờ vào “lòng tốt” của người bán hàng khi mua các sản phẩm trên thị
trường.Theo
ôngBaker:“Khigặpmộtsảnphẩmkhôngưngý,chúngtavẫnhyvọngmìnhsẽmaymắn
lấylạiđượctiền.Trongkhiđó,trênthịtrườnglạicóquánhiềungườibánhàngkhôngcó
tâmvớihànghóamìnhbánra.Hậuquảcuốicùnglàngườitiêudùngphảichịuthiệtthòi”.Một
trong những nguyên nhân củatìnhtrạngtrênlàphápluật vềbảovệ quyềnlợicủa người
tiêudùngtạiViệtNamchưađượcthựcthimộtcáchhiệuquả.TheobàVũThịBạchNga,Trưởn
gBanBảovệngườitiêudùng(CụcQuảnlýcạnhtranh),hiệnchỉcóhaivănbảnquyphạmphápl
uậtliênquanđếnvấnđềnàylàPháplệnhBảovệquyềnlợingườitiêudùng
(năm1999)vàNghịđịnh55/2008/NĐ-CPngày24/4/2008quyđịnhchitiếtthihànhpháp
lệnhnày.Tuynhiên,bàNgachobiết,cácquyđịnhcủapháplệnhlạichưapháthuyđược
hiệulựctrênthựctế.Quyềnvàtráchnhiệmcủangườitiêudùngđangđượcquyđịnhrất
chungchung.Cácquy địnhmớichỉđược“gọitên”màchưa đisâuphântíchbảnchấtcụthế
củacácquyềnvàtráchnhiệmđó.Vídụ,điều8củaPháplệnhcóghi :« ngườitiêudùng
Thực trạng và giải pháp cho vấn đề đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

NHÓM TH: 10 25
GVHD : ThS. NGUYỄN VĂN BÌNH
đượcbảođảmantoànvềtínhmạng,sứckhỏevàmôitrườngkhisửdụnghànghóa,dịch vụ
»nhưnglạikhôngquyđịnhquyềnnàyđượcthểhiệnnhưthếnàotrênthựctế?Người
tiêudùngphảilàmgìđểđượcđảmbảoantoàn?Ngoàira,còntồntạinhữngbấtcậptrong
quyđịnhvềquyềnvàtráchnhiệmcủatổchức,cánhânkinhdoanhhànghóa,dịchvụ.Luật
BảovệNgườitiêudùngcũngkhôngquyđịnhcácchếtàiđểxửlýhànhviviphạmcủatổ chức cá
nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ nhưcân,đongsai,thôngtin về dịchvụhàng hóa
thiếutrungthực “Điều16củaPháplệnhquyđịnh,tổchức,cánhânsảnxuất,kinhdoanh
hànghóa,dịchvụphảigiảiquyếtkịpthờimọikhiếunạicủangườitiêudùngvềhànghóa,
dịchvụcủamìnhkhichúngkhôngđúngtiêuchuẩn,chấtlượng,sốlượng,giácảđãcôngbố
hoặchợpđồngđãgiaokết.Tuynhiên,trìnhtự,thủtụcrasao,hậuquảpháplýmàcánhân

quyềncủacácsáchkinhdoanhthường đắt và dịchthuậtkhông dễdàng,nêncóthểtranhthủ