nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 53
ThS. Nguyễn văn quang *
ới những vụ việc mà pháp luật quy
định có thể khởi kiện tại toà án, cá
nhân, tổ chức trớc khi khởi kiện vụ án
hành chính đều phải thực hiện việc khiếu
nại các quyết định hành chính, hành vi
hành chính theo thủ tục đợc Luật khiếu
nại, tố cáo quy định (khoa học luật tố tụng
hành chính gọi giai đoạn này là giai đoạn
tiền tố tụng): Nếu cơ quan hoặc cá nhân có
thẩm quyền giải quyết khiếu nại đ giải
quyết nhng cá nhân, tổ chức không đồng
ý với cách giải quyết đó hoặc đ hết thời
hạn giải quyết khiếu nại mà cơ quan, cá
nhân có thẩm quyền cha giải quyết
(1)
thì
họ đợc quyền khởi kiện tại toà án, yêu cầu
cơ quan này giải quyết vụ việc theo thủ tục
tố tụng t pháp. Điều này là cần thiết và rất
phù hợp với điều kiện cụ thể của nớc ta
hiện nay, bởi lẽ:
- Quản lí hành chính nhà nớc vốn là
công việc phức tạp, vì thế, có trờng hợp,

vẫn còn là công việc khá mới mẻ, đội ngũ
thẩm phán làm công tác xét xử hành chính
cha có nhiều kinh nghiệm, những quy
định pháp luật về hoạt động xét xử hành
V

* Giảng viên Khoa hành chính - nhà nớc
Trờng đại học luật Hà Nội nghiên cứu - trao đổi
54 - Tạp chí luật học

chính còn nhiều vấn đề cần tranh luận và
cùng với rất nhiều lí do khách quan, chủ
quan khác nữa thì việc quy định giai đoạn
tiền tố tụng hành chính là điều cần thiết
và hợp lí.
Nói nh vậy, không có nghĩa là chúng
ta phủ nhận vai trò của toà án trong việc
giải quyết các khiếu kiện hành chính. Với
tất cả những mặt mạnh vốn có của mình,
toà án đ thực sự tạo ra cơ chế giải quyết
khiếu kiện hành chính có nhiều u việt,
mang tính dân chủ, phù hợp với xu thế
chung của các hầu hết các quốc gia trên thế
giới hiện nay, theo đó ngời khởi kiện đợc
trực tiếp (hoặc nhờ luật s) tranh tụng công
khai, bình đẳng với ngời bị kiện.
(2)

hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính của
cá nhân, tổ chức vẫn là vấn đề đang cần
phải đợc tiếp tục xem xét để giải quyết
một cách khoa học, phù hợp với những đòi
hỏi mà thực tiễn đặt ra.
1. Trớc hết, phù hợp với nguyên tắc
tiền tố tụng trong thủ tục giải quyết các vụ
án hành chính, Luật khiếu nại, tố cáo (năm
1998) cũng nh Pháp lệnh thủ tục giải
quyết các vụ án hành chính đều xác định rõ
rằng, ngời khiếu nại quyết định hành
chính, hành vi hành chính sau khi khiếu nại
lần đầu chỉ có quyền lựa chọn hoặc là
khiếu nại tiếp bằng con đờng hành chính
hoặc khởi kiện tại toà án (tất nhiên là chỉ
đối với các loại việc pháp luật quy định
đợc phép khởi kiện)
(3)
. Nh vậy, cá nhân,
tổ chức khiếu nại quyết định hành chính,
hành vi hành chính sau khi khiếu nại lần
đầu nếu lựa chọn việc khiếu nại tiếp bằng
con đờng hành chính thì đơng nhiên sẽ
mất cơ hội đợc khởi kiện, yêu cầu toà án
bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Chúng tôi cho rằng đây chính là một trong
những điểm làm hạn chế quyền khởi kiện
vụ án hành chính của cá nhân, tổ chức
trong giai đoạn tiền tố tụng. Về nguyên lí,
việc giải quyết các khiếu nại hành chính

trừng phạt cho ngời bị ảnh hởng bởi
quyết định có liên quan. Nếu nh quyền
khiếu kiện ban đầu là quyền khiếu nại lên
cơ quan hành chính thì phải có cơ hội để
khiếu nại quyết định của cơ quan hành
chính đó lên cơ quan t pháp. Kết quả giải
quyết khiếu kiện phải đợc chuyển cho
ngời khiếu kiện và các lí do của quyết
định phải đợc cung cấp bằng văn bản.
Ngời khiếu kiện cũng sẽ đợc thông báo
về quyền đợc khiếu kiện tiếp
(4)
. Rõ ràng
là việc bảo đảm quyền khởi kiện tại toà án
của cá nhân, tổ chức khi khiếu nại các
quyết định hành chính, hành vi hành chính
là điều có ý nghĩa rất quan trọng.
Hiện nay, các cơ quan chức năng đang
xúc tiến việc đệ trình Dự thảo Luật sửa đổi
bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố
cáo trong đó có nội dung liên quan đến vấn
đề mà chúng ta đang đề cập ở đây. Theo
Dự thảo này, nếu ngời khiếu nại không
đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại
lần đầu hoặc khi đ hết thời hạn giải quyết
khiếu nại lần đầu mà khiếu nại không đợc
giải quyết thì có quyền khiếu nại đến ngời
có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tiếp
theo (chứ không phải lựa chọn hoặc là
khiếu nại tiếp bằng con đờng hành chính

chọn con đờng khiếu nại hành chính tiếp
theo ngay cả khi họ không muốn lựa chọn
cách thức này mà muốn khởi kiện ngay ra
toà án. Điều này rất dễ tạo ra tâm lí cho
rằng các quy định của pháp luật về lĩnh vực
này gây ra sự phiền hà cho tổ chức, cá nhân
khi họ không muốn lựa chọn con đờng
hành chính để thực hiện việc khiếu kiện
của mình. Chúng tôi cho rằng để có thể
khắc phục đợc vấn đề này, Luật sửa đổi,
bổ sung Luật khiếu nại, tố cáo cần quy
định theo hớng cho phép tổ chức, cá nhân
sau khi khiếu nại lần đầu có quyền hoặc
đợc tiếp tục khiếu nại theo con đờng
hành chính hoặc đợc khởi kiện tại toà án.
Đồng thời cần quy định rằng quyết định
giải quyết khiếu nại hành chính ở lần tiếp
theo không phải là quyết định giải quyết
cuối cùng mà ngời khiếu nại vẫn có quyền
khởi kiện vụ án hành chính tại toà án. Cách
quy định nh vậy đảm bảo không làm mất
cơ hội đợc khởi kiện tại toà án cũng nh
không làm hạn chế quyền tự do lựa chọn
phơng cách giải quyết khiếu kiện của các
tổ chức, cá nhân.
2. Bên cạnh những bất cập liên quan
đến trình tự giải quyết khiếu nại gây ảnh
hởng đến quyền khởi kiện vụ án hành
chính tại toà án của cá nhân, tổ chức nh
đ trình bày ở phần trên vẫn còn vấn đề

vớng mắc trớc đây khi quy định nếu hết
thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu mà cơ
quan có thẩm quyền không trả lời thì tổ
chức, cá nhân có quyền khởi kiện ra toà.
Song trên thực tế, việc xác định đợc thời
điểm hết thời hạn giải quyết khiếu nại để
tiến hành khởi kiện trong thời hạn 30 ngày
(hoặc 45 ngày) nhiều khi không phải là dễ
dàng đối với ngời khiếu nại nếu nh
không có sự thông báo rõ ràng, chính thức
từ phía cán bộ, cơ quan nhà nớc có thẩm nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 57

quyền về thời hạn giải quyết vụ việc mà
ngời ta đ khiếu nại, bởi vì:
- Thời hạn giải quyết khiếu nại đợc
tính từ ngày thụ lí đơn để giải quyết.
- Trách nhiệm thông báo việc thụ lí đơn
khiếu nại cho ngời khiếu nại biết thuộc về
ngời có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.
Nếu họ thông báo kịp thời và rõ ràng vấn
đề này cho ngời khiếu nại biết thì cá
nhân, tổ chức sẽ chủ động khởi kiện theo
đúng quy định về thời hiệu; nếu không
đợc thông báo rõ ràng, chính thức thì việc
để mất cơ hội khởi kiện do vi phạm quy
định về thời hiệu là rất dễ xảy ra. Lúc đó

tổ chức tại toà án thực sự là vấn đề đang
đợc quan tâm trong hoạt động nghiên
cứu, xây dựng và thực hiện pháp luật. Làm
tốt vấn đề này chính là góp phần vào việc
xây dựng cơ chế dân chủ trong việc giải
quyết khiếu nại đối với các quyết định
hành chính, hành vi hành chính phù hợp
với mục tiêu xây dựng nhà nớc pháp
quyền x hội chủ nghĩa Việt Nam , của
dân, do dân và vì dân ./.

(1), (6). Cần lu ý là đối với các khiếu kiện về quyết
định kỉ luật buộc thôi việc cán bộ, công chức giữ
chức vụ từ vụ trởng hoặc tơng đơng trở xuống
thì đơng sự buộc phải đợi có quyết định giải quyết
khiếu nại của cơ quan hoặc cá nhân có thẩm quyền
mới đợc phép thực hiện quyền khởi kiện vụ án tại
toà án.
(2).Xem: Tờ trình Chính phủ số 525/TTNN ngày
22/5/2002 Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều
của Luật khiếu nại, tố cáo.
(3).Xem: Điều 39 Luật khiếu nại, tố cáo và Điều 2
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.
(4).Xem: Argreement between the Sosialist
Republic of Vietnam and the United States of
America on trade relations.Source: .
(5).Xem: Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật
khiếu nại, tố cáo kèm theo Tờ trình Chính phủ số
525/TTNN ngày 22/5/ 2002 Dự án Luật sửa đổi,
bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo.